ЗАДАНИЯ
II тура дистанционной олимпиады по Башкирскому языку
для учащихся 9 - 11 классов
1. Эмоциональ (субьектив) баһа биреүҙе белдергән исемде табығыҙ:
Ҡыҙың тиң иткән Алпамышаны
Үҙ улыңдай итеп күрһәнә,
Күрһәнә, атаҡайым, күрһәнә!
Алпамышаны.
2. Төшөм килештә килгән һүҙҙе билдәләгеҙ: Урамығыҙҙы уҙайым, йәшел ебәк һуҙайым.
Урманығыҙҙы
3. Хис-тойғо һәм һиҙемләү ҡылымдарын күрһәтегеҙ: Шаңҡып ҡалғандар яйлап аңына килде, бәғзеләре, киреһенсә сарбайлап, иларға тотондо.
Шаңҡып, сарбайлап
4. Өноҡшатыу һәм ымлыҡ ҡылымдарҙы күрһәтегеҙ: Тимерлектә һабан төҙәтәләр, гөрләп үҫһен өсөн игендәр.
Гөрләп
5. Һуҡҡан һүҙенә морфологик анализ эшләгеҙ.
Һуҡҡан – ҡылым, б. ф. –һуҡ, үткән заман, хәбәр һөйкәлеше, өсөнсө зат, берлек һан.
6. Өйрәнмәгән һүҙенә фонетик анализ.
Өйрәнмәгән –ун хәреф, ун өн, дүрт ижек
Ө –ө-һуҙ, нәҙек, урта күтәр, алғы рәт, иренләшкән.
Й-й - тарт, талғын, урта аңҡау
Р –р – тарт, ҡалтыраулы, талғын, алғы аңҡау, яңғ.
Ә –ә- һуҙ, нәҙек, алғы рәт, түбән күтәрелеш.
Н –н - тарт, танау, талғын, тел-теш, яңғ.,
М –м-тарт, танау, талғын, ике ирен, яңғ.
Ә –ә- һуҙ, нәҙек, алғы рәт, түбән күтәрелеш.
Г –г - тарт, шартлаулы, тел, урта аңҡау, шаулы, яңғ, парлы.
Ә –ә- һуҙ, нәҙек, алғы рәт, түбән күтәрелеш.
Н –н - тарт, танау, талғын, тел-теш, яңғ.
7. Шарт һөйкәлешендә килгән һүҙҙе табығыҙ: Балалар уҡытһам, ҡайғылы көндәрем тиҙ үтер ине.
Уҡытһам
8. Йондоҙҙар ялтырай һүҙьяһалышын тикшерегеҙ.
Йондоҙ- тамыры, ҙар –күплек ялғауы, йондоҙ- нигеҙе.
Ялтыр - тамыры, а - бойороҡ һөйкәлеше ялғауы, й - хәҙерге заман,
хәбәр һөйк. ялғауы.
9. Бойороҡ һөйкәлешен күрһәтегеҙ: Хәҙер үк эҙегеҙҙе юғалтығыҙ. Юғиһә яҡшылыҡ өмөт итмәгеҙ.
Юғалтығыҙ , өмөт итмәгеҙ
10. Теләк һөйкәлешен күрһәтегеҙ: Бөтә донъяны аҫтын-өҫтөн әйләндереп онтағыһы, емергеһе килде.
Онтағыһы, емергеһе килде
11. Ихтималлылыҡ һөкәлешенең беренсе формаһын күрһәтегеҙ: Иҫән булһа, һеҙҙең һымаҡ ҡайтып килер ине, шаулашып донъя көтөр ине.
Ҡайтып килер ине, көтөр ине
12. Һөйләмдән сифат ҡылымды табығыҙ: Алғанға алтау ҙа аҙ, биргәнгә бишәү ҙә күп.
Алғанға, биргәнгә
13. Уртаҡ ҡылымды күрһәтегеҙ: Ҡытайҙар ҙа был ваҡытта сәй һатырға булғандар.
һатырға
14. Хәл ҡылымды күрһәтегеҙ: Мин ашҡынып, ярһып осоп килдем, шашып килдем, янып килдем, мин бит һеҙгә бәхет алып килдем.
Ашҡынып, ярһып осоп, шашып, янып, алып
15. Исем ҡылымды күрһәтегеҙ: Ә минең ярыштарҙы ҡарау ҡайғыһы юҡ.
ҡарау
16. Ҡылымдың мөмкинлек һәм мөмкин түгеллек модаллеген күрһәтегеҙ: Соҡоп булмай илдең күҙен,
Киҫеп булмай илдең телен. Соҡоп булмай. Киҫеп булмай - мөмкин түгеллек ҡылымдары.
17. Һөйләмдән рәүеште табығыҙ: Рәсәй ғәскәрҙәре ары бирелде, бире һуғылды.
ары, бире
18. Кире ҡағыуҙы һәм инҡар итеү модаль һүҙҙәрҙе күрһәтегеҙ: Ҡабат шул ситкә сығып йөрөүем юҡ. Юҡ
19. Модаль киҫәксәләрҙе күрһәтегеҙ: Йәшәү өсөн, бәхет һәм шатлыҡ өсөн тыуғанһың да баһа һин, Буранша.
да баһа
20. Теркәүестәрҙе күрһәтегеҙ: Уны белмәгән кеше юҡ, һәм ул үҙе лә ауылдың ҡартын-йәшен, хатта бала-сағаһын исемләп белә.
Һәм, хатта
