Урокан ц1е:ЦIерметдешнийн тайпанаш.(2 урок)

Урокан ц1е:ЦIерметдешнийн тайпанаш.(2 урок)

Урокан 1алашо:ЦIерметдешнийнтайпанашдовзийтар, уьшшайнмаьIнехьаьжжинамуьлхачутайпанашкадекъалохаар, уьшвовшехкъастор.

Урокантайпа:Довзийтаран.

Урокан г1ирс(….

Урокан д1аяхьар

1амийнарг карладаккхар.

Х1окху байтаюккъехь ц1ерметдешнаш билгалдаха

Нанасберахьдуьйна

Суна хьомарзбина,

Хьоьгадагардуьйцуш,

Хийлаойлайина.

Хаарийн актуализаци.

Шайн маь1нашка  хьаьжжина, ц1ерметдешнаш тайпанашкадекъало. Тидаме эца стихотворенин мог1анаш.

Муьлхачукъамеландакъойнметталела ц1ерметдош?

Д1аязъе предложени, синтаксически талла.

Берашадуьйцурабаккхийчеран1ер-дахарх лаьцна.

Х1окху предложенера ц1ердош а, билгалдош а хийца ц1ерметдашца.

Оцупредложенехьцара, шайнбоху ц1ерметдешнаш дог1у.

Тидамцадешалахахьдалийнадийцар.(барта болх)

Волавалар.

Урокашнакечам а бина, аравелирасо, жиммаволаваладагахь. Декхоьлина дара, т1есерсаш дерз а долуш. Х1етте а вухацавоьрзуш, кхид1а вахарасо. Мухакхочу а цахууш, хьуьнайисте д1акхечира со. Хьуьна т1ехула д1ахьаьжча, мокхашаршуоьлличасанна, хеталорасунаиза.

Цхьанадитта т1евоьду со, дерзинаду и, жимма бен г1аш а даццунна т1ехь. Со цудитта к1ел лаьтта, цуьнангаьннаш т1ера т1адамаш суна т1е леда. Асасхьалоцудиттанга, цуо сан куьг т1ададо, бехдо. Кхид1а а воьду со. Ч1ап а деллалаьттадитташ т1ера охьаэгна  бес-бесара г1аш. Цигахь латта к1орда а дой, ц1ехьа вог1у со. Х1инца сунадуьхьал дог1ушадамаш а ду. Уьш сох терацалела. Уьшсихабу, т1ехь йовхабедар а ю. царна. Арахьбашхайовхаяц, цунделасайн чувог1у со. Чохьберш массой а соьгасхьахьовсу, со дукхасиха чу х1унда веанааьлчасанна.

Шера, къаьсташ д1аеша текст? Муьлхачустилехьязйина ю иза?

Муха ю дийцаранкийсаканкоьртаойла?

Масадекъеекъамегар дара текст?

-Шайндешнашцасхьабийцачулацам.

Билгалдинчудешнашнасинонимашялае.(адамаш, бедар)

Керлакоьчалйовзийтар

Вайна ц1ерметдешнийн итттайпаду.

1.Яххьийн ц1ерметдешнаш: со, тхо, хьо, шу, уьш, и, иза.

2. Дерзоран ц1ерметдешнаш: суо, со-суо, шу-шаьш.

3. Доладерзоран  ц1ерметдешнаш: сан, церан, хьан, шун.

4. Дерзоран-доладерзоран ц1ерметдешнаш: сан-сайн, тхан-тхайн, церан-шайн.

5. Гайтаран ц1ерметдешнаш: х1ара, д1ора, цигара, кхузара.

6. Къастаман ц1ерметдешнаш: х1арра, изза, муьлхха а.

7. Къастамза ц1ерметдешнаш: хьенех, минех, масех, цхьаверг.

8. Дацаран ц1ерметдешнаш:  х1умма а, цхьа а, аддам а.

9. Хаттаран ц1ерметдешнаш: мел? маса? х1ун?

10. Юкъаметтигаллин ц1ерметдешнаш: х1ун, мила, хьенан.

Ц1ерметдашо вайнмоттбийцарехьдоккха  г1о до.

Масала, вайга хьошалг1а стаг вог1уш, не1 туху. Чохь 1аш долчувайнаиза мила вуцахаьа.

Вайолу «мила ву?» И «мила» боху ц1ерметдош дацахьаравайвайна  мелвевзашволчу стеган ц1ераш яхаезар яра.

(Ахьмадву? Асет ю? ..и. д1.кх.)

  Ц1ерметдашо мел г1о до вайнакъамелехь!

Т1еч1аг1дарца  предложенешкара ц1ерметдешнаш  схьалоху.

Ас шунабаркаллабоху, аштхайнсийдарна.

Таханашунбаркаллица, ашлерарца, суоирсехетасуна.

Хьалхарчупредложенехь ц1ерметдешнаш ду: ас, шуна, аш, тхайн,

Шолг1ачу предложенехь: шун, аш, суо, суна.

Предложенешкара  ц1ерметдешнийнтайпанаш билгалдаха.

Со а мавеара, Хьаьжа-1ела, хьоволчу.

Х1окху предложенехьсо, хьо – яххьийн ц1ерметдешнаш ду.

- Х1окху дешнийнцхьаьнакхетаршкарчу ц1ерметдешнийн тайпанашбилгалдаха:

Цхьа а стаг, хьан доттаг1, х1ара к1ант, цигара ц1а, сан лаам, кхузаранах,  сан-сайндахар.

Кеп:  Цхьа а-дацаран  ц1ерметдош

Сан-сайн-дерзоран-доладерзоран.

-Кхочушдошардар--

Къастадо

Жам1 дар

Рефлекси.