Медиация туралы
Ќазаќстан Республикасыныѕ 2011 жылєы 28 ќаѕтардаєы Заѕы
"Егемен Ќазаќстан" 2011 жылєы 8 аќпандаєы № 39; "Казахстанская правда" от 01.01.2001 г., № 42); Ќазаќстан Республикасы Парламентініѕ Жаршысы, 2011 ж., № 2, 27-ќўжат (2559)
Ќолданушылар назарына!
Ќолданушыларєа ыѕєайлы болуы їшін РЌАО мазмўнды жасады.
МАЗМЎНЫ
РЌАО-ныѕ ескертпесі!
Осы Заѕныѕ ќолданысќа енгізілу тјртібін 28-баптан ќараѕыз.
Осы Заѕ Ќазаќстан Республикасында медиацияны ўйымдастыру саласындаєы ќоєамдыќ ќатынастарды реттейді, оны жїргізу ќаєидаттары мен рјсімін, сондай-аќ медиатордыѕ мјртебесін айќындайды.
1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
1-бап. Медиацияныѕ ќолданылу саласы
1. Егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында ґзгеше белгіленбесе, жеке жјне (немесе) заѕды тўлєалардыѕ ќатысуымен азаматтыќ, еѕбек, отбасылыќ жјне ґзге де ќўќыќ ќатынастарынан туындайтын, сондай-аќ, онша ауыр емес жјне ауырлыєы орташа ќылмыстар туралы істер бойынша ќылмыстыќ сот ісін жїргізу барысында ќаралатын даулар (дау-шарлар) жјне атќарушылыќ іс жїргізуді орындау кезінде туындайтын ќатынастар медиацияныѕ ќолданылу саласы болып табылады.
2. Осы баптыѕ 1-тармаєында кґрсетілген ќатынастардан туындайтын дауларєа (жанжалдарєа), егер мўндай даулар (жанжалдар) медиация рјсіміне ќатыспайтын їшінші тўлєалардыѕ жјне сот јрекетке ќабілетсіз не јрекетке ќабілеті шектеулі деп таныєан адамдардыѕ мїдделерін ќозєаса немесе ќозєауы мїмкін болса, медиация рјсімі ќолданылмайды.
3. Тараптардыѕ бірі мемлекеттік орган болып табылатын кезде, жеке жјне (немесе) заѕды тўлєалар ќатысатын азаматтыќ, еѕбек, отбасылыќ жјне ґзге де ќўќыќ ќатынастарынан туындайтын дауларєа (дау-шарларєа) медиация рјсімі ќолданылмайды.
4. Сыбайлас жемќорлыќ ќылмыстар жјне мемлекеттік ќызмет пен мемлекеттік басќару мїдделеріне ќарсы ґзге де ќылмыстар туралы ќылмыстыќ істер бойынша медиация рјсімі ќолданылмайды.
Ескерту. 1-бапќа ґзгерістер енгізілді - ЌР 03.07.2013 Конституциялыќ заѕымен (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі); 15.01.2014 (алєашќы ресми жарияланєан кїнінен кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
2-бап. Осы Заѕда пайдаланылатын негізгі ўєымдар
Осы Заѕда мынадай негізгі ўєымдар пайдаланылады:
1) дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім – тараптардыѕ медиация нјтижесінде ґздері ќол жеткізген жазбаша келісімі;
2) медиатор – осы Заѕныѕ талаптарына сјйкес кјсіби жјне кјсіби емес негізде медиация жїргізу їшін тараптар тартатын тјуелсіз жеке тўлєа;
3) медиаторлар ќауымдастыєы (одаєы) – медиаторлар ўйымдарыныѕ ќызметін їйлестіру маќсатында, сондай-аќ олардыѕ ќўќыќтары мен заѕды мїдделерін ќорєау їшін ќўрылатын ўйым;
4) медиаторлар ўйымдары – медиаторлардыѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына ќайшы келмейтін медиацияны дамыту жґніндегі ортаќ маќсаттарєа ќол жеткізуі їшін олардыѕ ерікті негізде бірігуі їшін ќўрылатын коммерциялыќ емес ўйымдар;
5) медиация – тараптардыѕ ерікті келісімі бойынша жїзеге асырылатын, олардыѕ ґзара ќолайлы шешімге ќол жеткізуі маќсатында медиатордыѕ (медиаторлардыѕ) жјрдемдесуімен тараптар арасындаєы дауды (дау-шарды) реттеу рјсімі;
6) медиация тараптары – медиация рјсіміне ќатысатын, осы Заѕныѕ 1-бабыныѕ 1-тармаєында аталєан ќатынастар субъектілері;
7) медиация туралы шарт – тараптардыѕ медиация басталєанєа дейін дауды (дау-шарды) шешу маќсатында медиатормен жасасатын жазбаша келісімі;
8) медиацияєа ќатысушылар – медиатор жјне медиация тараптары.
3-бап. Медиацияныѕ маќсаттары
Медиацияныѕ маќсаттары мыналар болып табылады:
1) дауды (дау-шарды) шешудіѕ медиацияныѕ екі тарапын да ќанаєаттандыратын нўсќасына ќол жеткізу;
2) тараптардыѕ дауласушылыќ деѕгейін тґмендету.
4-бап. Медиацияны жїргізу ќаєидаттары
Медиация мынадай ќаєидаттар негізінде жїргізіледі:
1) еріктілік;
2) медиация тараптарыныѕ теѕ ќўќылыєы;
3) медиатордыѕ тјуелсіздігі мен бейтараптылыєы;
4) медиация рјсіміне араласуєа жол бермеушілік;
5) ќўпиялыќ.
5-бап. Еріктілік
1. Тараптардыѕ медиация туралы шартта кґрсетілген ґзара ерікті ниет білдіруі медиация рјсіміне ќатысудыѕ шарты болып табылады.
2. Медиация тараптары оныѕ кез келген сатысында медиациядан бас тартуєа ќўќылы.
3. Медиация барысында тараптар ґз ќалауы бойынша ґздерініѕ материалдыќ немесе процессуалдыќ ќўќыќтарын иеленуге, талаптар мґлшерін ўлєайтуєа немесе азайтуєа немесе даудан (дау-шардан) бас тартуєа ќўќылы.
4. Тараптар ґзара ќолайлы келісім нўсќаларын талќылау їшін мјселелерді таѕдауда еркін болады.
6-бап. Медиация тараптарыныѕ теѕ ќўќылыєы
Медиация тараптары медиаторды, медиация рјсімін, ондаєы ґз ўстанымын, оны талап ету тјсілдері мен ќўралдарын таѕдау кезінде, аќпарат алу кезінде, дау-шарды реттеу туралы келісім шарттарыныѕ ќолайлылыєын баєалауда теѕ ќўќыќтарды пайдаланады жјне ґздеріне теѕ міндеттер жїктейді.
7-бап. Медиатордыѕ тјуелсіздігі мен бейтараптылыєы.
Медиация рјсіміне араласуєа жол бермеушілік
1. Медиацияны жїргізу кезінде медиатор тараптардан, мемлекеттік органдардан, ґзге де заѕды, лауазымды жјне жеке тўлєалардан тјуелсіз болады. Медиатор осы Заѕда жол берушілік айќындалатын медиация ќўралдары мен јдістерін таѕдауда дербес болады.
2. Медиатор бейтарап болуєа, медиацияны екі тараптыѕ мїддесі їшін жїргізуге жјне медиация рјсіміне тараптардыѕ теѕ ќатысуын ќамтамасыз етуге тиіс. Медиатордыѕ бейтараптылыєына кедергі келтіретін жаєдайлар болєан кезде ол медиацияны жїргізуден бас тартуєа тиіс.
3. Медиацияны жїргізу кезінде медиатордыѕ ќызметіне Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделгендерден басќа жаєдайларда, осы баптыѕ 1-тармаєында аталєан адамдар тарапынан араласуына жол берілмейді.
8-бап. Ќўпиялыќ
1. Медиацияєа ќатысушылардыѕ ґздеріне медиация барысында белгілі болєан мјліметтерді осы аќпаратты берген медиация тарапыныѕ жазбаша рўќсатынсыз жария етуге ќўќылы емес.
2. Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделгендерден басќа жаєдайларда, медиатордан медиация барысында белгілі болєан мјліметтер туралы кујгер ретінде жауап алуєа болмайды.
3. Медиацияєа ќатысушыныѕ ґзіне медиация барысында белгілі болєан мјліметтерді осы аќпаратты берген медиация тарапыныѕ рўќсатынсыз жария етуі Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгіленген жауаптылыќќа јкеп соєады.
2-тарау. МЕДИАТОРЛАРДЫЅ ЖЈНЕ МЕДИАЦИЯНЫ ЖЇРГІЗУДІ
ЌАМТАМАСЫЗ ЕТЕТІН ЎЙЫМДАРДЫЅ ЌЎЌЫЌТЫЌ ЖАЄДАЙЫ
9-бап. Медиаторларєа ќойылатын талаптар
1. Тјуелсіз, бейтарап, істіѕ нјтижесіне мїдделі емес, медиация тараптарыныѕ ґзара келісімі бойынша таѕдалєан, медиаторлар тізіліміне ќосылєан жјне медиатордыѕ функцияларын орындауєа келісім берген жеке тўлєа медиатор бола алады.
2. Медиатордыѕ ќызметі кјсіби негізде (кјсіпќой медиатор) жјне кјсіби емес негізде (ќоєамдыќ медиатор) жїзеге асырылуы мїмкін.
3. Ќырыќ жасќа толєан жјне кјсіпќой емес медиаторлар тізілімінде тўрєан тўлєалар медиатор ќызметін кјсіби емес негізде жїзеге асыра алады.
4. Жоєары білімі бар, жиырма бес жасќа толєан, Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі айќындайтын тјртіппен бекітілетін медиаторларды даярлау баєдарламасы бойынша оќытудан ґткенін растайтын ќўжаты (сертификаты) бар жјне кјсіпќой медиаторлар тізілімінде тўрєан тўлєалар медиатор ќызметін жїзеге асыра алады.
5. Медиатордыѕ ќызметі кјсіпкерлік ќызмет болып табылмайды.
6. Медиатор ќызметін жїзеге асыратын тўлєалар Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында тыйым салынбаєан кез келген ґзге ќызметті де жїзеге асыруєа ќўќылы.
7. Мыналар:
1) мемлекеттік функцияларды орындауєа ујкілетті жјне оєан теѕестірілген;
2) заѕда белгіленген тјртіппен сот јрекетке ќабілетсіз немесе јрекет ќабілеті шектеулі деп таныєан;
3) оєан ќатысты ќылмыстыќ ќудалау жїзеге асырылатын;
4) заѕда белгіленген тјртіппен ґтелмеген немесе алынбаєан соттылыєы бар адам медиатор бола алмайды.
8. Медиация тараптарыныѕ келісімімен медиаторєа ќойылатын ќосымша талаптар белгіленуі мїмкін.
10-бап. Медиатордыѕ ќўќыќтары мен міндеттері
1. Медиатор:
1) медиация барысында бір мезгілде барлыќ тараптармен де, тараптардыѕ жеке-жеке јрќайсысымен де кездесулер ґткізуге жјне оларєа дауды (дау-шарды) шешу жґнінде ауызша јрі жазбаша ўсынымдар беруге;
2) ќўпиялылыќ ќаєидатын саќтай отырып, ґз ќызметін жїзеге асыруы туралы жўртшылыќты хабардар етуге ќўќылы.
2. Медиатор:
1) медиацияны жїргізген кезде медиация тараптарыныѕ келісімімен єана јрекет етуге;
2) медиация басталєанєа дейін медиация тараптарына оныѕ маќсаттарын, сондай-аќ олардыѕ ќўќыќтары мен міндеттерін тїсіндіруге міндетті.
3. Кјсіпќой медиатор медиаторлар ќауымдастыєы (одаєы) бекітетін Медиаторлардыѕ кјсіптік этикасы кодексін саќтауєа міндетті.
4. Медиатордыѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында кґзделген басќа да ќўќыќтары мен басќа да міндеттері бар.
11-бап. Медиация тараптарыныѕ ќўќыќтары мен міндеттері
1. Медиация тараптары:
1) медиаторды (медиаторларды) ерікті тїрде таѕдауєа;
2) медиатордан бас тартуєа;
3) медиацияныѕ кез келген сјтінде оєан ќатысудан бас тартуєа;
4) медиацияны жїргізуге жеке ґзі немесе ґкілеттіктері заѕда белгіленген тјртіппен ресімделген сенімхатќа негізделген ґкілдері арќылы ќатысуєа;
5) дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісімді орындамаєан немесе тиісті дјрежеде орындамаєан кезде сотќа немесе оєан байланысты Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында белгіленген тјртіппен медиация жїзеге асырылєан, іс жїргізуінде жатќан ќылмыстыќ процесті жїргізетін органєа жїгінуге ќўќылы.
2. Медиация тараптары дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісімді осы келісімде кґзделген тјртіппен жјне мерзімде орындауєа міндетті.
3. Медиация тараптарыныѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында кґзделген басќа да ќўќыќтары мен басќа да міндеттері бар.
12-бап. Медиатордыѕ бас тартуы
1. Медиация тараптары ґзара келісім бойынша басќа медиаторды таѕдауєа ќўќылы.
Азаматтыќ немесе ќылмыстыќ сот ісін жїргізу барысында медиацияны жїргізу кезінде тараптар бўл туралы сотќа не ќылмыстыќ ќудалау органына хабарлауєа міндетті.
2. Медиация ќаєидаттарына сјйкес медиатордыѕ ґз функцияларын жїзеге асыруына кедергі келтіретін мјн-жайлар туындаєан жаєдайда, медиатор дереу ґздігінен бас тартуды мјлімдеуге міндетті.
3. Егер медиатордыѕ пікірі бойынша медиацияны жїргізу процесіндегі одан арєы кїш-жігер тараптар арасындаєы дауды (дау-шарды) шеше алмайтын болса, медиатор оны жїргізуден бас тартуєа не тараптардыѕ жазбаша нысанда бекітілген келісімімен медиацияны тоќтатуєа ќўќылы.
13-бап. Медиаторлар ўйымдары
1. Медиаторлар ўйымдары медиаторлардыѕ бастамасы бойынша «Коммерциялыќ емес ўйымдар туралы» Ќазаќстан Республикасыныѕ Заѕында кґзделген ўйымдыќ-ќўќыќтыќ нысандарда ќўрылєан коммерциялыќ емес, мемлекеттік емес, ґзін-ґзі ќаржыландыратын жјне ґзін-ґзі басќаратын ўйым болып табылады.
2. Медиаторлар ўйымы медиаторлардыѕ медиацияны жїргізу жґнінде ќызметтер кґрсетуiнiѕ материалдыќ, ўйымдыќ-ќўќыќтыќ жјне ґзге де шарттарын ќамтамасыз ету маќсатында ќўрылады.
3. Медиаторлар ўйымдары медиация бойынша тиісті даярлыќтан ґткені туралы ќўжат (сертификат) бере отырып, медиаторларды кјсіби даярлауды жјне олардыѕ біліктілігін арттыруды ґткізуге ќўќылы.
4. Медиаторлар ўйымдары ґз ќызметін їйлестіру, медиаторлардыѕ кјсіби ќызметініѕ стандарттарын (ќаєидаларын), медиацияны жїргізу тјртібін (регламентін), медиация тараптарыныѕ медиаторларєа сыйаќы тґлеу тјртібін јзірлеу жјне біріздендіру маќсатында ќауымдастыќќа (одаќќа) бірігуге ќўќылы.
5. Медиаторлар ўйымына немесе медиаторлар ќауымдастыєына (одаєына) кіру ерікті негізде жїзеге асырылады. Бўл ретте медиаторлар ўйымыныѕ немесе медиаторлар ќауымдастыєыныѕ (одаќтыѕ) кіру жарнасын алуына жол берілмейді.
6. Медиаторлар ќауымдастыєы (одаєы) Медиаторлардыѕ кјсіптік этикасы кодексін јзірлеуге жјне оны бекітуге ќўќылы.
14-бап. Медиаторлар ўйымдарыныѕ кјсіпќой медиаторлар
тізілімін жїргізуі
1. Јрбір медиаторлар ўйымы Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєында медиацияны жїзеге асыратын кјсіпќой медиаторларыныѕ ґзініѕ тізілімін жїргізеді.
2. Медиаторлар кјсіпќой медиаторлар тізіліміне ќосылу їшін медиаторлар ўйымына жеке кујлігініѕ кґшірмесін (салыстырып тексеру їшін жеке кујлігініѕ тїпнўсќасын ўсынбаєан жаєдайда нотариат кујландырєан кґшірмесін); їміткерге тўрєылыќты жері бойынша наркологиялыќ кґмек кґрсететін медициналыќ ўйымдардан жјне психоневрологиялыќ ўйымнан берілген медициналыќ аныќтамаларды; соттылыєыныѕ жоќтыєы туралы аныќтаманы, жоєары білімі туралы дипломыныѕ жјне медиация бойынша арнайы даярлыќтан ґткендігін растайтын ќўжаттыѕ (сертификаттыѕ) кґшірмелерін ўсынуы ќажет.
3. Кјсіпќой медиаторлар тізілімі мыналарды ќамтиды:
1) медиатордыѕ тегі, аты жјне јкесініѕ аты (ол бар болєан кезде);
2) медиатордыѕ заѕдыќ мекен-жайы;
3) медиатордыѕ байланыс деректері (пошта мекен-жайы немесе электрондыќ поштаныѕ мекен-жайы не телефон немесе телефакс нґмірі);
4) медиатордыѕ маманданып жїрген медиация саласы туралы мјліметтер;
5) медиатордыѕ медиацияны жїзеге асыра алатын тілі туралы мјліметтер;
6) медиаторларды даярлау баєдарламасы бойынша оќытудан ґткенін растайтын ќўжаттыѕ (сертификаттыѕ) бар екендігі туралы мјліметтер;
7) медиатордыѕ ќызметін тоќтата тўру туралы мјліметтер.
4. Медиаторлар ўйымы медиаторларды осы Заѕныѕ осы бабыныѕ 3-тармаєыныѕ жјне 9-бабыныѕ талаптарына сјйкес болєан жаєдайда тиісті ґтінішті алєан кїннен бастап он кїн ішінде хабарлау тјртібімен кјсіпќой медиаторлар тізіліміне ќосады.
Медиаторды кјсіпќой медиаторлар тізіліміне ќоспаєан жаєдайда медиаторлар ўйымы тиісті ґтінішті алєан кїннен бастап он кїн ішінде бас тарту себептері туралы жазбаша тїрде дјлелді жауап беруге міндетті.
5. Егер тиісті жылдыѕ 25 желтоќсанына дейінгі мерзімде медиатор тізілімде болу мерзімін кезекті кїнтізбелік жылєа ўзарту туралы ґтініш бермесе, медиаторлар кїнтізбелік жыл аяќталєан соѕ кјсіпќой медиаторлар тізілімінен шыєарылады. Тізілімде болу мерзімін ўзарту туралы ґтінішті электрондыќ тїрде медиаторлар ўйымыныѕ электрондыќ мекен-жайына ўсынуєа болады.
6. Кјсіпќой медиаторлар тізілімі медиаторлар ўйымыныѕ интернет-ресурсында ќазаќ жјне орыс тілдерінде орналастырылуєа жјне оєан медиаторларды енгізу шамасына ќарай жаѕартылуєа тиіс. Медиаторлар ўйымдары мерзімді баспасґз басылымдарында кјсіпќой медиаторлар тізілімін жариялауєа ќўќылы.
7. Медиатор осы Заѕныѕ талаптарын бўзєан жаєдайда медиация рјсіміне ќатысушы тараптар тиісті ґтінішпен медиаторлар ўйымына жїгінуге ќўќылы. Бўзушылыќ расталєан кезде медиаторлар ўйымы бўл туралы кјсіпќой медиаторлар тізілімінде кґрсете отырып, медиатордыѕ ќызметін алты ай мерзімге тоќтата тўрады.
8. Медиаторлар ўйымыныѕ медиаторды кјсіпќой медиаторлар тізіміне енгізуден бас тарту, одан шыєару, оныѕ ќызметін тоќтата тўру туралы шешіміне сотќа шаєымдануына болады.
15-бап. Жергілікті ќоєамдастыќ мїшелерініѕ медиацияны
жїргізуі
1. Ґз ќызметін кјсіби емес негізде жїзеге асыратын медиаторлармен ќатар медиацияны жергілікті ќоєамдастыќтыѕ жиналысы (жиыны) осындай маќсатта сайлайтын жергілікті ќоєамдастыќтыѕ ґмірлік тјжірибесі мол, абыройлы жјне мінсіз беделі бар мїшелері жїргізе алады.
2. Жергілікті ќоєамдастыќ мїшелерін кјсіпќой емес медиаторлар ретінде сайлау туралы жергілікті ќоєамдастыќ жиналысыныѕ (жиыныныѕ) хаттамасы он жўмыс кїні ішінде осы Заѕныѕ 16-бабыныѕ 2-тармаєында кґзделген ќўжаттармен, сондай-аќ 16-бабыныѕ 3-тармаєына сјйкес мјліметтермен ќоса кјсіпќой емес медиаторлар тізіліміне ќосу їшін ујкілетті органєа жіберіледі.
16-бап. Аудан (облыстыќ маѕызы бар ќала), ќаладаєы аудан,
аудандыќ маѕызы бар ќала, кент, ауыл, ауылдыќ
округ јкімініѕ кјсіпќой емес медиаторлар
тізілімін жїргізуі
Ескерту. 16-баптыѕ таќырыбы жаѕа редакцияда - ЌР 03.07.2013 Конституциялыќ заѕымен (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі).
1. Аудан (облыстыќ маѕызы бар ќала), ќаладаєы аудан, аудандыќ маѕызы бар ќала, кент, ауыл, ауылдыќ округ јкімі (бўдан јрі – ујкілетті орган) Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєында медиацияны кјсіби емес негізде жїзеге асыратын кјсіби емес медиаторлардыѕ тізілімін жїргізеді.
2. Медиацияны кјсіби емес негізде жїзеге асыратын медиаторлар кјсіпќой емес медиаторлар тізіліміне ќосылу їшін ујкілетті органєа жеке кујліктерініѕ кґшірмелерін (салыстырып тексеру їшін жеке кујлігініѕ тїпнўсќасын ўсынбаєан жаєдайда нотариат кујландырєан кґшірмесін); їміткердіѕ тўрєылыќты жері бойынша наркологиялыќ кґмек кґрсететін медициналыќ ўйымнан жјне психоневрологиялыќ ўйымнан берілген медициналыќ аныќтамаларды; соттылыєыныѕ жоќтыєы туралы аныќтаманы ќоса ўсына отырып жїгінуге міндетті.
3. Кјсіпќой емес медиаторлар тізілімі мыналарды ќамтиды:
1) медиатордыѕ тегі, аты жјне јкесініѕ аты (ол бар болєан кезде);
2) медиатордыѕ заѕдыќ мекен-жайы;
3) медиатордыѕ байланыс деректері (пошталыќ мекен-жайы немесе электрондыќ поштаныѕ мекен-жайы не телефон немесе телефакс нґмірі);
4) медиатордыѕ маманданып жїрген медиация саласы туралы мјліметтер;
5) медиатордыѕ медиацияны жїзеге асыра алатын тілі туралы мјліметтер;
6) медиатордыѕ ќызметін тоќтата тўру туралы мјліметтер.
4. Ујкілетті орган медиаторларды осы Заѕныѕ осы бабыныѕ 2-тармаєыныѕ жјне 9-бабыныѕ талаптарына сјйкес болєан жаєдайда тиісті ґтінішті алєан кїннен бастап он кїн ішінде хабарлау тјртібімен кјсіпќой емес медиаторлар тізіліміне ќосады.
Медиаторды кјсіпќой емес медиаторлар тізіліміне ќоспаєан жаєдайда ујкілетті орган тиісті ґтінішті алєан кїннен бастап он кїн ішінде бас тарту себептері туралы жазбаша тїрде дјлелді жауап беруге міндетті.
5. Егер тиісті жылдыѕ 25 желтоќсанына дейінгі мерзімде тізілімде болу мерзімін кезекті кїнтізбелік жылєа ўзарту туралы медиаторлардыѕ ґтініші ўсынылмаса, медиаторлар кїнтізбелік жыл аяќталєан соѕ кјсіпќой емес медиаторлар тізілімінен шыєарылады. Тізілімде болу мерзімін ўзарту туралы ґтінішті электрондыќ тїрде ујкілетті органныѕ электрондыќ мекен-жайына ўсынуєа болады.
6. Кјсіпќой емес медиаторлардыѕ тізілімі ујкілетті органныѕ интернет-ресурсында не жўртшылыќ їшін ќолжетімді жерлерде ќазаќ жјне орыс тілдерінде орналастырылуєа жјне оєан медиаторлардыѕ енгізілуіне ќарай жаѕартылып отыруєа тиіс.
Ујкілетті орган мерзімді баспасґз басылымдарында кјсіпќой емес медиаторлар тізілімін жариялауєа ќўќылы.
Ескерту. 16-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 03.07.2013 Конституциялыќ заѕымен (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі).
3-тарау. МЕДИАЦИЯНЫ ЖЇРГІЗУ
17-бап. Медиацияны жїргізу тјртібі
1. Медиация осы Заѕныѕ талаптарына ќайшы келмейтін тараптар келіскен тјртіп бойынша жїргізіледі.
2. Медиаторлар ўйымдары бекіткен медиацияны жїргізу тјртібі (регламенті) тараптардыѕ келісімімен ќолданылуы мїмкін.
18-бап. Медиацияны жїргізу орны жјне уаќыты
1. Тараптар ґздерініѕ ќалауы бойынша медиацияны жїргізу орны туралы уаєдаласа алады.
2. Медиатор медиацияны жїргізу кїні мен уаќытын тараптардыѕ келісімімен айќындайды.
19-бап. Медиацияны жїргізу тілі
Тараптар медиацияны жїргізу барысында пайдаланылатын тіл немесе тілдер туралы ґздерініѕ ќалауы бойынша уаєдаласа алады.
20-бап. Медиацияны жїргізу шарттары
1. Медиацияны жїргізу тараптардыѕ ґзара келісімі бойынша жјне олардыѕ арасында медиация туралы шарт жасалєан кезде жїзеге асырылады.
2. Жеке жјне (немесе) заѕды тўлєалар ќатысатын азаматтыќ, еѕбек, отбасылыќ жјне ґзге де ќўќыќ ќатынастарынан туындайтын дауларды реттеу кезіндегі медиация сотќа жїгінгенге дейін де, сот талќылауы басталєаннан кейін де ќолданылуы мїмкін.
3. Судьялардыѕ жјне ќылмыстыќ ќудалауды жїзеге асыратын органдар лауазымды тўлєаларыныѕ тараптарды ќандай да болмасын нысанда медиацияєа мјжбїрлеуге ќўќыєы жоќ.
4. Тарапќа медиацияєа жїгінуге ўсынысты басќа тараптыѕ ґтініші бойынша, сот немесе ќылмыстыќ ќудалау органы жасауы мїмкін.
5. Медиацияны жїргізу медиация тараптары медиация туралы шарт жасасќан кїннен басталады.
6. Егер тараптардыѕ бірі медиацияєа жїгіну туралы ўсынысты жазбаша тїрде жіберсе жјне оны жіберген кїннен бастап он кїн ішінде немесе ўсыныста кґрсетілген ґзге де орынды мерзімде медиация рјсімін ќолдануєа басќа тараптыѕ келісімін алмаса, мўндай ўсыныс ќабылданбаєан болып есептеледі.
7. Медиацияны жїргізу їшін тараптар ґзара келісім бойынша бір немесе бірнеше медиаторды таѕдайды.
8. Медиаторлар ўйымы, егер тараптар аталєан ўйымєа тиісті ґтініш жіберсе, медиатордыѕ (медиаторлардыѕ) кандидатурасын ўсына алады.
9. Медиацияны ґткізу мерзімдері осы Заѕныѕ 23-бабы 1-тармаєыныѕ жјне 24-бабы 4-тармаєыныѕ талаптарын ескере отырып, медиация туралы шартпен айќындалады.
Егер медиация азаматтыќ не ќылмыстыќ процесс шеѕберінен тыс жїзеге асырылатын болса, медиатор мен тараптар аталєан рјсім кїнтізбелік алпыс кїннен аспайтын мерзімде тоќтатылуы їшін барлыќ ыќтимал шараларды ќабылдауєа тиіс. Айрыќша жаєдайларда шешілетін даудыѕ (дау-шардыѕ) кїрделілігіне, ќосымша аќпаратты немесе ќўжаттарды алудыѕ ќажеттілігіне байланысты медиацияны жїргізу мерзімі медиация тараптарыныѕ уаєдаласуы бойынша жјне медиатор келіскен кезде ўлєайтылуы мїмкін, біраќ ол кїнтізбелік отыз кїннен аспайды.
21-бап. Медиация туралы шарттыѕ нысаны мен мазмўны
1. Тараптар дауды (дау-шарды) медиация арќылы шешу туралы ґзара келіскен жаєдайда жазбаша нысанда ресімделген медиация туралы шарт жасалады.
2. Медиация туралы шарттыѕ маѕызды талаптары:
1) медиация туралы шарттыѕ жасалєан кїні, уаќыты жјне орны;
2) дау (дау-шар) тараптарыныѕ атаулары, ґкілеттіктері кґрсетілген олардыѕ ґкілдерініѕ тегі жјне аты-жґні, лауазымдары;
3) даудыѕ (дау-шардыѕ) нысанасы;
4) медиация тараптары таѕдаєан медиатор (медиаторлар) туралы мјліметтер;
5) медиацияны жїргізуге байланысты шыєыстардыѕ, ал медиацияны кјсіби негізде жїзеге асырєан жаєдайда – медиацияны жїргізгені їшін медиаторєа (медиаторларєа) сыйаќы тґлеудіѕ шарттары, тјртібі жјне мґлшері;
6) медиацияны жїргізу тілі;
7) медиацияны жїргізудіѕ ќўпиялылыєы туралы тараптардыѕ міндеттемесі жјне мўндай міндеттемені орындамаудыѕ салдары;
8) медиация тараптарыныѕ дауды (дау-шарды) реттеуге ќатысатын медиатордыѕ медиация тараптары їшін шыєын (залал) келтірген јрекеті (јрекетсіздігі) їшін жауапкершілігініѕ негіздері мен кґлемі;
9) тараптардыѕ деректемелері (жеке басын кујландыратын деректер, тўрєылыќты жері, байланыс телефондары);
10) медиацияны жїргізу мерзімі;
11) медиацияны жїргізу тјртібі болып табылады.
3. Тараптардыѕ келісімі бойынша медиаторларєа ќосымша талаптар белгіленуі мїмкін.
4. Тараптар медиация тараптарыныѕ медиаторєа медиация жїргізгені їшін сыйаќы тґлеу шарттары, тјртібі жјне мґлшері медиаторлар ўйымы бекіткен тјртіппен (регламент) белгіленетіні туралы уаєдаласа алады.
22-бап. Медиацияны жїргізуге байланысты шыєыстар
1. Медиацияны жїргізуге байланысты шыєыстар мыналарды ќамтиды:
1) медиаторєа сыйаќы тґлеу;
2) медиацияны жїргізуге байланысты медиатор шеккен шыєыстар, оныѕ ішінде дау ќаралатын жерге жол жїру аќысын тґлеуге, ќонаќїйде тўруєа жјне тамаќтануєа арналєан шыєыстар.
2. Кјсіби медиаторлар медиацияны аќылы да, тегін негізде де жїзеге асырады.
3. Кјсіпќой медиатор (медиаторлар) сыйаќысыныѕ мґлшері медиация басталєанєа дейін медиатормен (медиаторлармен) тараптардыѕ келісімі бойынша айќындалады.
4. Егер тараптардыѕ келісімімен ґзгеше белгіленбесе, медиацияны жїргізуге байланысты шыєыстарды тараптар бірлесіп теѕ їлестермен тґлейді.
5. Егер медиатор ґзініѕ бейтараптыєына кедергі келтіретін мјн-жайларєа байланысты медиацияны жїргізуден бас тартса, ол тараптардыѕ ґзіне тґлеген аќшалай сомасын ќайтаруєа міндетті.
6. Кјсіпќой емес медиаторларєа осы баптыѕ 1-тармаєыныѕ 2) тармаќшасында аталєан медиацияны жїргізуге байланысты ґздері шеккен шыєыстар ґтеледі.
23-бап. Медиацияныѕ жеке жјне (немесе) заѕды тўлєалар
ќатысатын азаматтыќ, еѕбек, отбасылыќ жјне ґзге
де ќўќыќ ќатынастары саласындаєы ерекшеліктері
1. Медиация жеке жјне (немесе) заѕды тўлєалар ќатысатын азаматтыќ, еѕбек, отбасылыќ жјне ґзге де ќўќыќ ќатынастарынан туындайтын дауларды реттеу кезінде медиация туралы шарт жасалєан кїннен бастап кїнтізбелік отыз кїннен кешіктірілмей аяќталуєа тиіс. Ќажет болєан жаєдайда тараптардыѕ ґзара шешімі бойынша медиацияны жїргізу мерзімі кїнтізбелік отыз кїнге дейін ўзартылуы мїмкін, біраќ жиынтыєында ол кїнтізбелік алпыс кїннен аспауєа тиіс.
2. Медиация соттыѕ ќарауында жатќан жеке жјне (немесе) заѕды тўлєалар ќатысатын азаматтыќ, еѕбек, отбасылыќ жјне ґзге де ќўќыќ ќатынастарынан туындайтын дауларды реттеу кезінде медиация туралы шарт жасалєан кїннен бастап кїнтізбелік отыз кїннен кешіктірілмей аяќталуєа тиіс. Ќажет болєан жаєдайда, тараптар кейіннен сотќа бірлескен жазбаша хабарлама жібере отырып, медиацияны жїргізу мерзімін кїнтізбелік отыз кїнге дейін ўзартуы мїмкін, біраќ ол жиынтыєында кїнтізбелік алпыс кїннен аспауєа тиіс.
3. Соттыѕ ќарауында жатќан жеке жјне (немесе) заѕды тўлєалар ќатысатын азаматтыќ, еѕбек, отбасылыќ жјне ґзге де ќўќыќ ќатынастарынан туындайтын дауларды реттеу бойынша медиация туралы шарт іс бойынша іс жїргізуді тоќтата тўруєа негіз болып табылады.
4. Азаматтыќ процесс шеѕберінде жїргізілген медиация тоќтатылєан жаєдайда тараптар іс жїргізуінде азаматтыќ іс жатќан сотќа тез арада:
1) дауды реттеу туралы келісімге ќол ќойылєан жаєдайда – аталєан келісімді;
2) ґзге жаєдайларда – осы Заѕныѕ 26-бабында кґзделген негіздерді кґрсете отырып, медиацияны тоќтату туралы жазбаша хабарламаны жіберуге міндетті.
Ескерту. 23-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2012.02.17 N 565-IV (2012.07.01 бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
24-бап. Ќылмыстыќ сот ісі барысында жїргізілетін
медиацияныѕ ерекшеліктері
1. Тараптардыѕ медиация туралы шарт жасасуы ќылмыстыќ іс бойынша іс жїргізуді тоќтата тўрмайды.
2. Медиацияєа ќатысу фактісі медиация тарапы болып табылатын сот ісін жїргізуге ќатысушыныѕ кінјні мойындауыныѕ дјлелі бола алмайды.
3. Егер медиацияны жїргізу кезінде тараптардыѕ бірі кјмелетке толмаєан адам болса, педагогтіѕ немесе психологтіѕ немесе кјмелетке толмаєан адамныѕ заѕды ґкілдерініѕ ќатысуы міндетті.
4. Ќылмыстыќ сот ісін жїргізу барысындаєы медиация ќылмыстыќ процессуалдыќ заѕында белгіленген сотќа дейінгі жјне сотта іс жїргізу мерзімдерінде жїзеге асырылуєа тиіс.
5. Дау-шарды реттеу туралы келісімге ќол ќоюдан бас тарту медиация тарапы болып табылатын сот ісін жїргізуге ќатысушыныѕ жаєдайын нашарлата алмайды.
6. Ќылмыстыќ процесс шеѕберінде жїргізілген медиация тоќтатылєан жаєдайда тараптар іс жїргізуінде ќылмыстыќ іс жатќан ќылмыстыќ процесті жїргізетін органєа дереу:
1) дау-шарды реттеу туралы келісімге ќол ќойылєан жаєдайда – аталєан келісімді;
2) ґзге жаєдайларда – осы Заѕныѕ 26-бабында кґзделген негіздерді кґрсете отырып, медиацияны тоќтату туралы жазбаша хабарламаны жіберуге міндетті.
Ескерту. 24-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 03.07.2013 Конституциялыќ заѕымен (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі).
25-бап. Медиацияныѕ отбасылыќ ќатынастар саласындаєы
ерекшеліктері
1. Некені жалєастыруєа, ата-ана ќўќыќтарын жїзеге асыруєа, балалардыѕ тўрєылыќты жерін белгілеуге, ата-аналарыныѕ балаларды баєып-кїтуге салымына ќатысты ерлі-зайыптылар арасындаєы келіспеушіліктер, сондай-аќ отбасылыќ ќатынастардан туындайтын басќа да келіспеушіліктер медиация арќылы шешілуі мїмкін.
2. Медиацияны жїргізген кезде медиатор баланыѕ заѕды ќўќыќтарын ескеруге тиіс.
3. Егер медиация барысында баланыѕ ќалыпты ґсуіне жјне дамуына ќауіп тґндіретін немесе тґндіруі мїмкін немесе оныѕ заѕды мїдделеріне елеулі залал келтіретін фактілер белгілі болса, медиатор баланыѕ ќўќыќтарын ќорєау жґніндегі ґкілеттікті жїзеге асыратын органєа жїгінуге міндетті.
26-бап. Медиацияны тоќтату
Медиация:
1) тараптар дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісімге ќол ќойєан жаєдайда – мўндай келісімге ќол ќойылєан кїннен бастап;
2) медиатор дауды (дау-шарды) медиация арќылы шешу мїмкіндігін болдырмайтын мјн-жайларды аныќтаєан жаєдайда;
3) тараптар дауды (дау-шарды) медиация арќылы шешудіѕ мїмкін еместігіне байланысты медиациядан жазбаша бас тартќан жаєдайда – тараптар жазбаша бас тартуєа ќол ќойєан кїннен бастап;
4) тараптардыѕ біреуі медиацияны жалєастырудан жазбаша бас тартќан жаєдайда – медиатор жазбаша бас тартуды жіберген кїннен бастап;
5) медиацияны жїргізу мерзімі аяќталєан жаєдайда – осы Заѕныѕ 23 жјне 24-баптарыныѕ ережелерін ескере отырып, ол аяќталєан кїннен бастап тоќтатылады.
27-бап. Дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім
1. Медиацияны жїргізу кезінде медиация тараптары ќол жеткізген дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім жазбаша нысанда жасалады жјне оєан тараптар ќол ќояды.
2. Келісімде медиация тараптары, даудыѕ (дау-шардыѕ) нысанасы, медиатор (медиаторлар) туралы деректер, сондай-аќ тараптар келіскен келісімніѕ шарттары, оларды орындау тјсілдері мен мерзімдері жјне оларды орындамаудыѕ немесе тиісінше орындамаудыѕ салдары ќамтылуєа тиіс.
3. Дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісімді медиация тараптары ерікті тїрде осы келісімде кґзделген тјртіппен жјне мерзімде орындауєа тиіс.
4. Азаматтыќ істі сотта ќараєанєа дейін жасалєан дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім тараптардыѕ азаматтыќ ќўќыќтары мен мiндеттерiн белгілеуге, ґзгертуге немесе тоќтатуєа баєытталєан мјмілені білдіреді. Мўндай келісім орындалмаєан немесе тиiсiнше орындалмаєан жаєдайда, келісімді бўзєан медиация тарапы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделген тјртіппен жауаптылыќта болады.
5. Азаматтыќ процесс барысында медиацияны жїргізу кезінде тараптар ќол жеткізген дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім дереу іс жїргізуінде азаматтыќ іс жатќан судьяєа жіберіледі. Дауды реттеу туралы келісімді сот Ќазаќстан Республикасыныѕ Азаматтыќ іс жїргізу кодексінде кґзделген тјртіппен бекітеді.
Бўл ретте тґленген мемлекеттік баж «Салыќ жјне бюджетке тґленетін басќа да міндетті тґлемдер туралы» Ќазаќстан Республикасыныѕ Кодексінде (Салыќ кодексі) кґзделген тјртіппен тґлеушіге ќайтарылуєа тиіс.
6. Ќылмыстыќ процесс барысында медиацияны жїргізу кезінде тараптар ќол жеткізген дау-шарды реттеу туралы келісім жјбірленушіге келтірілген залалдыѕ орнын толтыру жјне ќылмыс жасаєан адамныѕ жјбірленушімен татуласуы жолымен дау-шарды реттеу туралы келісімді білдіреді.
7. Аталєан келісім дереу іс жїргізуінде ќылмыстыќ іс жатќан ќылмыстыќ процесті жїргізетін органєа жіберіледі жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ Ќылмыстыќ іс жїргізу кодексінде кґзделген жаєдайларда ќылмыстыќ ќудалауды болдырмайтын не оны жїзеге асырмауєа мїмкіндік беретін мјн-жай болып табылады.
8. Дау-шарды реттеу туралы келісім оєан тараптар ќол ќойєан кїні кїшіне енеді.
Ескерту. 27-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2012.02.17 N 565-IV (2012.07.01 бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
4-тарау. ЌОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР
28-бап. Осы Заѕды ќолданысќа енгізу тјртібі
Осы Заѕ алєашќы ресми жарияланєанынан кейін алты ай ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі.
Ќазаќстан Республикасыныѕ
Президенті Н. Назарбаев
