Урок теми: Тбван кил.
Урок тĕсĕ: ИКТпа усг курса ирттернĕ урок.
Урок тĕллевĕсем:
1) земьери чи хакла сынсене — атте-аннене, асатте-асаннене, кукази-кукамая, аппа-пиччене, йгмгк-шгллгма хаклама, вĕсене хисеплеме вĕрентесси;
2) ачасе тавра кургмне, шухашлавне аталантарасси;
3) вĕренекенсен гс-тгнне, кгмгл-туйгмне вгйлатасси.
Кургмлгх хатĕрĕсем: Компьютер, видеопроектор, принтерпа кгларнг текст, видеопрезентаци.
Урок мелĕсемпе меслечĕсем:
- учитель сгмахĕ
- ачасем синквэйн туни
- ваттисен сгмахĕсемпе ĕзлени
- ыйту-хурав
- «Ҫил-тгвгл» калавне итлени
Урок эпиграфй: Килйшя - кил илемй.(ваттисен сбмахй)
Урок юхбмй:
1.А)Сывлбх сунасси.
А)Ачасене вырназтарса лартасси.
Учитель сбмахй: - Ачасем, пйр илемлй чбваш юрри итлеттересшйн сире. Юрра итленй хыззбн паянхи урок темине хбвбрах тавзбрбр.
(ачасем Вера Николаева юрлакан «Тбван кил» юрра итлеззй).
- Юрб мйн зинчен?
- Тбван кил зинчен, атте-анне зинчен.
Паян урокра эпир, шбпах, тбван кил зинчен, атте-анне зинчен, тбван зйршыв зинче калазбпбр.
Учитель сбмахй: (доска зине пярт макетне зирйплетет).
Пирйншйн чи хакли, чи юратни - хамбр зуралнб зйршыв, тбван кйтес, атте - анне килй. Атте –анне килй пире яланах хбй патне туртать. Мйншйн запла-ха? Мйншйн тесен эпир кунта кун зути курнб, пйрремйш утбмсем тунб, земье бшшине туйса яснй. Чи хакли, чи пйлтерйшли – атте-анне килйнчен эпир зут тйнчепе паллашма пузлани. Малтан зак тйнче питех т е пйчйк - сбпка та пярт бшчикки. Каярахпа пире чярече витйр пярт хызйнчи пахча та аслб урам та илйртет. Запла эпир анне чйрзиййнчен анса тйнче анлбшне тухатпбр. Аттепе анне, кайбк хбййн чйпписене вйзме вйрентсе йбваран бсатнб пек, пире зунат парса тйрлй еннелле салатать. Кайран вара киле таврбнасса кйтме пузлать.
Кашни земьен, кашни килйн управзи пур. Пирйн килйн те управзи кунтах. Ачасем, пйлетйр-и вбл камне?(учитель хйрт-сурт пуканене кбтартать, доска зине зирйплетет).
2.Киле йзе тйрйслесси.
Ачасем, сире киле хбвбрбн чи зывбх тбвансен ячйсене, ашшй ячйсене, хушамачйсене, хбзан бзта зуралнине, халь бзта йзленине зырса килме хушнб.
Пирйн хйрт-сурт сирйн тбвансемпе паллашасшбн.
(2-3 ача хбйсем зырса килнипе паллаштараззй. Каласа панб майбн пурт кантбкйсене атте, анне, пичче, йбмбк, шбллбм, асатте, асанне, кукамай, кукази сбмахсем лартса тултараззй).
3. Тембпа йзлени.
Учитель: Пирйн кил халь пушб мар. Кунта земье пурбнать. Хйрт-сурт земье зинчен эсир мйн шутланине пйлесшйн.
(ачасем «земье» сбмахпа синквэйн зыраззй).
1)
Япала ячĕ: Земье
Паллг ячĕ: Туслг, кгмгллг, килĕшяллĕ
Глагол: Пулать, тгргшать
Предложени: Земье туслг пулма тгргшать.
Пĕтĕмлетя сгмахĕ: юрату
2)Кану саманчй. Эпир маттур ачасем самолетпа вйзетпйр.
Вйзсен-вйзсен чарнатпбр, утсем зине кузатпбр.
Эпир маттур ачасем ыр утсемпе ярбнатпбр.
Ярбнса-ярбнсан чарнатпбр, парта хушшине ларатпбр.
3)Учитель: Аттепе анне кил бшшине тытса тбракансем.
Эсир, ачасем, кил бшшине мйнре куратбр?
(хйвеллй кластер тбваззй)
- юрату
- ачалбх
- чун бшши
- килйшя
Кил бшши - телей
- чун-чйре пуянлбхй
- Эпир пурбнакан килте яланах бшб пултбр тесен мйн тумалла?
- Кил бшшине упраса хбварма пире пйр япала зез пулбшма пултарать - пйр-пйрне бнланни. Земьере пйр-пйрне бнланни пысбк вырбнта.
4)-Учитель: Ачасем, хбна сире зырнб «Земьери зил-тбвбл» калавпа паллаштарасшбн.(Калава кашни ачана валезсе паратбп)
Ҫанталгк сивĕ тгнг. Куз узма зук зил-тгман вĕзтернĕ. Ҫав вгхгтра замргк зын урампа иртсе пынг май пĕрене зинче старик ларнине курах кайнг. Старик темĕн зинчен шухгшланг пулнг.
Ҫамргк зын старик патне пырса:
- Мучи, мĕн туса ларан урамра зак зил-тгман вгхгтĕнче? – тесе ыйтнг.
- Эй, ачам, - тенĕ гна ват зын, эсĕ пурнгза чухласа илейместĕн-ха. Тулти зил-тгвгл мĕн вгл? Пяртре ав ывглгмпа кинĕм харкашаззĕ, низтан чарма зук: ку чгнласах та хгрушг зил-тгвгл. Яланах асту, ачам: тулти зил-тгвгл килтинчен лгпкграх. Кил-йышра харкашу тухсан зуртран тухса тарас килет.(Лариса Долина юрлакан «Погода в доме» юрра ярсан аван).
Ҫапла пуль, запла пулех зав. Ахальтен мар-зке ĕлĕкех ваттисем: «Кил-йышпа пĕрле пулсан зез гш-чик лгпкг пулать», - тесе каланг. Чгнах, кил-йышра тату пургннине ним те зитмест иккен.
Ҫапла, кил-зуртра кашгк-тирĕк шгнкгртатмасгр пулмасть, - тенĕ ваттисем. Ачасем, пирĕн закна та манас марччĕ: яланах земьере пĕр-пĕрне пулгшса пырасчĕ, хисеплесчĕ, юратасчĕ, гнланасчĕ. Ҫавгн чухне кĕна вара кил-йышра тгнгзлгх хузаланĕ.
5)- Хйрт-сурт сире валли йзсем илсе килнй. Ваттисен сбмахйсене ййркене кйрт. Вйсене зил-тбман пбтратса пйтернй.
Атте-аннерен хакли зук.
Ашшй-амбшне хакламан, хбй те ыр курман.
Ашшй-амбш пиллйхй вутра та зунмасть, шывра та путмасть.
Азу-ання пур чухне пыр та тутб, зи –пуз та питй.
- Ку ваттисен сбмахйсем пире яланах ырра вйрентеззй.
6)Учитель:
-Тепре чухне эпир зывбх зынсем умйнче айбпа кйретпйр. Казару ыйтма вара збмбл мар. Эсир айбпа кйрсен мйнле казару ыйтатбр?
Доска зинче казару ыйтмалли сбмахсем.
(пурте пйрле вулатпбр)
- Казар мана тархасшбн…
-џкйнетйп…
- Мана хытб ан кяренсем…
-Чйререн казару ыйтатбп…
-Тархасшбн мана ан айбплбр…
- Эпй сирйн умра айбплб, мйншйн тесен…
- Сиртен казару ыйтма ирйк парсамбр…
- Казарма ыйтатбп, мйншйн тесен…
- Эп хам сбмахсемшйн казару ыйтатбп…
(Казару ыйтнине туса пбхатпбр, 2ача)
Хбвбра килйшнй каларбшсене 3 зырса хурбр.
- Сувров, паллб полководец, запла каланб: «Чи пысбк зйнтеря запбзу хирйнче зйнтерни мар, хамбра хамбр зйнтерме пултарни».Хамбра зйнтерме вара питех те йывбр.
7) Ачасем, хамбрбн зурт зине пбхбр-ха. Мйн зитмест бна? Хйрт-сурт пирйн зуртпа кбмбллб мар.
- Мбрье.
- Тйрйс.
- Чбвашсем хушшинче ватб зынсем яланах хисепре. Вйсем хура-шура нумай курнбскерсем пире, замрбксене, пурбнма вйрентеззй.
«Ватб зын – кил илемй» теззй халбхра.
Ватбсем замрбксене пил панб чух: «Тбван кил мбрйинчен тйтйм тухма ан пбрахтбр»,- теззй. Эсир закна мйнле бнланатбр?
(ачасем бнлантараззй
- тбван киле манмалла мар
- атте-аннене пбхмалла
- тбвансемпе пйрле пурбнмалла т. ы.те)
8) Йлйкхи чбвашсем хбйсен йбхйнчи зынсене зиччймйш сыпбк таран пйлнй, ачи-пбчине каласа парса ястернй. Хйрт-сурт пытанмалла выляма юратать. Хальхинче вбл тбванлбх сбмахйсене пытарнб. Сирйн, маттур ачасен, вйсене шыраса тупмалла.
(Пытаннб сбмахсем: пичче, аппа, инке, мучи, йысна, ывбл, хйр. асатте, асанне, кукази, кукамай, йбмбк).
- Ку сбмахсемпе эсир кашни кун усб курасса шанас килет.
3. Урока пйтймлетни.
Паян эпир мйн зинчен калазрбмбр?
Паян урокра ……. аван йзленй. Ачасемпе пйрле отметка лартатпбр.
Урока Валем Ахун сбмахйсемпе вйзлес килет.
Тбван зйршыв вбл пирйн-
Зралнб кил, умри йбмра.
Тбван зйршыв вбл пирйн-
Кил –зурт паран чунри хйлхем.
Тбван зйршыв вбл пирйн -
Асран кайми атте-анне.
Тавтапуз урокшгн. Манпа сапгр та ырг кгмгллг пулнгшгн.


