Темазы: «С-Ш деп ажык эвес уннер болгаш ужуктер» деп логокичээл.

Сорулгалары:1.Уругларга С-Ш деп ажык эвес уннерни слогтарга, состерге, домактарга болгаш харылзаалыг чугаага шын ылгап адаарын, шын бижиирин быжыглаары.2.Уругларнын дыл, домаан сайзырадыр.3.Тыва уругларнын национал бот-медерелин шын угланыышкынны бээрин кижизидер.

Дерилгези: Карточкада бижээн бижээн слогтар, состер, домактар. Даарап каан содак-шудак. Кубиктер. Могелер чуруктары.

Кичээлдин чорудуу:

1.Организастыг кезээ.

_Экии, уруглар! Холдарывыс хорээвиске чыпшыр туткаш, кичээл эгезинде чугаалаар дангыраавысты катаптаалынар:

Мен кижи мен.

Мен эки кижи мен.

Мен оореникчи мен.

Мен кызымак мен. Мен оожум, томаанныг мен.

-Ам оожум олурунар, че.

2.Кичээлдин темазын, сорулгазын таныштырары.

-Богун «: «С-Ш деп ажык эвес уннерни слогтарга, состерге, домактарга болгаш харылзаалыг чугаага шын ылгап адаарын, шын бижиирин быжыглаар бис.

3.С-Ш деп уннернин артикуляциязы.

_С деп унну адап турда аас шала ажык. Диштер коступ турар. Эриннер хулумзурээн хевирлиг. Дылды калбарткаш, адаккы удургу диштернин шазынга дегзир. Ундур унген агаары соок. С деп ун-дулей ажык эвес ун.

Ш деп унну адап турда, Дылды калбарткаш, оон мурнуу кезээнустуку удургу диштернин шазынче ору кодурер. Эриннер бурунгаар бичии шойлу бергеш, шала тогерик хевирлиг апаар. Аас шала ажык. Ш деп ун-дулей ажык эвес ун.

4. «Херимни тургузары» деп мергежилге.

_Богун бисте бору биле чаан аалдап келген. Боруну коргузеримге «Херимни тургузары» деп мергежилгени кылырсилер.(Адаккы, устуку удургу диштер коргуспушаан, эриннерни хулумзурээн байдалга тудар.1-ден 5-ке чедир санаар мен.

НЕ нашли? Не то? Что вы ищете?

Чаанны коргузеримге «Хоолайжыгаш» деп мергежилгени кылыр силер.(Эриннерни тудуштур хаггаш, бурунгаар шоер, аас ажыттынмас. Диштер хагдынчак.)

5.С-Ш деп уннерни слогтарга турда, ылгаары.

-Бо слогтарны шупту номчуулунар:

Са-шы-саа

Шо-су-шоо

-Номчаанывыс слогтарда С-Ш деп ажык эвес уннер ажык уннернин кайызында дынналып турарыл?

-С-Ш деп ажык эвес уннер ажык уннернин мурнунда дынналып турарыл?

Ам бо слогтарны номчуулунар:

эс-иш-ээс

Уш-ос-ууш

-Бо слогтарда С-Ш деп ажык эвес уннер ажык уннернин мурнунда кандыг дынналып турарыл?

-С-Ш деп ажык эвес уннернин мурнунда ажык уннер дынналып турар.

6.С-Ш деп уннерни состерге турда, ылгаары.

Кубиктер-биле ажыл.

-Бо кубиктерде ужуктер дузазы-биле содак-шудак деп состу тургузуптунар.

-Шупту номчуулунар: содак-шудак

-Содак-шудак деп чул ол? Кандыг кижинин хевил?

-Моге кижинин хеви.

-Мээн бо коргузуп турар хевимни чуу дээрил?(Даарап каан содак-шудак коргузер).

-Содак-шудактын эгинге кедерин чуу дээрил?

-Шудак дээр.

-А белге кедерин чуу дээрил?

-Содак дээр.

Тыва улустун салаалар-биле оюннаар оюну «Матпаадыр»

Матпаадыр балыктаар,

Бажы-Курлуг малдаар,

Ортаа-Мерген от салыр,

Уваа-Шээжен уран-шевер,

Биче-Мерген бижик коор-

Кылбас, тутпас чувезы чок

Кызыл-Маадыр алышкылар.

Арбай-Хоор, арбай-Хоор

Кып-кыры, оп-ожун,

чап-чарын, тас-колдук

кичик-кичик.

7.С-Ш деп уннерни сос каттыжыышкынынга турда ылгаары.

-Кызыл хоорайда парк иштинде могелер хурежир стадионун адын «Хуреш» стадиону дээр.

-Тыва могелернин аразында эн шыырак моге кымыл?

-Эрес Кара-Сал.

-Шын-дыр, эр-хейлер!

-Бос сос каттыжыышкыннын номчуулунар. С-Ш деп уннерни тода ылгап аданар.

«Хуреш» стадиону.

-Хуреш деп состе Ш де пун состун кайызында дынналып турарыл?

-Хуреш деп состе ш де пун состун соолунде дынналып турар.

-Стадиону деп состе С деп ун состун кайызында дынналып турарыл?

-Стадиону деп состе С деп ун состун эгезинде дынналып турар.

-Эрес деп состе С деп ун состун кайызында дынналып турарыл?

- Эрес деп состе С деп ун состун соолунде дынналып турар.

-Кара-Сал деп состе С деп ун состун кайызында дынналып турарыл?

-Кара-Сал деп состе С деп ун состун ортузунда дынналып турар.

8.Могелер чуруктары-биле ажыл.

-Бо чурукта могелерни таныыр-дыр силер бе? Оларнын аразында Эрес Кара-Сал бар. Ол могени коорунерге кандыг-дыр?

-Шыырак, куштуг, кашпагай, эрес.

-Эрес канчап шыырак апарганыл? Ол таакпылаар бе, таакпылаар кижи моге болуп шыдаар бе?

-Шыдавас. Бо состе С-Ш деп уннерни шойуп адап тургаш, номчуулунар. Состун эгезинде унну аданар.(шшшшш)

-Шыдавас. Состун соолунде унну шын аданар.(ссссссс).

9.С-Ш деп уннерни домактарга турда ылгаары.

-Самбырада домактарны номчуулунар. Содак-шудак-тыва хурешке могелернин кедер хеп.

-Кыдырааштарынар ажыткаш, домакты дужуруп, бижээш, С-Ш деп ужуктернин адаан шыйынар.

10. С-Ш деп уннерни харылзаалыг чугаага турда, ылгаары.

Эрес Кара-Сал-эн шыырак моге. Ол Республика наадымынга хой катап тиилээн. Ол бистин чоргааралывыс.

Домакты сактып алганы –биле чугааланар. С-Ш деп уннерни шын адаарын утпанар.

11.Туннел.

-Чуу деп уннерни шын адап оорендивис?

-С-Ш деп уннерни шын адап оорендивис.

-С-Ш деп уннер кандыг ажык эвес уннернил?

-С-Ш деп уннер дулей ажык эвес уннер.

-Бо кичээлде эки ажылдаан уруглар….

Список использованной литературы:

1.  .Алдын-оол номчу. Тыванын ном ундурер чери. Кызыл-2004

2.  .Алдын-оол А. А.,Тыва уруглар ясли-садтарынга чугаа сайзырадылгазынын программазы. Тыванын ном ундурер чери. Кызыл-2002

3.  Уругларга адаары берге уннерни ооредири. Тыванын ном ундурер чери. Кызыл,2002