Реферат магистерской диссертации на соискание академической степени магистра психологии
Актуальность исследования. В изучении проблем, связанных с аддиктивными формами поведением в системе внутрисемейных отношений, как и в любой далекой от завершения проблеме, имеется еще много «белых пятен» и дискуссионных вопросов. Современная психологическая наука и в первую очередь медицинская психология не может стоять в стороне от решения столь важной задачи. Это определяется как объективной актуальностью проблемы, так и предметом указанной научной дисциплины, которая наряду с другими проблемами изучает вопросы взаимодействия и взаимовлияния между личностью аддикта и созависимыми членами его семьи.
Для казахстанского общества насущными острыми являются проблемы зависимостей во всех их многочисленных проявлениях. Последнее десятилетие XX века ознаменовалось небывалым ростом наркоманий и алкоголизма, главным образом среди молодежи. По данным республиканского научно-практического центра медико-социальных проблем наркомании, в 2008 году отмечен рост числа первичных заболеваний населения республики, связанных с психоактивными веществами - 390,4 случая на 100 тыс. населения, что несколько выше по сравнению с 2007 годом. Уровень наркозависимости в Казахстане и других центрально-азиатских странах по сравнению с другими государствами очень высокий. На сегодняшний день число наркозависимых людей в республике составляет порядка 59 тыс. человек. За последние 10-15 лет количество больных наркоманией в Казахстане "увеличилось в 3,5 раза", причем две трети из них составляют молодые люди в возрасте до 30 лет. По мнению же некоторых экспертов, реальное число наркозависимых в 8-10 раз больше.
Методологической основой исследования явились общие ведущие принципы психологии: системности (, , ); развития (, , ); детерминизма как значимости психических явлений от порождающих их факторов (, , ) и др.
Теоретическую основу магистерской диссертации составили: отдельные положения социальной психологии семьи (, , и др.), системной теории и , теории социального научения транзакциональной теории стресса и копинга модели профилактического тренинга и .
Целью диссертационного исследования является изучение социально-психологических факторов, влияющих на возникновение аддикций в семье.
Объектом исследования в диссертации выступила семья как система отношений.
Предмет исследования: созависимость как психологический фактор, влияющий на возникновение аддикций в семье.
В соответствии с целью, объектом и предметом исследования была выдвинута следующая общая гипотеза: существует определенная взаимосвязь между индивидуально-психологическими особенностями созависимого члена семьи и возникновением алкогольной и наркотической зависимостей.
Для решения поставленных задач в работе использовались следующие методы исследования: обзорно-аналитический, включающий теоретический анализ психологической и медицинской литературы по изучаемой проблеме, а также наблюдение, беседа, тестирование, семейное и индивидуальное консультирование, групповые методы работы, методы количественной и качественной обработки эмпирических материалов.
Научная новизна работы. Определены социально-психологические феномены семейных взаимоотношений в семьях больных алкоголизмом и наркоманией. Рассмотрены патологические паттерны копинг - поведения созависимых членов семьи как факторы, влияющие на возникновение аддикций в семье.
Теоретическая значимость работы состоит в том, что проведенный анализ расширяет и углубляет современные представления специалистов о психологических проявлениях личности в семьях аддиктивных больных, о стратегиях и тактиках неэффективного взаимодействия в семье.
Практическая значимость исследования состоит в том, что научно – теоретические и эмпирические результаты исследования могут быть использованы для более эффективной организации психологической помощи семьям с проблемами, связанными с алкоголизмом и наркоманией.
Представленная исследовательская работа состоит: из введения, двух разделов, заключения, списка использованных источников, включающего 74 наименования и 4 приложения. Объем магистерской диссертации составляет 75 страниц.
Ключевые слова: аддиктивное поведение, зависимость, созависимость, алкоголизм, наркомания, семья, социально-психологические факторы, копинг-поведение, аддикция отношений, внутрисемейные отношения, дисфункциональная семья, личностные особенности, психоактивные вещества, межличностные конфликты, психологические защиты.
Сведения о публикациях:
Проблема созависимости в системе внутрисемейных отношений.
// Вестник КарГУ. Серия «Педагогика». № 4(56)/2009. с.208-213
Исследование индивидуально-психологических особенностей личности ребенка, воспитывающегося в «алкогольной семье».// Вестник КарГУ. Серия «Педагогика».№ 1(57)/2010. с.180-187
Специальность 6N0503 «Психология».
Психология магистрі академиялық дәрежесін ізденуші
ң магистерлік диссертациясының
Рефераты
Зерттеудің өзектілігі: Кез келген шешімі жоқ, әр түрлі пікірлерге негізделген мәселе ретінде отбасы қатынасының жүйесіндегі жүріс-тұрыстың аддиктивті формасын зерттеуде де әлі шешілмеген жақтары көп. Қазіргі таңдағы психология, оның ішінде медициналық психология мұндай маңызды мәселені шешу барысында шетте қала алмайды. Осы мәселенің пәні ретінде аддикт тұлғасының оның отбасы мүшелерінің біріккен тәуелділік арасындағы өзара әрекеттесу және өзара әсер етуді қарастыру бұл мәселенің объективті өзектілігін анықтайды.
Қазақстандықтар үшін қоғамдағы тәуелділіктердің алуан түрлерінің болуы өткір мәселе болып тұр. ХХ ғ. соңғы он жылдығы жастар арасында нашақорлық пен маскүнемдіктің күрт өсуі сиппаталады. Республикалық нашақорлықтың әлеуметтік-медициналық мәселелерімен айналысатын ғылыми-практикалық орталықтың ақпаратына сүйенсек, 2007 жылмен салыстырғанда бірнеше есе өсіп 2008 жылда психобелсенді заттарды қабылдап ауруға шалдыққан адамдардың саны 100 мын тұрғынға 390,4 жағдай тіркелгені мәлімденеді. Қазақстанда және орта азияның мемлекеттерінде басқа мемлекеттермен салыстырғанда есірткіге тәуелділік деңгейі анағұрлым жоғары. Бүгінгі күнде есірткіге тәуелді адамдар саны республикамызда 59 мың адам. Соңғы 10-15 жылда Қазақстанда есірткіге шалдыққан аурулар саны 3,5 есе «өскен», оның үштен екісін 30 жасқа дейінгі жастар құрайды. Ал кейбір эксперттердің ойынша бұл көрсеткіш 8-10 есе жоғары.
Зерттеудің методологиялық негізі психологияның негізгі принциптері болып табылады: жүйелілік ( , , ); даму (, , ); психикалық құбылыстардың оның себебімен маңызды байланысын ескеретін детерменизм принципі (, , ).
Магистерлік диссертацияның теоретикалық негізін отбасының әлеуметтік психологиясының жеке жағдайлары (, А. Я Варга, және т. б.), және ің жүйелілік теориясы, А. Бандураның әлеуметтік үйрету теориясы, Р. Лазарустың копинг және стресстің транзакционды теориясы, мен ің алдын алу тренингтерінің моделі.
Диссертациялық зерттеудің мақсаты отбасындағы аддикцияның пайда болуына әсер ететін әлеуметтік-психологиялық факторларды зерттеу.
Зерттеу объектісі қатынастар жүйесі ретіндегі отбасы.
Зеттеу пәні аддиктивті аурулардың отбасыларындағы әлеуметтік-психологиялық ерекшеліктер.
Зерттеу мақсатына, объектісі мен пәніне сай келесі жалпы болжам қойылды: маскүнемдік және есірткіге тәуелділіктің пайда болуының себебімен отбасындағы әлеуметтік-психологиялық жағдайдың арасында белгілі бір байланыс бар.
Қойылған міндеттерді шешу үшін зерттеуде келесідей әдістер қолданылды: зерттелетін мәселеге қатысты психологиялық медициналық әдебиеттерді теоретикалық талдау, бақылау, әңгімелесу, тестілеу, отбасылық және жеке кеңес беру, топтық жұмыс әдістері, эмпирикалық берілгендерді сандық және сапалық талдау.
Жұмыстың ғылыми жаңалылығы. Алкоголь және есірткіге шалдыққан аурулардың отбасындағы отбасылық өзара қарым-қатынастың әлеуметтік психологиялық феномендері анықталды. Отбасындағы аддикцияның пайда болуына әсер ететін біріккен тәуелділікке шалдыққан отбасы мүшелерінің патологиялық жүріс-тұрыс-копингі қарастырылды.
Жұмыстың теоретикалық маңыздылығы жүргізілген талдау қазіргі таңда мамандардың отбасындағы аддикцияға шалдыққан тұлғаның психологиялық ерекшеліктері, отбасындағы өзара әрекеттесудің тиімсіз стратегиялары мен тактикалары туралы мәліметтерді терең түсінегу ақпалын тигізеді.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы: ғылыми – теоретикалық және зеттеудің эмпирикалық нәтижелері отбасындағы маскүнемдік және есірткіге байланысты мәселелерге қатысты психологиялық көмектің тиімді ұйымдастырылуына негіз болады.
Ұсынылып отырған зерттеу жұмысы: кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, 74 қолданылған әдебиеттер тізімінен, 4 қосымшадан тұрады. Магистерлік диссертацияның көлемі 75 бет.
Кілтті сөздер: аддиктивті жүріс-тұрыс, тәуелділік, біріккен тәуелділік, маскүнемдік, нашақорлық, отбасы, әлеуметтік-психологиялық факторлар, тұлғалық ерекшеліктер, копинг-жүріс-тұрыс, қатынастар аддикциясы, психобелсенді заттар, тұлға аралық қақтығыстар, психологиялық қорғаныстар.
Басылымдар туралы мәлімет:
1. Отбасы қатынастар жүйесіндегі біріккен тәуелділік мәселесі (Проблема созависимости в системе внутрисемейных отношений) // ҚарМУ Жаршысы. «Педагогика» Сериясы. №4(56)/2009.с.208-213.
2. «Маскүнем отбасында» тәрбиеленетін бала тұлғасының индивидуалды-психологиялық ерекшеліктерін зерттеу (Исследование индивидуально-психологических особенностей личности ребенка, воспитывающегося в «алкогольной семье») ҚарМУ Жаршысы. «Педагогика» Сериясы. №1(57)/2010.б.180-187
6N0503 «Психология» мамандығы.
The abstract magisterial dissertations on competition of the academic degree of the master of psychology of Tulebaeva A. B.
Urgency of research. In studying the problems connected with dependence by forms by behaviour in system of intrafamily attitudes, as well as in any problem far from end, there are still more many « white spots » and debatable questions. The modern psychological science and first of all medical psychology cannot stand away from the decision of so important problem. It is defined both an objective urgency of a problem, and a subject of the specified scientific discipline which alongside with other problems studies questions of interaction and interference between the person of addict and halting addicts members of its family.
For the Kazakhstan society sharp problems of dependences in all of them numerous displays are essential. Last decade XX centuries was marked by unknown growth of narcotisms and an alcoholism, mainly among youth.
According to a republican centre of science-practical of medical-social problems of a narcotism, in 2008 growth of number of primary diseases of the population of the republic, connected with psycheactiv substances - 390,4 cases on 100 thousand population, that a little bit above in comparison with 2007 is noted
A level dependence in Kazakhstan and other central-Asian countries in comparison with other states very high. For today the number people in republic is made the order with 59 thousand person. For last 10-15 years the quantity sick of a narcotism in Kazakhstan " has increased in 3,5 times ", and two thirds of them are made by young men in the age of till 30 years. In opinion of some experts, real number dependence at 8-10 times more.
Methodological basis of research were the general leading principles of psychology: системности (Ananev B. G., Leontev A. N., Lomov F. B.); developments (Vygotskij L. S., Davydov V. V., Petrovskij A. V., Elkonin D. B.); a determinism as importance of the mental phenomena from factors generating them (Rubinshtejn S. L., Petrovskij A. V., Jaroshevskij M. G.), etc.
Magisterial dissertations have made a theoretical basis: separate positions of social psychology of family (Aleshina J. E., Varga A. J., Druzhinin V. N., etc.), Ejdemillera E. G. and Justitskisa V. V.'s system theory, the theory social training Banduras, tranzactional theories of stress and copping of Lazarus, models of preventive training of Orphan Н.А. And Jaltonskij V. M.
The purpose of dissertational research is studying the social factors-psychological influencing occurrence addiction in family.
As object of research in the dissertation the family as system of attitudes has acted.
Object of research: socially-psychological features of families addiction patients.
According to the purpose, object and an object of research the following general hypothesis has been put forward: there is a certain interrelation between a socially-psychological situation in family and a condition of occurrence of alcoholic and narcotic dependences.
For the decision of tasks in view in work following methods of research were used: the обзорно-analytical, including theoretical analysis of the psychological and medical literature on a studied problem, and also supervision, conversation, testing, family and individual consultation, group methods of work, methods of quantitative and qualitative processing of empirical materials.
Scientific novelty of work. Socially-psychological phenomena of family mutual relations in families sick are certain by an alcoholism and a narcotism. Pathological patterns copping-behaviour halting addicts members of family as the factors influencing occurrence addiction in family are considered.
The theoretical importance of work consists that the lead analysis expands and deepens modern representations of experts about psychological displays of the person in families addiction patients, about strategy and tactics of inefficient interaction in family.
The practical importance of research consists that scientifically - theoretical and empirical results of research can be used for more effective organization of the psychological help to families with the problems connected with an alcoholism and a narcotism.
The presented research work consists: from the introduction, two sections, the conclusion, the list of the used sources including 74 names and 4 appendices. The volume magisterial dissertations makes 75 pages
Keywords: addiction behaviour, dependence, halting addiction, an alcoholism, a narcotism, family, social factors-psychological, copping-behaviour, addiction attitudes, intrafamily attitudes, disfunctional family, personal features, psihoactiv substances, interpersonal conflicts, psychological protection.
Data on publications:
Problem of halting addiction in system of intrafamily attitudes.
// the Bulletin the Hag it.. A series "Pedagogics". 4 (56)/2009. с.208-213
Research of specific features-psychological of the person of the child who is brought up in « alcoholic family ». // the Bulletin the Hag it.. A series "Pedagogics"/2010. p.180-187
Speciality 6N0503 "Psychology".
