Открытый урок марийского (государственного) языка в 3 классе на тему «Мый таза лийнем»

МОУ «Сернурская средняя (полная) общеобразовательная школа № 2 имени »

Открытый урок марийского (государственного) языка в 3 классе

на тему «Мый таза лийнем»

Провела учительница марийского

(государственного) языка

п. Сернур

2003 г.

Урокын темыже:Мый таза лийнем.

Цель-влак:1.Таза лияш манын, мом ышташ кулмо нерген мутланаш туныкташ. 2.Манын ушем мут, гай почеш мут дене палдарен кодаш, предложенийым чонаш туныкташ. 3.Йоча-влакым шке тазалык верч тыршаш кумыландаш.

Кучылтшаш материал-влак:учебник(с.84-85), тетрадь, доска, сурет-влак, печатлыме текст-влак, магнитофон, запись-влак: муро, ойлымаш; карточка-влак.

Урокын эртымыже.

1.Организационный ужаш.

- Саламлалтмаш

- Дежурный

- Игече

2. Ушештарен кодымаш.

1) Туныктышо: Мут-влак (карточкышто)

Тунемше-влак: Предложенийым чонат.

Мут-влак: мушкыр, градусник, логар, врач, укол, рецепт, эм, черле, таза,

туп.

2)Диалог «Врач-черле».

3)Чыла лицаште ойлаш: Мый врач лийнем.

4)Врач нерген каласкалаш (сурет почеш).

3.У тема дене паша.

Мый таза лийнем (Я хочу быть здоровым).

1).Туныктышын туналтыш мутшо.

- Могай еным таза ен манына?

- Таза ен:

*ок нойо

*сай аппетит

*сайын, куштылгын мален колта да кынелеш

*весела кумыл

*сай шарнымаш

2).Таза лияш манын,…

(доскаште)

мутер паша:манын-чтобы (карточка)

Йоча-влак тетрадьыш возат.

В. Сапаев «Тазалык» (2 тунемше ойлат наизусть)

-Эрдене кынелын, яндар южыш лектын,

Зарядкым штет мо эре

-Эрдене кынелын, яндар южыш лектын,

Зарядкым штем мый эре.

-Мушкат мо кидетым, шургетым, шуетым,

Арун шовын дене йыген?

-Мый кажне эрдене мушкам шовын дене

Кидемым, шуемым, шургем.

-От мондо дыр щеткым, тыгак порошокым,

Пуетым арун эрыкташ?

-Ом мондо мый щеткым, тыгак порошокым,

Пуемым арун эрыкташ.

-Онетым норталын, ош солыкым налын,

Йыгет мо капетым эр-кас?

-Онемым норталын, ош солыкым налын,

Йыгем мый капемым эр-кас.

-Вурс гай пенгыдемын, кушкам онар семын-

Гимнастика вийым пурта.

-Тазалык пеш шерге, тый тудым переге-

Таза ен тул-вуд вошт эрта.

Вывод: …зарядкым ыштыман;

…кидым, шургым, шуйым мушман;

…эр-кас капым йыгыман;

…гимнастикым ыштыман;

…пуйым эрыктыман;

(йоча-влак возат)

М. Казаков «Йоратем мый теле кечым»

(1 тунемше ойла)

Йоратем мый теле кечым,

Пургыж лумым, йуштымат,

Чымыктем чиялын ечым,-

Ок чактаре нимоат.

Тек мардеж, куатым луктын,

Шургым, нерым солкала;

Тек шыпланыш кайык тукым,

Ший шепкаште кол мала;

Тек чодырана шулык мурым

Мура, эркын шуйдарен-

Чымалтам мый физкультурник,

Оным пошла овартен.

Вывод: …ече дене коштман;

Б. Данилов «Мый ом луд».

(1 тунемше лудеш)

Толын теле, ош лум веле.

Кылмыш вуд.

Шыде теле толжо веле

Мый ом луд.

Теле кечым нимо дечын

Йоратем.

Издер дене шер теммешке

Мунчалтем.

Вывод: …издер дене мунчалтыман;

В. Сапаев «Мунчалте куанен»

(1 тунемше ойла)

-Теле, теле, ший энерым

Молан тые кылмыктет?

Йуштылаш коштна ме ерыш,

Вудшым ынде тый шылтет.

-Йогын вудым, ший энерым

Иканаште куварлем.

Нал коньким, ит шого орын,

Кошт, мунчалте куанен!

Вывод: …коньки дене мунчалтыман;

- Ко катокыш мунчалташ коштеш? (илыш дене кылдаш)

В. Исенеков «Чодыра да тазалык» (ойлымаш)

Записьым колыштына.

-Мом те умылышда?

(йоча-влак рушла ойлат)

Вывод: …чодырашке, пуртусышко чучкыдын коштман;

3). Физкультминутка «Ой, луй модеш, луй модеш» сем почеш.

Муро «Физкультурник улына»

Даниловын

Волковын, И.Молотов келыштарен

Записьым колыштына.

Мутланымаш содержаний почеш.

-Футбол деч посна эше могай модышым паледа?

Вывод: …турло спортивный модыш дене модман;

-Шотлыза, мыняр предложений лекте.

4). Калыкмут (доскаште)

Ече-тазалык пече.

-Кузе умыледа?

Здоровье-самое большое богатство.

-Как понимаете? Переведите.

Тазалык-эн кугу поянлык.

5). Гай почеш мут дене паша.

Мутер паша:гай-как (карточка)

Гай почеш мутым кучылтын, писатель-влак кумылым порсынлышо танастарымаш-влак(сравнения) дене возымыштым сылнештарат. Майоров-Шкетан кузе воза.

*Куп лонгаште ош мамык гай тутыра налеш.

*Пунчо-влак шыште сорта гай шогат.

*Шокте вошт йогымыла чоштыра ложаш гай лум эксыде выжгыктен йоген.

*Школ мукш омарта гай ружген воштылын.

*Урем толкынан теныз гай лунгалтеш.

*Сава вуд кашка гай пужалтеш, вуйжо нелемеш.

*Потыр вур чучалтыш гай чеверген кая, вуйжо ыра.

6).Учебник почеш паша (с. 85,4 паша)

Лияш - лийнем, кочкаш-…, ышташ-…, ургаш-…, толаш-…, чонешташ-…, ужалаш-…, налаш-…, палаш-…, пышташ-….

4. Пенгыдемден да иктешлен кодымаш.

–Таза лияш манын, мом ыштыман?

(сурет-влак почеш манын ушем мут дене предложений-влакым чонымаш)

5. Монгысо паша. Творческий сынан заданий(сурет почеш 5-6 предложений)

6. Йоча-влакын урокысо пашаштым аклен кодымаш.

«5»-…, «4»-…

Туныктышын иктешлен кодымыжо.

Айдеме изинек физкультура да спорт дене заниматла гын, таза, пенгыде капан, тыгак тудо поро да ушан лиеш. Тыгай ен нигунам уда пашам ок ыште. Неле годымат тыгай ен чыла чыта, виян лиеш. Тудо грипп, кокыртыш да моло чер денат ок черлане. Таза ен эре пашам ышта, весела да илышлан куаныше лиеш.

Физкультур-тиде тазалык, пенгыде кап-кыл, чон моторлык.

Ешартыш материал.

1. Текст дене паша.

«Тазалык кече»(приложенийыште ончо).

а).Туныктышын лудмыжо.

б).Йодыш-влаклан вашмут.

в).Школышто эртарыме «Тазалык кече» нерген мутланымаш.

г).Ешартыш творческий характеран заданий:кон кумылжо уло гын, «Тазалык кече» нерген заметкым возен толаш.

2. А. Федоровын почеламутшым лудмаш.(с.84 учебник)

3. Тушто-влак (викторина семын).

Телым, онжым кадыртен, лум умбачын коштеда.

Кенеж шумек, пугырнен, улак верыште шога. (ече)

Кыдыр-гадыр возкала, мом сера-лач ий пала. (коньки)

Корно дене орава талын кудалеш-тава.

Орава ок порд яра, тудым кок йол путыра.

Ой, онай вет! Ой, онай! Вара тиде мо тугай? (велосипед)

Ок керт курыкыш кузен, шупш чот, кылже гыч кучен.

А тушечын-шич вашке- мунчалтен волта лыжге. (издер)

Шувырон деч тазарак, мече дечын кугурак,

Чумалат виян, тура,-модмо капкашкет пура. (футбол)

Мые тусдымо улам, чылаштлан моткоч кулам.

Улмемлан гына шулет-тазанат, кушкат, илет. (юж)

Ош халатым ко чия? Изи удыр дек мия.

Порынрак саламлалтеш, «Йылмет ончыкто»-манеш. (врач)

Кужурак изи она, ончыза, могай онай:

Тудын вак шогалына, лум умбачын чымена. (ече)

Коньки дене мунчалтыме вер. (каток)

Ший имнемын нерже кадыр. Ий умбалне-кыдыр-гадыр. (коньки)

4. Мыскара-влак.(гай почеш мут дене)

Рывыж гай.

Изи Рита ден кокаже ола гыч ялышке унала толыныт. Рита ферма воктене шогышо имньым ужо да куанен пелештыш:

-Ой, кокай, имньыже могай! Ялт рывыж гай.

-А рывыжшым тый ужынат мо?

-Мый огыл, ачам чодыраште ужын. «Рывыж йошкар имне гаяк йошкарге» манын ыле.

Ший пуй.

Саню пукшым пуйжо дене пудыртанеже.

- Чогыт але уш дене пере, -ойлат тудлан.- Пуетым пудыртет.

- Тек,- ыштале Саню.- Вара Элексе чучун гай ший пуй шочеш.

5.Муро «Физкультурник улына».

Изи мечым чумена, тышке-тушко куржталына.

Куржталына, куржталына, тышке-тушко куржталына (2 гана)

Пенгыдын шога Эчан, капканам чот орола.

Орола, орола, капканам чот орола. (2 гана)

Вес командыште Акнаш шогал ок шукто капкаш.

Ок шукто, ок шукто, шогал ок шукто капкаш. (2 гана)

Мече почеш мече-влак капкаш пикшла чонештат.

Чонештат, чонештат, капкаш пикшла чонештат. ( 2 гана)

Физкультурник улына, ик еш гай командына.

Ик еш гай, ик еш гай пенгыдемын кушкына. (2 гана)