«Лучший уголок природы» (стр. 1 )

  «Лучший уголок природы»

Эчт?лек

Беренче кечкен?л?р т?ркеменд? табигать почмагы..........5 Табигать почмагындагы б?лм? г?лл?ре............................13 Дидактик уеннар................................................................29 ?йл?н?-тир? бел?н таныштыру буенча ш?гыль “Б?лм? г?лл?ре”....................................................................................60

“Бала яшьт?н тир?-яктагы матурлыкны к?реп ?сс?, а?а сокланса гына чын кеше булып ?итлег?ч?к”

Табигать кешене? яш?? чыганагы. Ул анда туа, яши, тереклек ит?. Табигать кешене сокландыра да, мо?ландыра да, тынычландыра да. Кеше кечкен?д?н табигать кочагында ?с?. Табигатьне? барлык матурлыкларын – яшел урманнарын, ч?ч?кк? к?мелг?н болыннарын, иркен иген басуларын, челтер?п аккан чишм?л?рен, кыскасы барлык тереклек иял?рен к?реп, ишетеп, алар бел?н аралашып ?с?.

?мм? ?йл?н?-тир? мохитне? – ?ава, ?ир ??м сулыкларны? пычрануы, табигый байлыкларны? ким?е кешелек ??мгыяте алдына зур бурычлар куя. Бу факторлар кеше тормышына, д?ньяга карашына, культурасына ??м ?хлагына, шулай ук с?лам?тлеген? зур йогынты ясый. Мондый шартларда экологик т?рбия ??м белем бир?не к?ч?йт? зур ???миятк? ия. Шу?а к?р? балаларны м?кт?пк?ч? яшьт?н ?к ?зебез яш?г?н як табигатен белерг?, аны? байлыкларын д?рес файдаланырга ??м сакларга ?йр?т? бик т? м??им. ?г?р д? без – т?рбиячел?р, ата-аналар балаларны кечкен?д?н ?к табигать к?ренешл?ре бел?н кызыксындырып, ??рбер тереклекк? м?х?бб?т хисен т?рбиял?с?к, аларга карата м?рх?м?тлелек уята алсак, балалар зур ?ск?ч, тир?-юньг? яхшы м?н?с?б?тт? булырлар дип ышанып ?йт? алабыз.

2013-2014 нче уку елында мин беренче кечкен?л?р ??м и? кечкен?л?рне? икенче т?ркемч?л?ренд? эшлим. Т?рбия ??м белем бир?д? ? “Балалар бакчасында т?рбия ??м белем бир?” программасын, я?а укыту-методик комплектларын, аудио ??м видео кушымталарын кулланам.

?земне? т?ркемд? бала ??м ?йл?н? –тир? д?нья эшч?нлеге буенча эш оештырганда программадан чыгып т?б?нд?ге максатларны куйдым:

Балаларда табигать бел?н кызыксынучанлык т?рбиял??; ?семлекл?р турындагы к?заллауларын ки??йт?; Б?лм? г?лл?ре бел?н таныштыру; Йорт хайваннарын к?з?т?; Йорт кошлары ??м бакча м?йданчыгына килг?н кошлар бел?н таныштыру; Йорт хайваннарына хас ?зенч?лекл?рне билгел??; Кайбер кыргый хайваннарны танырга ??м исемн?рен ?йтерг?, аларга хас ?зенч?лекл?рне аерып к?рс?терг? ?йр?т?; Су ??м комны? ?зенч?лекл?ре бел?н таныштыру; Табигать к?ренешл?рен к?з?т?, туган як табигатен? карата сак караш ??м м?х?бб?т т?рбиял??; Урамда ??м табигатьт? ?зе?не ?д?пле тоту кагыйд?л?рен а?лату.

Эшемне оештырганда т?б?нд?ге методик  кулланмалардан файдаланам:

, “Балалар бакчасында т?рбия ??м белем бир?”, 2009. , “Уголок природы в детском саду”. , “Уйный, уйный ?с?без”, 2012. , “Методика экологического воспитания в детском саду”. , “Юный эколог”, 2010.

Татар теленд? т?рбия ??м белем бир?че т?ркемд?  эшл??че буларак,  табигать, экологик т?рбия темасын  “Туган телд? с?йл?ш?без” методик кулланмасы аша д?вам ит?м.

Бакчада балаларны табигать бел?н таныштыру, а?а м?х?бб?т т?рбиял??д? табигать почмагы ярд?м ит?. Моны? ?чен мин т?ркемд? шартлар тудырдым, экологик почмак булдырдым. Табигать почмагына яшь узенч?леген? туры килерлек г?лл?р утырттым.

Беренче кечкен?л?р т?ркеменд? балаларны г?лл?р бел?н таныштыру максатыннан, игътибарларын ч?ч?к атып утыручы г?лл?рг? юн?лт?м. Аларны ике т?рле ч?ч?к аткан яран г?ле бел?н таныштырам (берсе кызыл, берсе ак). Т?сл?рен балаларны? ?зл?ренн?н ?йттер?м, г?лл?рне т?рбиял?рг? кир?клеге турында с?йлим, ничек итеп су сиб?рг? кир?клеген а?латам ??м ?кренл?п бу эшк? балаларны да тартам.

Балалар h?р к?нне г?лл?рне? ничек ?сеп, ч?ч?к атуын к?з?т?, т?пл?рен т?рбияче ярд?ме бел?н йомшарталар, су сиб?не к?з?т?л?р, тузанын с?рт?л?р. Шау ч?ч?кт? утырган ?семлекл?рне? матурлыгын к?реп сокланалар. ?г?р даими т?рбиял?м?с??, аларны? шулай ?см?яч?ген, ?семлекл?рне? д? тере табигать ик?нен, аларны? ?сешен? яктылык, су сибеп тору, т?пл?рен йомшарту кир?к ик?нен ?з к?зл?ре бел?н к?реп торалар. Балалар бакчасынны? табигать почмагында даими яш??чел?р – б?лм? г?лл?ре. Алар элект?н ?к кешел?рнен яш?? урыннарынарын биз?г?нн?р. Б?лм? г?лл?рене? к?пчелеге чыгышы бел?н тропик ??м субтропик  илл?рд?н. Чыгышына карап т?рле караш (туфрак, су сиб?, яктылык) т?лап ит?л?р. Г?лл?рне? т?рен?, нинди табигать шартларына яраклашып ?с?ен?, т?рбиял?? ысуллары да т?рле булуына карап табигать почмагында б?лм? г?лл?ребезне? паспортын булдырдым.

Уку елы башында балаларны табигатьне? к?з ел фасылы бел?н таныштыру ?чен табигать почмагы ясадым. К?з ел фасылын сары т?с бел?н б?йл?п а?латтым, сары т?с бел?н танышуны ныгыттым. Региональ компонентлар кулланып, табигатьт?ге ??рбер ?зг?решне ?зебезне? участоктагы ?зг?решл?р бел?н б?йл?п барам. К?з?т? ?чен бер агач (каен агачы) билгел?дек. Прогулкага чыккан саен андагы ?зг?решл?рне ?йр?ндек, кабатладык, ныгыттык. Балаларда системалы белем булдыру максатыннан, эшч?нлегемд? ТРИЗны? системалылык алымын кулланырга тырышып эшл?дем.

Т?ркемд? балаларым бик кызыксынучан ??р н?рс?не отып алырга гына торалар. Ел фасылларын т?сл?р бел?н б?йл??не табигать почмагында чагылдырдым.  Табигатьне? к?з ел фасылында йорт хайваннарыны?, йорт кошларыны?, участоктагы кошларны? тормышлары, аларга хас ?зенч?лекл?р турында т?рле дидактик, х?р?к?тле, с?зле уеннар оештырдым. “Курчакны киендер” уены аша к?зге киемн?р турында белемн?рен? т?г?ллек керттек, киен?-чишен? эзлеклелеген ист? калдырырга, т?рбияче сорауларына ?авап бирерг? ?йр?ндек.  Ш?гыльд?н тыш вакытларда аудиоязмалар, мультфильмнар аша я?а укыту-методик комплекты маскалары аша белемн?ребезне ныгыттык. Балаларны? белемн?рен ныгытуда файдалану ?чен т?ркемемд? “кыргый хайваннар”, “йорт хайваннары”, “сулыкларда яш??чел?р”, “яшелч?л?р”, “?ил?к-?имешл?р” муляжлары булдырдым.

Табигатьне? кыш ел фасылы бел?н таныштыру ?чен табигать почмагымны я?арттым. Берг?л?п кышкы агачны к?з?ттек, табигать почмагына ясап куйдык. Кышкы агачка хас билгел?рне ?йр?ндек, кабатладык, ныгыттык. Кыш ел фасылын ак т?с бел?н б?йл?дек. Т?ркемне? табигать почмагына да берг?л?п кар б?ртекл?ре ясадык: аларга хас характер билгел?рне (оча, б?терел?, ява, уйный, ?йл?н?) ?йр?ндек.

Балаларны кар ??м аны? ?злекл?ре (эри, ак т?ст?, йомшак, салкын, ?и?ел) бел?н таныштыру, к?з?т?ч?нлекл?рен, игътибарлылыкларын ?стер?, кышкы табигатьк? соклану хисе т?рбиял??не бурыч итеп куеп ш?гыльл?р, к?з?т?л?р ?тк?рдем. Балаларны? кышкы киемн?ре турында, киен?-чишен? эзлеклелеген ист? калдыру максатыннан уеннар уйнадык. Балалар бигр?к т? “Кар бабай яса”, “Курчакны киендер”, “Кар б?ртеге”, “Т?г?р?к уены”, “Кем ничек кычкыра?” ?стерешле уеннарын, “Куяным”, “Йонлач к?чек”, “М?че”, “Тавыклар ??м ?т?ч”, “К???”, “Чебешле тавык”, “Казлар” уеннарын яратып уйныйлар.

Табигать объектлары бел?н кызыксыну тел?ге формалаштыру максатыннан, табигать почмагына 15 январь к?нне балалар бел?н к?з?т? ?чен суган утырттык. Б?лм?без ?ылы булгач, суганыбыз бик тиз кыякка ?сте. Икенче ирт?нге аш вакытында алма ашаганда мин аларга юып суганны да ашаттым. Балаларны? с?з байлыгын ?стер? ?чен “?че”, “баллы” т?шенч?л?ре ?йр?нелде. Калган суганны турап, пешекче апаны? ашка салганын а?латтым.

?ти ?нил?р бел?н с?йл?шеп, балаларга агач ботаклары китерттек. Суга утырттык та ??р к?нне б?рел?рне? б?ртк?нен, яфрак ярганын к?з?ттек. Тышта кар булса да, т?р?з? т?бебезд? яфрак ярган агач ботаклары балаларда у?ай эмоциял?р тудырды. ?семлекк? яфрак ярыр ?чен ?ылылык кир?к булуын а?латтым.

Табигать почмагыбыз ?анлырак булсын ?чен балалар бел?н берг? солыдан керпе ясап куйдык. Бер атнада керпебез ?ни керпег? ?йл?нде. Кыргый хайван булган керпе бел?н таныштыру ?чен а?а хас булган ?зенч?лек “эн?ле” булуын аерып к?рс?ттем. УМК картиналарын карап, ?йр?нг?небезне ныгыттык.

Кош тавышларын ты?лау, аларны образлары аша ныгыту максатыннан, читлек ясап попугайлар куйдык. Алар аша тыштагы кошларга ярд?м ит?се кил? тел?ге тудырырга тырыштым. Кошларга, кошларны? йомыркаларына тиярг?, аларны? ояларын туздырырга ярамаганлыгын а?латтым.

Уен вакытында балаларны су ??м ком ?зенч?лекл?ре бел?н таныштыру ?чен су ??м ком зонасы булдырдым.

Балаларны табигатьне? яз фасылы бел?н таныштыру ?чен календаремны ?зг?рттем. Язгы табигатьк? экскурсия ясадык. Участокка ?лк?н т?ркем балалары алып килг?н сыерчык ояларын к?з?ттек. Ояга кереп й?рг?н сыерчыклар балаларда кызыксыну уятты, сораулар к?п булды. К?з?т?не д?вам ит?без.