Партнерка на США и Канаду по недвижимости, выплаты в крипто
- 30% recurring commission
- Выплаты в USDT
- Вывод каждую неделю
- Комиссия до 5 лет за каждого referral
РЕГИСТРАЦИОННАЯ КАРТОЧКА УЧАСТНИКА
Информация об участнике конференции
Фамилия Лазарева
Имя, отчество Инесса Сергеевна
Дата рождения (число, месяц, год)года
Серия и № паспорта, кем и
когда выдан /свидетельство о рождении/ 1-РЛ 280089 выдан
Яншихово-Норвашской сельской администрацией
17 апреля 1996г.
Индекс, полный домашний 429282 ЧР Янтиковский район, с. Яншихово -
адрес Норваши, ул. Пролетарская, дом № 4.
Код, телефон 254-35
Электронная почта
Информация о работе на первом туре
Направление Отечество
Секция Чувашский язык и литература
Название работы «+ер=и»
Образовательное учреждение, МОУ « Яншихово-Норвашская СОШ»
класс 6
Район Янтиковский
Научный руководитель
Фамилия Шутова
Имя, отчество Зинаида Петровна
Ученая степень, звание
Должность, место работы учитель чувашского языка и литературы
МОУ «Яншихово-Норвашская СОШ»
Код, телефон 8-68
Электронная почта
Руководитель образовательного
учреждения (подпись, расшифровка)
()
Подпись участника
Районти наукёпа практика конференций.
Секции Чёваш ч. лхипе литература

Ен. ш-Нёрвашри п. т.м. шле п. л\
паракан вётам шкулта 6 класра
в. ренекен Лазарева Инессён.=.
Ерт\=и – чёваш ч. лхипе
литературине в. рентекен
Шутова З? П?
Тёвай - 2008 =ул
Тупмалли
1? Проект паспорч.
2? Умсёмах
3? Пир. н тёрёхри =ер=и т. с.сем%
а) Кил - =урт =ер=ий.
ё) Уй =ер=ий.
б) Шыв =ер=ий.
4? Сёнавсем
5? Ваттисен сёмах. семпе каларёшсем
6? Тупмалли юмахсем
7? +ер=исем =инчен =ырнё хайлавсем
8? Манён сёнавсем
9? П. т.млет\
10? Усё курнё литература
Проект паспорч.
Предмет% тёван литература
Тема% «+ер=и»
Проблема% «Хамёр тёрёхри кайёксем =инчен т. пл. нрех
п. лесси: в. сене пулёшасси»
Проект тип.% т. пчев.=.
Класс% 6
,= форми% хам т. лл. н.=лени
,= вёхёч.% каникул вёхёч. пе уроксем хы==ён
Т. ллев.% 1) хамёр тёрёхра пурёнакан =ер=исен пурнё=.пе
паллашасси
2) =ер=исем =инчен =ырнё хайлавсене тупса
тишкересси
3) =ер=исем =анталёка п. лме пулёшнине курма
в. ренесси
Результат% кайёксен пурнё=. =инчен ытларах п. лме пулёшни
Усё курни% Ен. ш Нёрвашри п. т.м. шле п. л\ паракан вётам
шкул
Умсёмах
Тёван литература урок. нче Зоя Нестеровён «Янттине хапсёнсан» юмаха тишкерсе тухнё хы==ён учитель пире х. ллехи каникул вёхёт. нче хайлаври кайёксем =инчен хушма литература вуласа п. ч.к т. пчев.=. тума с. нч.? Эпир хаваспах кил. шр. м.р? Кайёксене хамёр хушёра пайларёмёр? Эп. =ер=ие суйласа илт. м? +ак.= мана пит. кёсёклантарч.? Манён пир. н тёрёхра т. л пулакан =ер=и т. с.сем =инчен: литературёри м. нле хайлавсенче =ак кайёк =инчен =ырнине: =ер=и =инчен м. нле ваттисен сёмах. семпе каларёшсем: тупмалли юмахсем: сёнавсем пурине п. лес килч.? +ак т. ллеве пурнё=лас тесе эп. библиотекёра =ер=и =инчен т. рл. материал тупрём: вуларём? Унтан т. пчев.=. =ыртём? Шкулта мана учитель творчество проекч. =ырса Тёвай ял. нчи наукёпа практика конференций. нче хутшёнма с. нч.? Эп. кил. шр. м?
Акё вёл.=?
+ер=и сёнлисен йыш.
Ку чие кайёк. сенчен пу=ласа с. лхе калёпёш п. ч.к кайёксене п. рлештерекен пысёк йыш? В. сен йывёрёш. 7_100 грамм: тёршш. 7_30 см: вёрём х\релл. хёш-п. р т. ссен тёршш. ытти районсенче те пурёнма хёнёхнё?
К. летки т. рекл.: пу=. чёмёр: самаях пысёк? Сёмси форми т. рл. рен? Ытларах вёл конус ев. рл.: =ек. лс. р: хёш. сен самаях вёрём: авёнчёк: в.=. ш. в.р? Сёмса шётёк. сем у=ё: хёш. сен в. т. т. ксемпе хупланса тёра==.? Урисен тёршш. вётам е самаях к. ске: =ир. п п\рнесемл.: хупёсемпе вит. нн.? +унаттисен вёрёмёш. вётам? П. ррем. ш суллав т. к.сем 10? 12 т. крен тёракан тёршш. вётам: т\р. е =аврка в.=л.? Хёш-п. р т. с.н х\ри пит. вёрём?
Т. к-тум. =ёра: т. рл. т. сл.? Хёш-п. р т. ссен амипе а=и: =амрёккисемпе ваттисем тум. пе п. р-п. ринчен уйрёлса тёра==.: теприсен вара =амрёккисемпе ваттисем хушшинчи уйрёмлёх палёрмасть? +улталёкра п. р е ик. хут т. к тёка==.?
Т\рем вырёнсемпе сёртсем =инче пурёна==.? Этемпе юнашар пурёнакан т. ссем те нумай? +.рпе туратсем тёрёх хёвёрт сиксе ку=а==.? Хёш-п. р т. ссем пит. лайёх в.=е==.: теприсем сайра-хутра кёна е начар в.=е==.?
Т. ссенчен нумайёш. пысёк ушкёнпа йёва =авёра==.? П. р т. ссен а=ипе ами те йёва =авёрас: ч. п пусса кёларас: в. с.не тёрантарас.=е хутшёна==.? Теприсен амисем кёна йёва =авёрса ч. п кёлара==.: а=исемпе п. рле е хёйсем кёна ч. пписене тёрантара==.? Хёш. сем: куккук пек: хёйсен =ёмартисене урёх кайёксен йёвисене хурса туха==.?
Йёвисем те т. рл. рен пула==.? +ер=исем хёйсен тирпейс. р: кёпёшка йёвисене туратсем юппине вырна=тара==.? Ткачсем вара тип. курёк тунисенчен чёмёр е груша ев. рл. йёва =авёра==.? =авён пек йёвасен тёршш. 5 _ 7 метра =итме пултарать?
Йёвасенче вётамран 5 _ 7 =ёмарта пулать? Пусса ларасси 10 _ 17 куна пырать? П. р т. ссен ч. пписем 12 _ 15 кунтан: теприсен 20 – 28 кунтан йёвана пёрахса кая==. те кайран пысёк ушкёнсене п. рлеше==.? +улталёкра 2 – 3 пуслёх =ит. нтере==.?
,рчев вёхёч. иртсен п. ч.к е пысёк (вуншар пинтен тёракан)
ушкёна п. рлешсе вырёнтан вырёна ку=са =\ре==.?
Нумай т. ссем ытларах вёрё: тырё =ие==.? +урём шёммис. ррисемпе те: =ырласемпе те апатлана==.? Пур т. с те ч. пписене хурт-кёпшанкёпа тёрантарать?
+ак йышра 247 – 272 т. с: 37 – 68 йёх? Пир. н патра ви=. т. с. =е= т. л пулать? В. сен йыш. нче кил-=урт =ер=ий.: уй =ер=ий.: шыв =ер=ий.? Хал. в. сем =инчен т. пл. нрех каласа парёп?
Кил - =урт =ер=ий. (домашний воробей)
Пурте паллакан в.=ен кайёк? Пир. н тёрёхра =улталёк. пех пурёнать: х. л ка=ма ни=та та в.=се каймасть?
Унён йывёрёш. 40 грамм? А=ин пу=. сарё: карланкипе кёкёр =инчи пёнчи хура? +урём. пе =унаттисем =инче =утё йёрёмсем пур? Хырём ен. сарё? Амипе =амрёк кайёксен =\л ен. сарёрах хёмёр: аял ен. сарё? Кил-=урт =ер=ий. ытларах хуласене кёмёллать: ялсенче унён йыш. пысёках мар? Хулара та вёл ытларах этем пурёнакан =уртсем =ывёх. нче пурёнать? Садсемпе парксем юнашар пулсан ёна тата лайёхрах?
,рчев тапхёр. ака уйёх. нче пу=ланса =урла уйёх. ччен тёсёлать? +ав вёхётра =ер=исем ик. пуслёх кёларса =ит. нтерме. лк. ре==.: кашни пуслёха =унат =ине тёратма вётамран 40 – 45 кун кирл.?
Нарёс уйёх. нче =ер=исем хушшинче =урхи хавхалану палёрать? Пуш уйёх. нче а=исем амисене юрама тёрёша==.? Теп. р чух 8 – 10 а=а п. р амана юрама тёрёшать? Ами вара а=исене хёвалать:
хёш-п. р чухне й. рлет те? Кайёксем пуш уйёх. н варринче мёшёрлана==.? Йёвасем =авёрмалли вырёна питех тиркесе тёма==.? В. сене =урт-й. р =ум. нче: хёвёлсенче: хёш чухне х. ренпе ула курак йёвисене те вырна=тара==.?
Йёвине а=ипе ами п. рле ик. эрне =авёра==.? Ёна т. рл. япаларан тёва==.: ёшне т. кпе мамёк сара==.? +ёмарта тума =у уйёх. н пу=ламёш. нче тытёна==.? Йёвара вётамран 3 – 5 =ёмарта пулать? В. сен калёпёш.: формипе т. с. улшёнса тёра==.? +ёмартасене ами 12 – 14 кун пусса ларать? +ёмартаран ч. п. =ап-=ара: мамёк т. ксемс. р тухать? Малтанхи 4 – 5 кун ч. псем пит. хуллен \се==.? Хулара пурёнаканнисем ялтисенчен 5 – 10 кун маларах =ёмарта тума пу=ла==.? В. сен ч. пписем те йёвисене =авён чухлех маларах пёрахса кая==.? +акё хулара сывлёш ёшёрах: урамсем =утёрах пулнинчен килет?
Йёвине пёрахса кайнё ч. пписене аслисем ик. эрне таран тёрантара==.? Кун хы==ён пуслёх хёй т. лл. н пурёнма тытёнать? 15 – 40 кайёкран тёракан ушкёнсене п. рлешсе йёва =ывёх. нчех апатлана==.: каярах ку=са =\реме тытёна==.?
А=ипе ами ч. псене хурт-кёпшанкёпа: в. сен хурч. семпе тёрантара==.? Йёваран тухнё ч. псен апач. те =авах? К. р =итеспе \сен тёрансен вёррисене =име тытёна==.?
Пир. н тёрёхри кил-=урт =ер=ий. тыр - пула =исе: уй =ер=ий. пек: пысёк сиен к\мест?
Уй =ер=ий. (полевой воробей)
Кил-=урт =ер=ий. пекех: пир. н тёрёха =улталёк. пех т. л пулать: ни=та та в.=се каймасть?
Уй =ер=ий. кил-=урт =ер=ий. нчен кёшт п. ч.крех? Унён йывёрёш. 30 грамм =е=? Амипе а=ин т. к-тум. п. р пекех% пу= тёрри хёмёр: =урём. сарёрах хёмёр: т. кс. мрех пёнчёсемл.? Карланки =инче хурарах пёнчё пур? К. леткин аял ен. шурёрах хёмёр? Пит =ёмарти хура т. сл.?
Ял-хула =ывёх. нчи садсемпе парксем: в. сене =ывёх вёрман у=ланкисем: уйри ятарласа лартнё йывё= реч. сем – уй =ер=ий. ш.н чи мелл. вырёнсем? Юхан шыв айлём. сене те =ак т. с кил. штерет?
Уй =ер=ий. сем ытларах йывё= хёвёл. семпе в. ллесенче йёва =авёра==.? Йывё=сем =ук =.рте т. рл. хуралтёсенче вырна=а==.? +.р ч. ке=.сен шётёк. сенче те пысёк ушкёнпа пурёна==.?
П. ррем. ш =ултанах. рчеме тытёна==.? 9 – 11 уйёхрисем мёшёрсене й. ркелене==.? В. сем теми=е =ул сыхланса юла==.?
Мёшёрсене пайланасси: а=исен амисене юрасси пуш уйёх. нче пулса иртет? А=и суйласа илн. йёва =авёрас вырён амине кил. шсен п. рле йёва =авёрма тытёна==.? П. рремм. ш йёвине кайёксем теми=е эрне хёпарта==.: икк. м.ш пуслёх валлине вара – 3 – 4 кун =е=? Час-часах йёввине =ёмарта тунё чухне те: ами пусса ларнё вёхётра та =авёрса пыра==.?
Кайёксем =ёмарта тума ака в.=.нче - =у пу=ламёш. нче тытёна==.? Йёвара вётамран 5 – 8 =ёмарта пулать? В. сене амипе а=и черетпе 14 – 15 кун ёшёта==.? Пусса ларасси п. р тик. с пыманран ч. псем п. р вёхётра тухма==.? +авёнпа та аслёраххисем к.=.ннисене таптаса в. лерни те пулать? Ч. псем йёвара 13 – 20 кун пурёна==.?
Уй =ер=ий. сем 2 пуслёх =ит. нтерме. лк. ре==.? Ви==. =ит. нтерн. т. сл. хсем те пур?
Малтанхи кунсенче ч. пписене хурт-кёпшанкёпа =е= тёрантара==.? Каярахпа кайёксем ытларах \сен тёранён вёррисемпе апатланма тытёна==.? Кёнтёртарахри районсенче йёваран в.=се тухнё ч. псем пысёк ушкёнсене п. рлешсе тырё уй. сенче ху=аланса пысёк сиен к\ре==.?
Шыв =ер=ий. (оляпка)
Шыв =ер=ий. =ырмари шыв ку=.сем =инче х. л ка=ать? Аптрамасёр х. л ка=ать% шыва к. рет: пёр =инче ярёнать: юрё та юрлать?
Пёрлё шыва чёмса: юшкён =инче =уран утса =\рет? Туйёна урипе пётратать: сёмсине чул айне чикет – апат шырать? Тупнё-тупманах =\лелле васкать? Ишсе тухать те пёр =ине в.=се ларать: нёррине: т. рл. рен моллюск хупёлчисене таккаса =иет?
Х. лле кун. пех ишет: чёмать: шыв т. п.нче чупать: Й. пенмест? М. нш. н тесен унён т. к. шыва пач сёрхёнтармасть? Шёнмасть? М. нш. н тесен т. к. пит. =ёра? Тата шалтан апат ёшётать? Чупса: ишсе: чёмса ывёнсан: пёр =ине тухса выртать: канать? +ёвар. нчен: х. вел =аврёнёш хуппи сурса кёларнё пек: т. рл. нёрё =унаттисене: шёммисене сура-сура кёларать? Кансан каллех шыв айне апат шырама чёмать?
+ер=и =инчен калакан ваттисен сёмах. семпе каларёшсем: сёнавсем: калавсем: сёвёсем: юмахсем: нумай? Акё т. сл. хрен%
Сёнавсем
- Сив. тес ум. н =ер=исем йёвисене мамёк йёта==.: йёвисенчи шётёк. сене сив. рен пёкла==.?
- Х. лле =ер=исем пухёнса лара==. пулсан – сив. тессе?
- Лайёх =анталёкра в. сем савёнё=лё: хаваслё: ч. риклете==.? +умёр ум. н вара шёплана==.: т. к.сене вирелле тёратса лара==.?
- +улла =ер=исем тусан ёш. нче =ёвёна==. пулсан _ к.=ех =умёр пулать?
- П. л.тл.: =умёрлё =анталёкра =ер=исем хаваслё: ч. риклете==. пулсан - =анталёк уяртасса?
- Х. лле =ер=исем йывё=сем =инче: т. рл. рен зданисем =инче шёп лара==. пулсан - =илс. р юр пулать: шавла==. пулсан – ёшётасса?
- +ер=исем ч. риклете==.: шавла==. пулсан _ =умёра е лайёх мар =анталёка?
- +ер=исем п\рт тёрри айне: т. рл. шётёксене к. рсе лара==. пулсан – сив. тессе е тёманлё =анталёка?
Ваттисен сёмах. семпе каларёшсем
· Сёмах вёл - =ер=и мар: в.=се тухсан тытма =ук?
· Ял хушшинчи =ер=и вы=ё вилмен тет?
· Ир тёракан =ер=и вы=ё вилмен?
· Ватё =ер=ие хывёхпа улталаймён?
· Ир тёракан =ер=и тулё п. рчи тупса хыпнё?
· Сала кайёк салатать: илен кайёк пу=тарать?
· +ер=и ватёлсан та сикме пёрахмасть?
· +ер=и урипе нумаях утайман?
· +ер=и шухёшне шурё акёш п. лес =ук?
· +ер=ин те Мён кунта сёра пур тет?
· +ер=ирен хёраса кантёр акмасёр юлас мар?
· +ер=исем ахаль ч. в.лтетме==.?
· +илленч. к =ер=и ёмёрт кайёка =улёхнё та: п. сехи =урёлнё тет?
· Хёмла вёрри =ётсан =ер=и амёрт кайёка тапённё?
· Шёнкёрчё йёвине йышённё =ер=и пур – п. рех ун ху=и пулас =ук?
· Алёри =ер=ие хётарсан хирте тытас =ук вара?
· Вир пулсан =ер=и те тутё?
Тупмалли юмахсем
- Чи! шёхёрать: чу! каять
Аслёк =ине тухать те:
ший! шёхёрать те
к. рет каять?
- Сукмак =инче Кенттин ташлать?
Ишт. к – к. шт. к: х\ри пёр-пёр?
- Хуть кама та чим-чим! тет:
Хурёнташём эс – им тет?
- Асран тухми кайёк пур:
Ик. т. рл. яч. пур%
П. ри – ик. сыпёклё:
Тепри – тёват сыпёклё?
(+ер=и: сала кайёк)
Литература хайлав. сем
вет. р.
ВИ+, +ЕР+И
Тин. с урлё =.р =инче,=сен - .=сен =ер=исем
Ви=. =ер=и тус пулнё? /с. р енне кайнё тет
Те кёнтёрла: те =.рле – /с. рпе в.=кен ёсс. н
В. сен пысёк.= пулнё? Вёр=ма-=апё=ма хат. р тет?
В. сем ви==.ш п. р пулса +акё асённё =ер=исем
Ялан хисеп шыранё: Урама =\реме тухнё тет?
Анчах тепле =ыхланса В. сене хир.= тёманасем
Инкек =апла пу=ланнё? Тёманасем часрах васкаса
Ёмёрт кайёк шуч. пе Малалла иртсе пынё-м. н?
Чавкасене чина хунё тет? П. р =ер=и хёйне мухтаса
Чавкисем саккун хуч. пе Тёмана хир.= =ёвранса
Ви=. =ер=ие ч. нн. тет? П. рех =е= сёхнё =ер=ие-
Ви= =ер=ие в. лерме мар: +ер=ин т. п.к. =ёлёнса
Ырра в. рентме ч. нн. тет? В.=се \кн. =.р =ине?
+ер=исем вара в. ренме мар: Тёмана пысёк сёмсипе
«Ёш =унать» тесе аснё тет? Татах сёхнё =ер=ие:
Кёвакарчён чысласа +ер=ий. н \ч. =\хипе
+ер=исене хёнана ч. нн. тет: Хырём. ч. рл. н. п. р чике?
+ер=исем илтсен савёнса
Ви==.ш. те.=ме пынё тет?
Тил. пе =ер=и
Турат =инчи +ер=ие
Тил. калать астарса:
_ В.=се ан та =.р =ине
Тутё п. рч. сёх ларса?
Тил. туса тил. ртсе
+ер=и калать хёй шутне%
_ В. шл. йытта ил. ртсе
Ч. нсе кил-ха сых ятне?
Ырё шухёшлё ч. ре
Тем тума та пултарать:
Пултарайман ч. мере
Хёй. нчен =е= култарать?
Николай Карай
+ер=и
+ер=и курч. те мана%
_ Ара: _ тер.: _ эп сана
Савёнма п. р ёш сёмах
Калас тетт. м тах=аннах?
Асилем - ха: чим-ха: чим!
Ан васкат-ха: +ерахвим?
Ёна к. тр. м п. р сехет:
Вёл =аплах% _ Чим! Чим-ха! _ тет?
+ер=исем
Вырён тупаймасть =ер=и%
Сёхать автан тул п. рчи?
Кур-ха: кур: вёл васкамасть:
П. р п. рч. те хёвармасть?
Унтан тутлён карёнеть?
+ер=и ку=. шывланать%
_ Эх: пуласч. ман автан _
Пурнё= пул. чч. аван! _
+ер=и хёй. н.м. тне
Ка= п. лтерч. ваттине?
Леш. вара самантрах
Ёс парать ак =апларах%
«Ун пурнё=не ан ёмсан%
Ир. кре пулни аван?
Автан ялан читл. хре:
Картара та витере?
Эс вара та=та =итсен?
Вёрмана: хире в.=ен
Автан ак п. р ирхине
Лек. хуран яшкине???»
Юрий Сементер
Куракпа =ер=и
Курак калать%
_ Кёрр-рак: _ тет: _
К. ркуннепе каяп: _ тет: _
+уркуннепе килеп: _ тет:
+ер=и калать%
_ Чим-чим: _ тет: _
Тен: эс урёх каймён: _ тет: _
Чёваш енрех лайёх: _ тет?
Анатолий Ыхра
+ер=и
+ер=и тени. л.крен
+и: =и тени пулать вёл?
Пурте =и: =и тен. рен
Тётёш апат шырать вёл?
Ку=не у=са яричченех
Тулё п. рчи асёрхать
Ытти кайёк тёриччен
Хёй хырёмне тёрантать?
Ялан.=ре пулнёран
Ирттерет вёл куракран%
Сив. рен те хёрамасть:
Шёрёха та парёнмасть?
+ул=ё \кн. - \кменех
Курак тарать кёнтёра?
+ер=и юлать пир. нпех _
Юрлать: ташлать урамра?
Юхма Мишши
+ер=и
_ Чим-чим-чим! _
тет =ер=и? _
Кам кунта пахча ху=и$
Кантёр та акма п. лмен:
Тырё – пулё \стермен?
Владимир Харитонов
+ер=и
+атан карта тёрринче
Сикет =ер=и п. ринче?
П. лме =ёмёл тупсёмне%
Кушак татнё х\рине?
Владимир Аптраман
+ер=исем
+ип-=ин=е урисемпе
Салата==. арпана:
П. ч.к=е= сёмсисемпе
Тек сёха==. урпана?
Чёп тулсан п. сехисем
К.=.те==. ч. лхисем%
+амрёк туратсем =инче
Юмахла==. тем. нччен?
Константин Микон
+ер=и
_ Чим! Чим-чим! Чим-чим! Чим-чим!
Вёхётсёр ка= пулч.-им$ _
Т. л.нет =ер=и чунтан:
Шикленет тем пуласран% _
М. н хуплар. х. веле$
В.=ес мар-ши килелле$
К. мс. рт – к. мс. рт т\пере
Кам ч. третр. к. пере$
М. н шартлатр.: ялт туса:
Таврана чалт =утатса$
Э! Ку =умёр пул.-=ке!
Аннерен илтсетт. м-=ке!
Юнашар \сет хупах:
Пытанам-ха хёвёртрах?
+ер=и
+ер=и ушкён. йывё= =ине ларнё? Хурчка пынё та п. рне тытса кайнё?
- Хёш. =ухалч.: хёш. =ухалч.? – тесе ыйтать тет ватти?
Тепри калать%
- Кам х. рне ларма каланё – хёй айёплё: - тет?
Ыттисем вара ним те шарламан?
+ер=ипе шёши
+ер=ипе шёши туслё пулнё: мёйёра =урмалла пайланё?
П. рре =ер=и вир п. рчи тупнё та пайлас тесе хыпать те кёларать: ниепле те =урмалла уйраймасть? Вара =ётсах ярать: кун =инчен шёшие каласа кётартать?
- Эпир =им.=е ялан =урмалла пайлаттёмёр: эс вир п. рчине пайламарён: - тет шёши к\ренсе?
+акёнтан вара в. сен туслёх. п. тет: в. сем вёр=са пурёнма пу=ла==.?
+ер=ипе тёрна
+ер=ипе тёрна тус пулнё? П. рре в. сем вир акма тытёнё тет? Тёрни калать: «Тёрук!» - тет: =ер=и: «Чим: чим»: - тет? Тёрни тёрук в.=н. те: ака пу= ларса юлнё? В. сен акасси пулман вара?
Иван Яковлевич Яковлев
+ер=и
Эпир ачасемпе =ер=и тытрёмёр? Унён уринчен вёрём =ип =ыхса ятёмёр? +апла пайтахчен в.=терсе =\рер. м.р? В.=терсе =\ресен-=\ресен пир. н =ер=и =атан =ине пырса ларч.? Эпир ёна тата в.=терес тесе турткала пу=ларёмёр? +ер=и =атан хутлёхне х. с.нсе тёч.? Кёларас тесе п. ри те: тепри те алёсене =атан ёшне чикетп. р? +ер=и хёранипе кайнё=ем шалалла каять? Хёй =ёварне карнё та хёш-хёш: хёш-хёш туса анчах сывлать? Асапланкаласа =апах ёна =атан хушшинчен кёлартёмёр? Унтан таса =ерем =ине ятёмёр? +ер=и пир. н в.=ме мар: вырёнтан та сикмест? Кёшт ларсассён =унач. сене сарч. пёрахр.: пу=не чикр.: урисемпе п. р икк.-ви==. тёлт-тёлт тутарч. те тёпах пулч.? Эпир ёна ахаль тёвать пул. тесе? Пурсёмёр та =ер=и тавра куклене-куклене лартёмёр: ёшётас тесе ёшшён в. ре пу=ларёмёр? +ер=и сикмест те? Вилн. кайнё?
+апла в. ркелесе тёнё чухне пир. н хы=а к\рш. карчёк. пынё тёнё? «М. н тёватёр эсир кунта?» - тер. пире? Эпир шартах сикр. м.р: ёна хир.= ним. н ч. нме те п. лместп. р? Карчёк пир. н хушёмёра пёхр. те хай =ер=ие курах кайр.? «Кам в. лерч. куна?»- тесе ыйтр.? Эпир тата пит. рех хёрарёмёр: п. р ч. нмес. р тёратпёр? Карчёк =ер=ие илч. те: «Эх: пархатарсёрсем: мёй таран =ылёх пул. .нт. сире куншён»: - тер.? Эпир вара п. рер. н – п. рер. н килелле саланса п. тр. м.р? Манён =ав =ер=иш. н п. р – ик. кунччен ёш выртмар.?
В? Сухомлинский
+ер=исем сив. ре макёра==.
Х. ллехи ир п. ч.к Ярынка сада тухр.? Тулта питех те сив.? Ни=та та п. р кайёк – к. ш.к курёнмасть? +ер=исем те пулин та=та =ухалнё? «Ё=та кайса к. н. в. сем$» - шухёшлать Ярынка?
П\рт патне =ывхарса пынё чух ун =унаттинче: пу= тёрринче: =ер=и ч. в.лтетнине илтр.? +акён хы==ён ун ч. р=и =ине к. м.л пёр пайёрки \кр.: питех те п. ч.к =\хе пайёрка?
Каярахпа хёех ёнланса илч.? Ку вёл =ер=исем сив. ре макёрнипе =е= пулать? +ер=и ку==ул. сем шёнса лара==. те =.р =ине пёрлё пайёркасем пулса \ке==.?
М. ск. н =ер=исем!
Тата =ак кайёксем =инчен Ольга Туркай «+ер=исем» калав. нче: Зоя Нестерова «Янттине хапсёнсан» юмах. нче тата ытти писательсемпе сёвё=сем те =ырнё?


1? +ер=исем =ынсене м. нле усё пара==.?
2? +ер=ин м. нле т. с.сем пир. н тёрёхра пурёна==.?
3? Эсир =ер=и =инчен м. нле ваттисен сёмах. семпе каларёшсем п. лет. р?
4? +ер=исем пулас =анталёка сисме пултара==.-и?
5? Х. лле шыв =ер=ий. хёйне валли апат ё=тан тупать?
6? Сив. тес ум. н =ер=исем хёйсен йёвисемпе м. н тёва==.?
7? +ер=исем =улталёкне ми=е хутчен ч. п кёлара==.?
8? «Сёмах вёл - =ер=и мар: в.=се тухсан тытма =ук» ваттисен сёмахне ёнлантарёр?
9? +ер=ин урёхла яч.?
10? Хёш-п. р =ер=и т. с.сем хёйсен =ёмартисене урёх кайёксен йёвисене хурса пара==.-и?
11? +ер=исем м. нпе тёранса пурёна==.?
12? +умёр ум. н =ер=исем хёйсене м. нлерех тыта==.?
13? +ер=исен вётам йывёрёш. м. нле?
14? Уй =ер=ий. сем хёйсен йёвисене ё=та =авёра==.?
15? +ер=исем хёйсен ч. пписене м. нпе тёрантара==.?
Манён сёнавсем
Чён пулни
П. р =улхине: =уркунне: эп. аттепе п. рле хамёр пахчара шёнкёрч в. лли ёсталаса =акрём? Шёнкёрчсем нумаях к. ттермер.=? Часах в.=се килч.=: в. ллене к. ре-к. ре тухр.=? В. лле в. сене кил. шр. пулас? В. сем кашта =ине ларч.= те юрласа яч.=? Хёйсен хаваслё юррипе в. сем пире чылайччен савёнтарч.=? Теп. р уйёхран в. сем в. ллене улём п. рчисем: мамёк: =ём йёта пу=лар.=? Часах п. ри ку=ран =ухалч.? Тепри вара кун.-кун. пе в. ллене т. рл. хурт-кёпшанкё йётр.?
+апла теп. р уйёх иртр.? Йёваран =ин=е сасёсем илт. не пу=лар.=?
Ашш. пе амёш. кун.-кун. пе: п. р канё=сёр ч. пписене т. рл. хурт - кёпшанкёпа: л. п.шсемпе тёрантарч.=?
К.= к. ркунне те =итр.? Шёнкёрчсем в.=се кайр.=? +ав в. ллене вара =ер=исем йышёнч.=? В. сем унта х. л.пех пурёнч.=: пир. нтен те хёрамар.=? Чёхсемпе: хур-кёвакалпа п. рле тырё п. рчисем анса сёхатч.=? +анталёка п. лме те пулёшатч.= мана =унатлё туссем? Сив. сем ум. н в. сем в. ллене =ём: улём п. рчисем йётатч.=: т. к.сене вирилле тёратса ларатч.=? Ёшё =анталёк ум. н хаваслё ч. риклететч.=?
Вара эп. в. сене пулёшасшён пултём: сырёш туса =акрём? Унта х. вел =аврёнёш вёрри: =ёкёр т. пренч. к.сем: тёварламан сысна =ёв.: т. рл. рен вёрёсем хурса патём? +ав сырёш патне =ер=исем кёна мар: уйёпсем: кёсёясем: чакаксем: ула кураксемпе чанасем те апатланма в.=се килетч.=?
Вёхёт сис. нмес. рех иртр.? +ур кун. сем =итр.=? Ёшё енчен кайёксем в.=се киле пу=лар.=? П. р ирхине эп. пахчана тухрём? Сасартёк йывё= тёрринчен тем. нле сасёсем илт. не пу=лар.=? Эп. пу=а =.клесе пёхрём та сывлёшра шёнкёрчпа =ер=и =апё=нине асёрхарём? Й. ри-тавра т. к в.=ет? Анчах та шёнкёрчсем вёйлёрах пулч.=? +ер=исен в. сене парёнса йёвана пёрахса каймалла пулч.? Шёнкёрчсем вара кашта =ине ларч.= те хаваслё юррине шёрантара пу=лар.=? +у ка=ипех в. сем пир. н в. ллере пурёнса ч. пписене пёхса =ит. нтерч.=? К. р кун. сем =итсен ёшё енне в.=се кайр.=?
Хал. эп. в. сем в.=се килессе чётёмсёррён к. тет. п?
П. лт. р: апрель уйёх. н пу=ламёш. нче: ви=. =ер=и мунча к. нине те курма т\р килч.? Чи малтанах =ер=исем к\лленч. кре =унаттисемпе =апкалаша - =апкалаша =ёвёнч.=? Унтан хёйёр купи =инче чакаланма пу=лар.=: т. к.сем =умне п. т.мпех хёйёр =ыпё=са тулнё хёйсен? Вара татах к\лленч. кре =ёвёнма тытёнч.=? Х. л ка=иччен =ер=исем хуп – хура пулса п. те==.: =авёнпа юр ир. лсен в. сем мунча к. рсе тасала==. иккен?
П. т.млет\
+ак.=е пурнё=лама мана пит. кил. шр.? М. нш. н тесен: эп. =ак проекта =ырнё чух =ер=и =инчен пит. нумай материалпа паллашса =ак т. л.нмелле кайёксем =инчен нумай =.нни: кёсёкли п. лт. м? +ак п. ч.к кайёксем пире =ут =анталёкри пулёмсене те пулёша==.? Пир. н вара =унатлё туссене ёнланма в. ренмелле: май килн. таран в. сене пулёшма тёрёшмалла: =ак.=е п. т.м шкул ачисене явё=тарма тёрёшмалла?
Эп. вара пир. н тёрёхри кайёксене пулёшас шутпа хамёр пахчара сырёш туса =акрём? Унта х. вел =аврёнёш вёрри: =ёкёр т. пренч. к.сем: тёварламан сысна =ёв. хурса патём? К.=ех кайёксем в.=се килч.=? В. сем хаваспах апатпа сайланч.=? Эп. хал. те кайёксене апатлатёп? Манён =унатлё туссем =ырёш патне кашни кунах в.=се киле==.? Эп. в. сем =ине пёхса савёнатёп?
Манён кашни шкул ачинех кайёксене пулёшма ч. нсе калас килет? +ак.=е хам =ырнё сёвёпа в.=лес килет?
Пулёшар тусёмсене?
Сив. х. л кун. сенче
Пулёшар кайёксене?
Хёйсен килне килн. пек
В.=се килчч. р тусёмсем?
+ак =унатлё юлташсем
Юлм.= =улла парёмра?
Хурт – кёпшанкё: =ёмлё хурт
Ху=аланм. пахчара?
Апла пулсан манар мар
Ик =унатлё туссене?
Сапса парар к. рпине:
Хурса парар аш - =уне?
Усё курнё литература
1) Г? Ф?Трофимов: Р? Н?Петрова «Ача – пёча сёмахлёх. (Хрестомати)»? Шупашкар: Чёваш к. неке изд-ви: 1993: с – 21: 81: 117?
2) Н? И?Сладков «Вёрман пурнё=.»? Шупашкар: Чёваш к. неке изд-ви: 1991: с – 195?
3) Н? Г?Игнатьев: В? А?Яковлев «Чёваш ен ч. р чун. сем
(в.=ен кайёксем)»? Шупашкар: Чёваш к. неке изд-ви: 1997: с – 341 – 345?
4) Г? Ф?Трофимов: Т? В?Артемьева «П. ч.ккисен к. неки»?
Шупашкар: Чёваш к. неке изд-ви: 2006: с – 8: 9: 193?
5) Г? Г?Иванов «Ача – пёча сёмахлёх.»?
Шупашкар: Чёваш к. неке изд-ви: 1996: с – 43?
6) Ю? Сементер «Пир. н вёйё карти» Шупашкар:
Чёваш к. неке изд-ви: 2005: с – 5
7) В? Аптраман «Хаваслё самант»? Шупашкар: Чёваш
к. неке изд-ви: 1994: с – 94?
8) К? Микон «Хаваслё самант» Шупашкар: Чёваш
к. неке изд - ви: 1994: с – 97?
9) А? Ыхра «Автан тус» Шупашкар: Чёваш к. неке изд-ви:
2005: с – 18?
10) Н? Карай: Л? Николаева «П. ч.к туссем» Шупашкар:
Чёваш к. неке изд-ви: 2004: с – 7: 21?
11) В? Харитонов «Уяв ум. н» Шупашкар: Чёваш к. неке изд-ви:
1991: с – 6?
Проекта х\т. лесси?
Тёван литература урок. нче Зоя Нестеровён «Янттине хапсёнсан» юмаха тишкерсе тухнё хы==ён учитель пире х. ллехи каникул вёхёт. нче хайлаври кайёксем =инчен хушма литература вуласа п. ч.к т. пчев.=. тума с. нч.? Эпир хаваспах кил. шр. м.р? Кайёксене хамёр хушёра пайларёмёр? Эп. =ер=ие суйласа илт. м? +ак.= мана пит. кёсёклантарч.? Манён пир. н тёрёхра т. л пулакан =ер=и т. с.сем =инчен: литературёри м. нле хайлавсенче =ак кайёк =инчен =ырнине: =ер=и =инчен м. нле ваттисен сёмах. семпе каларёшсем: тупмалли юмахсем: сёнавсем пурине п. лес килч.? +ак т. ллеве пурнё=лас тесе эп. библиотекёра =ер=и =инчен т. рл. материал тупрём: вуларём? Унтан т. пчев.=. =ыртём? Шкулта мана учитель творчество проекч. =ырса Тёвай ял. нчи наукёпа практика конференций. нче хутшёнма с. нч.? Эп. кил. шр. м?
Чи малтанах эп. хамёр тёрёхра т. л пулакан =ер=исен т. с.сем =инчен хушма литературёран вуласа п. лт. м? Хам.=ре к. скен в. сем =инчен =ырса кётартрём?
Пир. н тёрёхра 3 т. рл. =ер=и т. л пулать?
1) Кил - =урт =ер=ий.?
Унён йывёрёш. 40 грамм? А=ин пу=. сарё: карланкипе кёкёр =инчи пёнчи хура? +урём. пе =унаттисем =инче =утё йёрёмсем пур? Хырём ен. сарё? Амипе =амрёк кайёксен =\л ен. сарёрах хёмёр: аял ен. сарё? Кил-=урт =ер=ий. ытларах хуласене кёмёллать: ялсенче унён йыш. пысёках мар?
2) Уй =ер=ий.?
Уй =ер=ий. йывёрёш. 30 грамм =е=? Амипе а=ин т. к-тум. п. р пекех% пу= тёрри хёмёр: =урём. сарёрах хёмёр: т. кс. мрех пёнчёсемл.? Карланки =инче хурарах пёнчё пур? К. леткин аял ен. шурёрах хёмёр? Пит =ёмарти хура т. сл.?
Ял-хула =ывёх. нчи садсемпе парксем: в. сене =ывёх вёрман у=ланкисем: уйри ятарласа лартнё йывё= реч. сем – уй =ер=ий. ш.н чи мелл. вырёнсем? Юхан шыв айлём. сене те =ак т. с кил. штерет?
3) Шыв =ер=ий.?
Шыв =ер=ий. =ырмари шыв ку=.сем =инче х. л ка=ать? Аптрамасёр х. л ка=ать% шыва к. рет: пёр =инче ярёнать: юрё та юрлать?
Пёрлё шыва чёмса: юшкён =инче =уран утса =\рет?
Х. лле кун. пех ишет: чёмать: шыв т. п.нче чупать? Й. пенмест? М. нш. н тесен унён т. к. шыва пач сёрхёнтармасть? Шёнмасть? М. нш. н тесен т. к. пит. =ёра? Тата шалтан апат ёшётать? Чупса: ишсе: чёмса ывёнсан: пёр =ине тухса выртать: канать? +ёвар. нчен: х. вел =аврёнёш хуппи сурса кёларнё пек: т. рл. нёрё =унаттисене: шёммисене сура-сура кёларать? Кансан каллех шыв айне апат шырама чёмать?
+ер=исене тимл. рех сёнаса =анталёк м. нле пулассине те асёрхама в. рент. м?
- Сив. тес ум. н =ер=исем йёвисене мамёк йёта==.: йёвисенчи шётёк. сене сив. рен пёкла==.? Х. лле =ер=исем пухёнса лара==. пулсан – сив. тессе? Лайёх =анталёкра в. сем савёнё=лё: хаваслё: ч. риклете==.? +умёр ум. н вара шёплана==.: т. к.сене вирелле тёратса лара==.? +улла =ер=исем тусан ёш. нче =ёвёна==. пулсан _ к.=ех =умёр пулать?
- П. л.тл.: =умёрлё =анталёкра =ер=исем хаваслё: ч. риклете==. пулсан - =анталёк уяртасса? Х. лле =ер=исем йывё=сем =инче: т. рл. рен зданисем =инче шёп лара==. пулсан - =илс. р юр пулать: шавла==. пулсан – ёшётасса? +ер=исем ч. риклете==.: шавла==. пулсан _ =умёра е лайёх мар =анталёка? +ер=исем п\рт тёрри айне: т. рл. шётёксене к. рсе лара==. пулсан – сив. тессе е тёманлё =анталёка?
Ваттисен сёмах. сенче вара =ер=и урлё в.=к. нрех: наянрах =ынсен сёнар. сене кётартса панё? +авён пекех ваттисем сёмахпа вылянма юраманнине те =ер=и сёнар. пех палёртнё?
+ер=и сёнар. чёваш литературинче сахал мар хайлавсенче т. л пулать? П. рисем =ак кайёка мухта==.: теприсем вара хурла==.: =авён пекех в. сене упрамалли: пулёшмалли =инчен те аса илтере==.?
+ак.=ре чён пулнё.= =инчен те =ырса кётартрём?
П. р =улхине =уркунне эп. аттепе п. рле хамёр пахчара шёнкёрч в. лли ёсталаса =акрём? Шёнкёрчсем нумаях к. ттермер.=? Часах в.=се килч.=: в. ллене к. ре-к. ре тухр.=? В. лле в. сене кил. шр. пулас? В. сем кашта =ине ларч.= те юрласа яч.=? Хёйсен хаваслё юррипе в. сем пире чылайччен савёнтарч.=? Теп. р уйёхран в. сем в. ллене улём п. рчисем: мамёк: =ём йёта пу=лар.=? Часах п. ри ку=ран =ухалч.? Тепри вара кун.-кун. пе в. ллене т. рл. хурт-кёпшанкё йётр.?
+апла теп. р уйёх иртр.? Йёваран =ин=е сасёсем илт. не пу=лар.=?
Ашш. пе амёш. кун.-кун. пе: п. р канё=сёр ч. пписене т. рл. хурт - кёпшанкёпа: л. п.шсемпе тёрантарч.=?
К.= к. ркунне те =итр.? Шёнкёрчсем в.=се кайр.=? +ав в. ллене вара =ер=исем йышёнч.=? В. сем унта х. л.пех пурёнч.=: пир. нтен те хёрамар.=? Чёхсемпе: хур-кёвакалпа п. рле тырё п. рчисем анса сёхатч.=? +анталёка п. лме те пулёшатч.= мана =унатлё туссем? Сив. сем ум. н в. сем в. ллене =ём: улём п. рчисем йётатч.=: т. к.сене вирелле тёратса ларатч.=? Ёшё =анталёк ум. н хаваслё ч. риклететч.=:?
Вара эп. в. сене пулёшасшён пултём: сырёш туса =акрём? Унта х. вел =аврёнёш вёрри: =ёкёр т. пренч. к.сем: тёварламан сысна =ёв.: т. рл. рен вёрёсем хурса патём? +ав сырёш патне =ер=исем кёна мар: уйёпсем: кёсёясем: чакаксем: ула кураксемпе чанасем те апатланма в.=се килч.=?
Вёхёт сис. нмес. рех иртр.? +ур кун. сем =итр.=? Ёшё енчен кайёксем в.=се киле пу=лар.=? П. р ирхине эп. пахчана тухрём? Сасартёк йывё= тёрринчен тем. нле сасёсем илт. не пу=лар.=? Эп. пу=а =.клесе пёхрём та сывлёшра шёнкёрчпа =ер=и =апё=нине асёрхарём? Й. ри-тавра т. к в.=ет? Анчах та шёнкёрчсем вёйлёрах пулч.=? +ер=исен в. сене парёнса йёвана пёрахса каймалла пулч.? Шёнкёрчсем вара кашта =ине ларч.= те хаваслё юррине шёрантара пу=лар.=? +у ка=ипех в. сем пир. н в. ллере пурёнса ч. пписене пёхса =ит. нтерч.=: К. р кун. сем =итсен ёшё енне в.=се кайр.=?
Хал. эп. в. сем в.=се килессе чётёмсёррён к. тет. п?
П. лт. р: апрель уйёх. н пу=ламёш. нче: ви=. =ер=и мунча к. нине те курма т\р килч.? Чи малтанах =ер=исем к\лленч. кре =унаттисемпе =апкалаша - =апкалаша =ёвёнч.=? Унтан хёйёр купи =инче чакаланма пу=лар.=: т. к.сем =умне п. т.мпех хёйёр =ыпё=са тулнё хёйсен? Вара татах к\лленч. кре =ёвёнма тытёнч.=? Х. л ка=иччен =ер=исем хуп – хура пулса п. те==.: =авёнпа юр ир. лсен в. сем мунча к. рсе тасала==. иккен?
Т. пчев .=не =ырнё май эп. викторина та хат. рлер. м?Унён ыйтёв. семпе паллашма пултаратёр?(Слайд =инче)
+ак.=е пурнё=лама мана пит. кил. шр.? М. нш. н тесен: эп. =ак проекта =ырнё чух =ер=и =инчен пит. нумай материалпа паллашса =ак т. л.нмелле кайёксем =инчен нумай =.нни: кёсёкли п. лт. м? +ак п. ч.к кайёксем пире =ут =анталёкри пулёмсене те пулёша==.? Пир. н вара =унатлё туссене ёнланма в. ренмелле: май килн. таран в. сене пулёшма тёрёшмалла: =ак.=е п. т.м шкул ачисене явё=тарма тёрёшмалла?
Эп. вара пир. н тёрёхри кайёксене пулёшас шутпа хамёр пахчара сырёш туса =акрём? Унта х. вел =аврёнёш вёрри: =ёкёр т. пренч. к.сем: тёварламан сысна =ёв. хурса патём? К.=ех кайёксем в.=се килч.=? В. сем хаваспах апатпа сайланч.=? Эп. хал. те кайёксене апатлатёп? Манён =унатлё туссем =ырёш патне кашни кунах в.=се киле==.? Эп. в. сем =ине пёхса савёнатёп?
Манён кашни шкул ачинех кайёксене пулёшма ч. нсе калас килет? +ак.=е хам =ырнё сёвёпа в.=лес килет?
Пулёшар тусёмсене?
Сив. х. л кун. сенче
Пулёшар кайёксене?
Хёйсен килне килн. пек
В.=се килчч. р тусёмсем?
+ак =унатлё юлташсем
Юлм.= =улла парёмра?
Хурт – кёпшанкё: =ёмлё хурт
Ху=аланм. пахчара?
Апла пулсан манар мар
Ик =унатлё туссене?
Сапса парар к. рпине:
Хурса парар аш - =уне?


