Муниципальное общеобразовательное учреждение

«Средняя общеобразовательная школа» с. Подъельск

Конспект урока коми языка

  по  развитию речи

«Коми муын быдмысь пуяс».

  Составила:

,

учитель начальных классов.

  2017г.

Тема: Коми муын быдмысь пуяс.

Класс: 2 класс

Предмет: коми кыв - сёрни сӧвмӧдан урок

Уроклхн могъяс:

1) Велцдчан: паськцдны тцдцмлунъяс пуяс йылысь.

2) Сцвмцдан: сӧвмӧдны комиӧн сёрнитан кужӧмлунъяс, велцдны мцвпавны, кывзыны ёрта-ёртцс.

3) Практическцй: кужны ёртасьны гозйӧн уджалiгцн, вӧчны ас киӧн чибльӧг.

4) Воспитательнцй: велцдны пыдди пуктыны чужан  кыв да коми мортлысь оласног.

Оборудование: коми-роча кывкудъяс, мультимедиа презентация «Коми муын быдмысь пуяс», велӧдчысьяслӧн кывкудъяс, пу нимъяса кабалаяс, морт ӧтиӧн сюмӧдторъяс да бедьторъяс, чибльӧг, пулӧн серпас, бумагаысь вундалӧм коръяс


Уроклӧн мунӧм

Велӧдысьлӧн удж

Велӧдчысьлӧн удж

Тема вылӧ петӧм

Видза оланныд!

Висьталӧ:

Ми олам тіянкӧд Коми республикаын. Миян муным озыр вӧръясӧн да юясӧн, зверь-пӧткаӧн да зіль шань сьӧлӧма йӧзӧн. Кывзӧй коми гижысь Каллистрат Жаковлысь кывбур. Кывзӧй да висьталӧй, мый йылысь гижӧма.

(Слайд2)

Эжва ньӧжйӧника кывтӧ…

Кыдзъяс – пипуяса расъяс,

Ловпуяса увтасінъяс –

Дзоньнас зумыш парма - вӧрсӧ

Сійӧ аснас лӧня вундӧ…

Берег пӧлӧнӧдыс сэтӧр,

Ошльӧм, ыжнёнь пашкыр кустъяс

Кымын водзӧ – сымын паськыд

Лоӧ Эжва миян…

Кывзӧны

Кывбурыс Эжва йылысь.

Тема вылын удж.

Коръя пуяс йылысь

Кустъяс йылысь

Лыска пуяс йылысь

Пу йылысь висьт лӧсьӧдӧм

Ас пу йылысь

Практическӧй удж

чибльӧг вӧчӧм

Кывкудъясӧн

асшӧр удж

Тӧдӧмлунъяс донъялӧм

Рефлексия

Гортса удж.

Сёрни

-Эжва паськыд мича ю. Мыйла тадзи сійӧс шуӧмаӧсь?

- Но дерт жӧ берег вылын быдмӧны пуяс. Кутшӧм пу нимъяс ті аддзынныд кывбурысь?

- А кутшӧм кустъяс?

- Тӧдсаӧсь-ӧ тіянлы тайӧ быдмӧгъясыс?

-А кӧсъянныд тӧдмавны на йылысь?

- Сідзтӧ талун ми сёрнтиам тіянкӧд коми муын быдмысь пуяс йылысь.

1.Мича тшап пу. Еджыд кырся, арнас зарни рӧма, тулыснас мича исергаа.

(слайд 3)

Оз сӧмын мич вӧсна радейтны тайӧ пусӧ. А мыйла ешшӧ?

(слайд 4)

2.Тайӧ пуыс джуджыда быдмӧ, кырсьыс руд, коръясыс тіралӧны тӧвруысь, быттьӧ пуыс полӧ.

(слайд 5)

Пулӧн сьӧмыс зэв небыд, сы вӧсна сійӧс радейтӧны вӧчасьысьяс.

(слайд 6)

3.Тайӧ пуыс быдмӧ васӧдджык местаясын. Гӧгрӧс сяма коръяса. Мичмӧдӧны пусӧ ичӧтик сьӧд кольяс.

(слайд 7)

-Кыдзи чайтанныд, кутшӧм пулӧн нимыс йитчӧма мортлӧн олӧмкӧд?

Ловпу. Лов - душа. Мортлӧн ловыс тані. Важӧн  коми йӧз чайтісны, мый тайӧ пусьыс кӧ вӧчны пӧлян, сійӧ индас морт вийысь вылӧ. Тадзи мӧвпалісны гашкӧ сы вӧсна, мый кырсь улыс сылӧн гӧрд - вир кодь.

-Мый ӧтлӧдӧ тайӧ пуяссӧ?

-Кыдзи шусьӧны коръя пуяса вӧръяс?

-Кутшӧм расъяс овлӧны? Казьтыштӧй кывбурысь.

- Сэсся тӧдмасям кустъяскӧд.

1.Тайӧ кустъясыс быдмӧны и керка дорын. Сійӧс быдтӧны чӧскыд неуна шома тусьяс ради.

(слайд 8)

Кодъяс быдтанныд сэтӧрсӧ?

Кутшӧм сійӧ  овлӧ?

2.Тайӧ быдмӧглон тусьясыс медводз гӧрдӧдӧны, сэсся вӧлись сьӧдӧдӧны. Шусьӧ ошльӧм. А мыйла?

(слайд 9)

-А мыйла ОШльӧм?

-Мортлы оз шогмыны тайӧ тусьяыс. Эн вунӧдой та йылысь, кор паныдаланныд тайӧ пусӧ.

3.Тайӧ кустыслӧн гӧгрӧсоват коръяс, тусьыс воӧ гожӧмын медводз. Шома тусьясысь артмӧ чӧскыд морс.

(слайд 10)

Мыйла тадзи шуӧмаӧсь?

Ми сёрнитім коръя пуяс йылысь. Кушӧм пуяс ешшӧ ті тӧданныд?

Кутшмӧм лыска пуяс тӧданныд?

1.Тайӧ пуыс медтшӧкыда пандасьлӧ. Сылӧн увлань лэччӧм увъяс улын лоӧ горт вӧрса пемӧсъяслы, да и морт вермас дзебсьыны-узьмӧдчыны. Выльвося гаж сытӧг оз овлы.

(слайд 11)

Кутшӧм лыскыс козлӧн?

2.Тайӧ пусӧ шуӧны ныв пуӧн. Колокӧ сы вӧсна, мый лыскыс небыд, а ачыс пуыс мича да статя.

(слайд 12)

3.Тайӧ пулӧн ыджыд кольяс, позьӧ чӧсмасьны кӧйдыснас.

(слайд 13)

Кутшӧм лыскыс сылӧн?

-Кыдзи шусьӧ лыска вӧр? Казьтыштӧй Жаковлысь кывбурсӧ.

-Кутшӧм пу тіянлы медся воӧ сьӧлӧм выланыд? Позьӧ висьтавны и мукӧд пуяс йылысь.

Быть ковмас висьтавны судта, кырсьлӧн рӧм, дзоридзалӧм йылысь.

(слайд 14)

Отсыштас миянлы план:

Лыска либӧ коръя пу Судта (джуджыд, ляпкыд) Кырсьлӧн ром (еджыд, руд, мугов рӧма) Лыслӧн кузьтаыс либӧ корлӧн формаыс Аслыспӧлӧслунъяс (дзоридзьяс, тусьяс, кольяс)

-Ті висьталынныд уна пу йылысь, но медъёна коми йӧзлы колӧ вӧлі ас пу.

Кутшӧм нӧ тайӧ пу, кыдзи чайтанныд?

Ас пуыс мортлӧн вӧлӧма дзик ӧти. Сійӧс дыр корсьӧмаӧсь. Мукӧд дырйи сійӧс аддзыны отсавліс пон. …Тайӧ пуысь вӧчӧмторъяс лоӧны волшебнӧйӧн. Коми легендаяслӧн герой Йиркап лӧсьӧдіс аслыс лызь. Тайӧ лызьнас Йиркап вермис суӧдны быд зверӧс, ӧд лызьясыс вермисны лэбавны.

(слайд 15)

(слайд 16)

-Ёна ми тіянкӧд вӧръясті кытшлалім да шор дорӧ воим. Окота ватӧ юыштны? Да гумыштнытӧ нинӧмӧн. Мый вӧчны? Миянӧс доръяс кыдз. Ми велӧдчам вӧчны чибльӧг.

Петкӧдлӧ.

(слайд17)

-Мыйысь артмӧма?

-Воропыс ньӧрйысь, дозыс сюмӧдысь. Артмӧма ичӧтик кӧш.

Ньӧрсӧ да сюмӧдсӧ ме тіянлы лӧсьӧді нин. Босьтам сюмӧдсӧ да кусыньтыштам.

Петкӧдлӧ.

Сюям ньӧрлӧн вожӧданінӧ.

-Миян артмис чибльӧг. Коми мортыд некытӧн эз йӧрмыв. А ватӧ юыштӧм бӧрын ӧшӧдліс чибльӧгтӧ матысса ув вылӧ. Мед и мукӧдыс судзӧдчыласны вала.

Петӧй класс водзӧ, ошйысьыштӧй.

(слайд 18)

ӧні вермам ватӧ юыштны!

Ырснитам кӧдзыд васӧ!

Чӧскыд?

-Медым пу нимъяссӧ бурджыка запомнитны гижам найӧс миян словарӧ да вуджӧдам роч вылӧ. Кысь тӧдмалам роч кывъяссӧ?

Кывкудӧн уджалам параясӧн

Артмис тадзи:

(слайд 19)

Кыдз - береза

Пипу - осина

Ловпу - ольха

Сэтӧр – смородина

Ыжнень – жимолость

Ошльӧм – крушина

Коз - ель

Сус - кедр

Ньыв – пихта

Урок воӧ помлань. Медым гӧгӧрвоны, мый коли тіян вежӧрӧ- помалӧй сёрникузясссӧ:

(слайд 20)

Еджыд кырся -  кыдз Важӧн чайтісны, мый сійӧ индӧ морт вийысь вылӧ – ловпу Коръясыс тіралӧны тӧвруысь - пипу Чӧскыд дука еджыд дзоридзъяса – льӧм Горда-сьӧда тусьяса – ошльӧм Шома кузиник лӧз тусьяса – ыжнень Кузь лыска, ыджыд колля – сус Ныв пу-ньыв пу Ворса пемӧсъяслы сетӧ дзебсянін – коз

Кабалаяс вылын гижӧма пу нимъяс. Пуктӧй на дінӧколана лыдпас

-Видзӧдлӧй, стӧчӧсь-ӧ тіян вочавидзӧмъясныд.

(слайд 21)

пипу  3

ловпу  2

коз  9

ошльӧм  5

сус  7

ньыв пу  8

льӧм  4

кыдз  1

ыжнень  6

- Зэв бур лӧсяліс кӧ 7кыв.

Со и воим ми урок помлань. Мый йылысь ми талун сёрнитім?

- Тайӧ Коми мулӧн зэв ыджыд озырлун.

(слайд 21)

-Медым тӧдмавны, кутшӧм мӧвпъясӧн  да  ловруӧн ті воинныд урок помӧ, пасьтӧдӧй тайӧ кортӧм  пусӧ.

Дӧска вылын серпас:

Аттьӧ! Мӧд урок кежлӧ гижӧй, кутшӧм пуяс пандасьӧны тіян керка йӧрад.

Юлӧн берегъясыс турунаӧсь, визувтӧ эжа берегъяс костті.

Кыдз, пипу, ловпу.

Сэтӧр, ошльӧм, ыжнёнь

Видзӧдӧны слайдъяс, вочавидзӧны

Тайӧ кыдз

Корӧсь перйӧны, гӧлик вӧчӧны, сюмӧд кульӧны, зарава вийӧдӧны

Тайӧ пипу

Тайӧ ловпу

Тайӧ коръя пуяс

Расъяс.

Сэтӧр.

Сьӧд, гӧрд, весиг виж.

Коръясыс да и ачыс пуыс льӧм пу кодь.

Гашкӧ ошъяс радейтӧны сёйны

Ыжнёнь

Тусьясыс, навернӧ, ыжлӧн нёньяс кодь.

Лыска пуяс.

       

Коз

Эм кӧ позянлун, челядь видлалӧны лыссӧ

Дженьыд, быдмӧ ӧтикӧн.

Ньыв пу.

Сус пу.

Видлалӧны ньӧрсӧ

Кузь, быдмӧ витӧ - квайт ӧтлаын.

Парма.

Лӧсьӧдӧны ичӧтик висьтъяс

Мӧвпалӧны

Видзӧдӧны.

Вочавидзӧны.

Парта вылӧ разӧдӧма сюмӧдторъяс да бедьторъяс.

Уджалӧны сюмӧдӧн.

Йитӧны ньӧркӧд.

Петӧны, петкӧдлоны чибльӧгъяссӧ.

Петкӧдлӧны.

Вочавидзӧны.

Видзӧдлам роча-коми кывкудысь

Гижӧны пу нимъяссӧ асланыс словарикъясӧ,

сэсся уджалӧны роча-комиа кывкудӧн параясын

Прӧверяйтӧны

Челядьлы разӧдӧма кабалаторъяс пу нимъясӧн.

Вочавидзигӧн, гижӧны  пулы лӧсялана  лыдпас.

пипу –

ловпу –

коз –

ошльӧм –

сус –

ньыв пу –

льӧм –

кыдз –

ыжнень –

Орччӧдӧны вочавидзӧмъяссӧ

-Пуяс йылысь.

Челядь ӧшлӧны бумага коръяс  пу вылӧ да висьталӧны, мый кажитчис налы, мыйӧ велалісны.