RАРОРИ
МАXЛИСИ НАМОЯНДАГОНИ
МАXЛИСИ ОЛИИ XУМ{УРИИ ТОXИКИСТОН
Оиди rабул намуданн Rонуни Xум[урии Тоxикистон
«Дар бораи иxораи молиявb (лизинг)»
Маxлиси намояндагони Маxлиси Олии Xум[урии Тоxикистон rарор мекунад:
1. Rонунн Xум[урии Тоxикистон «Дар бораи иxораи молиявb (лизинг)» rабул карда шавад.
2. {укумати Xум[урии Тоxикистон:
- ба Маxлиси намояндагони Маxлиси Олии Xум[урии Тоxикистон дар бораи ба Rонуни мазкур мутобик гардонидани rонунгузории xорb таклиф пешниход намояд;
- rарор[ои худро бо Rонуни Xум[урии Тоxикистон «Дар бораи иxораи молиявb (лизинг)» мутобиr гардонад.
Раиси Маxлиси намояндагони
Маxлиси Олии Xум[урии Тоxикистон
ш. Душанбе 29 январи соли 2003 С. ХАЙРУЛЛОЕВ
№ 000
RАРОРИ
МАXЛИСИ МИЛЛИ
МАXЛИСИ ОЛИИ XУМ{УРИИ ТОXИКИСТОН
Оид ба Rонуни Xум[урии Тоxикистон «Дар бораи иxораи молиявb (лизинг)»
(Ахбори Маxлиси Олии Xум[урии Тоxикистон соли 2003, №4, мод.181)
Маxлиси миллии Маxлиси Олии Xум[урии Тоxикистон Rонуни Xум[урии Тоxикистонро дар бораи иxораи молиявb (лизинг)» баррасb намуда, rарор мекунад:
Rонуни Xум[урии Тоxикистон «Дар бораи иxораи молиявb (лизинг)» xонибдорb карда шавад.
Раиси Маxлиси миллии
Маxлиси Олии Xум[урии Тоxикистон М. УБАЙДУЛЛОЕВ
ш. Душанбе 7 апрели соли 2003
№ 000
RОНУНИ
XУМ{УРИИ ТОXИКИСТОН
Дар бораи иxораи молиявb (лизинг)
(Ахбори Маxлиси Олии Xум[урии Тоxикистон соли 2003, №4, мод.139)
Rонуни мазкур асос[ои умумии [уrуrb ва иrтисодии иxораи молиявb (лизинг) - ро дар rаламрави Xум[урии Тоxикистон дар шароити иrтисоди бозорb муайян менамояд ва муносибат[ои [уrуrиеро, ки дар xараёни амали фаъолияти иxораи молиявb ба вуxуд меоянд, танзим мекунад.
БОБИ 1. МУRАРРАРОТИ УМУМB
Моддаи 1. Со[аи татбиrи Rонуни мазкур
Со[аи татбиrи Rонуни мазкур иxораи молиявии амволе мебошад, ки ба ашё[ои uайриистеъмолb мансуб буда, бо маrсади со[ибкорb барои со[ибb ва истифодабарии муваrrатb ба шахсони воrеb ва [уrуrb дода мешаванд.
Моддаи 2. Маф[ум[ои асосие, ки дар Rонуни мазкур истифода мешаванд
Дар Rонуни мазкур маф[ум[ои асосии зерин истифода шудаанд;
иxораи молиявb (лизинг) - маxмeи муносибат[ои иrтисодb ва [уrуrие, ки вобаста ба иxрои шартномаи иxораи молиявb, аз xумла хариди предмети иxораи молиявb, ба вуxуд меоянд;
шартномаи иxораи молиявb - шартномае мебошад, ки дар асоси он иxорадех e[дадор мешавад, ки амволи нишондодаи иxорагирро аз фурeшандае, ки [амин иxорагир муайян кардааст, [амчун моликият харидорb намуда, онро барои со[ибb ва истифодабарии муваrrатии пулакb бо маrсад[ои со[ибкорb ба иxорагир пеишни[од намояд;
фаъолияти иxораи молиявb - намуди фаъолияти инвеститсионb оид ба харидани амвол ва ба иxораи молиявb додани он;
хизматрасонии (кор[ои) иловагb – [ама гуна хизмат[ое (кор[ое), ки иxораде[ ё фурeшанда [ам то оuози истифода ва [ам дар xараёни истифодабарии предмети иxораи молиявb ба иxорагир расонидааст ва бевосита бо татбиrи шартномаи иxораи молиявb вобаста мебошанд.
Моддаи 3. Rонунгузории Xум[урии Тоxикистон дар бораи иxораи молиявb (лизинг)
Rонунгузории Xум[урии Тоxикистон дар бораи иxораи молиявb (лизинг) ба Конститутсияи (Сарrонуни) Xум[урии Тоxикистон асос ёфта, аз Rонуни мазкур, дигар rонун[о, санад[ои меъёрии [уrуrии Xум[урии Тоxикистон ва санад[ои [уrуrии байналмилалие, ки Xум[урии Тоxикистон эътироф намудааст, иборат мебошад.
Моддаи 4. Предмети иxораи молиявb
Предмет - мавзeи иxораи молиявb метавонад [ама гуна ашёву анxоми uайриистеъмоли, аз xумла корхона[о ва дигар маxмeи амволи, бино, иншоот, таx[изот, восита[ои наrлиёт ва дигар амволи манrул ва uайриманrуле бошанд, ки барои фаъолияти со[ибкорb истифода бурда мешаванд.
Предмети иxораи молиявb наметавонад rитъа[ои замин ва дигар объект[ои табии ва инчунин амволе бошад, ки гардиши озоди он ма[дуд карда шудааст ё барои он тартиби махсуси муомилот муrаррар гардидааст.
Моддаи 5. Субъект[ои иxораи молиявb
Субъект[ои иxораи молиявb ин[о мебошанд:
Иxораде[, - шахси воrеb ё [уrкуrие, ки аз [исоби маблаu[ои xалбгардида ё худи дар xараёни татбиrи шартномаи иxораи молиявb амволро ба моликият мехарад ва онро ба сифати предмети иxораи молиявb ба иxорагир ба ивази маблаuи муайян ба мe[лат ва бо шарт[ои муайян барои со[ибb ва истифодаи муваrrатb бо гузаштан ё нагузаштани [уrуrи моликият ба предмети иxораи молиявb ба иxорагир меди[ад;
иxорагир - шахси воrеb ё [уrуrие, ки мутобиrи шартномаи иxораи молиявb вазифадор аст, предмети иxораи молиявиро ба ивази маблаuи муайян ба мe[лат ва бо шарт[ои муайян барои со[ибb ва истифодаи муваrrатb rабул намояд;
фурeшанда - шахси воrеb ё [уrуrие, ки мутобиrи шартнома амволеро, ки предмети иxораи молиявb [исоб мешавад, ба иxораде[ дар мe[лати шартгардида мефурeшад. Фурeшанда [амзамон метавонад дар доираи як муносибати [уrуrии иxораи молиявb ба сифати иxорагир баромад намояд.
Субъекти иxораи молиявb метавонанд резидент[о ва uайрирезидент[ои Xум[урии Тоxикистон бошанд.
Моддаи 6. Зериxораи молиявb
Зериxораи молиявb - шакли зеркирояи предмети иxораи молиявb мебошад, ки [ангоми он иxорагир тибrи шартномаи иxораи молиявb амволеро, ки пештар аз иxорадех тибrи шартномаи иxораи молиявb гирифтааст ва он предмети иxораи молиявb буда, барои со[ибb ва истифодаи муваrrатии пулакb ва ба мe[лати мутобиr ба шарт[ои шартномаи зериxораи молиявb ба шахсони сеюм (ба иxорагирон тибrи шартномаи зериxораи молиявb) меди[ад.
{ангоми ба зериxораи молиявb додани амвол [уrуrи талаб ба фурeшанда тибrи шартномаи зериxораи молиявb ба иxорагир мегузарад.
Додани предмети иxораи молиявb ба зериxораи молиявb бо ризоияти хаттии иxораде[ анxом дода мешавад.
Мe[дати зериxораи молиявb набояд аз мe[лати иxораи молиявb, ки шаргномаи иxораи молиявb муrаррар намудааст, зиёд бошад.
БОБИ П. АСОС{ОИ {УRУRИИ МУНОСИБАТ{ОИ ИXОРАИ МОЛИЯВB (ЛИЗИНГ)
Моддаи 7. Шакл ва мазмуни шартномаи иxораи молиявb (лизинг)
Шартномаи иxораи молиявb сарфи назар аз мe[латаш дар шакли хаттb баста мешавад.
Барои иxрои e[дадори[ои худ аз рeи шартномаи иxораи молиявb субъект[ои иxораи молиявb шартнома[ои [атмb ва иловагb мебанданд.
Ба шартнома[ои [атмb шартномае мансуб мебошад, ки мутобиrи он амвол аз фурeшанда ба иxораде[, дода мешавад. Ба шартнома[ои иловагb шаргномаи xалб намудани маблаu[ои пулb, шартномаи гарав, шартномаи кафолат, шартномаи замонат ва uайра[о мансуб мебошанд.
Шартномаи иxораи молиявb (лизинг) бояд:
- предмети шартнома;
- тартиби та[вил ва rабули амвол;
- [уrуr ва e[дадори[ои тараф[о;
- истифодаи амвол, ниго[убину таъмир ва таxдиди он;
- мe[лати иxораи молиявb;
- пардохт[ои иxораи молиявb ва муxозот[ои xаримавb;
- масъулияти тараф[о;
- тартиби [аллу фасли ба[с[о;
- шарт[ои пеш аз мe[лат бекор кардани шартнома;
- амали тараф[о оид ба анxомрасонии а[д[о;
- форс - мажор;
- суроuа[ои [уrуrи ва реквизит[ои бонкb;
- ва шарт[ои дигарро муайян намояд.
Шартномаи иxораи молиявb шарт[ои расонидани хизматрасонии иловагb ва гузаронидани кор[ои иловагиро метавонад дар бар гирад.
Номгeи, [аxм ва арзиши хизматрасонии (кор[ои) иловагb бо созишномаи тараф[о муайян карда мешавад.
Бо созишномаи тараф[о дар шартномаи иxораи молиявb мумкин аст шарт[ои дигари иxораи молиявb муайян карда шаванд.
Шартномаи иxораи молиявb метавонад пешбинb намояд, ки интихоби фурeшанда ва амволи харидоришаванда аз xониби иxораде[ анxом дода шавад. Дар ин [олат иxораде[ барои интихоби фурeшанда ва предмети иxораи молиявb масъулиятро ба зимма мегирад.
Шартномаи иxораи молиявb метавонад [уrуrи иxорагирро барои дароз намудани мe[лати иxораи молиявb бо ниго[ доштан ё таuйир додани шарт[ои шартномаи иxораи молиявb пешбинb намояд.
Моддаи 8. {уrуr ва e[дадори[ои иxораде[
Иxораде[ [уrуr, дорад:
а) пардохт[ои иxораи молиявии мeхлаташон гузаштаро, ки бояд ба e пардохт карда шаванд ва инчунин xуброни зарарро талаб намояд;
б) аз болои фаъолияти иxорагир дар он rисмате, ки ба предмети иxораи молиявb ва иxрои e[дадори[ои иxорагир мутобиrи шартномаи иxораи молиявb мансуб аст, назорат барад:
в) дар [олати аз тарафи иxорагир вайрон гардидани e[дадори[о оиди баргарлонидани предмети иxораи молиявb, ворид намудани пардохт[оро барои мe[лати вайронкардашуда ва xуброни зарар талаб намояд;
г) аз иxорагир иттилооти заруриро ба таври хаттb барои анxом додани назорат аз болои вазъияти молиявии иxорагир талаб намояд;
д) ба предмети иxораи молиявb тамuае гузорад, ки вай аз моликияти иxораде[ будани ин ашё ва он мутобиrи шартномаи иxораи молиявb дар со[ибb ва истифодабарии иxорагир rарор доппан гуво[b ди[ад;
е) предмети иxораи молиявиро аз иxорагир дар [олат[ои пешбининамудаи Rонуни мазкур талаб намояд;
Иxораде[ e[дадор аст:
а) предмети иxораи молиявиро, ки бо иxорагир мувофиrа шудааст, аз фурeшанда барои моликияти худ харидори намояд ва онро бо шарт[ои дар шартномаи иxораи молиявb муайянгардида барои со[ибb ва истифодабари ба иxорагир ди[ад;
б) баъди харидори намудани предмети иxораи молиявb фурeшандаро ба таври хаттb дар бораи он, ки вай барои додан ба иxораи молиявb ба шахси муайян (иxорагир) таъин гардидааст, ого[ намояд.
Иxораде[ метавонад [уrуrу e[дадори[ои дигаре дошта бошад, ки rонунгузории Xум[урии Тоxикистон ё шартномаи иxораи молиявb муrаррар намудааст.
Моддаи 9. {уrуr ва e[дадори[ои иxорагир
Иxорагир [уrуr дорад:
а) предмети иxораи молиявиро мутобиrи шарт[ои шартномаи иxораи молиявb со[ибb кунад ва истифода барад;
б) бевосита ба фурeшандаи (та[вилгари) предмети иxораи молиявb талаботро нисбати сифат ва пуррагb, мe[лати та[вил ва талаботи дигареро, ки шартномаи хариду фурeши байни фурeшанда (та[вилгар) ва иxораде[ муrаррар намудааст, пешни[од намояд;
в) аз гирифтани предмети иxораи молиявb даст кашад ё ивази предмети иxораи молиявиро талаб намояд, шартномаи иxораи молиявиро бекор кунад, агар предмети иxораи молиявb та[вил нашуда бошад, аз мe[лат дер та[вил шуда бошад ё бо камбуди[ои исло[шавандае та[вил шуда бошад, ки ба истифодабарии предмети иxораи молиявb мутобиrи таъиноти дар шартномаи иxораи молиявb пешбинишуда монеъ гарданд, ба истиснои [олат[ое, ки интихоби та[вилгар аз xониби иxорагир анxом дода шуда бошад;
г) баъди катъ гардидани шартномаи иxораи молиявb xуброни арзиши бе[гардонидашудаи предмети ичораи молиявиро, ки барои предмети ичораи молиявb бидуни зарар xудонашаванда мебошад ва иxорагир, бо ризоияти иxораде[, аз [исоби маблаu[ои худ анxом додааст, талаб намояд, агар дар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре пешбинb нашуда бошад;
д) камкунии маблаuи пардохт[ои иxораи молиявиро талаб намояд, агар бинобар [олат[ос ки e барои он[о xавобгар нест, шароит[ои истифодабарb, ки дар шартномаи иxораи молиявb пешбинb шудаанд, ба таври назаррас бад шуда бошанд;
е) предмети иxораи молиявиро, ки тибrи шартномаи иxораи молиявb гирифтааст, бо ризоияти хаттии иxораде[ барои зериxораи молиявb ба шахси сеюм ди[ад ва дар назди e мутобиrи шартномаи иxораи молиявb масъул боrb монад.
Иxорагир e[дадор аст:
а) дар сурати ба шарт[ои шартномаи иxораи молиявb xавобгeй будани предмети иxораи молиявb онро rабул намояд ва предмети иxораи молиявиро аз рeи таъиноташ тибrи шартнома иxораи молиявb истифода барад;
б) аз [исоби худ хизматрасонии техникb, таъмири асосb ва xории предмети иxораи молиявиро (аз xумла пардохт[ои коммуналии заруриро вобаста ба предмети иxораи молиявb) анxом ди[ад, агар дар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре пешбинb нашуда бошад:
в) ба иxораде[ иттилоотb барои анxом додани назорати вазъи молиявии e зарурбударо пешни[од намояд;
г) барои иxораде[ бемонеа дастрас буданро ба предмети иxораи молиявb таъмин намояд, инчунин тибrи дархости хаттии иxораде[ иттилоотро оид ба [олати техникии предмети иxораи молиявb ба вай пешни[од намояд, агар шартнома ва rонунгузории Xум[урии Тоxикистон тартиби дигареро пешбинb накарда бошанд;
д) [ангоми rатъ гардидани шартномаи иxораи молиявb ба иxораде[ предмети иxора молиявиро дар он [олате, ки гирифта буд, бо назардошти кe[нашавии мeътадил ё дар [олате, ки дар шартномаи иxораи молиявb rайду шарт гардидааст, баргардонад.
Иxорагир метавонад [уrуrу вазифа[ои дигаре дошта бошад, ки rонунгузории Xум[урии Тоxикистон ва шартномаи иxораи молиявb муrаррар намудаанд.
Моддаи 10. {уrуr ва e[дадори[ои фурeшанда
{уrуr ва e[дадори[ои фурeшанда мутобиrи rонунгузории Xум[урии Тоxикистон ва шартномаи хариду фурeш ё та[вил муайян карда мешаванд.
Иxорагир [укук дорад талабхоеро, ки аз шартномаи хариду фуруши байни фурушанда ва иxораде[ басташуда, аз xумла дар бобати сифат ва мукаммалии амвол, му[лат[ои та[вили он ва дар дигар [олат[ои ба таври лозима иxро нагардидани шартнома бармеоянд, бевосита ба фурeшандаи предмети шартномаи иxораи молиявb пешни[од намояд. Дар ин [олат иxорагир [уrуr ва e[дадори[ои барои харидор пешбинигардидаро бидуни ризоияти иxораде[, ба uайр аз e[дадори[ои пардохти амволи харидашуда ва бекор кардани шартномаи хариду фурeшро бо фурeшанда, дорад.
Фурeшанда оиди як зарари расонидашуда набояд [амзамон [ам дар назди иxораде[ ва [ам дар назди иxорагир масъулият дошта бошад.
Дар [олате, ки шартномаи иxораи молиявb бо иштироки иxораде[, иxорагир ва фурeшанда баста шуда бошад, он го[ [уrуr ва вазифа[ои фурeшанда мутобиrи шартномаи иxораи молиявb муrаррар карда мешаванд.
Моддаи 11. Таuйирди[и ва бекор кардани шартномаи иxораи молиявb
Бо талаби яке аз тараф[о шартномаи иxораи молиявb дар [олат[ои пешбининамудаи шартнома ё санад[ои меъёрии [уrуrии Xум[урии Тоxикистон мумкин аст таuйир дода шавад ё бо тартиби суди пеш аз мe[лат бекор карда шавад.
Дар [олат[ои зерин аз рeи талаби иxораде[ шартномаи иxораи молиявb мумкин аст бо розигии тараф[о ё аз xониби суд пеш аз мe[лат бекор карда шавад, предмети иxораи молиявb бошад, ба иxораде[ аз [исоби иxорагир баргардонида шавад:
а) агар иxорагир [олати предмети иxораи молиявиро ба таври назаррас бад гардонад;
б) агар иxорагир предмети иxораи молиявиро бо вайрон кардани шарт[ои шартном иxораи молиявb ё шарт[ои таъинотии предмети иxораи молиявb, сарфи назар аз ого[ии хаттии иxораде[ дар бораи хотима додани [амин гуна амал[о, истифода барад;
в) агар иxорагир [ангоми ба охир расидани мe[лати пардохте, ки шартномаи ичораи молиявb мукаррар намудааст, ду маротиба ва ё бештар аз он паси [ам пардохти номбурдаро, ворид накунад;
г) агар таъмири асосии предмети иxораи молиявиро дар мe[лат[ои дар шартномаи иxораи молиявb муrарраргардида ва дар сурати дар шартнома набудани он[о бошад, дар мe[лати муrаррари анxом нади[ад, дар [амон [олат[ое, ки мутобиrи rонун ё шартномаи иxораи мол e[дадории гузаронидани таъмири асоси ба зиммаи иxорагир гузошта шуда бошад.
Дар [олат[ои зерин бо талаби иxорагир шартномаи иxораи молиявb мумкин аст бо розигии тарафхо ё аз xониби суд пеш аз мe[лат бекор карда шавад, предмети иxораи мол бошад, ба иxораде[ аз [исоби e баргардонида шавад:
а) агар иxораде[ предмети иxораи молиявиро нади[ад ё барои истифодаи предмети иxораи молиявb мутобиrи шарт[ои шартнома монеа[о ба вуxуд орад;
б) агар предмети иxораи молиявии додашуда камбуди[ое дошта бошад, ки барои истифодаи он монеъ шаванд ва он[о дар шартномаи иxораи молиявb зикр нашуда бошанд;
в) агар иxораде[ мe[лати та[вили предмети иxораи молиявиро вайрон карда бошад, ба истиснои он [олат[ое, ки та[вилгарро иxорагир интихоб намуда бошад;
г) агар иxораде[ таъмири асосии предмети иxораи молиявиро дар мe[лат[ои дар шартномаи иxораи молиявb муrарраргардида ва дар сурати дар шартнома набудани он[о бошад дар мe[лат[ои муrаррарb анxом нади[ад, дар [амон [олат[ое, ки мутобиrи rонун ё шартномаи иxораи молиявb e[дадории гузаронидани таъмири асосb ба зиммаи иxораде[ гузошта шуда бошад.
Моддаи 12. Масъулияти субъект[ои иxораи молиявb
Масъулияти иxораде[, иxорагир ва фурeшанда мутобиrи шартномаи иxораи молиявb, шартномаи хариду фурeш ва санад[ои меъёрии [уrуrии Xум[урии Тоxикистон муrаррар карда мешавад.
Масъулият дар назди шахсони сеюм барои зараре, ки предмети иxораи молиявb ба он[о расонидааст, ё зарари вобаста ба он ба души со[иби номии (титулии) предмети иxораи молиявb гузошта мешавад.
Иxорагир ва иxораде[ дар муносибат бо фурeшанда [амчун кредиторони муштарак баромад мекунанд.
Моддаи 13. Ба со[иби ва истифодаи муваrrати додани предмети шартномаи иxораи молиявb, хизматрасони ва баргардонидани он
Иxораде[ вазифадор аст амволеро, ки предмети иxораи молиявb мебошад дар [олати мутобиrбуда ба шарт[ои шартномаи иxораи молиявb ва таъинотии [амин амвол ба иxорагир пешни[од намояд.
Предмети иxораи молиявb дар якxояги бо [амаи асбобу анxом ва хуxxат[о (паспорти техникb ва гайра) ба иxораи молиявb дода мешавад, агар дар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре пешбинb нагардида бошад.
Иxорагир аз [исоби худ хизматрасонии техникии предмети иxораи молиявиро ба xо меорад, ниго[дории онро таъмин мекунад, инчунин таъмири асосb ва xории предмети иxораи молиявиро анxом меди[ад, агар дар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре пешбинb нагардида бошад.
Хизматрасонии кафолатноки предмети иxораи молиявb мумкин аст аз xониби фурeшанда анxом дода шавад, агар ин дар шартномаи хариду фурeш байни иxораде[ ва фурeшандаи предмети иxораи молиявb пешбини гардида бошад.
{ангоми rатъ гардидани шартномаи иxораи молиявb иxорагир вазифадор аст предмети иxораи молиявиро дар [олате, ки вай гирифта буд, бо назардошти фарсудагии миёна ё фарсудагии дар шартномаи иxораи молиявb rайду шартгардида, ба иxораде[ баргардонад.
Агар иxорагир предмети иxораи молиявиро барнагардонад ё сари ваrт барнагардонад, иxораде[ [уrуr дорад барои мe[лати гузаронидашуда ворид намудани пардохт[оро талаб намояд. Дар [олате, ки агар пардохти номбурда зарари ба иxораде[ расонидашударо напeшонад, e метавонад пeшонидани он[оро ба воситаи суд талаб намояд.
Дар [олате, ки агар иxораде[ барои сари ваrт барнагардонидани предмети иxораи молиявb ноустуворона пешбини намуда бошад, мумкин аст зарар аз иxорагир дар [аxми пурра илова ба ноустуворона ситонида шавад, агар дар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре пешбини нагардида бошад.
Моддаи 14. {уrуrи моликият ба предмети иxораи молиявb
Предмети иxораи молиявb, ки барои со[ибb ва истифодабарии муваrrатb ба иxорагир дода шудааст, моликияти иxораде[ мебошад.
Дар шартномаи иxораи молиявb мумкин аст пешбини гардад, ки предмети иxораи молиявb [ангоми ба охир расидани мe[лати шартномаи иxораи молиявb ё то анxом ёфтани он ба моликияти иxорагир гузарад, ба шарте, ки аз xониби иxорагир арзиши пурраи харидории дар шартномаи rайду шартгардида ворид карда шавад.
Агар шарти харид намудани предмети иxораи молиявb дар шартномаи иxораи молиявb пешбинb нашуда бошад, онро метавонанд бо созишномаи иловагии тараф[о, ки зимнан [уrуr доранд дар бобати ба [исоби арзиши харидорb пардохт намудани маблаu[ои истифодабарии предмети иxораи молиявb ба мувофиrа омада, муrаррар кунанд. Бо Rонун мумкин аст [олат[ои манъ намудани харидории предмети иxораи молиявb пешбинb карда шаванд.
{уrуrи со[иби ва истифодабарии муваrrатии предмети иxораи молиявb дар [аxми пурра ба иxорагир мегузарад, агар дар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре муrаррар нашуда бошад.
{уrуrи ихтиёрдории иxораде[ ба предмети иxораи молиявb аз [уrуrи гирифтани предмети иxораи молиявb аз со[ибb ва истифодабарии иxорагир дар [олат[о ва бо тартибе, ки rонунгузории Xум[урии Тоxикистон ва шартномаи иxораи молиявb муrаррар намудааст, иборат мебошад.
{ангоми муфлисшавии иxорагир, инчунин [абс ва мусодира намудан ё ба кор бурдани рeёнидани зарар ба амволи e, предмети иxораи молияви аз амволи иxорагир xудо карда мешавад ва бояд ба иxораде[, ки метавонад онро тибrи сало[диди худ ихтиёрдори намояд, баргардонида шавад.
Бе[сози[ои xудошавандае, ки иxорагир дар предмети иxораи молиявb анxом додааст, моликияти e мебошанд, агар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре пешбинb накарда бошад.
Дар [олате, ки иxорагир бо ризоияти хаттии иxораде[ аз [исоби маблаu[ои худ бе[сози[ои аз предмети иxораи молиявb xудонашавандаро бидуни зарар ба предмети иxораи молиявb анxом дода бошад, иxорагир баъди rатъ гардидани шартномаи иxораи молиявb [уrуrи баргардонидани арзиши ин бе[сози[оро дорад, агар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре пешбинb накарда бошад. Дар дигар [олат[о иxорагир барои талаб намудани баргардонии арзиши ин бе[соззихо [уrуr надорад.
Моддаи 15. Гузашт намудани [уrуr тибrи шартномаи иxораи молиявb ба шахси сеюм ва гаравмонии предмети иxораи молиявb
Иxораде[ метавонад пурра ё rисман [уrуr[ои худро оиди предмети иxораи молиявb ба шахси сеюм гузашт намояд ё ба гарав монад.
Иxораде[ [уrуr дорад бо маrсади xалб намудани маблаu[ои пули предмети иxораи молиявиро ба сифати гарав истифода барад. Иxораде[ [уrуr надорад предмети иxораи молиявиро ба сифати гарав бе ризоияти иxорагир истифода намояд.
Иxораде[ вазифадор аст иxорагирро дар бораи [амаи [уrуr[ои шахсони сеюм ба предмети иxораи молиявb ого[ намояд.
Моддаи 16. Тартиби баrайдгирии амвол (предмети шартномаи иxораи молиявb) ва [уrуr ба он
Баrайдгирии [уrуr ба амвол (предмети шартномаи иxораи молиявb) аз рeи шартномаи иxораи моливb дар [олат[о ва бо тартибе, ки rонунгузории Xум[урии Тоxикистон пешбинb намудааст, анxом дода мешавад.
Предмети шартномаи иxораи молиявb аз рeи созиши тараф[о ба номи иxораде[ ё иxорагир ба rайд гирифта мешаванд. Зимнан дар хуxxат[ои баrайдгири маълумот дар бораи молик ва со[иби (истифодабарандаи) амвол [атман зикр карда мешавад. Дар [олати бекор карда шудани шартномаи иxораи молиявb ва аз тарафи иxораде[ баргардонида гирифтани предмети иxораи молиявb, бо аризаи e маrомоти давлатие, ки барои баrайдгири ваколатдор мебошад, вазифадор аст сабти номи со[иби (истифодабарандаи) амволро беэътибор гардонад
Моддаи 17. Суuуртаи предмети иxораи молиявb ва таваккал[о
Предмети иxораи молиявb аз таваккали гум шудан (нобуд шудан), камомад ё зарар дидан аз ла[заи та[вили амвол ба фурeшанда то ла[заи анxом ёфтани мe[лати амали шартномаи иxораи молиявb мумкин аст суuурта карда шавад, агар дар шартнома тартиби дигаре пешбинb нагардида бошад.
Суuурта намудани таваккал[ои со[ибкори (молиявb) бо ризоияти тараф[ои шарноми иxораи молиявb анxом дода мешавад.
Иxорагир дар [олат[ои муайяннамудаи rонунгузории Xум[урии Тоxикистон бояд xавобгарии худро барои e[дадори[ое, ки дар натиxаи расонидани зарар ба [ает, саломатb ё амволи шахсони дигар дар xараёни истифодабарии амволи иxораи молиявb ба вуxуд меоянд, суuурта намояд.
Иxорагир [уrуr дорад таваккали xавобгарии худро барои вайрон кардани шартномаи иxораи молиявb ба фоидаи иxораде[ суuурта намояд.
Моддаи 18. Таrсимоти таваккал байни тараф[ои шартномаи иxораи молиявb
Xавобгари барои [ифзи предмети иxораи молиявb аз [ама гуна зарари молиявb ва [амчунин барои таваккали вобаста ба нобудшавb, гумшавb, корношоямшавb, дуздидан, пеш мe[лат вайрон шудан, хатоги[ои [ангоми васлкунb ё истифодабарb ро[додашуда ва дигар хавф[ои амволи аз ла[заи rабули аслии предмети иxораи молиявb ба дeши иxорагир мебошад, агар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре пешбинb накарда бошад.
Таваккали аз xониби фурeшанда иxро нагардидани e[дадори[ои шартномаи хариду фурeши предмети иxораи молиявb ва зарар[ои вобаста ба он ба души [амон тарафи шартномаи иxораи молиявb мебошад, ки фурeшандаро интихоб намудааст. агар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре пешбинb накарда бошад.
Таваккали мутобиrат накардани предмети иxораи молиявb ба [адаф[ои истифодабарии [амин предмет тибrи шартномаи иxораи молиявb ва зарар[ои вобаста ба он ба дeши тарафе мебошад, ки предмети иxораи молиявиро интихоб намудааст, агар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре пешбинb накарда бошад.
Моддаи 19. Ба кор бурдани рeёнидани зарар ба фоидаи шахсони сеюм ба предмети иxораи молиявb
Ба предмети иxораи молиявb ба фоидаи шахси сеюм аз рeи e[дадори[ои иxорагир рeёнидани зарар ба кор бурда намешавад, аз xумла дар [олат[ое, ки агар предмети иxораи молиявb ба номи иxорагир ба rайд гирифта шуда бошад.
Рeёнидани зарар ба фоидаи шахсони сеюм, ки ба амволи иxораде[ нисбати предмети иxораи молиявb ба кор бурда шудааст, метавонанд тан[о ба [амин объекти [уrуrи моликияти иxораде[ нигаронида шавад. Аз рeи натиxаи rонеъ гардонидани рeёнидани зарар ба гирандаи [уrук[ои иxораде[ оиди предмети иxораи молиявb ба таври [атми на тан[о [уrуr, балки e[дадори[ои иxораде[, ки дар шартномаи иxораи молиявb муайян шудаанд, мегузаранд.
Моддаи 20. Ба[исобгирии предмети иxораи молиявb ва татбиrи механизми босурьати амортизатсияи предмети иxораи молиявb
Предмети иxораи молиявb, ки мутобиrи шартномаи иxораи молиявb ба иxорагир дода шудааст, бо ризоияти тараф[о дар баланси иxораде[ ё иxорагир ба [исоб гирифта мешавад.
Тараф[ои шартномаи иxораи молиявb [уrуr доранд аз рeи мувофиrаи мутаrобила исте[локи (амортизатсияи) босуръати предмети иxораи молиявиро истифода намоянд.
{исоб карда баровардани исте[локро (амортизатсияро) [амон тарафи шартномаи иxораи молиявb анxом меди[ад, ки предмети иxораи молиявb дар балансаш мебошад.
Моддаи 21. Кашида гирифтан ва баргардонида гирифтаии предмети иxораи молиявb аз иxорагир
Тартиби кашида гирифтан ва баргардонида гирифтани предмети иxораи молиявb аз xониби иxораде[ мутобиrи rонунгузории Xум[урии Тоxикистон ва шартномаи иxораи молиявb муайян карда мешавад.
Моддаи 22. Пардохт[ои иxораи молиявb
Пардохт барои со[ибb ва истифодабарии амволе, ки мутобиrи шартномаи иxораи молиявb дода шудааст, аз xониби иxорагир дар шакли пардохт[ои иxораи молиявb ба иxораде[ пардохта мешаванд. Пардохт[о метавонанд чb дар шакли пулb ва чb дар шакли молb анxом дода шаванд.
Та[ти пардохт[ои иxораи молиявb маблаuи умумии пардохт[ои шартномаи иxораи молиявb дар тамоми мe[лати амал намудани шартномаи иxораи молиявb фа[мида мешавад, ки ба он[о баргардонидани хароxот[ои иxораде[ вобаста ба харидорb ва та[вили предмети иxораи молиявb ба иxорагир, xуброни хароxот[ои вобаста ба расонидани хизматрасони[ои дигари дар шартномаи иxораи молиявb пешбинигардида, инчунин даромади иxораде[ дохил мешаванд.
Ба маблаuи умумии шартномаи иxораи молиявb мумкин аст нархи хариди предмети иxораи молиявb дохил карда шавад, агар шартномаи иxораи молиявb ба иxорагир гузаштани [уrуrи моликиятро ба предмети иxораи молиявb пешбинb карда бошад.
{аxм, тарз, шакл ва давра ба давра ворид намудани пардохт[о дар шартнома бо мувофиrаи тарафайн муrкаррар карда мешаванд. Агар иxорагир ва иxораде[ [исоббаробаркунии пардохт[ои иxораи молиявиро бо ма[сулоте (дар шакли молие), ки бо воситаи предмети иxораи молиявb исте[сол мешавад, анxом ди[анд, нархи ин ма[сулот бо мувофиrаи тараф[ои шартномаи иxораи молиявb муайян карда мешавад.
Агар дар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре пешбинb нагардида бошад, андозаи пардохт[ои иxораи молиявb метавонад бо мувофиrаи тараф[о ба мe[лат[ои пешбининамудаи шартнома, вале на бештар аз як маротиба дар се мо[, таuйир дода шавад.
E[дадори[ои иxорагир оид ба ворид намудани пардохт[ои иxораи молиявb аз ла[заи аз xониби иxорагир истифода гардидани предмети иxораи молиявb фаро мерасанд, агар шартномаи иxораи молиявb тартиби дигаре пешбинb накарда бошад.
Моддаи 23. {уrуr ба назорат намудани шарт[ои шартнома аз рeи а[д[ои иxораи молиявb
Иxораде[ [уrуr дорад риоя гардидани шарт[ои шартномаи иxораи молиявиро аз тарафи, иxорагир ва шартнома[ои замимашударо дар rисмате, ки ба иxро гардидани e[дадори[ои шартномаи иxораи молиявb аз тарафи иxорагир таъсир мерасонанд, назорат намояд.
Тартиби назорати шарт[ои шартнома дар шартномаи иxораи молиявb ва дигар шартнома[ои замимавии байни иштироккунандагони он пешакb rайд карда мешавад.
Иxораде[ [уrуr дорад ба иxорагир дар шакли хаттb оид ба пешни[оди иттилооте, ки барои анxом додани чунин назорат зарур мебошад, дархост фиристонад, иxорагир вазифадор аст [амин гуна дархост[оро rонеъ гардонад.
Моддаи 24. Хусусият[ои амалиёт[ои байналмилалие, ки субъект[ои иxораи молиявb анxом меди[анд
Иxораде[ [уrуr, дорад бе иxозатномаи (литсензияи) Бонки миллии Тоxикистон амалиёти байналмилалиро вобаста ба гардиши сармоя анxом ди[ад, восита[ои пулиро аз uайрирезидент[ои Xум[урии Тоxикистон бо маrсади харидани предмети иxораи молиявb ба мe[лати бештар аз шаш мо[, (180 рeз), вале на бештар аз мe[лати амали шартномаи иxораи молиявb xалб намояд.
Иxоради[андагон [уrуr, доранд бе иxозатномаи (литсензияи) Бонки миллии Точикистон амалиёти вобастаро ба гардиши сармоя, пардохтани фоиз[о барои истифодаи маблаu[ои пардохташон гузаштаро, ки фурeшандаи предмети иxораи молиявb пешни[од намудааст, сарфи назар аз мe[лати [аrиrии гирифтани предмети иxораи молиявb (амалиёти асъории xорb ва амалиёти вобаста ба гардиши сармояро) амалb намоянд.
Барои анxом додани иxораи молиявии байналмилалb:
ба [удуди Xум[урии Тоxикистон ворид ва аз [удуди Xум[урии Тоxикистон содир намудани (аз тариrи сар[ади гумрукии Xум[урии Тоxикистон интиrол додани) предмети иxораи молиявb бо маrсади истифодаи он тибrи шартномаи иxораи молиявb ба мe[лати бештар аз шаш мо[, инчунин пардохтани маблаuи пурраи шартномаи иxораи молиявb дар давраи зиёда аз шаш мо[, мутобиrи rонунгузории Xум[урии Тоxикистон дар бораи назорати асъор ва танзими асъор амалиёти вобаста ба гардиши сармоя [исобида намешаванд;
[ангоми ба [удуди Xум[урии Тоxикистон ворид намудан ё аз [удуди Xум[урии Тоxикистон содир намудани (аз тариrи сар[ади гумрукии Xум[урии Тоxикистон интиrол додани) предмети иxораи молиявb [амаи намуд[ои пардохт[ои гумрукb ба арзиши умумии гумрукии амвол [исоб карда мешаванд.
Пардохтхои гумруки ба тарики зайл ворид карда мешаванд:
дар лахзаи ворид (содир) намудани предмети ичораи молияви ба маблаги хамон кисм арзиши гумрукии амвол, ки пардохт карда шудааст ва бо хуччатхои бонки тасдик карда шудааст:
минбаъд пардохтхои гумрукй баробари пардохтхои ичораи молияви ё дар давоми 20 руз а лахзаи анчом ёфтани пардохтхои ичораи молияви ворид карда мешаванд.
Тартиби (низоми) ворид намудани пардохт[ои гумрукb, ки [амин модда муrаррар намудааст, батаъхирандозии мe[лати пардохт[ои гумрукb ё кредити инвеститсионии андозb [исобида намешавад.
БОБИ Ш - МУRАРРАРОТИ ХОТИМАВB
Моддаи 25. Xавобгарb барои вайрон кардани Rонуни мазкур
Шахсони вокеb ва [уrуrие, ки муrаррароти Rонуни мазкурро вайрон мекунанд, мутобиrи конунгузории Xум[урии Тоxикистон ба xавобгари кашида мешаванд.
Моддаи 26. Мавриди амал rарор додани Rонуни мазкур
Rонуни мазкур пас аз интишори расмb мавриди амал rарор дода шавад.
Президенти
Xум[урии Тоxикистон Э. РА{МОНОВ
ш. Душанбе 22 апрели соли 2003
№ 9
