Темазы: «С-Ш деп ажык эвес уннер болгаш ужуктер» деп логокичээл.
Сорулгалары:1.Уругларга С-Ш деп ажык эвес уннерни слогтарга, состерге, домактарга болгаш харылзаалыг чугаага шын ылгап адаарын, шын бижиирин быжыглаары.2.Уругларнын дыл, домаан сайзырадыр.3.Тыва уругларнын национал бот-медерелин шын угланыышкынны бээрин кижизидер.
Дерилгези: Карточкада бижээн бижээн слогтар, состер, домактар. Даарап каан содак-шудак. Кубиктер. Могелер чуруктары.
Кичээлдин чорудуу:
1.Организастыг кезээ.
_Экии, уруглар! Холдарывыс хорээвиске чыпшыр туткаш, кичээл эгезинде чугаалаар дангыраавысты катаптаалынар:
Мен кижи мен.
Мен эки кижи мен.
Мен оореникчи мен.
Мен кызымак мен. Мен оожум, томаанныг мен.
-Ам оожум олурунар, че.
2.Кичээлдин темазын, сорулгазын таныштырары.
-Богун «: «С-Ш деп ажык эвес уннерни слогтарга, состерге, домактарга болгаш харылзаалыг чугаага шын ылгап адаарын, шын бижиирин быжыглаар бис.
3.С-Ш деп уннернин артикуляциязы.
_С деп унну адап турда аас шала ажык. Диштер коступ турар. Эриннер хулумзурээн хевирлиг. Дылды калбарткаш, адаккы удургу диштернин шазынга дегзир. Ундур унген агаары соок. С деп ун-дулей ажык эвес ун.
Ш деп унну адап турда, Дылды калбарткаш, оон мурнуу кезээнустуку удургу диштернин шазынче ору кодурер. Эриннер бурунгаар бичии шойлу бергеш, шала тогерик хевирлиг апаар. Аас шала ажык. Ш деп ун-дулей ажык эвес ун.
4. «Херимни тургузары» деп мергежилге.
_Богун бисте бору биле чаан аалдап келген. Боруну коргузеримге «Херимни тургузары» деп мергежилгени кылырсилер.(Адаккы, устуку удургу диштер коргуспушаан, эриннерни хулумзурээн байдалга тудар.1-ден 5-ке чедир санаар мен.
Чаанны коргузеримге «Хоолайжыгаш» деп мергежилгени кылыр силер.(Эриннерни тудуштур хаггаш, бурунгаар шоер, аас ажыттынмас. Диштер хагдынчак.)
5.С-Ш деп уннерни слогтарга турда, ылгаары.
-Бо слогтарны шупту номчуулунар:
Са-шы-саа
Шо-су-шоо
-Номчаанывыс слогтарда С-Ш деп ажык эвес уннер ажык уннернин кайызында дынналып турарыл?
-С-Ш деп ажык эвес уннер ажык уннернин мурнунда дынналып турарыл?
Ам бо слогтарны номчуулунар:
эс-иш-ээс
Уш-ос-ууш
-Бо слогтарда С-Ш деп ажык эвес уннер ажык уннернин мурнунда кандыг дынналып турарыл?
-С-Ш деп ажык эвес уннернин мурнунда ажык уннер дынналып турар.
6.С-Ш деп уннерни состерге турда, ылгаары.
Кубиктер-биле ажыл.
-Бо кубиктерде ужуктер дузазы-биле содак-шудак деп состу тургузуптунар.
-Шупту номчуулунар: содак-шудак
-Содак-шудак деп чул ол? Кандыг кижинин хевил?
-Моге кижинин хеви.
-Мээн бо коргузуп турар хевимни чуу дээрил?(Даарап каан содак-шудак коргузер).
-Содак-шудактын эгинге кедерин чуу дээрил?
-Шудак дээр.
-А белге кедерин чуу дээрил?
-Содак дээр.
Тыва улустун салаалар-биле оюннаар оюну «Матпаадыр»
Матпаадыр балыктаар,
Бажы-Курлуг малдаар,
Ортаа-Мерген от салыр,
Уваа-Шээжен уран-шевер,
Биче-Мерген бижик коор-
Кылбас, тутпас чувезы чок
Кызыл-Маадыр алышкылар.
Арбай-Хоор, арбай-Хоор
Кып-кыры, оп-ожун,
чап-чарын, тас-колдук
кичик-кичик.
7.С-Ш деп уннерни сос каттыжыышкынынга турда ылгаары.
-Кызыл хоорайда парк иштинде могелер хурежир стадионун адын «Хуреш» стадиону дээр.
-Тыва могелернин аразында эн шыырак моге кымыл?
-Эрес Кара-Сал.
-Шын-дыр, эр-хейлер!
-Бос сос каттыжыышкыннын номчуулунар. С-Ш деп уннерни тода ылгап аданар.
«Хуреш» стадиону.
-Хуреш деп состе Ш де пун состун кайызында дынналып турарыл?
-Хуреш деп состе ш де пун состун соолунде дынналып турар.
-Стадиону деп состе С деп ун состун кайызында дынналып турарыл?
-Стадиону деп состе С деп ун состун эгезинде дынналып турар.
-Эрес деп состе С деп ун состун кайызында дынналып турарыл?
- Эрес деп состе С деп ун состун соолунде дынналып турар.
-Кара-Сал деп состе С деп ун состун кайызында дынналып турарыл?
-Кара-Сал деп состе С деп ун состун ортузунда дынналып турар.
8.Могелер чуруктары-биле ажыл.
-Бо чурукта могелерни таныыр-дыр силер бе? Оларнын аразында Эрес Кара-Сал бар. Ол могени коорунерге кандыг-дыр?
-Шыырак, куштуг, кашпагай, эрес.
-Эрес канчап шыырак апарганыл? Ол таакпылаар бе, таакпылаар кижи моге болуп шыдаар бе?
-Шыдавас. Бо состе С-Ш деп уннерни шойуп адап тургаш, номчуулунар. Состун эгезинде унну аданар.(шшшшш)
-Шыдавас. Состун соолунде унну шын аданар.(ссссссс).
9.С-Ш деп уннерни домактарга турда ылгаары.
-Самбырада домактарны номчуулунар. Содак-шудак-тыва хурешке могелернин кедер хеп.
-Кыдырааштарынар ажыткаш, домакты дужуруп, бижээш, С-Ш деп ужуктернин адаан шыйынар.
10. С-Ш деп уннерни харылзаалыг чугаага турда, ылгаары.
Эрес Кара-Сал-эн шыырак моге. Ол Республика наадымынга хой катап тиилээн. Ол бистин чоргааралывыс.
Домакты сактып алганы –биле чугааланар. С-Ш деп уннерни шын адаарын утпанар.
11.Туннел.
-Чуу деп уннерни шын адап оорендивис?
-С-Ш деп уннерни шын адап оорендивис.
-С-Ш деп уннер кандыг ажык эвес уннернил?
-С-Ш деп уннер дулей ажык эвес уннер.
-Бо кичээлде эки ажылдаан уруглар….
Список использованной литературы:
1. .Алдын-оол номчу. Тыванын ном ундурер чери. Кызыл-2004
2. .Алдын-оол А. А.,Тыва уруглар ясли-садтарынга чугаа сайзырадылгазынын программазы. Тыванын ном ундурер чери. Кызыл-2002
3. Уругларга адаары берге уннерни ооредири. Тыванын ном ундурер чери. Кызыл,2002


