Башkорт теленән БДИ-2007 демоверсияhы
А-1. Нәзек hузынkылар ғына бирелгән юлды билдәләгез:
а. а, у, о, ы
б. ә, ү, ө, э (е), и
в. а, ә, о, ө, у, ү, ы
г. а, у, ы, о, ө
А-2. Парhыз тартынkылар ғына бирелгән юлды билдәләгез:
а. д, т, з, с, м, н, л
б. й, м, н, ң, л, р, v
в. б, п, м, р
г. б, в, д, г, ғ, з, з, ж
А-3. kайhы hүз бер генә ижектән тора?
а. дүрт
б. ике
в. сәләмәт
г. класташ
А-4. Антоним hүззәр бирелгән юлды күрhәтегез:
а. шатлыk, kыуаныс, hөйөнөс
б. уңған-ялkау, йәш-kарт, шатлыk-kайғы
в. kысkырыу, аkырыу, hөрән hалыу, тамаk ярыу
г. йәш Кеше, йәш түгеү, биш йәш
А-5. Әсе hүзе kайhы осраkта күсмә мәғәнәлә kулланылған?
а. әсе kатыk
б. әсе сейә
в. әсе hут
г. әсе язмыш
А-6. Төп башkорт hүзен табығыз:
а. торба
б. самауыр
в. тау
г. комедия
А-7. Ауыр эш башkарыу мәғәнәhенә тура килгән фразеологизмды табырға:
а. бил бөгөү
б. ике күз дүрт булыу
в. яр аçтында йылан көйшәгәнен белеү
г. йөзгә kара яғыу
А-8. Туғандарыма hүзендә ниндәй ялғау бар?
а. hан ялғауы
б. hан ялғауы, зат hәм килеш ялғауы
в. килеш ялғауы
г. зат ялғауы
А-9 Ағай-эне, уй-фекер, kатын-kыз, сейле-бешле hүззәре нисек яhалған?
а. hүззәрзе kушыу юлы менән
б. hүззәрзе бәйләү юлы менән
в. hүззәрзе kабатлау юлы менән
г. hүззәрзе парлау юлы менән
А-10. Уртаkлыk исемде табырға
а. Көршәк
б. Өршәк
в. Эçем
г. Танып
А-11. Артыkлыk дәрәжәhендәге сифаттар6ан ғына торған юлды билдәләгез:
а. ап-аk, зурыраk, kызғылт, зәңгәр
б. йәшерәк, hарғылт, көслө, матур
в. күм-күк, йәм-йәшел, үтә көслө, бигерәк матур
г. алhыу, матурыраk, озонса, kып-kызыл
А-12. Ымлыkтар тип ниндәй hүззәргә әйтәләр?
а. предметты белдергән hүззәргә
б. предметтың билдәhен белдергән hүззәргә
в. hөйләүсенең үзе әйткән фекергә kарата мөнәсәбәтен белдергән hүззәргә
г. кешенең хис-тойғоларын, кисерештәрен белдергән hүззәргә
А-13 kайтым йүнәлеше kылымдары бирелгән юлды билдәләгез:
а. уkый, яза, йыуа, килә, китә
б. сабырhызлана, кейенә, бизәнә, kысkырына
в. йыуыла, төзөлә, бизәлә, уkыла
г. эшләтә, яззыра, көлдөрә, маkтандыра
А-14 Синтаксистың төп берәмектәре …
а. hүзбәйләнеш hәм hөйләм
б. hүззәр
в. фразеологик берәмектәр
г. hөйләмдәр
А-15. Эйәртеүсе hүз эйәреүсе hүззең билдәле бер килештә тороуын йәки бәйләүес менән килеүен талап итhә, бындай бәйләнеш …
а. ярашыу тип атала
б. башkарылыу тип атала
в. йәнәшәлек тип атала
г. hөйкәлеү тип атала
А-16. Эйәрсән киçәктәргә … инә:
а. аныkлаусы, өçтәлмәлек
б. эйә менән хәбәр
в. тултырыусы, өндәш hүз
г. аныkлаусы, тултырыусы, хәлдәр
А-17. Һөйләмдә йә эйәhе, йә хәбәре булмаған hөйләм … тип атала:
а. бер составлы hөйләм
б. ике составлы hөйләм
в. билдәле эйәле hөйләм
г. атама hөйләм
А-18. Сабир бөгөн йырланы, бейене, күңел асты. Һөйләмдең ниндәй киçәге тиң булып килгән?
а. эйә
б. хәбәр
в. аныkлаусы
г. хәл
А-19. Ә ул, меçкен, hис kасан да зарлана белмәне hөйләмендә ниндәй эйәрсән киçәк айырымланған?
а. өçтәлмәлек
б. аныkлаусы
в. хәл әйтеме
г. инеш hүз
А-20. Дуçлыk ауырлыkтарзы еңергә , берзәм йәшәргә өйрәтә hөйләмендә аçтына hызылған kылымдарзың kайhыhы уртаk kылым, kайhыhы – хәбәр hөйкәлеше kылымы?
а. еңергә, йәшәргә – уртаk kылымдар, өйрәтә – хәбәр hөйкәлеше kылымы
б. еңергә, йәшәргә - хәбәр hөйкәлеше kылымдары, өйрәтә - уртаk kылым
в. еңергә, өйрәтә – уртаk kылымдар, йәшәргә – хәбәр hөйкәлеше kылымы
г. еңергә, өйрәтә – хәбәр hөйкәлеше kылымдары, йәшәргә – уртаk kылым
А-21. Ваkыт эйәрсән hөйләмле эйәртеүле kушма hөйләмде күрhәтегез:
а. Мин kайза барhам, hин шунда көтөп тораhың (И. Абдуллин)
б. kояш сығыуға, kапkа төбөндә мәхшәр kайнай ине. (М. Кәрим)
в Тормош хәүефле булғанға күрә, кәләш алырға уйламай торғандыр Хисмәтулла.
г. kайза йәшеллек күп, шунда hауа hәр саk таза hәм саф.
А-22. kайhы hүз сингармонизм законына буйhонмаған?
а. hөтсөлөк
б. болоттоң
в. төлкөнөң
г. фотоның
А-23. Дөрөç язылған вариантты күрhәтегез:
а. власте
б. власты
в. властты
г. властьты
А-24. Тартынkы өндәрзең сиратлашыуы дөрөç булған юлды күрhәтегез:
а. г-k, k-п, б-к
б. к-k, б-ғ, п-г
в. к-г, k-ғ, п-б
г. б-п, ғ-k, ғ-к
А-25. kушма hүззәрзең язылышында kалын айырыу билдәhе (ъ) булған hүззе билдәләргә
а. Миң…ямал
б. төн…яk
в. көн…яk
г. дөрөç яуап юk
А-26. Бирелгән hөйләмдә ниндәй тыныш билдәhе кәрәк: Балалар аталы көйө тилмереп йәшәмәhен (?) теләгем шул.
а. hызыk
б. өтөр
в. ике нөктә
г. нөктәле өтөр
А-25. Һөйләмдә өтөр kуйылышын аңлатығыз: Өй эсендә йәшәргә лә, ашарға ла, эшләргә лә мөмкинлек kалманы (З. Биишева)
а. өндәш hүз
б. тиң киçәктәр
в. айырымланған эйәрсән киçәк
г. инеш hүз
А-26. Башkорт алфавиты ниндәй графика нигезендә төзөлгән?
а. латин графикаhы
б. ғәрәп графикаhы
в. грек графикаhы
г. рус графикаhы
А-27. Очерк, юлъязма, фельетон, гәзит-журнал стилдәре нисек атала?
а. фәнни стиль
б. фәнни-популяр стиль
в. публицистик стиль
г. рәсми стиль
А-27. Төрлө күренештәрзе, хәл-ваkиғаларзы kапма-kаршы kуйып hүрәтләү нисек атала?
а. синоним
б. омоним
в. антитеза
г. эпитет
ЧАСТЬ В
В-1. Хәреф hаны өн hаны менән тап килмәгән hүззе күрhәтегез: төньяk, дәрес, Юлаев, алъяпkыс
В-2. Парлы тартынkыларзы язып сыk.
В-3. Арттырып hөйләү мәғәнәhенә тап килгән фразеологизмды я6ығыз.
В-4. Һәр төркөмдә алтышар уkыусы бар. Һөйләмдә hанды табып, уның ниндәй төркөмсәгә kарағанын билдәләгез.
В-5. Әнисә китапты яkшы уkый hөйләмендә яkшы ниндәй hүз төркөмөнә kарай?
В-6. Әйттем даhа, алды ла баhа hүззәренә ниндәй киçәксә kушылған?
В-7. Ишмулла Дилмөхәмәтов – kурайсылыk сәнғәтенең традицияларына тоғро ижадсы. (Р. Шәкүр) Билдәләнгән hүз ниндәй килештә тора?
В-8. Мәғәнәүи hәм грамматик яkтан үз-ара бәйле ике йәки бер нисә hүз нисек атала?
В-9. Мәктәп баkсаhы- эйәртеүле hүзбәйләнештең ниндәй төрөнә kарай?
В-10. Кем бойорhа – шул солтан. Эйәрсән hөйләм төрөн билдәләгез.
В-11. Яңағымды йәштәр өтә,
Мин илау6ан тыйылам (Д. Талхина). Был ниндәй hөйләм?
В-12. Яуға сыkмау - телhе6 kал
Булып kалыу менән Бер;
Һынлы буй, тән үçтереп,
Боçоп kалыу менән Бер;
Һөйөп йөрөгән kызыңды
Яттар алыу менән бер,
Тыуып үçкән илеңдә
Илhез kалыу менән бер. Был ниндәй hөйләм?
В-13. Икенсе кеше фекерен үз телмәрендә үзгәртмәйенсә kулланыу нисек атала?
В-14. Урынhыз kулланылған hүззәр, ялғаузар, hөйләмдә hүззәрзең тейешле тәртиптә kулланылмауы ниндәй хата тип атала?
В-15. Шуны бел тормошта ысын кеше булып kала белеү еңел түгел. Тултырыусыhөйләм менән баш hөйләм араhында ниндәй тыныш билдәhе kуйыла?
В-16. Башkорт теле ниндәй телдәр төркөмөнә kарай?
В-17. Башkорт теле дәүләт теле итеп нисәнсе йылда иғлан ителде?
В-18. «Иғтибарға алып, kабул ителә, ярашлы, kарар ителә, көн тәртибе, kарарзы тормошkа ашырыу, саралар күрергә» кеүек hүззәр kайhы стилдә йышыраk осрай?
В-19. kыш көнө атайым икмәкте бик а6 ғына, телемләп кенә, бирә.(«Пионер»). Һөйләмдә өтөрзәр ни өсөн kуйылған
В-20. Ғафури районында тыуған, башkорт телсеhе, языусы, филология фәндәре докторы, профессор. Кем хаkында hүз бара?
С-1 Алтыла белгән әсә телен алтмышта ла онотмаç
Яуаптар:
А-1- б
А-2- б
А-3- а
А-4- б
А-5- г
А-6- в
А-7- а
А-8- б
А-9- г
А-10- а
А-11- в
А-12- г
А-13- б
А-14- а
А-15- б
А-16- г
А-17- а
А-18- б
А-19- а
А-20- а
А-21- б
А-22- г
А-23- б
А-24- в
А-25- а
А-26- а
А-27- б
А-28- г
А-29- в
А-30- в
В-1 – Юлаев
В-2 – б-п, в-ф, к-г, д-т, k-ғ, з-с, ж-ш
В-3 - Берзе биш итеү
В-4 - Бүлем hаны
В-5 –Рәүеш
В-6 –Көсәйтеү, раçлау киçәксәhе
В-7 –Төбәү килеш
В-8 - Һүзбәйләнеш
В-9 – Һөйкәлеү
В-10 – Эйә hөйләм
В-11 – Тезмә kушма hөйләм
В-12 – Тезем
В-13 - Цитата
В-14 - Стилистик
В-15 – Ике нөктә
В-16 – Төрки
В-17 – 1999 йыл
В-18 –Рәсми эш kаçы66ары стиле
В-19 - Өçтәлмәлекте айырыу өсөн
В-20 –Жәлил Кейекбаев
