vText

Текст 6. Падчерица и мачеха. (1-й вариант)

ʟʼir+

doχot̄ur

lowu

biši

buwawu

ʟʼir+

do-χo-t̄u-r

lo-wu

biši

buwa-wu

step-

2-find. PF-ATR-2

girl(NOM)-and

alien

mom(NOM)-and

2

2

Падчерица и мачеха

6.001

ebdili

ebdili

bitʼu

os

bošōru,

os

e‹b›di-li

e‹b›di-li

b-i-tʼu

os

bošōr-u

os

‹3›be. PF-EVID

‹3›be. PF-EVID. AUXDEP

HPL-AUX-NEG

one

man(NOM)-and

one

1

ɬ̄onnōlu.

ɬ̄onnōl-u

woman(NOM)-and

2

1. Жили-были муж и жена.

6.002

jemimmen

erdili

os

mocʼor

qӀʼ˳etʼu

s̄an

jemim-me-n

e‹r›di-li

os

mocʼ-or

qӀʼ˳e-tʼu

s̄an

that. PL-OBL. PL-GEN

‹2›be. PF-EVID

one

ten-PL

two-4.R

year(NOM)

4

et̄it̄ur

lo.

et̄i-t̄u-r

lo

4.become. PF-ATR-2

girl(NOM)

2

2. Была у них дочка двенадцати лет.

6.003

os

zamānamit̄iš

jar

ɬ̄onnol

dakʼali.

os

zamāna-mi-t̄i-š

ja-r

ɬ̄onnol

da-kʼa-li

one

time-OBL-SUP-EL

this-2

woman(NOM)

2-die. SG. PF-EVID

3

2

3-4. Через некоторое время жена умерла, девочка осиротела.

6.004

jar

lo

χit̄a

jamurmin

kuluši

erχ̄uli.

ja-r

lo

χit̄a

jamu-r-mi-n

kulu-ši

e‹r›χ̄u-li

this-2

girl(NOM)

then

that-2-OBL-GEN

orphanous-ADVZ

‹2›stay. PF-EVID

2

6.005

juw

abt̄u

bomčʼiš

χit̄a

ɬ̄onnol

orkatʼaw

ju-w

abt̄u

bomčʼiš

χit̄a

ɬ̄onnol

o‹r›ka-tʼaw

this-1

father(NOM)

so. to. say

then

woman(NOM)

‹2›take. away. PF-NEG. CVB

1

2

qʼuwqʼira?

qʼu‹w›qʼi-r-a

‹1›sit. down-IPF-INTRG

5. А отцу отчего бы не жениться?

6.006

jamummu

ɬ̄onnol

orkali.

jamu-m-mu

ɬ̄onnol

o‹r›ka-li

that-1-OBL.1(ERG)

woman(NOM)

‹2›take. away. PF-EVID

2

6. И он женился.

6.007

jar

orkat̄ur

ɬ̄onnol

lap

χ̄Ӏonnur,

lap

ja-r

o‹r›ka-t̄u-r

ɬ̄onnol

lap

χ̄Ӏon-nu-r

lap

this-2

‹2›take. away. PF-ATR-2

woman(NOM)

very

be. wicked-ATR-2

very

2

iq

itʼut̄ur

erdili.

iq

i-tʼu-t̄u-r

e‹r›di-li

day(NOM)

4.be-NEG-ATR-2

‹2›be. PF-EVID

4

7. Новая жена была очень злой и жестокой.

6.008

biši

buwamu

kulu

lo

han

mūši

barhuqi.

biši

buwa-mu

kulu

lo

han

mūši

barhu-qi

alien

mom-OBL.1(ERG)

orphanous

girl(NOM)

what(NOM)

well

foster. PF-POT

2

2

4

8. Да и вообще позаботится ли о сироте мачеха??

6.009

jar

lo

ʟʼanši

erdili

ditʼu

jamur

ja-r

lo

ʟʼan-ši

e‹r›di-li

d-i-tʼu

jamu-r

this-2

girl(NOM)

want-CVB. AUXDEP

‹2›arrive. PF-EVID. AUXDEP

2-AUX-NEG

that-2

2

ɬ̄annas.

ɬ̄anna-s

woman. OBL-DAT

2

9. А она к тому же девочку невзлюбила.

6.010

jamur

ɬ̄annan

erdili

os

harakdu

bošormun

lo.

jamu-r

ɬ̄anna-n

e‹r›di-li

os

harak-du

bošor-mu-n

lo

that-2

woman. OBL-GEN

‹2›be. PF-EVID

one

before-ATR.1

man-OBL.1-GEN

girl(NOM)

2

1

2

10-11. У нее от первого брака была своя дочка, и о ней она очень много заботилась.

6.011

jamur

ženarut̄ur

lo

barhurši

jamu-r

že-n-aru-t̄u-r

lo

barhu-r-ši

that-2

LOGOPH. NON1.OBL-GEN-2.R-ATR-2

girl(NOM)

foster-IPF-CVB. AUXDEP

2

erdili.

e‹r›di-li

‹2›AUX. PF-EVID

6.012

lap

mūši

barhušaw,

jar

kulu

lo

iqlit̄iš

lap

mūši

barhu-šaw

ja-r

kulu

lo

iq-li-t̄i-š

very

well

foster. PF-CONC2

this-2

orphanous

girl(NOM)

day-OBL-SUP-EL

2

4

iqlit̄ik

lap

mu

dekerši

erdili,

iq-li-t̄i-k

lap

mu

de-ke-r-ši

e‹r›di-li

day-OBL-SUP-LAT

very

be. beautiful

2-become-IPF-CVB. AUXDEP

‹2›AUX. PF-EVID

4

jamurmis

īkʼen

aruwu

sinši

edili.

jamu-r-mi-s

īkʼen

aru-wu

sin-ši

edi-li

that-2-OBL-DAT

all

work(NOM)-AND

know-CVB. AUXDEP

4.AUX. PF-EVID

4

12. Но несмотря на все это сирота с каждым днем становилась все красивее, да и всякую работу она делать умела.

6.013

tor

ɬ̄anna

jar

lo

žentʼu

to-r

ɬ̄anna

ja-r

lo

že-n-tʼu

thot-2

woman. OBL(ERG)

this-2

girl(NOM)

LOGOPH. NON1.OBL-GEN-4.R

2

2

it̄ut

ari

as

darkʼaršiurši

erdili.

i-t̄u-t

ari

a-s

d-a‹r›kʼ-ar-ši

e‹r›di-li

be-ATR-4

work(NOM)

4.do-INF

2-‹IPF›cause-???-CVB. AUXDEP

‹2›AUX. PF-EVID

4

13. Ведь мачеха заставляла ее выполнять всю свою работу.

НЕ нашли? Не то? Что вы ищете?

6.014

os

s̄an

odimχur,

jar

ɬ̄anna

boli

os

s̄an

odi-mχur

ja-r

ɬ̄anna

bo-li

one

year(NOM)

4.mount. PF-TEMP2

this-2

woman. OBL(ERG)

say. PF-EVID

4

2

bošormurši:

“is

lagi

ac̄ʼarši

i”,—

boli.

bošor-mu-r-ši

is

lagi

ac̄ʼar-ši

i

bo-li

man-OBL.1-CONT-ALL

4.I. GEN

stomach(NOM)

4.ache-CVB. AUXDEP

4.AUX

say. PF-EVID

1

4

14. Через год жена сказала мужу: «У меня живот болит».

6.015

χit̄a

juw

bošormu

boli:

“han

uwemčʼiš,

mu

χit̄a

ju-w

bošor-mu

bo-li

han

uw-emčʼiš

mu

then

this-1

man-OBL.1(ERG)

say. PF-EVID

what(NOM)

4.do. PF-COND

be. beautiful

1

4

et̄iqi?”—

boli.

et̄i-qi

bo-li

4.INCH. PF-POT

say. PF-EVID

15. Муж спросил ее: «Что сделать, чтобы ты поправилась??

6.016

“zon

mu

ert̄iqi,—

boli,—

jamur

ut̄or

lo

un,

zon

mu

e‹r›t̄i-qi

bo-li

jamu-r

ut̄o-r

lo

un

I. NOM

be. beautiful

‹2›INCH. PF-POT

say. PF-EVID

that-2

you. GEN-2

girl(NOM)

you. sg(ERG)

2

χ̄˳ak̄eqӀiši

orkana,

ʁanakijru

dimma+

daq̄ʼomčʼiš.

χ̄˳ak̄-e-qӀi-ši

o‹r›ka-na

ʁanak-ijru

d-i-m-ma+

d-aq̄ʼ-o-mčʼiš

wood-OBL-INTER-ALL

‹2›take. away. PF-CVB

up. there-2.EMPH

2-leave

2-leave-PF-COND

3

16. «Я поправлюсь, — ответила она, — если ты свою дочь отведешь в лес и там оставишь.

6.017

tʼijt̄an

zon,

han

uwšaw,

mu

ert̄ātʼu,—

boli,—

zon

tʼijt̄an

zon

han

uw-šaw

mu

e‹r›t̄-ā-tʼu

bo-li

zon

otherwise

I. NOM

what(NOM)

4.do. PF-CONC2

be. beautiful

‹2›INCH. PF-POT. NEG-NEG

say. PF-EVID

I. NOM

2

4

dakʼaqi”,—

boli.

da-kʼa-qi

bo-li

2-die. SG. PF-POT

say. PF-EVID

17. Иначе, что бы ты ни сделал, я не поправлюсь, а умру».

6.018

ha

χit̄a

jamu

bošōru,

ɬ̄annat̄ik

oj+

ha

χit̄a

jamu

bošōr-u

ɬ̄anna-t̄i-k

oj+

well

then

that.1

man(NOM)-and

woman. OBL-SUP-LAT

listen

1

2

arčart̄u

bošor

iwdili,

jamur

a‹r›ča-r-t̄u

bošor

i‹w›di-li

jamu-r

‹IPF›4.carry. out-IPF-ATR.1

man(NOM)

‹1›be. PF-EVID

that-2

1

žunarut̄ur

lowu

orkali,

žu-n-aru-t̄u-r

lo-wu

o‹r›ka-li

LOGOPH.1.OBL-GEN-2.R-ATR-2

child(NOM)-and

‹2›take. away. PF-CVB

2

χ̄˳ak̄iši

uqӀali.

χ̄˳ak̄-i-ši

uqӀa-li

wood-OBL-ALL

1.go. PF-EVID

3

18. Муж этот жену слушался, поэтому взял он свою дочь и пошел с ней в лес.

6.019

jamur

biši

buwawu

χ̄˳ar+

ert̄ili:

“jas̄a

tor

lo

jamu-r

biši

buwa-wu

χ̄˳ar+

e‹r›t̄i-li

jas̄a

to-r

lo

that-2

alien

mom(NOM)-and

be. glad

‹2›INCH. PF-EVID

now

thot-2

girl(NOM)

2

2

χ̄˳ak̄eqӀ

dakʼaqi”,—

boli.

χ̄˳ak̄-e-qӀ

da-kʼa-qi

bo-li

wood-OBL-INTER(ESS)

2-die. SG. PF-POT

say. PF-EVID

3

19. Обрадовалась мачеха: «Теперь девочка в лесу погибнет».

6.020

ha,

χit̄a

juw

abt̄u

jar

lahas

sintʼut̄ub

ha

χit̄a

ju-w

abt̄u

ja-r

laha-s

sin-tʼu-t̄u-b

well

then

this-1

father(NOM)

this-2

girl. OBL-DAT

know-NEG-ATR-3

1

2

deqӀʼlit

χ̄˳ak̄aeši

uqӀali.

deqӀʼ-li-t

χ̄˳ak̄-ae-ši

uqӀa-li

road-OBL-SUP(ESS)

wood-IN-ALL

1.go. PF-EVID

3

3

20. А отец пошел в лес по незнакомой девочке дороге.

6.021

“nentʼu

cʼaħan

as

čʼeba”,—

boli,

jamur

lowu

nen-tʼu

cʼaħan

a-s

čʼeba

bo-li

jamu-r

lo-wu

we-4.R(INCL, NOM)

wood(NOM)

4.do-INF

let's. go

say. PF-EVID

that-2

girl(NOM)-and

4

2

orkali.

o‹r›ka-li

‹2›take. away. PF-EVID

21. «Мы пойдем за дровами», — объяснил он дочери, беря ее.

6.022

jar

lahas̄u

han

sini?

ja-r

laha-s̄-u

han

sini

this-2

girl. OBL-DAT-and

what(NOM)

know

2

4

22.Откуда было девочке знать правду?

6.023

χit̄a

derqӀuli.

χit̄a

d-erqӀ-u-li

then

2-walk-PF-EVID

23. И она пошла.

6.024

berqӀuli,

berqӀuli,

berqӀuli,

χit̄a

ebdili

b-erqӀ-u-li

b-erqӀ-u-li

b-erqӀ-u-li

χit̄a

e‹b›di-li

HPL-walk-PF-EVID

HPL-walk-PF-EVID

HPL-walk-PF-EVID

then

‹HPL›arrive. PF-EVID

os

dōӀzut

χ̄˳ak̄eqӀak.

os

dōӀzu-t

χ̄˳ak̄-e-qӀa-k

one

big-4

wood-OBL-INTER-LAT

3

24. Шли, шли, шли они и дошли до большого леса.

6.025

“ha,

dijan,—

boli

tuw

ummu

jar

ha

dija-n

bo-li

tu-w

ummu

ja-r

well

dad-GEN(NOM)

say. PF-EVID

thot-1

father. OBL(ERG)

this-2

1

1

lahārši,—

un

qʼadqʼ˳i,—

boli,—

jat

lahā-r-ši

un

qʼa‹d›qʼ˳i

bo-li

ja-t

girl. OBL-CONT-ALL

you. sg(NOM)

‹2›sit. down(IMP)

say. PF-EVID

this-4

2

biqʼ˳ma,

zon,—

boli,—

os

šaӀt̄it̄u

atʼas

χuwt̄i,—

biqʼ˳-m-a

zon

bo-li

os

šaӀt̄i-t̄u

atʼa-s

χu‹w›t̄i

place-OBL-IN(ESS)

I. NOM

say. PF-EVID

one

beam-PL(NOM)

NPL. cut-INF

‹1›go. POT

3

4

boli,—

nes̄en

weӀqӀi”,—

boli.

bo-li

nes̄en

w-e-qӀi

bo-li

say. PF-EVID

now

1-go. POT???-POT

say. PF-EVID

25. «Дочка, — сказал ей отец, — ты побудь здесь, а я срублю несколько деревьев и мигом вернусь».

6.026

χit̄a

uqӀali,

qӀ˳ali

witʼu.

χit̄a

uqӀa-li

qӀ˳a-li

w-i-tʼu

then

1.go. PF-EVID

1.come. PF-EVID. AUXDEP

1-AUX-NEG

26. Ушел он и не вернулся.

6.027

ha,

eӀmmuli

jar

lo,

qʼiʁ+

boli.

ha

eӀmmu-li

ja-r

lo

qʼiʁ+

bo-li

well

weep. PF-EVID

this-2

girl(NOM)

yell

SAY. PF-EVID

2

27. Стала девочка плакать и кричать.

6.028

han+

uqi,

nacʼ

as

et̄ili

itʼu.

han+

u-qi

nacʼ

a-s

et̄i-li

i-tʼu

what

4.do-POT

nothing(NOM)

4.do-INF

4.be. able-EVID. AUXDEP

4.AUX-NEG

4

4

4

28. Но что она могла сделать?

6.029

jamut

is̄̌u

oqӀali,

nacʼ

kummul

kunneli

itʼu

jamu-t

is̄̌-u

oqӀa-li

nacʼ

kummul

kun-ne-li

i-tʼu

that-4

night(NOM)-and

4.go. PF-EVID

nothing(NOM)

food(NOM)

4.eat-PF-EVID. AUXDEP

4.AUX-NEG

4

4

4

jamur

laha.

jamu-r

laha

that-2

girl. OBL(ERG)

2

29. Прошла ночь, а девочка так ничего и не ела.

6.030

χirt̄ut

iqna

ak̄ommis

jar

lo

derqӀuli

χir-t̄u-t

iq-n-a

ak̄ommis

ja-r

lo

d-erqӀ-u-li

after-ATR-4

day-OBL-IN(ESS)

in. the. morning

this-2

girl(NOM)

2-walk-PF-EVID

4

2

deqӀʼ

danna

birk̄us.

deqӀʼ

danna

b-irk̄u-s

road(NOM)

where

3-find-INF

3

30. Утром следующего дня девочка пошла искать дорогу.

6.031

derqӀuli,

derqӀuli,

derqӀuli,

os

lagamat

χ̄˳ak

d-erqӀ-u-li

d-erqӀ-u-li

d-erqӀ-u-li

os

lagamat

χ̄˳ak

2-walk-PF-EVID

2-walk-PF-EVID

2-walk-PF-EVID

one

around

wood(NOM)

4

it̄ub

mijdannit̄ik

k˳aršuli.

i-t̄u-b

mijdan-ni-t̄i-k

k˳a‹r›š-u-li

4.be-ATR-3

place-OBL-SUP-LAT

‹2›come. onto-PF-EVID

?

31. Шла она, шла, шла и очутилась на лесной поляне.

6.032

qʼardili

imik

os

zulles

ɬ̄˳ak

jar

lo,

duχiju

qʼa‹r›di-li

imik

os

zulle-s

ɬ̄˳ak

ja-r

lo

duχij-u

‹2›sit. down. PF-EVID

there

one

spring. OBL-DAT

near

this-2

girl(NOM)

upstream-and

3

2

sark̄arši,

s̄̌umiju

sark̄arši.

sa‹r›k̄a-r-ši

s̄̌umij-u

sa‹r›k̄a-r-ši

‹2›look-IPF-CVB

downstream-and

‹2›look-IPF-CVB

32. Села девочка около родника и стала смотреть по сторонам.

6.033

tʼit̄ut

s̄aʕat

oqӀali,

jat̄ik

noӀšorčen

ilqi

tʼi-t̄u-t

s̄aʕat

oqӀa-li

jat̄ik

noӀš-or-če-n

ilqi

be. small-ATR-4

time(NOM)

4.go. PF-EVID

suddenly

horse-PL-OBL. PL-GEN

horse. herd(NOM)

4

3

3

baqӀali.

ba-qӀa-li

3-come. PF-EVID

33. Через некоторое время вдруг появился табун лошадей.

Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3