Уку.
(Родная литература)
Аңлатмалы язу.
(Пояснительная записка)
4 класс – башлангыч укытуның соңгы елы. Бу класста уку һәм класстан тыш уку дәресләрендә, беренче чиратта, укучыларның 1-3 классларда алган белемнәрен активлаштыру өстендә эш алып барыла, уку һәм бәйләнешле сөйләм, шулай ук текст өстендә эшли белү күнекмәләре шомартыла. Шуның өстенә, аларның аңлап һәм сәнгатьле итеп укый белүләренә тагын да зуррак игътибар бирелә.
Балаларга уку өчен эчтәлеге буенча чагыштырмача кутлаулырак, ләкин укучыларның хәзерлегенә ярашлы текстлар сайлана.
4 класста укучылар әсәрдә катнашучылар башкарган эшләргә карата үз мөнәсәбәтләрен билгеләргә тиеш. Моның өчен текстта чагылдырган төп уйны дөрес аңларга һәм укылган әсәрнең эчтәлегенә карата үз фикерләрен әйтә белергә тиешләр. Уку дәресләрендә төп игътибар балаларда уку күнекмәләре формалаштыруга бирелергә тиеш. Бу исә һәр укучының барлык дәресләрдә дә укытучы җитәкчелегендә укуда күнегүләр ясавын сорый. Укуга һәм текст белән эшләүгә дәреснең 30 – 35 минуты бирелә.
Шуның белән бергә, уку дәресләренең төп бурычларыннан берсе – укучыларны диалогик һәм монологик сөйләмгә өйрәтү. Бу класста укылган әсәрне бүлекләргә бүлү, аларга исемнәр уйлау, текстның гади планын төзү, шулай ук анда бирелгән төп уйны аңлау һәм әйтә алу күздә тотыла.
Бәйләнешле сөйләм күнегүләре вакытында да балаларда мөстәкыйль сөйләм күнекмәләре булдыруга – монологик сөйләм үстерүгә өстенлек бирелә. Сорау-җавап күнегүләре дә балаларның сөйләмен үстерүдә булыша.
Укучылар текстның эчтәлеген тулысынча, сайлап һәм кыскача сөйлиләр. Бу эштә балаларның хәзерлек дәрәҗәсе, индивидуаль үзенчәлекләре искә алына. Икенче төрле әйткәндә, текст эчтәлеген тулысынча һәм сайлап сөйләргә яхшы өйрәнгән укучыны гына авыррак эшкә - аны кыскача сөйләргә “күчерергә” мөмкин.
нчы уку елыннан башлап 4 класста 3-4 чирек барышында уку дәресләренең 1 сәгате “ОРКСЭ” фәнен өйрәнергә бирелә, ә 2 сәгате уку дәресенә калдырыла. 4 класста уку дәресләренә – 86 сәгать, “ ОРКСЭ” дәресләренә – 16 сәгать бирелә.
№ | Дәрес темасы (Тема урока) | Уку дәресле - геннән мате - риал (учебный материал) | Өстәмә материал (Дополнит. Материал) | Сәг. Саны (к-во час.) |
1 чирек | ||||
Туган якта җәй һәм көз. | ||||
1. | Исәнме, мәктәп! М. Гафури. “Ана теле” | 3-6 бит | 1 сәг | |
2. | Туган якта җәй. И. Гази. “Кояш артыннын киткән тургай”, Р. Миңнуллин. “Җәйнең яшел аты” | 6-9 бит | Җәй турында әсәрләр. | 1 сәг |
3. | Туган якта көз. Г. Исхакый. “Әбиләр атнасы”, Ә. Бикчәнтәева. “Көз” | 9-12 бит | Көз турында әсәрләр. | 1сәг |
4. | Класстан тыш уку. (Внеклассное чтение) | Җәйге каникулда укыган әсәрләр. | 1 сәг | |
5. | Уку тизлеген тикшерү. (Проверка техники чтения). Үткәннәрне кабатлау. (Повторение пройденного). | 3-12 бит | 1 сәг | |
Татар халык авыз иҗаты. | ||||
6. | Җырлар. | 13-18 бит | 1 сәг | |
7. | Мәкальләр һәм әйтемнәр. | 18-20 бит | 1 сәг | |
8. | Табышмаклар. | 21-23 бит | 1 сәг | |
9. | Әкиятләр. “Өч сорау”. | 23-25 бит | Татар халык әкиятләре. | 1 сәг |
10. | “Гакыллы хәйлә хикәяте” әкияте. | 26-28 бит | 1 сәг | |
11. | “Унөч” әкияте. | 29-35 бит | 1 сәг | |
12. | “Каракош” әкияте. | 35-40 бит | 1 сәг | |
13. | Класстан тыш уку. | “Татар халык авыз иҗаты” китабы. | 1 сәг | |
14. | Уку тизлеген тикшерү. Үткәннәрне кабатлау. | 3-40 бит | 1 сәг | |
Мәшһүр татар язучылары һәм шагырьләре. | ||||
15. | Габдулла Тукай. “Исемдә калганнар”. | 42-44 бит | Г. Тукай әсәрләре. | 1 сәг |
16. | Г. Тукай. “Китап”, “Туган авыл”. | 45-47 бит | 1 сәг | |
17. | Г. Тукай. “Сөткә төшкән тычкан”. | 47-48 бит | 1 сәг | |
18. | Г. Тукай. “Арыслан илә Тычкан” | 48-49 бит | 1 сәг | |
19. | Г Тукай. “Бәхет”. | 50-51 бит | 1 сәг | |
20. | Класстан тыш уку. | Г Тукай әсәрләре. | 1 сәг | |
21. | Фатих Әмирхан. “Ай өстендәге Зөһрә кыз”. | 51-55 бит | Ф. Әмирхан әсәрләре. | 1 сәг |
22. | Кәрим Тинчурин. “Очрашу”. | 56-60 бит | К. Тинчурин әсәрләре. | 1 сәг |
23. | Шәриф Камал. “Курай тавышы”. | 60-64 бит | Ш. Камал әсәрләре. | 1 сәг |
24. | Галимҗан Ибраһимов “Яз башы”. | 64-68 бит | Г. Ибраһимов әсәрләре. | 1 сәг |
25. | Һади Такташ. “Кыш җыры”. | 69-73 бит | Һ. Такташ әсәрләре. | 1 сәг |
26. | Хәсән Туфан шигырьләре. | 73-77 бит | Х. Туфан шигырьләре. | 1 сәг |
27. | Класстан тыш уку. | Безнең якларда яшәүче кошлар һәм җәнлекләр турында | 1 сәг | |
28. | Уку тизлекләрен тикшерү. Үткәннәрне кабатлау. | 51-77 бит | 1 сәг | |
2 чирек | ||||
29. | Шәйхи Маннур. “Әткәм - әнкәмнең теле...” | 78-82 бит | Ш. Маннур әсәрләре. | 1 сәг |
30. | Муса Җәлил. “ Кечкенә дуслар”, “Бакчачы”. | 83-85 бит | М. Җәлил шигырьләре. | 1 сәг |
31. | М. Җәлил. “Урман”, “Бер үгет”. | 86-88 бит | М. Җәлил шигырьләре | 1 сәг |
32. | Ибраһим Гази. “Сиртмәкойрык”. | 89-92 бит | И. Гази әсәрләре. | 1 сәг |
33. | Фатих Хөсни. “Сөйләнмәгән хикәя”. | 92-98 бит | Ф. Хөсни әсәрләре. | 1 сәг |
34. | Сибгат Хәким. Шигырьләр. | 99-101 бит | С. Хәким шигырьләре. | 1 сәг |
35. | Класстан тыш уку. | Минем яраткан китабым. | 1 сәг | |
36. | Гомәр Бәширов. “Язгы сабан туйлары”. | 102-107 бит | Г. Бәширов әсәрләре. | 1 сәг |
37. | Әмирхан Еники. “Матурлык”. | 108-115 бит | Ә. Еники әсәрләре. | 1 сәг |
38-39. | Нәкый Исәнбәт. “Хуҗа Насретдин”. | 116-123 бит | Н. Исәнбәт әсәрләре. | 2 сәг |
40-41. | Аяз Гыйләҗев. “Дүртәү” (1 һәм 2 бүлек) | 124-132 бит | А. Гыйләҗев әсәрләре. | 2 сәг |
42. | Класстан тыш уку. | Кыш турында шигырьләр. | 1 сәг | |
43. | Уку тизлекләрен тикшерү. Үткәннәрне кабатлау. | 78-132 бит | 1 сәг | |
Туган якта кыш һәм яз. | ||||
44. | Нәҗип Думави. “Беренче кар”. | 3-4 бит | Н. Думави әсәрләре. | 1 сәг |
45. | Гарәфи Хәсәнов. “Декабрь”. | 4-9 бит | Г. Хәсәнов әсәрләре. | 1 сәг |
46-47. | Галимҗан Ибраһимов. “Масра авылында яз башы” (1 һәм 2 бүлек) | 10-20 бит | Г. Ибраһимов. ”Яз башы”. | 2 сәг |
48. | Класстан тыш уку. | Яңа ел бәйрәменә шигырьләр. | 1 сәг | |
49. | Уку тизлекләрен тикшерү. Үткәннәрне кабатлау. | 3-20 бит | 1 сәг | |
3 чирек | ||||
Тәрҗемә әсәрләр. | ||||
50. | Якоб Гримм, Вильгельм Гримм. “Кызыл калфак”. | 22-27 бит | Я. Гримм һәм В. Гримм әкиятләре. | 1 сәг |
51. | Ханс Кристиан Андерсен. “Патшаның яңа киеме”. | 28-37 бит | әкиятләре. | 1 сәг |
52. | Александр Сергеевич Пушкин. “Балыкчы һәм балык турында әкият”. | 38-46 бит | әкиятләре. | 1 сәг |
53. | Класстан тыш уку. | Тәрҗемә әкиятләр | 1 сәг | |
54. | Лев Николаевич Толстой. “Балачак”. | 47-52 бит | әсәрләре. | 1 сәг |
55. | Максим Горький. “Мин ничек укыдым”. | 52-56 бит | М. Горький әсәрләре. | 1 сәг |
56. | Марк Твен. “Том Сойер маҗаралары”. | 57-63 бит | М. Твенның “Том Сойер маҗаралары”. | 1 сәг |
57. | Антуан де Сент- Экзюпери. “Нәни принц” | 64-72 бит | Антуан де Сент-Экзюпери әсәрләре. | 1 сәг |
58. | Класстан тыш уку. | Тәрҗемә әсәрләр. | 1 сәг | |
59. | Уку тизлекләрен тикшерү. Үткәннәрне кабатлау. | 22-72 бит | 1 сәг | |
Шигърият дәфтәре. | ||||
60. | Габдерәхим Утыз Имәни әл-Болгари. “Заманга иярү турында”. | 74-75 бит | Габдерәхим Утыз Имәни әл-Болгари әсәрләре. | 1 сәг |
61. | Дәрдемәнд. Шигырьләр. | 75-78 бит | Дәрдемәнд әсәрләре. | 1 сәг |
62. | Нәҗип Думави. “Җәйге айлы төн”. | 78-80 бит | Н. Думави әсәрләре. | 1 сәг |
63. | Фатих Кәрим. “Гармун турында”. | 80-82 бит | Ф. Кәрим әсәрләре. | 1 сәг |
64. | Роберт Әхмәтҗан. Шигырьләр. | 83-86 бит | Р. Әхмәтҗан шигырьләре. | 1 сәг |
65. | Класстан тыш уку. | Минем яраткан шагыйрем. | 1 сәг | |
Язучылар – балаларга. | ||||
66. | Каюм Насыйри. “Әбүгалисина”. | 88-93 бит | К. Насыйриның “Әбүгалисина” китабы. | 1 сәг |
67. | Класстан тыш уку. | К. Насыйри. “Әбүгалисина” | 1 сәг | |
68. | Уку тизлекләрен тикшерү. Үткәннәрне кабатлау. | 74-86 бит | 1 сәг | |
4 чирек | ||||
69. | Абдулла Алиш. “Сертотмас үрдәк”. | 94-99 бит | А. Алиш әсәрләре. | 1 сәг |
70. | Класстан тыш уку. | А. Алиш әсәрләре. | 1 сәг | |
71-72. | Роза Хафизова. “Киек каз юлы”. | 99-106 бит | Р. Хафизова. “Киек каз юлы” әсәре. | 2 сәг |
73. | Класстан тыш уку. | Бөек Ватан сугышы турында. | 1 сәг | |
74. | Шәүкәт Галиев. Шигырьләр. | 106-111 бит | Ш. Галиев шигырьләре. | 1 сәг |
75. | Класстан тыш уку. | Ш. Галиев шигырьләре. | 1 сәг | |
76. | Ләбибә Ихсанова. “Җир астында җиде көн”. | 112-114 бит | Л. Ихсанова әсәрләре. | 1 сәг |
77. | Класстан тыш уку. | 9 Май – Бөек Җиңү бәйрәменә багышланган әсәрләр. | 1 сәг | |
78-79. | Нәби Дәүли. “Каракай – йорт эте”. | 115-120 бит | Н. Дәүли. “Каракай – йорт эте” әсәре. | 2 сәг |
80. | Миргазиян Юныс. “Җиде могҗиза. Мисыр пирамидалары”. | 121-126 бит | “Борынгы заман тарихы” китабы | 1 сәг |
81. | Фәнис Яруллин. Шигырьләр. | 126-129 бит | Ф. Яруллин шигырьләре. | 1 сәг |
82. | Класстан тыш уку. | Ф. Яруллин шигырьләре. | 1 сәг | |
83. | Класстан тыш уку. | Туган ягым-яшел бишек. | 1 сәг | |
84. | Класстан тыш уку. | Татар, чуваш һәм рус халык әкиятләре. | 1 сәг | |
85. | Класстан тыш уку. | Минем яраткан китабым | 1 сәг | |
86. | Уку тизлекләрен тикшерү. Үткәннәрне кабатлау. Йомгаклау. | 115-129 бит | 1 сәг |
Календарно-тематический план по родной литературе (татар.) для 4 класса составила учительница начальных классов МОУ “Кзыл-Чишминская НОШ”
25 ноября 2010 года
