Рабочая программа по кабардинской литературе в 11 классе

Рабочая программа по кабардинской литературе в 11 классе

Программэрзыубзыхутхыгъэ

11-нэ классымадыгэ литературэмк1э рабочэпрограммэрзэхэлъхьахъуащЕгъэджэныгъэмрэ щ1эныгъэмк1э КъБр-м и Министерствэмкъищта автор гупымзэхигъэува «Адыгэ (къэбэрдей-шэрджэс) литературэмк1э 5-11-нэклассхэм папщ1э программэм» (Налшык, 2010) ипкъ итк1э, ТIымыжьХь. Т., ятха «Адыгэлитературэ:  Хрестоматие11 класс»(Налшык «Эльбрус» 2013)тхылъым тещ1ыхьауэ. Рабочэпрограммэрсыхьэт 33-м къриубыдэуегъэджынымтеухуащ, зытхьэмахуэм и к1уэц1к1э  сыхьэтхуэзэу. Абы къыхэк1ыу илъэсымкъриубыдэукъызэрапщытэлэжьыгъэусочинени 2 ятхынущ,.

Адыгэ литературэмк1э яджыну адыгэбзэк1э убзыхуахъуатемэхэррабочэпрограммэм урысыбзэк1и щызэдзэк1ащ.

Адыгэ литературэмк1э 11-нэ классымщегъэджыныммыпхуэдэкъалэнкъегъэув:

- ныбжьыщ1эхэм литературэмкъыхахыу зэхэщ1ык1 лъагэрэгъэсэныгъэдахэрэяхэлъукъэгъэтэджыныр; ц1ыхугъэм и щапхъэр, гуп хэтык1э хабзэхэр, благъэмихамэмияхуэфащэ пщ1эмрэ нэмысымрэ къагуры1уэу, Хэкур ф1ыуэ ялъагъуу, жылагъуэ 1уэхухэмрэ щхьэзакъуэгурыгъухэмрэзэрагъэзэгъыфу, дэтхэнэмилъысыпхъэ пщ1эр хуащ1ыжу къэхъуныр;

- литературэ образ щыпкъэхэр и гъуазэу щ1эблэр жылагъуэ гъащ1эм хэшэныр, ныбжьыщ1эхэм я зэчиймрэ зэф1эк1ымрэ къызэ1уегъэхыныр, дунейпсо ц1ыхубэм хигъэщхьэхук1а лъап1эныгъэ нэхъыщхьэхэр къыгуры1уэу, адыгэхабзэмрэнэмысымрэхуэпэжукъэгъэхъуныр, лъэпкъхэм яку дэлъныбжьэгъугъэргъэбыдэн, ц1ыхухэм шынагъуэншагъэ  псэук1э къахузэгъэпэщыным и бэнак1уэу къэгъэтэджыныр;

- джак1уэхэр я анэдэлъхубзэк1э зек1уэ 1уэры1уатэмрэ тхыгъэ нэхъыф1хэмрэ щыгъуазэ щ1ыныр, абык1э хуэфащэ пщ1эр анэдэлъхубзэм хуащ1у ик1и иригушхуэукъэгъэхъуныр, лъэпкълитературэм и тхыдэмрэнобэрей и щытык1эмрэ куууэщыгъэгъуэзэныр, абы и жанр нэхъыщхьэхэр, и тхыгъэ нэхъыф1хэр къагурыгъэ1уэныр;

- 1уэры1уэтэм и л1эужьыгъуэхэр, литературэтхыгъэхэр псэк1э зыхащ1эу, зэпкърахыфрэ абы хэлъ ф1агъхэмрэ щыщ1эныгъэхэмрэ литературэмрэтхыдэмрэящыщщапхъэхэркъагъэсэбэпурэкъагъэнэхуэфу, езыезыхэмипсалъэрэстетикэм и хабзэк1э ягъэшэрыуэфу, литераткрэргъуазджэм и нэгъуэщ1пкъыгъуэхэм зэрыдэгъуэгурык1уэмрэ къызэрыщхьэщык1ымрэ 1упщ1у зэхащ1ык1ыу егъэсэныр. 

11-нэ класс къэзыуххэм яхузэф1эк1ын хуейщ

Литературэм  и теорием ехьэл1ауэ еджап1эр къэзыухым ищ1апхъэхэр

-Художественнэлитературэрпсалъэрзилъабжьэгъуазджэм и л1эужьыгъуэу зэрыщытыр.

- Художественнэобразыр. Зэманымрэ гъащ1эмрэ.

- Купщ1эмрэ теплъэмр. Поэтикэр.

- Тхак1уэм и гупсысэмрэ ар къызэригъэлъагъуэ щ1ык1эмрэ. Езымкъигупсысауэ, щымы1ауэ 1уэхум къишэхэр. Фантастикэр.

- Тхыдэ-литературэгъуэгуанэр. Литературнэ унэт1ыныгъэхэмрэ гуэж зэмыл1эужьыгъуэхэмрэ: классицизм, сентиментализм, романтизм, реализм, символизм, акмеизм, н. Лъэпкъ тхак1уэшхуэхэм я гъащ1эмрэ я литературэлэжьыгъэхэмрэ.

Литературэм и пкъыгъуэхэр : эпос, лирикэ, драма. Литературэм и жанрхэр: роман-эпопее, роман, повесть, рассказ, очерк, притча; поэма, баллада, уэрэд; лирикэусэ, эллегие, эпиграмма, ода, сонет; комедие, трагедие, драма.

- Тхак1уэм и 1уэху еплъык1эр. Пафос. Темэ. Идее.1уэхугъуэ къи1этхэр. Сюжет. Фабулэ. Композицэ. Тхыгъэм къыщыхъу 1уэхугъуэхэр зэрызэк1элъыхьар:экспозицэ, ублап1э, кульминацэ, ухып1э, эпилог. Лирикэ къыпык1уэтыныгъэ. конфликт. Тхак1уэ-къэ1уэтак1уэ. Тхак1уэм и образыр. Персонаж. Хьэл-щэныр. Л1эужьыгъуэр. Лирикэ л1ыхъужьыр. Образхэм я гъэпсык1эр.

-  Л1ыхъужьым и бзэмхэлъщхьэхуэныгъэхэр:диалог, монолог, и щхьэм ужы1эжыныгъэ. Къэ1уэтэжык1эр.

-Пкъыгъуэ. Дамыгъэ. Щ1агъыбзэ.

-Психологизмыр. Ц1ыхубэм еиныгъэ. Тхыдэр.

-Гушы1э, ауан, щ1энак1эныгъэ. Гротеск.

-Художественнэтхыгъэм и бзэр. Художественнэтхыгъэм къызэри1утэ-зэригъэлъагъуэ 1эмалхэр: зэгъэпщэныгъэ, эпитет, метафорэ, метонимие. Макъытхыр: аллитерацэ, ассонанс.

-Гиперболэ. Аллегорие.

-Хъэт1(стиль)

-Прозэмрэпоэзиемрэ. Усэ гъэпсык1эр. Усэ тхык1э щапхъэхэр: хорей, ямб, дактиль, амфибрахий, анапест. Дольник. Акцент усэ. Усэхужь. Верлибр. Ритм. Строфа.

-Литературэкритикэ.

Адыгэ литературэмк1э курсырзыухам и къалэнщ

ищ1эну / къыгуры1уэну:

-псалъэрзилъабжьэгъуазджэмобразыр и щэннэхъыщхьэузэрыщытыр;

-иджатхыгъэрзытеухуар, абы къыщыхъу - къыщыщ1эхэр;

-лъэпкъ тхак1уэ пажэхэм я гъащ1эмрэ я литературэлэжьыгъэхэмрэ;

-лъэпкълитературэм и тхыдэгъуэгуанэр, литературэ унэт1ыныгъэхэр зэщхьэщызыгъэк1щэнхэр;

хузэф1эк1ыу щытыну: 

-литературэтхыгъэрзытеухуаргъэхуауэ къэ1уэтэжыныр;

-художественнэтхыгъэр анализ щ1ыныр, тхыдэмрэлитературэм и теориемрэ и тегъэщ1ап1эу(тематикэр, тхак1уэм къи1эт  1уэхугъуэ  нэхъыщхьэр, тхыгъэмкъыхэхыпхъэущииныгъэ - гъэсэныгъэмыхьэнэр, образхэм я гъэпсык1эр, композицэм, бзэм, художественнэ 1эмалхэм я къэгъэсэбэпык1эр) художественнэтхыгъэм и купщ1эр, и мыхьэнэр къызэ1ухыныр; зэджатхыгъэмщыщпычыгъуэгуэркъищтэузэпкърыхыныр, 1эхугъуэ нэхъыщхьэм ар зэрыпыщ1ар гъэнэ1уэныр;

-художественнэлитературэржылагъуэ гъащ1эм егъэпщэныр, щэнхабзэм дежк1э абы и мыхьэгэргъэбелджылыныр; зэджахудэжественнэтхыгъэмхэхауэтхыдэ 1эхугъуэ гуэрым е ц1ыху псоми я зэхуэдэухэлъыркъыхэгъэщыныр; лъэпкълитературэм и темэнэхъыщхьэхэмрэ «гъуэщауэ» абы къыхэхуахэмрэ зэхэгъэщхьэхук1ыныр; тхыгъэрдунеймкъыщытехьалъэхъэнэмщэнхабзэмщытепщэущыта унэт1ыныгъэ нэхъыщхьэм ар зэрыхуэщытыр;

-тхыгъэрзыхыхьэлитературэпкъыгъуэр, жанрыр зэхэгъэк1ыныр;

-литературэтхыгъэ зэмыл1эужьыгъуэхэр зэгъэпщэныр;

-тхак1уэм и 1уэху еплъык1эр къыхэгъэбелджылык1ыныр;

-зэджатхыгъэмзригъэгупсысахэм, абы къыщы1эта 1уэхугъуэхэм зэхэщ1ык1ыгъуэу тепсэлъыхьыжыныр;

-зэджатхыгъэмрецензэетыныр, сочиненэитхыныр.

Еджап1э къэзыухымзригъэгъуэта щ1эныгъэр къыщыгъэсэбэпыфущытыпхъэщ:

-1уэхугъуэ гуэрым щытепсэлъыхьк1э е тхыгъэ щигъэхьэзырк1э;

-зэпсэлъэныгъэхэр щригъэк1уэк1к1э е1уэху еплъык1э зэтемыхуэгуэрхэр щызэригъапщэк1э;

-щэнхабзэм щ1эуэ къыхыхьахэмщыгъуазэ зыщыхуищ1к1э, абыхэм я1э эстетикэмыхьэнэр щигъэбелджылык1э;

-нэхъдэзыхьэхлитературэ унэт1ыныгъэхэр щиубзыхук1э, абы хыхьэхудожественнэтхыгъэхэр къыщыхихк1э;

-лъэпкъ тхак1уэхэм я 1эдакъэщ1эк1хэм ящыщунэхъ игу ирихьахэр къыщыхихк1э, ахэр нэгъуэщ1лъэпкълитературэхэм, щэнхабзэм и хэлъхьэныгъэщхьэпэхэм щаригъапщэк1э.

Учебно-методическэкомплектыр:

Зэреджапхъэтхылъыр

ТIымыжьХь. Т., Адыгэлитературэ. Хрестоматие11 класс

Налшык: «Эльбрус», 2013.

Егъэджак1уэм къигъэсэбэпыну щ1эныгъэ, методическэлэжьыгъэхэр

Изложенэхэмрэсочиненэхэмрэ.(5-11-нэ классхэм папщ1э). Налшык:«Эльбрус»,2008.

ЕржыбА. Къу., ХьэщыкъуейА. Хь. Шэрджэс тхак1уэхэм я тхыгъэхэркурытшколымзэрыщегъэджыпхъэр. Налшык, 1987.

Хьэк1уащэ А. Хь. Адыгэусэ гъэпсык1э. Налшык, 1998.

ТеунэХь. И. Къэбэрдейм и литературэмрэ и тхак1уэхэмрэ. Налшык, 1959.

Къэбэрдей тхак1уэхэр. Налшык, 1999.

Къагъэсэбэпыпхъэпсалъалъэхэр

ЗэхъуэхъуЛ. Хь. Орфографическэпсалъалъэ. Налшык:«Эльбрус», 1989.

ДжаурджийХь. З., СыкъунХь. Хь. Урыс-адыгэ школ псалъалъэ. Налшык: «Нарт», 1991.

ДзыгъуанэР. Хь., ШэруН. Гъу. Адыгэбзэм и синонимхэм я псалъалъэ. Нальчик: «Эльбрус», 1997.

Автор гуп. Адыгэбзэпсалъалъэ. Москва, 1999.

Автор гуп. Урыс-адыгэпсалъалъэ. Москва, 1995.

Адыгэбзэфразеологизмхэм я псалъалъэ. Налшык, 2001.

Пщыхьэщ1э Л. И., Т1ымыжь Хь. Т. Хьэрыпыбзэм къыхэк1ыу адыгэбзэмкъыхыхьапсалъэхэр. Налшык, 2006.

Адыгэ къэк1ыгъэц1эхэр. Налшык, 1992.

Щхьэщэмыщ1Хь. Хь. Адыгэц1э зи1э псэущхьэхэр. Налшык, 1998.

ЩхьэгъэпсоС. Хь., ь. Къэк1ыгъэхэм я адыгэц1эхэр. Налшык, 1994.

МолэмусэХь. Т. Къэбэрдей-Балъкъэрым щы1э (щыпсэу) къуалэбзухэр. Налшык, 1967.

Интернет-ресурсхэр.

Календарно-тематическэ план

№	Урокым и темэр	Щек1уэк1ар	ЩекIуэкIынур
1	НалоЗаур и усыгъэхэр.«Щ1ымахуэ», «Ягуэшынкъымтхыдэрдэлэн 1упщ1эу», «Гугъэ», «Ц1ыхумрэ Тхьэмрэ», «Илъэхъауэмэзыжь щхьэк1эм» усэхэм къыщы1уэта гупсысэхэр. (Основная идея стихотворении «Щ1ымахуэ», «Ягуэшынкъымтхыдэрдэлэн 1упщ1эу», «Гугъэ», «Ц1ыхумрэ Тхьэмрэ», «Илъэхъауэмэзыжь щхьэк1эм».)
2	«Кърузакъуэ», «МусэМусэ и дыдымрэ» новеллэхэрзытеухуар. (Темы новелл З. Налоева «Кърузакъуэ», «МусэМусэ и дыдымрэ».)
3	«Т1ыт1у и дыгъэ шыщ1э», «Хьэбалэ и пхъэгуащэр», «Исмел и бригантинэ ныкъуэщ1ыр» новеллэхэрзытеухуар. (Темы новелл З. Налоева «Т1ыт1у и дыгъэ шыщ1э», «Хьэбалэ и пхъэгуащэр», «Исмел и бригантинэ ныкъуэщ1ыр».)
4	«Азэмэт», «Къоджэмуигъэжейркъым» дилогиемлъабжьэхуэхъуар. (Основа дилогии «Азэмэт», «Къоджэмуигъэжейркъым»)
5	«Къоджэмуигъэжейркъым» романым и ухуэк1эр. Литературэм и теорие. Диалог, монолог, и щхьэм хужы1эныгъэ. (Построение сюжета романа «Къоджэмуигъэжейркъым».Теория лит.. Диалог, монолог.)
6	и усыгъэхэр.
7	ТхьэгъэзитЗубер и творчествэм ехьэл1а сочиненэмхуэгъэхьэзырын. (Сочинение по творчеству З. Тхагазитова)
8	Сочиненэрятхын (Написание сочинения)
9	Маф1эдз С. и  тхыдэроманхэр. «Мыщэлъэбжьанэ» романыр.  (Романы С. Мафедзева. Роман «Мыщэлъэбжьанэ».)
10	«Мыщэлъэбжьанэ» романым и ухуэк1эр, сюжетым и зыужьык1эр. (Построение сюжета романа и его развитие.)Хэтобразхэр.
11	Романымхэтперсонажхэрзыхуэдэр. Литературэм и теорие. Тхыдэ роман, роман-эпопее. (Персонажи романа. Теория литературы. Исторический роман. Роман-эпопея.)
12	«Къуршажэм и л1эк1э», «Щымы1эж мэз» усэ-балладэхэр.  (Баллады  «Къуршажэм и л1эк1э», «Щымы1эж мэз»)
13	«Лъагъуныгъэм и къарур» хъыбарырзытеухуамрэгупсысэ щ1элъымрэ. (Тема и основная мысль предания «Лъагъуныгъэм и къарур»)
14	Къажэр Петр.«Щ1алэгъуэ», «Гугъэ» усэхэр. (Стихотворения «Щ1алэгъуэ», «Гугъэ»)
15	«Щыуагъэ» романымтемэнэхъыщхьэхуэхъуар. (Главная тема романа «Щыуагъэ»)
16	Мыващ1э Хьэжбатыр и образырроманымкъызэрыхэщыжыр. (Образ МивачеваХажбатыра в романе)
17	и рассказхэр. «Мэрэмэжьей». Темэр, гупсысэнэхъыщхьэр. (урто ва. «Мэрэмэжьей». Тема, основная мысль.)
18	«Унагъуэ» романырзытеухуар. (Тема романа «Унагъуэ».)
19	Романымхэт образ нэхъыщхьэхэр. (Главные образы романа.)
20	ь. и прозэр. «Шамсир», «Пшапэбзыгъэ» рассказхэр. ( Хохова. Рассказы «Шамсир», «Пшапэбзыгъэ».)
21	«Тхыдэ-л1ыжь кхъахэруанэтемыхщи…», «Хьэдрыхэнапэлъагъу щы1эжкъым», «Вагъубэжэщырналкъут нэхуп1э…» сонетхэм я темэр. (Тема сонет «Тхыдэ-л1ыжь кхъахэруанэтемыхщи…», «Хьэдрыхэнапэлъагъу щы1эжкъым», «Вагъубэжэщырналкъут нэхуп1э…»)!ут1ыж Б и лъагъуныгъэлирикэр.
22	«Тыргъэтауэ» пьесэрзытеухуакъэхъугъэхэр. (  Основные события пьесы «Тыргъэтауэ»)
23	Персонаж нэхъыщхьэхэм я образхэр.  (Образы главных персонажей.)
24	Тыргъэтауэ и образыр-сочиннэмхуэгъэхьэзырын.
25	Сочиненэртхын.
26	Мэзыхьэ Б «Бжьыхьэр пщ1ащэ пылъэлъыжыгъуэщ» повестырзытеухуар. Образ нэхъыщхьэхэр. (Тема повести «Бжьыхьэр пщ1ащэ пылъэлъыжы гъуэщ». Главные образы.)Мэзыхьэб. итворчествэр.
27	ДыгъужьКъу. «Лъэ1у», «Адэжь щ1ыналъэм» усэхэрзытеухуа 1уэхугъуэ нэхъыщхьэр. ( Главная  тема стихотворений «Лъэ1у»,  «Адэжь щ1ыналъэм».)
28	БещтокъуэХьэбасиусэхэмадыгэхэкум и  образыркъызэрыщыгъэлъэгъуар. (Образ  Родины в лирике  ."Мывэлъэхъэнэ"
29	«Анэрнэмхуэдэщ» пьесэр. (Пьеса «Анэрнэмхуэдэщ».)
30	«Сэ къэзгъэк1ыжыр къым мэш»,«К1уэц1рык1ыбжэ"  и усыгъэхэр. рык1ыбжэ»,«Сурэт», «Нэф», «Къосыруэс» усэхэмкъыхэщыж мотив нэхъыщхьэхэр. (Основные мотивы стихотворений«Сэ къэзгъэк1ыжыр къым мэш»,«К1уэц1 рык1ыбжэ»,«Сурэт», «Нэф», «Къосыруэс».)
31	Бзэм, Хэкум, анэм ц1ыхум хуи1э лъагъуныгъэрБемырзэМухьэдин и усэхэмкъызэрыхэщыжыр. (Любовь человека к родному языку, к Родине и  матери в лирике МухадинаБемирзова.)
32	и «Согъэщ1агъуэ», «Гъэщ1эгъуэныщэкъэ», «Егъэлеяуэ мы щ1ылъэм…», нэгъуэщ1усэхэризытеухуар, гупсысэ щ1элъыр. (Тема и основная мысль стихотворений  А. Микожева «Согъэщ1агъуэ», «Гъэщ1эгъуэныщэкъэ», «Егъэлеяуэ мы щ1ылъэм…»)
33	Хэхэс адыгэ тхак1уэхэм я тхыгъэхэр..

Учебно-тематическэ план.

№пп	Темэхэр	Раздел яджахэмк1э къэтщ1эну дызыпэплъэр.
1	НалоЗаур и новеллэхэр.".Кърузакъуэ"МусэрэМусэ и дыдымрэ" "Т1ыт1у и дыгъэ шыщ1э" "Хьэбалэ и пхъэгуащэ" "Исмел и бригантинэ"	Новеллэхэм гъащ1эмузэрыхуигъасэр, ф1ым. ц1ыхугъэм, захуагъэм узэрыхуиущийр.
2	НалоЗаур и усыгъэхэр.	Усэхэм щ1элъ гупсысэр.
3	КъэрмокъуэМухьэмэд "Азэмэт".	Журналистым и лэжьыгъэм и  хьэлъагъыр, ныбжьэгъугънэсым и быдагъэр, лъагъуныгъэм и къарур.
4	ТхьэгъэзитЗубер  и усэхэр.	Адэм, хэкум хуэщ1ын хуей пщ1эр.
5	ТхьэгъэзитЗубер и творчествэм и1э мыхьэнэр.
6	Маф1эдз Сарэбий."Мыщэлъэбжьанэ"	Адыгэлъэпкъырхъумэным щ1эзэуа адыгэадыгэпщым и образым, Щ1эныгъэм лъэпкъыр еф1эк1уэнымк1э и1э мыхьэнэр.
7	Къагъырмэс Борис."Къуршажэм и л1эк1ар" "Щымы1эж мэз"	Л1ыгъэ зезыхьэм и ц1эр зэрымык1уэдыр, Зауэ зэманыммэзым ц1ыхухэр зэрип1ар.
8	"Лъагъуныгъэмикъарур,"	Лъагъуныгъэм епц1ыжам зэи насып зэримыгъуэтынур.
9	Къэжэр Петр и усэхэр.	Усэхэм я1э мыхьэнэр.
10	ЕлгъэрКашиф."Щыуагъэ"	Напэмнэхъапэадыгэм дежк1э зэрыщымы1эр, абы епц1ыжар ц1ыхум зэригъэик1эр.
11	ЖуртБиберд"Мэрэмэжьей" "Унагъуэ"	Зауэмзибынырзыгъэщхьэрыуафызыжьым и насыпыншагъэр,,нэхъыжьыф1 здэщымы1эм нэхъыщ1эф1и зэрыщымы1эр, Благъэ жыжьэнэхърэ гъунэгъуф1ыр зэрынэхъыф1ыр.
12	ХьэхСафэрбий "Шамсир"."Пшапэбзыгъэ" "Си хъуреягък1э"	Политикэзэлымыгъэм ц1ыхубз куэд зэры1эщ1эк1уэдар.
13	!ут1ыж Борис и усэхэр.	Усэхэм я1э мыхьэнэр.
14	"Тыргъэтауэ"	Блэк1ам и дерсхэр къэк1уэнум и гъуэгугъуэмылэузэрыщытыр.
15	Мэзыхьэ Борис "Бжьыхьэр пщ1ащэ пылъэлъыжыгъуэщ"	Гъащ1эмрэ ажалымрэ, напэмрэ л1ыгъэмрэ, ц1ыхугъэмрэ лъагъуныгъэмрэкъызэрыхэщыр.
16	ДыгъужьКъурмэн и усыгъэхэр.	Усэхэм я1э мыхьэнэр
17	БещтокъуэХьэбас. иусэхэр,"мывэлъэхъэнэ".	Лъэпкъым и блэк1ам и нобэм и къэк1уэнумтхак1уэр зэреплъыр, роман-мифым и дерсхэр.
18	ДэбагъуэМухьэмэд "Анэрнэмхуэдэщ"	Нэхъыжьхэмрэ щ1эблэмрэ я зэхущытык1эр, иджырей ныбжьыщ1эхэр мылъкумзэрыдихьэхыр.
19	БицуАнэтолэ и усэхэр.	Усэхэм я1э гъэсэныгъэмыхьэнэр.
20	АцкъанРуслъан. и усэхэр.	Усэхэмя1э гъэсэныгъэмыхьэнэр.
21	МыкъуэжьАнэтолэ и усэхэр.	Усэхэм я1э гъэсэныгъэмыхьэнэр.
22	Хэхэс тхак1уэхэм я тхыгъэхэр.	Хамэщ1щыпсэуадыгэхэм я хэкум къыхуа1э лъагъуныгъэр.
23	БемырзэМухьэдин. Усэхэр.	Лъэпкъымрэлъахэмрэ гъэлъэп1эн зэрыхуейр.