RОНУНИ
XУМ{УРИИ ТОXИКИСТОН
Дар бораи маrомоти худидораи ша[рак ва де[а
(Ахбори Шeрои Олии Xум[урии Тоxикистон соли 1994, № 23-24, мод. 450)
Маф[уми худидораи ма[аллb низоми ташкили фаъолияти а[олиро барои мустаrилона ва та[ти масъулияти худ мустаrиман ё ба воситаи маrомоти интихобкунандаи худ дар асоси rонунгузории Xум[урии Тоxикистон [аллу фасл намудани масъала[ои дорои а[амияти ма[аллиро ифода мекунад. Маrомоти худидораи ма[аллb масъала[оеро, ки ба сало[ияти он[о дахл доранд, мустаrиман ва ё ба воситаи намояндагони худ [аллу фасл менамоянд.
I. RОИДА{ОИ УМУМB
Моддаи 1. Маrомоти худидораи ша[рак ва де[а мувофиrан Xамоати ша[рак ва Xамоати де[а мебошад.
Xамоат[о дар амали гардонидани [уrуrи ша[рвандон xи[ати иштирок дар идораи кор[ои xамъият ва давлат ёри мерасонанд, он[оро барои иxрои вазифа[ои иxтимоb ва хоxагии rаламрави худ, [алли масъала[ои хеле му[име, ки бевосита ба манфиати а[оли дахл доранд, мутта[ид месозанд, ба маrомоти [окимияти давлатb дар иxрои талаботи Конститутсия (Сарrонун) ва Rонун[ои Xум[урии Тоxикистон, санад[ои Президент, Маxлиси Олb, {укумати Xум[урии Тоxикистон ва rарор[ои Маxлис[ои дахлдори вакилони халr ва раисони он[о мусоидат мекунанд.
Моддаи 2. Xамоат[о аз руи усули [удудb ташкил карда мешаванд
{удуд[ое, ки маrомоти худидора дар он[о амал мекунанд, тавассути rонунгузории Xум[урии Тоxикистон муайян карда мешаванд.
Шакли асосии худидораи ма[аллии ша[рвандон маxлиси намояндагон мебошад. Дар кори Xамоат[о ша[рвандоне иштирок менамоянд, ки синнашон ба 18 расидааст ва дар [удуди мазкур доимb истиrомат мекунанд.
Моддаи 3. Тартиби интихобот, ташкили фаъолият ва [адди ваколат[ои маrомоти худидораи ша[раку де[а бо ин Rонун ва дигар санад[ои rонунгузории Xум[урии Тоxикистон танзим мегардад.
Моддаи 4. Маrоми худидораи ша[раку де[а аз [уrуr[ои шахсияти [уrуrb истифода мебарад ва мe[ри намунааш муrарраршуда дорад, ки дар он нишони давлатb тасвир шудааст.
II. ТАРТИБИ ДАЪВАТИ XАМОАТ
Моддаи 5. Xамоатро раиси Xамоат бо масли[ати Маxлиси дахлдори вакилони халr ё Раиси ша[р, но[ия дар мавриди зарурат, вале соле камаш ду бор даъват мекунад. Xамоат инчунин аз тарафи Маxлиси вакилони халr, Раиси ша[р, но[ия ё худ бо ташаббуси камаш сеяки ша[рвандоне, ки [уrуrи дар Xамоат иштирок кардан доранд, даъват шуда метавонад.
Моддаи 6. Дар Xамоати ша[рак намояндагони кeчаю ма[алла[о, дигар во[ид[ои марзии rаламраваш, дар Xамоати де[от бошад, намояндагони де[а[ои дахлдор чун вакил иштирок менамоянд. Меъёри намояндагb ва тартиби пешбарии вакил аз тарафи Маxлиси вакилони халrи ша[р, но[ия ё Раиси ша[р, но[ия муrаррар карда мешавад.
Моддаи 7. Xамоат[о ба шарте босало[ият [исоб карда мешаванд, ки дар он[о камаш аз се ду [иссаи намояндагони ша[рвандони ба Xамоат[о пешбаригардида [озир бошанд.
Моддаи 8. Барои иxрои кори Xамоат раёсат интихоб карда мешавад. Xамоатро раиси он идора мекунад. Rарор[о аз рeи [амаи масъала[о бо овозди[ии ошкоро ва бо аксарияти оддии овоз[ои [озирон rабул карда мешаванд.
Моддаи 9. Дар Xамоат протокол тартиб дода, дар он санаи гузаронидани Xамоат, шумораи намояндагони [узурдошта, рузнома ва rарор[ои rабулкарда зикр мегарданд. Ба протокол ва rарор[ои Xамоат раиси Xамоат ва дар набудани вай яке аз муовинони раис имзо карда, он[о ба Раиси но[ия, ша[ри дахлдор фиристода мешаванд.
III. ТАРТИБИ ИНТИХОБИ РАИСИ XАМОАТ, МУОВИНОНИ ВАЙ ВА КОТИБ
Моддаи 10. Раиси Xамоатро бо пешниходи Раиси ша[р, но[ияи дахлдор Xамоат интихоб мекунад.
Шумораи [айати муовинони раиси Xамоатро Раиси ша[р, но[ия муrаррар менамояд.
Муовинони раис ва котиби Xамоат бо пешни[оди раиси Xамоат, муовинони вай ва котиб он го[ интихобшуда [исоб меёбанд, ки ба тарафдории он[о зиёда аз нисфи [озирон овоз дода бошанд.
Раис, муовинони раис ва котиби Xамоат ба му[лати 5 сол интихоб карда мешаванд.
Моддаи 11. Дар мавриди чандин бор риоя накардани Конститутсия ва rонун[ои Xум[урии Тоxикистон, эътибор пайдо кардани [укми суд, мунтазам иxро накардани rарор[ои Xамоат, Маxлиси вакилони халr, Маxлиси Олb, санад[ои Президент ва {укумати Xум[урии Тоxикистон, [амчунин дар мавриди бетабаа шудан, аз [удуди дахлдори Xамоат кучида рафтан ва бинобар сабаб[ои дигари пешбининамудаи rонунгузорb раис, муовинони e ва котиби Xамоат бо пешни[оди Раиси но[ия, ша[ри дахлдор ё худ аз рeи талабномаи камаш сеяки ша[рвандоне, ки [уrуrи дар xамоат иштирок кардан доранд, пеш аз мe[лат аз нав интихоб шуда метавонанд.
IV. АСОСИ ИRТИСОДB ВА МОЛИЯВИИ ФАЪОЛИЯТИ МАRОМОТИ ХУДИДОРА
Моддаи 12. Иншоот[ои сохташуда, харида ё худ бо тартиби муrарраркардаи rонун додаи муассиса[ои xамъиятb, иxтимоию маишb ва таъиноти дигар, инчунин восита[ои наrлиёт, лавозимоти хоxагb ва амволи дигари харида моликияти маrомоти худидора мебошанд.
Моддаи 13. Захираи молиявии маrомоти худидора аз маблаuи буxет, ки Маxлис[ои ша[рb ва но[иявии вакилони халr бо тартиби муайянкардаи rонун xудо мекунанд, аз хайроти ихтиёрии ша[рвандон ва коллектив[ои ме[натb, маблаuи аз фонд[ои [айрия ва манбаъ[ои дигар xудокарда [осил мешавад.
Маблаuи маrомоти худидора дар [исоби бонкии он[о ниго[ дошта шуда, онро мустаrилона харx мекунанд. Ин маблаu мусодира шуда наметавонад.
V. ВАКОЛАТ{ОИ МАRОМОТИ ХУДИДОРА
Моддаи 14. Xамоат барномаи фаъолият ва бароварди (сметаи) хароxоти маrомоти худидора, наrшаи чорабини[ои ободонb ва бе[буди вазъb санитарии ма[ал[оро тасдиr мекунад;
Со[а[ои асосии корb раиси Xамоат ва муовинони eро муайян мекунад, [ар сол [исоботи он[оро мешунавад;
маблаuи а[олb, корхона, ташкилоту муассиса[ои [амаи шакл[ои моликиятро ба[ри тараrrии инфраструктураи иxтимоии rаламрави худ мувофиrи ризоияташон кооператсия мекунад;
ба хароxоти маблаuи дар ихтиёраш буда назорат мекунад, дар мавриди зарурат комиссияи тафтишот ташкил меди[ад ва низомномаи онро тасдиr мекунад;
масъала[ои дар rаламрави худ мувофиrи тартиби муrарраркардаи rонун таъсис намудани корхона[ои хурд, кооператив[о, устохона[о, сех[ои [унармандиро [ал мекунад;
масъала[ои таuйирb сар[адоти rаламрави худ, во[ид[ои маъмурию марзb, номгузорb ва дигар кардани номи майдону хиёбон[о ва дигар объект[оро [аллу фасл мекунад ва барои маrомоти дахлдори давлатb пешни[од тайёр менамояд;
мувофиrи rонун[ои Xум[урии Тоxикистон ваколат[ои дигарро иxро мекунад.
Xамоат дар [удуди ваколат[ояш rарор[о rабул мекунад, ки иxрои он[о аз тарафи [амаи ша[рвандони сокини rаламрави дахлдор [атмb мебошад.
Аз хусуси rарор[ои Xамоат, ки хилофи rонунгузорианд, ба суд ё худ Маxлис[ои вакилони халr шикоят кардан мумкин аст.
Моддаи 15. Xамоат пешни[одоти раиси Xамоатро дар бораи rитъа[ои замине, ки барои хоxаги[ои ёрирасони шахсb xудо карда мешаванд, rарор[ои eро оиди xудо кардани замин ба корхонаю муассиса[о, ша[рвандон барои ихтиёрдорb, истифода, иxора ва rатъи [уrуrи ихтиёрдорb, истифода кардани замин аз xониби ин субъект[о, инчунин мусодира намудани замин[ои [удуди ша[рак[о ва ма[ал[ои де[отро, ки ба таркиби замин[ои мавриди истифодаи корхонаю муассиса ва ташкилот[ои кишоварзb ба хоxаги[ои xангал дохил намешаванд, тасдиr мекунад.
Xамоат мувофиrи rонун[ои Xум[урии Тоxикистон дигар масъала[ои муносибат[ои оид ба заминро низ [ал мекунад.
Моддаи 16. Xамоат бо масли[ати маrомоти [окимияти давлатb ваrти корb барои а[оли муносиби муассиса[ои савдо, хeроки умумb ва хизматрасонии маиширо муrаррар мекунад, комиссияи маъмурї ташкил медихад.
VI. СОХТОР ВА ТАШКИЛИ ФАЪОЛИЯТИ МАRОМОТИ ХУДИДОРА
Моддаи 17. Раиси Xамоат дастго[и худро дорад, ки шумораи кормандони он бо масли[ати Маxлиси вакилони халrи ша[р, но[ия ё аз тарафи Раиси он муrаррар карда мешавад.
Маоши раис, муовинон, котиб ва кормандони дастго[и Xамоат аз [исоби маблаuи буxети но[ия, ша[р пардохта мешавад.
Моддаи 18. Котиб ва кормандони дастго[и раиси Xамоат барои гузаронидани маxлис[ои намояндагон [уxxат тайёр мекунанд, rарор[ои Xамоат ва раиси Xамоатро сари ваrт ба иxрокунандагон мерасонанд, ба коргузорb мепардозанд, [уxxат[оро саришта мекунанд, e[дадорони [арбb ва даъватшавандагони ша[рак[о, де[отро аввал он[о ба [исоб мегиранд, бо супориши раиси Xамоат кор[ои дигарро дар доираи сало[ияти маrомоти худидора анxом меди[анд.
VII. ВАКОЛАТ{ОИ РАИСИ XАМОАТ
Моддаи 19. Раиси Xамоат иxрои rарор[ои Xамоат, инчунин фаъолияти xории онро ба ро[ мемонад;
дар ро[и иxрои Конститутсия (Сарrонун), rонун[ои Xум[урии Тоxикистон, санад[ои Президент, Маxлиси Олb, {укумати Xум[урии Тоxикистон ва rарор[ои маrомоти [окимияти давлатb кор мебарад;
захира[ои молиявиро ихтиёрдорb менамояд бо шахсият[ои [уrуrи ва воrеъb шартнома[о мебандад, ба [уxxат[ои бонкb, молиявb ва [уrуrb имзо мекунад;
манфиати ша[рвандонро дар маrомоти [окимияти давлатb, дар идора[ои судb, дар муносибат бо корхонаю муассиса ва ташкилот[о дар [олат[ои пешбиникардаи rонунгузорb [имоя мекунад;
дар бобати бе[будb шароити моддb ва манзилию маишии ша[рвандон чора[о меандешад;
иштироки ша[рвандонро дар ободонb ва хуррамгардонии rаламрав ташкил намуда, ба бе[буди хизматрасонии савдо ва коммуналию маишии а[олb мусоидат мекунад, бо ин маrсад[о восита[ои моддb ва восита[ои дигари корхонаю ташкилот[ои воrеb rаламрави дахлдорро истифода мебарад;
назорати xамъиятиро ба кори ташкилоту муассиса[ои савдо, хизматрасонии маиши, иxтимоию мадании rаламрави дахлдор ба ро[ мемонад;
ба ташкили назорати вазъи санитарии ма[ал[о, манбаъ[ои обрасонb, манзилу мактаб[о ва муассиса[ои дигар мусоидат мекунад;
кор[ои xамъиятии бехдошти rабристон[о, мадфан[ои дигарро ташкил менамояд;
ба маrомоти алоrа дар тараrrии алоrаи телефонb ва почтаи ма[ал[о, радиогузаронb, [ифзи иншооти ма[аллии алоrа ёри мерасонад;
ба [ифзу истифодаи амволи бесо[иб, инчунин амволе, ки ба тариrи мерос ба давлат гузаштааст, тадбир[о меандешад;
таrсимоти амволb оилавии [авли[ои де[rонон, ба [исобгирии а[олиро дар сар[адоти rаламрави худ ба rайд мегирад;
ба истифодаи [ифзи замини rаламрави ша[рак[о, де[от назорат карда, масъала[ои танзими муносибат[ои оид ба заминро ба му[окимаи Xамоат пешни[од мекунад;
назорати xамъиятии риояи rоида[ои сохтмон, ниго[убини замин[ои назди [авлb, rоида[ои ветеринарии парвариши чорворо ташкил менамояд;
барои сари ваrт ворид гаштани пули андоз, суuурта ва дигар пардохт[о аз а[оли [амкорb менамояд;
дар ма[ал[о чора[ои зидди сухтор меандешад ва дар маврид[ои зарурb ша[рвандонро барои пешгирии офати табии ва рафъи оrибати он xалб менамояд;
бо маrомоти [ифзи [уrуr дар таъмини тартиботи xамъиятb дар rаламрави дахлдор [амкорb менамояд;
ў[дадорони [арбb ва даъватшавандагонро аз хусуси даъват шудани он[о ба комиссариат[ои [арбb ого[, менамояд, а[олиро барои гузаронидани чорабини[ои марбут ба мудофиаи ша[рвандb xалб мекунад;
ба маrомоти давлатb ва xамъиятb оиди бе[тар намудани шароити моддb ва манзилию маишии маъюбон, Ша[рвандони камбизоат ва шахсоне, ки аз офати табии зарар дидаанд, таклиф[о пешни[од менамояд:
беназоратмонии ноболиuонро пешгирb намуда, дар муассиса[ои дахлдори давлатb ба кор ёфтани баxа[ое, ки аз парастории падару модар бенасиб мондаанд, инчунин барои кор ёфтани xавонон мусоидат мекунад;
чорабини[ои маданию маърифатb ва солимгардонb ташкил мекунад, ба тараккиёти шабаrаи иншоот[ои варзишb мусоидат менамояд;
дар rаламрави дахлдор барои ташкил кардану гузаронидани чорабини[ои xамъиятию сиёсb, инчунин чорабини[ои таxлили рeз[ои ид ва санад[ои таърихb ёрb мерасонад;
таклиф[ои Xамоатро оиди масъала[ои номгузории майдону хиёбон[о xузъ[ои таркибии ма[ал[о ба маrомоти давлатb пешни[од мекунад;
ша[рвандонро дар xои кор rабул мекунад, арзу шикояти ша[рвандонро баррасb менамояд, доир ба он[о чора[ои дахлдор мебинад;
ба ша[рвандон маълумотномае, ки шахсият, вазъи ойлавb ва амволи он[оро тасдиr менамояд ва [уxxат[ои дигареро меди[ад, ки rонунгузории Xум[урии Тоxикистон пешбинb кардааст.
Дар [олате, ки rонунгузории Xум[урии Тоxикистон пешбини кардааст, акт[ои [олати ша[рвандиро ба rайд мегирад, дигар амал[ои нотариалиро ба xо меоварад;
мувофиrи rонун[ои Xум[урии Тоxикистон ваколат[ои дигарро анxом меди[ад.
Раиси Xамоат дар доираи сало[ияти худ мустаrилона rарор rабул карда, ба он имзо мегузорад.
Аз фаъолияти раиси Xамоат ба Маxлиси вакилони [алrb ша[ру но[ия ё ба суд шикоят кардан мумкин аст.
Президенти
Xум[урии Тоxикистон Э. РА{МОНОВ
ша[ри Душанбе 1 декабри соли 1994
№ 000
RАРОРИ ШEРОИ ОЛИИ
XУМ{УРИИ ТОXИКИСТОН
Оиди тартиби ба мавrеи иxро гузоштани Rонуни Xум[урии Тоxикистон
«Дар бораи маrомоти худидораи ша[рак ва де[а»
(Ахбори Шeрои Олии Xум[урии Тоxикистон соли 1994,№23-24, мод. 451)
Шeрои Олии Xум[урии Тоxикистон rарор мекунад:
1. Rонуни Xум[урии Тоxикистон «Дар бораи маrомоти худидораи ша[рак ва де[а» аз рeзи чоп гаштанаш ба мавrеи иxро гузошта шавад.
2. Rонуни Xум[урии Тоxикистон аз 23 феврали соли 1991 «Дар бораи худидораи ма[аллb ва хоxагии ма[аллb дар Xум[урии Тоxикистон» бо таuйироту илова[ои дохилгардидааш то xое, ки хилофи Rонуни Xум[урии Тоxикистон «Дар бораи маrомоти худидораи ша[рак ва де[а» набошад боэътибор аст.
3. {укумати Xум[урии Тоxикистон:
- rарор[ои {укуматро бо Rонуни Xум[урии Тоxикистон «Дар бораи маrомоти худидораи ша[рак ва де[а» мувофиr гардонад;
- ба муносибати rабул гардидани Rонуни Xум[урии Тоxикистон «Дар бораи маrомоти худидораи ша[рак ва де[а» оиди дохил намудани таuйироту илова[о ба rонунгузории мавxудаи xум[ури бо тартиби муrrараршуда таклиф[о пешни[од намояд.
4. Раисони ша[ру но[ия[о интихоботи ро[барони маrомоти худидораи (xамоати) ша[рак ва де[аро то 1.01 соли 1995 гузаронанд.
5. То замони ташкил ёфтани маrомоти худидораи ша[раку де[а ва мувофиrи Конститутсияи Xум[урии Тоxикистон, Rонуни Xум[урии Тоxикистон «Дар бораи маrомоти худидораи ша[рак ва де[а»:
- шeро[ои депутат[ои халrb ша[рак[о ва rишлоr[о сало[ияти xамоат[ои дахлдорро, ки Конститутсия ва Rонуни Xум[урии Тоxикистон «Дар бораи маrомоти худидораи ша[рак ва де[а» додаанд, ба xо меоваранд;
- раисони кумита[ои иxроияи Шeро[ои депутат[ои халrии ша[рак[о ва rишлоr[о вазифа[ои раисони xамоат[ои дахлдорро ба xо меоваранд.
Муовини аввали
Раиси Шeрои Олии
Xум[урии Тоxикистон А. ДОСТИЕВ
ша[ри Душанбе 1 декабри соли 1994
№ 000
