Книга – мемнан йолташна.
Литература марафон (6 класс)
Цель: шочмо литературым йöраташ, книгам лудаш кумыландаш, йоча-влакын уш-аклыштым пойдараш.
Оборудований. Плакатыште возымо ой-влак: «Книга илаш туныкта», «Книга – уш пуышо», «Книга дене эре таным кучыза», «Книга – шинчымаш памаш»; книга выставке.
Модышым эртарымаш.
Туныктышо: Поро кече, пагалыме тунемше-влак! Эн чолга, эн ушан, весела йоча-влак таче тышке погыненыт. Мо нерген ойлаш тÿналмы тушто-влак рашемдат. (Икмыняр туштым ойлаш).
Тумо огыл – лышташан,
Тувыр огыл – ургымо,
Чылажымат туныкта. (Книга).
Когыльо оглы – коман,
Пушенге огыл – лышташан,
Туныктышо огыл – туныкта,
Шинчымашым чот нöлта. (Книга).
Туныктышо: Таче ме онай танасымашым эртарен колтена. Чын вашмутлан жетон пуалтеш, а модыш мучаште жетоным шотлена.
Тÿналына веле. Мемнан деке уна-влак толыныт. (Сÿретым ончыкташ). Ме палена, литератур герой-влакат эре йолын огыт кошт, тÿрлö йöн дене пайдаланат.
Палыза, Ший пÿян Ший Пампалче могай йöным ойырен налын? (Порсын лÿнгалтыш).
«Кутко сÿан» йомак-поэме гыч кутко-влак могай йöн полшымо дене йыраныш логалыт? (Тарантас).
I тур.
Ынде литература викторина деке куснена. Вашешташ ямде улшо шижтарыше палыжым нöлталеш, кычкырыме вашмут шотыш огеш налалт.
1. «Акпатыр» преданийыште могай курымым ончыктымо? (16 курым).
2. «Онар» йомакым кö возен? (В. Юксерн).
3. «Вÿдшö келге, серже тура» повестьын икымше ужашыжын лÿмжö. («Поран»).
4. «Кутко сÿан» йомак-поэмыште мыняр тÿсан кутко-влак вашлиялтыт? (Шем, йошкар, сар).
5. «Шурно», «Салтак муро» почеламут-влакын авторжо. (Н. Мухин).
6. Ший пуян Ший Пампалчылан могай янлык полышым пуаш эн ончыч келша? (Меран).
7. «Керем онго» ойлымаш гыч шонго кугыза. (Мирон кугыза).
8. «Мичун уке ачажат…» ойлымашын авторжо. (М. Шкетан).
9. «Илыше кÿ» жанр могырым могай произведений? (Легенде).
10. Г. Ефрушын «Шошо» ойлымашыж гыч Мигыта кугыза могай сомылым шукта? (Кÿтÿчö)
11. «Керем онго» ойлымаш гыч шонго кугыза. (Мирон кугыза).
12. И. Ломберскийын «Пакет дене» ойлымашын тÿн геройжо? (Изергин).
13. Мо тугай гипербола? (Кугемден ончыктымаш).
14. К. Беляевын «Ик ялыште» ойлымашыштыже могай жапысе илыш ончыкталтеш? (Кугу Отечественный сар).
15. «Илыше кÿ» легендын геройжо. (Чумбылат).
16. М. Шкетанын чын фамилийже. (Майоров).
17. Могай произведенийыште йоча-влак, пырля погынен, садым шындат? («Шабдар Осып, «Тÿшка вий дене»).
18. Икымше марла савыкталтше почеламут да авторжо. (Чавайн. «Ото»).
19. Мо тыгай литота? (Иземден ончыктымаш).
20. Г. Микайын басньыже-влак. («Пормо», «Маскаиге»).
II тур.
"Нуным палет мо?"
Заданий: произведенийым, геройжым да авторжым палыза
1. Тасма гае рельс воктечын
… школышко куржеш.
Тамле омым яндар эр юж
Лайык кидше ден туржеш.
Кö тиде лийын? Ужаш могай почеламут гыч? Авторжо кö? (М. Казаков, «Миша» почеламут, Миша).
2. «Эйно – мыйын шольым!» Кöн мутшо? Могай произведений гыч? (В. Иванов. «Вÿдшö келге, серже тура» повесть. Ондре).
3. Адак сирень шыман тÿкалтыш
Лöза копаж ден окнашкем,
А ушыштем – тура тошкалтыш,
Авам ончале шинчашкем…»
Почеламутын лÿмжым, авторжым каласыза? (Альбертина Иванова, «Ава кид»)
4. «Шуко ий эртен тидлан. Эше тунам нер йымалне пушкыдо пун пырче лекташат тÿналын огыл ыле». Тиде ужаш могай произведений гыч? (М. Азмекей. «Керем онго»).
5. «Эрлашыжым … кÿртньыгойкышто, пушкыдо шокшо верыште, шижынат, йырым-йыр ончыштеш. «Кушто улам?» - шоналта». (М.-Шкетан, «Мичун уке ачажат», Мичу).
III тур
«Писатель але писатель огыл».
Туныктышо: Тыланда кумдан палыме ен-влакын лÿмыштым ойлем, кö улмыштым палышаш улыда.
Сергей Григорьевич Чавайн
Галина Иванова-Ямаева
Шабдар Осып
Елена Еремеевна Кочергина
Георгий Ефруш
Ахмет-Саффа Гайсин
Пет Першут
Туныктышо: Тидын дене мемнан литература марафона мучашке лишемееш. Иктешлымашым ыштена, шке жетондам шотлыза.
Те, йоча-влак, йöратыза, аклыза книгам, пойдарыза уш-акылдам!
Мучашлан книга нерген изирак почеламт колыштына.
1-ше: Ой, книга, книга!
Чылажымат тый кертат:
Тÿрлö семын туныктет,
Чыла еным тый нöлтет!
2-шо: Книга мемнан ушнам почеш,
Книгам лудмек, чыла паллет.
Книга енлан эре кÿлеш.
Арам огеш лий тунеммет.
