Урок теми : «Причастисем»

Партнерка на США и Канаду по недвижимости, выплаты в крипто

30% recurring commission
Выплаты в USDT
Вывод каждую неделю
Комиссия до 5 лет за каждого referral

Урок тесе: пĕтĕмлету уроке

Урок тĕллевесем : 1 .Веренекенсен причастисемпе зыхгннг пĕлĕвне тĕрĕслесси,

Зитменлĕхсене тупса палгртасси; причастисем материалне вĕренекесен асĕнче зирĕплетсе хгварасси.

2. Илнĕ пĕлупе пурнгзра пуплевре тĕрĕс усг курма хгнгхтарасси.

3. Тгван чĕхене юратас, хисеплес туйгма ачасен чунĕнче
аталантарасси.-2 слайд

Урокра усг куракан хатĕрсем: =ул=уревĕн схеми: карточкгсем мультипроектор:слайдсем магнитофон: компьютер

Урок юхгмĕ:

1.Класа урока хатĕрлесси:

-Сывлгх сунатгп, ачасем, Ларгр.

Шгнкграв сас пачĕ

Урока чĕнсе

Пĕтĕм класс шгпланче

Парта хушшинче.

-Ачасем, юнашар ларакан тусгрсене алг парса сывлгх сунатпгр, питпе пит (хире-хирĕз) ларакан юлташгрсене чгмгрпа сĕртĕнсе сывлгх, гнгзу сунатпгр.

—Мĕнлерех паян сирĕн кгмглсем?

—Эсир шглсгр шгши курнг-и?

—Шгши шгмг кгшланине курнг-и тата?

—Апла пулсан «шглсгр шгши шгмг кгшлать» тесе хгвгрт калгр - ха 3 хут.

II. Киле панг ĕзе тĕрĕслени.

—Питĕ аван. Халĕ вара киле панг ĕзе тĕрĕслĕпĕр.

Сире киле 3 предложени зырма парса янг.

Кам вуласа парать?

III. Зĕнĕ темгна гнлантарасси.

—Халĕ малалла кайгпгр. Паян эпир сирĕнпе «Причастисем» зинчен вĕреннине аса илсе зирĕплетĕпĕр. Прчастисемпе пуплевре тĕрĕс, пĕлсе усг курма хгнгхгпгр.

НЕ нашли? Не то? Что вы ищете?

_Малтанах эпир глаголсем зинчен вĕреннине аса илĕпĕр. Структура ТЭЙК ОФ - ТАЧ ДАУН (Take off - Touch down) – тĕрĕс пулсан - тгмалла, йгнгш –лармалла.

Япала ĕз тунине кгткртакан пуплев пайне глагол теззĕ. (Тĕрĕс)

Глагол ыйтгвĕсем: мĕнле? Гзти? Хгзанхи? (Тĕрĕс мар)

Глагол предложенире подлежащи сказуемгй, определени, обстоятельство, дополнени пулать (тĕрĕс)

Чгваш чĕлхинче 4 сгпат (тĕрĕс мар)

Глаголгн сгпатсгр формисем инфинитив, причасти, деепричасти, определени( Тĕрĕс мар)

Чгваш чĕлхинче тгватг наклонени- кгтарту, хушу, ĕмĕт, килĕшя (тĕрĕс)

Кайргм глагол хальхи вгхгтра (Тĕрĕс мар)

Сгпатсгр формгри глаголсем сгпат тгргх улшгназзĕ. (Тĕрĕс мар)

Вула, зыр, кала, чĕн глаголсем хушу наклоненийĕнче (Тĕрĕс)

-Маттурсем. Малалла эпир сирĕнпе причастисем зинчен вĕреннине аса илĕпĕр.

КОНЭРС Структургпа ĕзлесси. Сирĕн умра 4 кĕтес Хальхи, иртнĕ, пулас, пулмалли причастисем закса хунг. Кама хгш причастийĕ ытларах килĕшет завна суйласа илетпĕр. Хгвгра ку причасти мĕншĕн килĕшни зинчен калатгр.

ТАЙМД ПЭА ШЭА ((Timed-Pair-Share) - обучающая структура, в которой два участника делятся развернутыми ответами в течение определенного количества времени.) Халĕ эсир кашнийĕ хгвгр суйласа илнĕ причасти зинчен пĕри пĕри 30 cекунд хушшинче мĕн пĕлнине пĕлтеретĕр. (Таймер ямалла)

_Ачасем, кам пĕвĕпе зяллĕрех завг хуравлать.

__Юлташгрсене хуравсемшĕн тав тгвгр та выргнсене вырназса ларгр. Сирĕн кашни парта зинче конвертсем пур. №2 номерлĕ ачасем конверта узаззĕ те хут илеззĕ. 1-мĕш партгра ларакнсем причастисен глагол паллисене зырса параззĕ, 2-мĕш партгра ларакансем причастисен паллг ячĕн паллисене зыраззĕ Пĕр хут зине черетпе зырмалла. (РАУНД ТЭЙБЛ (Round Table) - обучающая структура, в которой учащиеся по очереди выполняют письменную работу по кругу на одном (на команду) листе бумаги) 4-мĕш номерсем вуласа параззĕ. (45 сек)

1-мĕш номерсем конвеетсене узаззĕ те якерчĕксене кашнине валезсе параззĕ. Эсир кашнийĕ зак якерчĕксем патне глаголсем тупса зыргр. (Таймер ямалла) 45 cекунд (СИМАЛТИНИУС РАУНД ТЭЙБЛ (Simultaneous Round Table) - «одновременный раунд тейбл» - обучающая структура, в которой 4 участника в команде одновременно выполняют письменную работу на отдельных листочках и по окончанию одновременно передают друг другу по кругу.)

№3 номерсем вуласа параззĕ.

Перремеш чарану «Ыйту - хурав»- 4 слайд

Эпе сире ыйтусем парап тĕрĕс хуравлангшгн эп сире симĕс ялав парап: хуравĕ тулли мар пулсан – сарг тĕс? 1) Глаголгн сгпатланман форми. Глаголсем шутне кĕрет пулин те грамматика тĕлĕшĕнчен паллг ятне зывгх, анчах япалана е глагола ĕз енчен кгтартать.( причасти)

-2) Причастисене мисе ушкана уйарассе - (5)

- 3)Хале каласа тухар-ха - хальхи: иртне:пулас:пулмалла:сителеклех
4) Причастисен пурла тата сукла форма пур-ши : теслехсем

Причастисем

Пурлг форма

Зуклг форма

Хальхи причасти

Иртнĕ причасти

Пулас причасти

Пулмалли причасти

Зителĕклĕх причастийĕ

Кил-екен

Кил-нĕ

Кил-ес

Кил-мелле

Килмелĕх

Кил-ме-н

Кил-м-ес

Кил-мелле мар

Килмелĕх мар

5) Причастисен паларту форми пур-и? Менле майпа пулассе - аффиксем хушнипе- _и, Скер-аффиксем.

6) Причастисен танлаштару форми мĕнле майпа пулать? Рах, рех, тарах, терех аффиксемпе - хальхи - мухтанакан-мухтанаканрах-мухтанакантарах

- Питĕ маттур эсир. Халĕ эпир малалла кайгпгр.

4-мĕш номерлĕ ачасем тепĕр конверта илеззĕ те карточкгсене ачасене валезсе параззĕ. Зак глагол тĕпĕсенчен тĕрлĕ вгхгтри причастисем тгвгр. 1, 3 номерлĕ ачасем хальхипе иртнĕ вгхгтра зыраззĕ, 2.4-мĕш номерлĕ ачасем пулас тата пулмалли причастисем тгваззĕ Карточкасем синче сак самахсем

Чгм, макгр, пупле, хашка, сгрла, вĕрен, ыйт.(Сималтиниус Релли Тейбл) одновременный релли тейбл» - обучающая структура, в которой 2 ученика одновременно выполняют письменную работу на отдельных листочках и по окончанию одновременно передают друг другу.

-Ачасем, паян занталгк мĕнле-ши?

-Запла вара зантлгк кашни кунах улшгнса тграть. Нумай чухне, закгн пек занталгкра, зынсем чирлеззĕ. Сирĕн хушгра та чирлекенсем пур пуль. Чирлес мар тесе эсир мĕн тгватгр?

Ачасен хуравĕ.

-кашни кун физкультура тгватпгп,

-лимон зиетпĕр,

-сухан, ыхра зиетпĕр.

-Тĕрĕс, кашни кун пĕрер шгл ыхра, зур пуз сухан зисен аван пулмалла, ун хыззгн вара вĕри чейпе зу ĕзсен эсир нихгзан та чирлеместĕр. Паянхи урокра Суханпа ыхра усǎллг та сиплĕ зимĕз пулнине вуласа пĕлĕпĕр.

Сухан.

Сухан – авалхи, Африкгра ясекен зимĕз. Пирĕн пата вгл зĕрулминчен маларах килнĕ. Халĕ те Египетри пирамдгсем зинче сухан якерчĕкесене тупакан шыравзгсем сахал мар.

Пирĕн тгргхра ытларах пузлг сухан лартаззĕ. Вгл лайгх упранакан, типсе кайман, зĕрмен зимĕз шутланать.

Асанне каланг тгргх, ĕлĕк Сухана мгя туса типĕрех выргна закнг, запла майпа гна тепĕр зуркуннечченех упранг. Хулара халĕ сухана мгяласа усракан сахал. Пирĕн асанне, сгмахран, мгя тгвас выргнне лайгх типнĕ сухана кивĕ капрон чглха гшне тултарать те кладовая закать. Ялта вара халĕ те хĕлле валли хгваракан сухана мгялаззĕ.

Сухангн симĕс зулзи те, пузĕ те зиме юргхлг. Эпĕ хам сухан зузлзине ытларах кгмгллатгп. Пирĕн килте сухан куллен усг курмалли, зимелли зимĕз шутланать: эпир гна заралла та зиетпĕр, яшкана та яратпгр, салат та кукгль те хатĕрлетпĕр.

Сухан паха зимĕз кгна мар, вгл сывлгхшгн та питĕ усгллг. Унра тĕрлĕ витамин, организмшгн кирлĕ микроэлемент йышлг. Завгнпа та вгл нумай чир-чĕртен сывалмалли паха зимĕз пулса тграть.

- текстри причастисене тупни, зырса илни

Текстри причастилле тупни-кузарни

џсекен-растущий

Тупакан-находящий

Упранакан-хранящийся

Усракан-держащий

Типнĕ-сушённый.

Словарь ĕзĕ:

Суханпа сиплен-лечись луком

Йязĕ сухан-горький лук

Сухан мгйи-связка.(плетенка лука)

Шыравзǎ-исследователь, учёный.

. 4КЛАСТЕР.

пузлǎ сухан килти сухан

)

Авалхи усгллг

Витаминлг сыватмалли эмел

Сиплĕ зимĕз йязĕ зимĕз

Сарǎ хупǎллǎ пахча зимĕз

сухан

Сухан – сивве чётакан культура? Калчасем 1-3 градус сивве лайёхах чётса ирттере==.? Х. л ка=нё чухне нумай вёхёт хушши сив. ре тытсан сухан пуш каять: пу=.сем вара начар =ит. не==.? Сухан вёрём: =утё куна юратать? Сулхён вырёнта сухан =ул=исем лайёх \се==.: анчах пу=.сем лайёх =ит. нме==.: п. ч.к пула==.? Сухан =ул=исем \сн. вёхётра н\р. к =ител. кл. кирл.: пу=.сем пулса =ит. нн. вёхётра тип.: шёрёх =анталёк пулсан лайёхрах тесе =ыра==. к. некесенче?

5) Физкультминутка

Чирлес мар тесен ялан

Физкультура тумалла.

Сикмелле, заврǎнмалла,

Тапǎртатса илмелле

Сухан-ыхра зимелле.

Грамматика пайне гнлантарасси.

Урок эпиграфĕ: : Пирĕн сухан зимелле

Сывлǎха сиплемелле

Ачасем, тепĕр хут эпиграфа вулар-ха, зимелле сиплемелле сǎмахсем мĕнле пуплев пайе-ши?

- Запла вĕсем пулмалли причастисем.

Пулмалли причасти глаголгн сгпатсгр форми шутне кĕрет. Вгл глагол тĕпĕ зумне - малла(-мелле),-малли (-мелле) аффикс хушгннипе пулать.

-Малли (-мелли) аффикслǎ причастисем предложенинче определении шутĕнче тĕл пулать,

-Малла (-мелле)аффикслǎ вара предложенинче сказуемгй выргнĕнче курма пулать, унгн хирĕзлев форми пур (килмелле –килмелле мар).

III. Темǎна зирĕплетни.

Халĕ хǎнǎхтарусем тǎватпǎр.

1. Глагол тĕпĕсенчен пулмалли причаси тгвгр (Зырмасгр)

Кан... кун, зывгр... вгхгт, вĕрен... вгхгт, зи... апат, зунтар... вутг, сухала... зĕр, выр... тырг, тат... пан улми, I йязĕт... хгяр, кас... турат, ĕз... шыв.(сǎмахпа каласа пурнǎзлани, ачасем пĕрерĕн вулаззĕ)

2. Пулмалли причастисем тгвгр.

Ман ыран пахчана кай..., типнĕ зулзгсене пузтарса зунтар..., кишĕрпе купгста илсе кил... . Зул урлг светофора пгхса зез каз..., машина умне чупса тух... мар. Ватг зынна хисепле..., хирĕз пулсан сывлах сун..., кирлĕ чух зул урлг казма пулгш... . Никама та кирлĕ мар зĕртен сивĕ сгмахпа кярентер... мар. Паян занталгк : чгт... мар сивĕ. Ку йывгр саманана мĕнле чгтса ирттер...-ши?( Вгхгт юлсан пурнгзлатпгр).

Причасти	аффиксем	тĕслĕх
Хальхи причасти	-акан /-екен	зыр-акан вĕрен-екен
Иртнĕ причасти	-нǎ /-нĕ	зыр - нǎ вĕрен - нĕ
Пулас причасти	-ас /-ес	зыр-ас вĕрен-ес
Пулмалли причасти	-малли /-мелли -малла /-мелле	зыр-малли вĕрен-мелли

Кам доска умне тухать?

Зак глаголсене - и тата - скер аффикссем хушса зырса илĕр.

Курнг, илнĕ, чĕрнĕ, кулнг, зуннг.

Курас, илес, чĕрес, кулас, зунас.

Курмалла, илмелле, чĕрмелле, зунмалла.

Куракан, илекен, чĕрекен, зунакан.

Менле уйрамлах пур хальхи тата пулас причастисенче паларту формин аффиксне йышанна чухне. йашанна чухне? Хупа саса варамман илтенет, саванпа ике хупа саса сырмалла.

. Зак глаголсене - чĕ(-ччĕ) аффикс хушса зырса илĕр.

Татнг, зыхнг, , сĕтĕрекен, пĕлекен,

сĕтĕрмелли, пĕлмелле.

сĕтĕрес, пĕлес, илтес.

Эп вулакан предложенисенче причастисене кгна зырса хумалла.

1? Володьён статья =ырасси те п. тсе ларч.? (А? Емель?) 2?Кирук хё=ан таврёнассине т. р.ссипе п. лтерсем: мучи? (А? Кёлк?) 3? С. тел =ине в. р-=.н. сёмавар кёларса лартсан кинеми т. л.нмеллипех т. л.нч.? (Г? Луч?) 4?? Теп. р кунне амёш. .не кичем тёнине: апат та =именнине асёрхать? 5? Ёна м. н =итересси =инчен та кала=а==. ачасем? 6? Ка=хине кёна урампа к\лн. лаша хёпарни курёнса кайр.? (Л? Толст?) 7? Лашасёр та: ху=асёр та тёрса юлнёскерсем аннепе эпир ят =.рне те акайми пултёмёр? (П? Хус?)

-халь тĕрĕслетпĕр кам мĕнле сгмахсем зырнг?

Ыхра тухтар пек паха -

Сыхлать пирен сывлаха.

Сынсене ку усен таран, сухан пекех, тахсанах палла. Саванпа та пуле ыхрана сухан пиччеше тессе. Ана кашни пахчарах лартассе, кашни семьерех уса курассе. Ыхрана пирен тарахра мен елекренех лартса устерессе.

-Ыхра уйрам пайсенчен - шалсенчен тарать. Ыхра пусе-шура хупалла. Ыхран сулелле каранса таракан ансар сулсисем чечек весле сулле тунана хупарласа илессе. Ыхра шалесем варринче вете, тулашрисем шултрарах.

Эфир саве чылай пулнаран ыхра тути хаяр, шарши сивеч. Ватам емерсенчи Европара сак шарша усал вая харатать тесе ененне. Тата ыхран асамла урах паларамесене те палартна.

Сапла вара эпир паян ыхра синче чаранса тарапар. «Ыхра» текстпа еслесе тулли, сыханулла калав тума, ыхрапа пурнасра уса курма веренепер; предложенисенчи самах йеркине сиреплетсе хаварапар.

Пиллекмеш чарану « Веслену ураме» -8слайд

И, - скер аффикссем йышгннг причастисем сгпатланни зинчен эпир калангччĕ.

Хгш-пĕр причастисем палгрту форминче тгмасграх падеж формисене йышгнма пултараззĕ. Хальхи вгхгтри причастисем кирек хгш падеж аффиксне те йышгназзĕ. Пулмалли причастисене вара нихгш падежра та калама зук.

Причасти

Падеж

Пĕреллĕ хисеп

Нумайлг хисеп

Хальхи

Тĕп

Камгнлгх

Пару

Выргн

Туху

Пĕрлелĕх

Зуклгх

Пирке

Илекен

Илекенĕн

Илекене

Илекенте

Илекентен

Илекенпе

Илекенсĕр

Илекеншĕн

Илекенсем

Илекенсен

Илекенсене

Илекенсенче

Илекенсенчен

Илекенсемпе

Илекенсемсĕр

Илекенсемшĕн

Иртнĕ

Тĕп

Камгнлгх

Пару

Выргн

Туху

Пĕрлелĕх

Зуклгх

Пирке

Илнĕ

Илнĕрен

Илнĕшĕн

Пулас

Тĕп

Камгнлгх

Пару

Выргн

Туху

Пĕрлелĕх

Зуклгх

Пирке

Илес

Илессе

Илесрен

Илеспе

Илесшĕн

Доска умне ике ача тухассе. Сак самахсене падеж тарах веслемелле. Тупакан – тупакансем

Ыттисем карточасем синче пана самахсене веслессе: шутлана, Зунакан, вгйланна, тутанакансем.

IV. КИЛЕ ВАЛЛИ ĔЗ

Тĕрĕслев ĕзне хатĕрленме. Суханпа тата ыхрапа усг курса салат рецепчĕ хатĕлемлле.

V. ПĔТĔМЛЕТУ

МБОУ « СТАРОИЛЬМОВСКАЯ СОШ»

ЧЕРЕМШАНСКОГО РАЙОНА РТ

Урока хат. рлекен.:

2012 =

Зак глагол тĕпĕсенчен тĕрлĕ вгхгтри причастисем тгвгр.

Чгм, макгр

Зак глагол тĕпĕсенчен иртнĕ вгхгтри причастисем тгвгр.

Пар, пер

Зак глагол тĕпĕсенчен тĕрлĕ вгхгтри причастисем тгвгр.

пупле, хашка,

Зак глагол тĕпĕсенчен иртнĕ вгхгтри причастисем тгвгр.

тгр, йĕр

Зак глагол тĕпĕсенчен тĕрлĕ вгхгтри причастисем тгвгр.

сгрла, вĕрен

Зак глагол тĕпĕсенчен иртнĕ вгхгтри причастисем тгвгр.

хур, пыр

Зак глагол тĕпĕсенчен иртнĕ вгхгтри причастисем тгвгр

пыр, кĕр

Зак глагол тĕпĕсенчен тĕрлĕ вгхгтри причастисем тгвгр.