Тайма пуз, хаклг вĕрентекен!
1942 зулхи кгрлач уйгхĕн 1- мĕшĕнче Муркаш районне кĕрекен Мгн Токшик ялĕнче зуралнг. Унгн ача чухнехи пурнгзĕ пĕрре те згмгл пулман. Ашшĕ Аслг Аттелĕх вгрзинчен тавргнман. Амгшĕ икĕ ывглне пĕчченех ура зине тгратнг. Пургнма зурт - йĕр те пулман, Амгшĕ ачисене Тойкилтĕри кукашшĕпе кукамгшĕ патĕнче усранг, хгй кашни кунах ĕзе Мгн Токшика зяренĕ. Шкула зяреме пузланг вгхгта амгшĕ тгванĕсем пулгшнипе пярт хгпартса лартма пултарнг. Пярт лартсан Мгн Токшикра пургнма пузланг. Унгн амгшĕ питĕ ĕзчен тата гслг-тгнлг хĕраргм пулнг. Ашшĕ те вгрза каиччен учитель пулнг. Амгшĕ ачисенчен зирĕп ыйтнг. Валерипе Венали амгшне итленĕ, яланах ĕзре пулгшнг. Ача чухнех вĕсем иккĕшĕ те кĕнеке вулама юратнг. Шкултан вĕренсе тухсан аслг пĕля илнĕ. Венали Шупашкар хулинче физика учителĕ пулса ĕзленĕ, халĕ тивĕзлĕ канура.
Валерий Филиппович 1960 зулта Шупашкарти медицина училищине вĕренме кĕнĕ. 1962 зулта гна Совет Зарне илсе кайнг. Зарта гна «Фашистла Германие зĕнтернĕренпе 20 зул» юбилей медалĕпе наградгланг. Зар хĕсмечĕнчен тавргнсан Валерий Филиппович медицина училищине пĕтерет. Унтан вгл Муркаш больницинче шгл тухтгрĕнче 5 зул ĕзленĕ. Зав вгхгтрах Шупашкарти педагогика институтне вĕренме кĕнĕ. 1973- мĕш зулта Турайри вгтам шкулта ĕзлеме пузланг.1984- мĕш зулта гна директор пулма уйгрса лартаззĕ, 1987 зулта Тойкилтĕ шкулне кузарнг. Ун чухне зĕнĕ шкул туса пĕтермелле пулнг. Валерий Филипповичпа Ленин ячĕпе хисепленекен колхоз председателĕ Алексей Андреевич Андреев тгргшнипе пĕтĕмĕшле пĕля паракан тĕп шкултан вгтам пĕля паракан шкул туса хунг. Вун визĕ зул вгл шкул директорĕ пулса ĕзленĕ. Зав вгхгтрах шкулта ачасене географи те вĕрентнĕ. Ĕзри пысгк зитĕнясемшĕн Валерий Филиппович Халгха вĕрентес ĕз отличникĕ ята илме те тивĕз пулнг. 2003 зултанпа Валерий Филиппович тивĕзлĕ канура. Кирек гзта ĕзлесен те вгл яланах малта пулнг, чунне парса ĕзленĕ. Хальхи вгхгтра вара мгшгрĕпе иккĕшĕ килхушши тулли выльгх - чĕрлĕх, хур - кгвакал усраззĕ, хурт - хгмгр тытаззĕ. Ачисемпе мгнукĕсене вгй зитнĕ таран пулгшма тгргшаззĕ.
Валерий Филиппович яланах зынсене ĕзпе те, ырг канашпа та пулгшма васкать. Завгнпа та ĕнтĕ гна ял зыннисем хисеплеззĕ.
