Ответы на вопросы
I тура дистанционной олимпиады
по Башкирскому языку
для учащихся 5 - 8 классов (второй этап)
1. Яуыз татар-монголдарҙың башҡорт халҡын талауы, ҡыйырһытыуы
2. Публицистик стиль
3. Артисҡа бер нисек тә ярҙам итеп булмай, дауахана фойеһында тапаныуҙан да фәтүә юҡ; бары ысынбарлыҡ менән килешергә, иптәштәренең һауығып сығыуын юрарға ҡала...
4. Һөйкәлеү бәйләнеше
5. а) минең ғүмерем;
6. а) кешенең хис-тойғоларын, ихтыяр-теләген, кисерештәрен белдерә торған һүҙҙәр;
7. Биҙрә, күнәк
8. Түбәндәге шиғырҙа һүрәтләү сараһын билдәләргә:
Көнбағыштар наҙлы ҡыҙҙар кеүек, - сағыштырыу
Минән оялалар күрәһең,
Һары ҡашмауҙарын һалындырып
Түбән ҡарағандар үҙҙәре (Р. Ниғмәти). - йәнләндереү
9. а) образла параллелизм;
10. Башҡорт телендә йүнәлеш категорияһының биш төрө бар: төп йүнәлеш, ҡайтым йүнәлеше, төшөм йүнәлеше, йөкмәтеү йүнәлеше, уртаҡлыҡ йүнәлеше.
Төп йүнәлеш эш-хәрәкәтте башҡарыусының үҙе эшләгәнен йәки эшләмәгәнен белдерә. Төп йүнәлеш ҡылымдарының был йүнәлеште күрһәткән айырым ялғауы юҡ: Ағайым комедия ярата.
Ҡайтым йүнәлеше эш-хәрәкәттең башҡарыусыға йүнәлгәнен, ҡарағанын аңлата. Ул ҡылым нигеҙенә –н, - ын, - ен, - он, -өн ялғауҙары ҡушылыу юлы менән яһала: һөртөн.
Төшөм йүнәлеше ҡылым белдергән эш-хәрәкәттең билдәһеҙ бер зат йәки предмет тарафынан эшләнгәнен белдерә: алынған, уҡылған, улар тарафынан үткәрелде).
Йөкмәтеү йүнәлеше берәй эш-хәрәкәтте башҡа кешегә ҡушыуҙы, йөкмәтеүҙе аңлата: эсер.
Уртаҡлыҡ йүнәлеше ҡылым белдергән эш-хәрәкәттең ике йәки бер нисә кеше тарафынан бергә эшләнеүен йәки уларҙың бер-береһенә ярҙамлашыуын белдерә: башлаш.
11. Гөлдөр.
12. Ябай, тиң хәбәрле ике составлы һөйләм
13. Бөтә тирә-яҡ: тауҙар, таштар, ағастар, үләндәр, сәскәләр, йәнлектәр, ҡош-ҡорттар - бөтәһе лә, ҡояш сығасағын һиҙгән төҫлө, тынысланып, иркен һулыш алып ебәрҙеләр (М. Кәрим).
14. Башҡорт телендә һөйкәлеш категорияһының дүрт формаһы бар: бойороҡ, хәбәр, шарт, теләк һөйкәлештәре.
Бойороҡ һөйкәлешендәге ҡылым ниндәйҙер бер эште, хәрәкәтте башҡарырға өндәүҙе, бойороуҙы белдерә: хат яҙ.
Хәбәр һөйкәлеше эш-хәрәкәттең эшләнеүен, эшләнмәүен белдерә: уҡыған. Үткән, хәҙерге, киләсәк замандарҙа килә.
Шарт һөйкәлеше ниндәйҙер бер эш-хәрәкәттең үтәлеүенә икенсеһенең үтәлеүе шарт булып килеүен белдерә: Шылтыратһа, барырмын.
Теләк һөйкәлеше эш-хәрәкәтте башҡарырға теләүҙе йәки уны үтәргә саҡырыуҙы белдерә: бармаҡсымын.
15. Башҡорт теле фонетик принципҡа нигеҙләнә.
16. Интонацион яҡтан һөйләмдәр хәбәр, һорау, бойороҡ, өндәү һөйләмдәргә бүленәләр.
17. а) атай, әсәй, ҡояш;
18. г) лексик-грамматик мәғәнәһе менән предметтың билдәһен белдереүсе һүҙ төркөмө.
19. а) маҡсат эйәрсән һөйләмле эйәртеүле ҡушма һөйләм;
20. а) шылдырыу, әйттереү, абышҡа, онҡот;
ВЫПОЛНИЛА
Фамилия: Хальфутдинова
Имя: Альбина
Отчество: Амировна
Класс: 7
Школа: муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение
«Средняя общеобразовательная школа № 10» городского округа
город Октябрьский Республики Башкортостан
Город: Октябрьский
Контактный телефон: 8
Ф. И.О. учителя:
