МУНИЦИПАЛЬНОЕ БЮДЖЕТНОЕ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНОЕ УЧРЕЖДЕНИЕ
«СРЕДНЯЯ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНАЯ ШКОЛА №3»
Конкурс «Второе дыхание родным языкам»
СОЧИНЕНИЕ
На тему:
«Мой взгляд на сохранение родного языка»
ученица 7-а класса
Гададова Назифат Магомедовна
учитель агульского языка
г. Даг. Огни 2016г.
Ширин ругъу буллах э.
ЮркIуран вун мурад э.
Ке батIар вун цIантук э.
Хьин гъургъае агъул чIал.
Халкьдис адава багьайинф учин дадан чIалулас. ЧIала ухIайи учин халкьдин Iедатар, ухIайи учин халкьдин арайиъ хIуьлмат, нуьхIуьбат. Гулучин хье дадан чIал, гуласи хье агъул халкь, фас пучин, хьин фикир аркьаф, хьин сад сайис ширин чIалар агъаф, хьин шиникквис ширин мегIни аркьаф хье чIалалди э.
Зас кIвал вейи чIалар Расул Гамзатован: «Багагь гулас ккейчин зе чIал, зун хIезуре кIес ягIа». Амма зе халкьдин хIа гIелимари гиштти фикир аркьай дава. Чахъ хъадава ликIибарин китаб, хIа классарис адава кьацIра китабар.
Зун бицIигуна хаб гъургъайиф э агъул чIалалди. Че хулаъ айи хизанара гъургъафе чи чIалалди, че хIабаба агъафе: «Чу чIал архIар акье, Iуьрус чIал чуас хабра ахIар хьасе!». Iурдин ярхи Iуьшари хIабаба завал аркьафе чин, учин хуттулар, хуппай хъат аркьафе че халкьдин Iедатарихъас, аваларин вахттарихъас, ямакарихъас агъуларин. Зе хизан шатти э, че мактабиъ ахIар аркьайи агъай че чIал. Адава са халкьдинна шаирар даликIиттар учин чIалухъас. Хье агъуларин шаира Рамазан Исрафилова ликIини миштти чIалар.
Къизил рагъун нур суман
Вун уларин Iекв суман
Дардурин дарман суман
Дуьньяди хье агъул чIал.
Чирагъ-чай вей багъларис.
Кьува ицIай дарарис.
Дифар вея дерейис.
БицIи халкьдин агъул чал.
Вун гулушин зун кIесе.
Чин ппара бахсуз хьасе
Агъуларин девлет э.
Ме батIар хье агъул чIал.
Агъул чIалан дарсариъ чин хурае хье шаирарин Iуьмурдихъаc, хурае гебури ликIи ахтилатар, хъитIае ахтилатар нахширарихъас, агъул суварихъас, агъуларин халкьдихъас. Зун саIайи шатти вейи зе чIалан дарсарис.
Зун дуламиш вееф э Дагестанские Огни агъа шагьурдиъ.
Ппара зас алчархьае гъургъас Iуьрус чIалалди, че шагьурдиъ дуламиш вее ацуIна милатар, джалла гъургъа чIал э Iуьрус чIал.
Сагелай гIулана чин, джалла хизан ушуне агъул хIурис, гъуьбехъми шиникквар атайине куьчайис, зуна ушуне гебуригьди. Зас даккан акьуне гебурин гъургъубар Iуьрус чIалалди: «Феркьас э чун гъургъаеф Iуьрус чIалалди? Чуас хье чIал ягIайда? Хьи дадарин! Хьи ширин чIал!».
Зас кканде э дуламиш хьас хIуриъ, гъургъас дадарин чIалалди. Гьал дадар, бабар гъургъагуна чиппин шиниккварихъай, гIачихьайи ацIуна Iуьрус чIалар, чIир аркьай хьи чIал. Мактабиъ бабарис кканведава ушуна чиппин шиникквар агъул чIалан дарсарис «Фитис э гебурис агъул чIал? Hайич э гебурис лазим вереф ге?» - гьегиштти чIаларилди уджуз аркьае чиппин дадарин чIал.
Ми вахттуни зас кIвал вейи чIалар хIа инсандин Лев Николаевич Толстойдин: «Инсан дахIаф учин чIал, ухшар э нахширдис». Миштти чIалар агъайи хIа инсанари.
Хулаъ шиникквис учин чIал ахIар акьаф баба э, баба э ахIар акьаф IуьтIас, кан алихьас, хIуьлмат аркьас хIаттарис, гьегиштти ахIар акьуна кканде аефе гъургъасра учин чIалалди.
Идже хьасе агъул чIалан дарсар ицIай ичин садикариъ, гьерса чIалан каналар агвар аркьай ичин телевизорариас, кинобур, мультикар шиниккварис.
КкиркIвас зи хъитIу ахтилат кканде зас хье агъул халкьдин шаиран Фатхула Джамалован чIаларилди.
ХIадарин завар рухай
Суварил гъургъай а вун,
Ве дардуни йиркв угай
Алдахи Iуьшан ахун,
Зе гIешкъ але Агъул чIал,
Нанди агьан ве бина?
Нагагь вун бусттан суман
Ахайгьан свел адина?
Вун арайилас гуластта
Хье Агъул-ватан амий.
Закес хьаси вас устта
Ве ттур архьаси дуйиъ.
