5 ве 6 сыныф арасында къырымтатар тили боюнджа
БРЕЙН – РИНГ
Макъсатлар: Балаларнынъ къырымтатр тилинден алынгъан бильгилерни тешкирмек;
Оларнынъ мустакъиль чалышув къабилиетини, озь фикирини беян этюв алышкъанлыгъыны инкишаф эттирмек;
Агъзавий нутукъ инкишафыны девам этмек
Донатмалар: суаллер, ресимлер, джедвеллер
5 сыныф
Дерстен эвель азырлыкъ:
Талебелер эки командагъа болюнелер, капитанлар сайланалар, капитанлар чыкъып команда ичюн серлева сечелер. Талебелер арифлерден сёз йыгъалар. (АРСЛАН ВЕ КЪАПЛАН)
1 тур Разминка
ВАЗИФЕ 1 эджалардан ата сёзлерини йыгъмакъ
Ана-бабанъа сёз къайтарма!
Баарьдеки арекет – кузьдеки берекет.
Ватанъ – экинджи ананъ.
ВАЗИФЕ 2 Бар аджджы эм татлысы, Озю ешиль, томалакъ,
Ешиль, ал эм сарысы. Устю де ёлакъ – ёлакъ.
Тап адыны, эт хабер, Чёльде осе, арсыз,
Анъласанъ, айт бу……. (бибер) Адыдыр онынъ……. (къарпыз)
Ашханеде о даим, Мор мелевшедир тюсю,
Оны эр кунь ашайым. Ашасанъ, джан тюркюсю.
Томалачыкъ, санки топ, Ягъдыр онъа берген джан,
Лаф къыскъасы, о……. (къартоп) Тез-тез айт…… (мор патильджан)
ВАЗИФЕ 3 Сёзлерни бири-биринден айырынъз, джумлелерни догъру тизинъиз, токътав ишаретлерини къойып чыкъынъыз
Кузь кельгенинен тереклернинъ япракълары сарарып тёкюльмеге башлайлар. Къушлар сыджакъ ерлерге учып кетмеге азырланалар. Табиатта эр шей къышкъа азырланмагъа башлай. Ялынъыз чам тереги озюнинъ ярашыкълы зенгин ешиль урбасыны денъиштирмей. О яз-къыш ешиль тура. Аджеба не себептен бойле ола экен?
2 тур Мен санъа сен манъа
ВАЗИФЕ 1 Сёзлериинъ терджимесини айт
Ручка – къалем
Ножницы – макъас
Мел – бор
Книга – китап
Дорога – ёл
Колесо – копчек
Поезд – трен
Корабль –геми
Обезьяна – маймун
Тигр – къаплан
Заяц – тавшан
Медь – аюв
Бегемот – сув айгъыры
Крокодил – тимсах
Черепаха – къаплыбакъа
Гвоздь –мых
Цапка – чапа
Молоток – чокуч
Грабли – тырнавуч
Серп – оракъ
Корзина – сепет
Веник – сипирки
зонтик – шемсие
мыло – сабун
зубная паста – тиш пастасы
ключ – анахтар
хлеб – отьмек
кофе – къаве
яицо –йымырта
рыба – балыкъ
мёд – бал
молоко – сют
соль – туз
мороженное – дондурма (34 слов)
ВАЗИФЕ 2 Сёзлернинъ антонимини тап
Яхшы – ярамай
Балабан – кичкене
Сувукъ – сыджакъ
Къапатты – ачты
Ярыкъ – къаранлыкъ
Узакъ –якъын
Къарт –яш
Анда – мында
Джесюр – къоркъакъ
Ишкир – тембель
Ана-баба
Агъыр – енгиль
Семиз – арыкъ (13 слов)
ВАЗИФЕ 3 Эр бир сёзге суаль беринъиз
Чапа ( не япа?)
Татлы (насыл?)
Окъуды (не япты? )
Эрте (не вакъыт)
Томалакъ (насыл)
Болдурдым (не яптым)
Мустафа (ким)
Алтмыш беш (къач)
Дёрткоше (не)
Бешинджи (къачынджы)
Сары (насыл)
Анда (къайда)
Ярым (не къадар)
Кузьде ( не вакъыт)
3 тур Суаллерге толу джевап бер
Къырымтатар элифбесинде къач ариф бар? Биркъачмисалькетиринъиз( 37) |
Исим сёз чешити нении бильдире ве насыл суаллерге джевап бере? Бир къач мисаль кетиринъиз |
Созукъ сеслерни ифаделеген къач ариф бар? |
Тек къырымтатар тилине аит олгъан арифлерини айтынъыз? |
Къырымтатар элифбесинде къач ариф сес бильдирмей? |
Сыфат сёз чешити нении билидире ве насыл суаллерге джевапбере? Бир къач мисаль кетиринъиз |
Аметхан Султан къаерде догъулды? |
Ант эткенмен шиирининъ муэллифи ким? |
Фииль сёз чешити къач заманда къулланылыр? Биркъачмисалькетиринъиз |
Адий ве муреккеп джумлелернинъ фаркъларыны анълатынъыз. |
4 ТУР Капитанлар ярышы
ВАЗИФЕ 1 Джумлелерни синтактик талиль этинъиз
Ель терекни йыкъты.
Чешит ренкли кузь кельди.
О, анасына ярдым этти.
ВАЗИФЕ 2 «бурав» сёзюнинъ фонетик талильни яп
ВАЗИФЕ 3 Хатаны тап
5 ТУР Эстафета
ВАЗИФЕ 1 Ребусларда сакълангъан аталар сёзлерини тапынъыз
ВАЗИФЕ 2 Зынджырчыкъ
Фес-сес-
ВАЗИФЕ 3 кросфордны толдур
6 сыныф
1 тур Разминка
ВАЗИФЕ 1 эджалардан ата сёзлерини йыгъмакъ
Ана ичюн бала балдан да татлылыдыр.
Баба –билек, ана – юрек.
Ватансыз адам – йырсыз бульбуль.
ВАЗИФЕ 2 Томалакъ, ешиль башы, Бурмасыны ашайсынъ,
Лезетли дейим ашы. Шифасыны аласынъ.
Анам чокъча къуллана, Софра устюне табакъ
Къолай адлы…..(Къапыста) Бизге керек сёз….(Къабакъ)
Осе орманда, дагъда, Бу себзе къып-къырмызы,
Кимерде чайырларда. Ашагъан ола разы.
Ашагъан онъы макътар, Осюмлик олмаса – зор,
Бильсенъ, тез айт, бу…..( мантар) Тюшинип тап, бу ……( помидор)
ВАЗИФЕ 3 Сёзлерни бири-биринден айырынъз, джумлелерни догъру тизинъиз, токътав ишаретлерини къойып чыкъынъыз
Сабырсызлыкънен бекленильген баарь кельди. Артыкъ энди авалар къызды. Тышта къышнынъ къулакъларыны кираз киби къызарткъан серт сувукъ боран ёкъ. Онынъ ерине юзьлерини охшагъан серин денъиз ельчиги эсе.
Ернинъ къышлыкъ памукъ ёргъаныны-мавы сары ве беяз къокъулы чечеклернен нагъышлангъан ешиль макъат денъиштирди. Багъчалар гульгули ве беяз чечеклернен орьтюнген кираз вишне тереклеринен ярашты.
2 тур Мен санъа сен манъа
ВАЗИФЕ 1 Сёзлериинъ терджимесини айт
Карандаш – къарандаш
Краски – боя
Кисточка – фырчы
Учебник - дерслик
Железная дорога – демир ёл
Телега – араба
Санки – чана
Лодка – къайыкъ
Белка – сансар
Слон – филь
Лиса – тильки
Лев – арслан
Волк – къашкъыр
Змея – йылан
Насорог – керкедан
Совковая лопата - курек
Пила – пычкъы
Ведро – къопкъа
Лейка – фиски
Вилы – сенек
Топор – балта
Рубанок – эренде
Калач – къалач
Брынза – пенир
Суп – шорба
Варенье –татлы
Мясо – эт
Фарш – къыйма
Сахар – шекер
Крупа – курпе
Лето – яз
Весна – баарь
Зима –къыш
Осень – кузь (34 слова)
ВАЗИФЕ 2 С ёзлернинъ антонимини тап
Кульмек – агъламакъ
Юксек – алчакъ
Джоймакъ – тапмакъ
Дюльбер – чиркин
Яз –къыш
Чыкъмакъ – кирмек
Фукъаре – бай
Аз – чокъ
Узун – къыскъа
Яваш – тез
Токъ – ач
Беяз – къара
Узун бойлю – алчакъ бойлю (13 слов)
ВАЗИФЕ 3 Эр бир сёзге суаль беринъиз
Йырлай (не япа)
Тёгерек ( насыл)
Къычырды ( не япты)
Кеч (не вакъыт)
Экши ( насыл)
Чалыштым (не яптым)
Мавиле (ким)
Бинъ (къач)
Учкоше (не)
Докъузынджы (къачынджы)
Ешиль (насы)
Мында (къайда)
Черик (на къадар)
Баарьде (не вакъыт)
3 тур Суаллерге толу джевап бер
Къырымтатарэлифбесиндекъачариф бар? Биркъачмисалькетиринъиз |
Исимсёзчешитиненибильдиревенасылсуаллергеджевапбере? |
Созукъсеслерниифаделегенкъачариф бар? |
Тек къырымтатартилинеаитолгъанарифлериниайтнъыз? |
Къырымтатарэлифбесиндекъачарифсесбильдирмей? |
Сыфатсёзчешити нении билидиревенасылсуаллергеджевапбере? Биркъачмисалькетиринъиз |
Аметхан Султан къаердедогъулды? |
Ант эткенменшиирининъмуэллифи ким? |
Фиильсёзчешитикъачзамандакъулланылыр? Биркъачмисалькетиринъиз |
Адийвемуреккепджумлелернинъфаркъларыныанълатынъыз. |
4 ТУР Капитанлар ярышы
ВАЗИФЕ 1 Джумлелерни синтактик талиль этинъиз
Шевкет агъа мында яшай.
Сериндже бир ель эсе.
Шу йылы къар номай ягъды.
ВАЗИФЕ 2 « балта» сёзюнинъ фонетик талильни яп
ВАЗИФЕ 3 Хатаны тап
5ТУР Эстафета
ВАЗИФЕ 1 Ребусларда сакълангъан аталар сёзлерини тапынъыз
ВАЗИФЕ 2 Зынджырчыкъ
Фес-сес-
ВАЗИФЕ 3 кросфордны толдур
