Программа кружка
«В мире сказок»
(«Аргъæутты дуне», на осетинском языке)
Учитель 1 класса
з.
с. Бирагзанг
2017г.
«Аргъау–диссæгтæн сæ диссаг,
Аргъау – зæрдæтæн сæ риссаг,
Аргъауæн мæлæт дæр нæй.
Аргъау цалынмæ æгас уа,
Аргъау цалынмæ нæ фарс уа,
Уалынмæ цæрут фæрнæй…»
Цæгæраты М.
«Аргъау – диссæгтæн сæ диссаг, аргъау – зæрдæтæн сæ риссаг…» Æцæгæйдæр, ницы ис диссагдæр аргъæутты дунейæ. Æнусты дæргъы адæмы куырыхон зонд кæй фæнывæста æмæ зынаргъ хæзнайау кæй фæхъахъхъæдта, уыцы æвидийгæ сфæлдыстадон бынтæ нын абон дæр æхцондзинад хæссынц, хайджын нæ кæнынц фыдæлты фарнæй.
Незамантæй ардæм егъау у аргъауæн йæ ахадындзинад. Алы аргъауæн дæр ис хъомыладон апп, уымæн æмæ æвдисы адæмы зонд æмæ куырыхондзинад, йæ бæллицтæ æмæ йæ миддунейы æвидийгæ фидыц. Æвæццæгæн уымæн ссардта аргъау ахæм ахсджиаг бынат аив литературæйы дæр. Фольклорон уацмыстау, литературон аргъаутта дæр дзурынц, адæймаджы алы заманты дæр чи цымыдис кодта, ахæм æнусон фарстатыл: цард æмæ мæлæтыл, уарзт æмæ фыдæхыл, раст æмæ зылыныл…
Чи сты аргъæутты архайджытæ?
Цымыдис сырддонцъиу æмæ хæларзæрдæ зæрватыччытæ, тæнзæрдæ мысты лæппын, зондджын уызын æмæ хиппæлой тæрхъус, зæрдæхæлар хæфс æмæ хъулонбазыр гæлæбу. Ноджы афæдзы афонтæ, æрдзы фæзындтæ, чысыл стъалы, рох къахвæндаг… Фысджытæн æрдз у æнæхъæнæй дæр удæгас - цæры, æнкъары, дзуры, зоны цин кæнын æмæ æнкъард уæвын. Нырыккон литературон аргъауыл цы хæстæ æвæрд ис, уыдоны æхсæн ахсджиаг бынат ахсы экологион хъомылад. Фысджытæ архайынц цæрæгойты, мæргъты, куыд гæнæн ис, афтæ фæхæстæгдæр кæнын адæймаджы дунемæ. Саби уыдоны царды уавæртæ дзæбæх куы бамбара, сæ зындзинæдтæ сын йæ зæрдæмæ хæстæг куы айса, уæд сомбон æрдзыл ауддзæн, уарзон цæстæй йæм кæсдзæн.
Нæ фысджытæ рæзгæ фæлтæры ахуыр кæнынц чысыл цаутæм хъус лæмбынæг дарыныл, цырддзаст уæвыныл, зæрдæйæ сæ æнкъарыныл.
Аргъæуттæ хъæздыг сты æрдззонæн æрмæгæй, сабитæ базонгæ вæййынц сырдтæ æмæ мæргъты царды уагимæ, фенынц, мадæлтæ сæ лæппынтæн куыд амонынц хъæды царды фæтк, хидарыны æгъдæуттæ, цы у хорз æмæ цы у æвзæр, хъæды цæрджытæн æнæ кæрæдзийы æххуысæй зымæг æрвитын куыд зын у, уыдæттæ. Æппæт ацы æрмæг та у нæ сабитæн зонд æмæ хъомылады суадон, сæ карон миниуджытæ хынцгæйæ мах æмбарæм, уыдон хус зондамонæн ныхæстæй афæллайын кæй зонынц, фæлæ аргъæутты æххуысæй æнцонæй, хъазты хуызы базондзысты царды бирæ сусæгдзинæдтæ. Уый у нæ ахуыры сæйраг хæс.
Нæ куысты хуыз сбæрæг кодтам куыд литературон-драмон къорд (кружок). Нæ разы æвæрæм хæс:
1. Сабиты базонгæ кæнын аргъауттимæ, бакæсын, текст равзарын, цыбыр равдыстытæ æмæ инсценировкæтæ бацæттæ кæнын.
2. Архайын, цамай сабита уой зардаргъавд, зоной ламбынæг хъусын ама зардылдарын, ахуыр кæной хъуыды каныныл, аив касыныл, актеры дасныйады фыццаг къахдзафтæ кæныныл.
3. Сабиты хъомыладон фарстамæ хъус дарын, театр «Саби»-йы актертимæ фембæлд скæнын.
№ | темæ | Ахуыры мидис | Сахæтты бæрц | Къæлиндар. нымæц |
1. | Разныхас «Аргъæутты дунемæ балц» | Аргъау, йæ равзæрд æмæ йæ нысаниуæг ирон адæмы царды. | 1 Æдæппæт 1 сах. | |
2. | Дзесты Куыдзæг «Кæуыл худтысты куыдз, гæды æмæ карк». | Текст бакæсын æмæ равзарын. Ролтæ сбæрæг кæнын æмæ фыццаг репетици. (ныхастæ хæдзары ахуыр кæнынц) Репетици - аив касын хицæнтæй. Æнæхъæн сценарийы репетици. Равдыст | 1 1 2 2 1 Æдæппæт 7 сах | 2 2 1 |
3. | Чеджемты Геор «Стыр амонд» | Текст бакæсын æмæ равзарын. Ролтæ сбæрæг кæнын æмæ фыццаг репетици. (ныхастæ хæдзары ахуыр кæнынц) Репетици - аив касын хицæнтæй. Æнæхъæн сценарийы репетици. Равдыст | 1 1 2 3 1 Æдæппæт 9 сах. | 3 3 Æдæппæт 9 сах |
4. | Фембæлд театр «Саби»-йы актер Дудайты Валентинæимæ . | Актеры дæсныйад, спектаклтæ æмæ куклæтимæ куысты тыххæй беседæ сывæллæттимæ. | 1 Æдæппæт 1 сах. | |
4. | Дзуццаты Зæлинæ «Раттаджы къух райсаг у, кæнæ уызын æнæ кæрцæй куыд баззад» . | Текст бакæсын æмæ равзарын. Ролтæ сбæрæг кæнын æмæ фыццаг репетици. (ныхастæ хæдзары ахуыр кæнынц) Репетици - аив касын хицæнтæй. Æнæхъæн сценарийы репетици. Равдыст | 1 1 2 2 1 Æдæппæт 7 сах. | |
5. | Тотраты Руслан « Сырдтæ иу фылдæр куыд фесты» | Текст бакæсын æмæ равзарын. Ролтæ сбæрæг кæнын æмæ фыццаг репетици. (ныхастæ хæдзары ахуыр кæнынц) Репетици - аив касын хицæнтæй. Æнæхъæн сценарийы репетици. Равдыст | 1 2 2 2 1 Æдæппæт 8сах. | |
6. | Презентации-викторинæ «Аргъæутты бæстæйы» | Сабитæ цы аргъæуттæ базыдтой, уыдон æвзарын викторинæйы фарстытæй, презентацийы хуызы | Æдæппæт 1 сах. | |
Æдæппæт 33сах |
Литературæ:
1. Ирон литературон аргъауы антологии /чиныг сарæзта, разныхас æмæ йын фиппаинæгтæ ныффыста Брытъиаты Анжелæ. – Дзæуджыхъæу: ЦИГСИ-йы РПХ, 2010.-548ф.
