Аңлатма язуы
Башлангыч сыйныфларда укучы балалар тиз, аңлап, дөрес итеп укырга тиешләр. Бу бәхәссез хакыйкатьне белмәгән укытучы юктыр, мөгаен. Безнең программада да ул әһәмиятле эш буларак чагылыш таба.
Шундый ук әһәмиятле максатларның берсе - балаларны сөйләргә өйрәтү. Сүз матур итеп, ашыкмыйча, сәнгатьле итеп сөйләргә өйрәтү турында бара. Монысы да бәхәссез, соңгы сыйныфка кадәр саклана торган таләп. Бу таләп тә программаның үзәгендә.Шуның белән бергә, программа сөйләргә өйрәтүнең тагын бер ягына - баланың активлыгына игътибар итә.
Программа укучыны уйлау алымнарына өйрәтү һәм уен үзе теләп әйтеп бирергә күнектерү максатыннан чыгып төзелде. Ана салынган концепция, беренче чиратта, укчыны мөстәкыйль фикерләргә өйрәтә. Бу яктан әдәбият дәресләренең башка фән дәресләренә караганда өстенлеге бар. Дәрестә бала әдәби әсәрнең эчтәлеген таба. Ягъни авторның сәнгатьчә фикерләвен күрә. Ләкин әсәрне аңлау өчен ул үзе дә уйларга тиеш була.
Бурычлар :
Укчылар аңлап, дөрес укырга тиешләр. Сәнгатьле укырга,
Укылган әсәргә анализ ясый белергә. Өлешләргә бүләргә.
Кеше сыйфатының дәрәҗәсен сурәтләү. Вакыйгалар бәйләнешен, Кешенең күңел дөньясын. Каршылык бәйләнешен
Әйтми калдыру Автор хыялы
Темаларның сәгатьләр буенча бүленеше:'
№ | Темалар | Сәг. саны |
1 | Әсәрдән авторны табу | 1 1 |
2 | Әсәрне өлешләргә бүлү | 9 |
-> .3 | Бөтенлек | 5 |
4 | Кеше сыйфатының | 4 |
дәрәҗәсен сурәтләү | ||
5 | Кешенең күңел дөньясы | 6 |
6 | Вакыйгалар бәйләнеше | 8 |
7 | Каршылык бәйләнеше | 8 |
8 | Әйтми калдыру | 7 |
9 | Автор хыялы | 8 |
№ | Дәрес темасы | Кулланылган әдәбият | Укучыларда формалашучы күнекмәләр | Җиһазлау һәм материаллар | Өй эше | Сәгать саны | Үтәлү вакыт ы |
1. | 1 иче һәм 2 иче сыйныфлар да үткәннәрне искә төшерү | Г. Тукайның '"Безнең гаилә" шигыре | -Г. Тукай шигыренең үзенчәлегенә төшенү; кагнашучыларн ы таба белү: -сәнгатьле уку күнекмәләрен ныгыту; - гаиләгә карата мәхәббәт хисе. горурлык хисе уяту | Шартлы билгеләр, сораулар, шагыйрь турында белешмә | Теләгән шигыре н ятларга | 1 | 1.09 |
2-3. | Әсәрдән авторны табу | Клара Булатова "Яшьләр колагына" | -йөгерек уку күнекмәләрен үстерү; - рифманың авазлар охшашлыгы булуын искә төшерү" -автор фикерен аңлата белү. | Клара Бу- латованың портреты | 3 нче бит 1 нче бүлекне ятларга 4 нче бит сәнгатьл е укырга өйрәнер гә | 2 | |
4. | Рөстәм Мингалимов "Яз" | -сәнгатьле уку күнекмәләрен ныгыту; -шигырьдән автор идеясен билгеләү. | Рөстәм Мингалимо в портреты | 5 нче бит, шигырь не дәвам итәргә | 1 | 10.09 | |
5. 6. | Нәҗип Думави "Яз" Разил | -шигырьдән автор катнашкан урынны табарга өйрәтү; - автор идеясен билгеләү, - сәнгатьле уку күнекмәләрен | Автор турында белешмә; Уку китабы 2 иче бүлек. 32 нче бит. "Яз" хикәясе Разил | 5 нче бит. шигырь не ятларга | 1 | г~ |
Вэлиев | үстерү: | Вәлиев | 13 |
| |||
"Кичке | -әсәрлән | портреты. |
| ||||
кояш" | авторны табу: | 6 нчы бит. | 1 |
| |||
идеясен |
| ||||||
билгеләү. |
| ||||||
-бәләнешле |
| ||||||
сөйләм үстерү; | 6 нчы | 20.09 |
| ||||
7. | "Кызык | - әкиятнең | Татар | бит. |
| ||
әкият" | идеясен | халык | шигырь | 1 |
| ||
билгеләү. | әкиятләре | нең |
| ||||
• | эчтәлеген 1 1 |
| |||||
-сәнгатьле | I 1 сөйләргә |
| |||||
8- | сөйләм үстерү; | Төрле | өйрәнер | 24.09 |
| ||
"Бәхет | -автор идеясен | халык | 1 ә | 27.09 |
| ||
9. | чикләвекләр | табу. | әкиятләре | 2 |
| ||
е" Болгар |
| ||||||
халык әкияте | әкият |
| |||||
уйлап |
| ||||||
чыгарыр |
| ||||||
га |
| ||||||
7- 10 |
| ||||||
10. | Мөстәкыйль | -мөстәкыйль | сораулар | нчы | 1.10 |
| |
эш | эшне үтәргә | битләр, | 1 |
| |||
өйрәтү; | Сәнга 1 ь |
| |||||
- уйлау | ле |
| |||||
сәләтләрен | укырга |
| |||||
үстерү. | өйрәнер |
| |||||
гә |
| ||||||
11- | 11ури | -автор идеясен | Нури | 11.10 |
| ||
12 | Арсланов | билгеләү; | Арсланов | 2 |
| ||
"Яшьлек | - сәнгатьле. | портреты. | 15.10 |
| |||
чишмәсе" | йөгерек уку. | әдәбият |
| ||||
бәйләнешле | дәреслеге | 1 1 нче |
| ||||
сөйләм үстерү. | 11 -13 нче | бит |
| ||||
битләр |
| ||||||
Әсәрне |
| ||||||
өлешләргә | 18.10 |
| |||||
13. | таркату. | Мәкальләр | -"()леш" | "Татар | 1 |
| |
- | төшенчәсенә | халык авыз |
| ||||
ачыклык кертү: | иҗаты" 2 |
| |||||
-татар | том | сәнгатьл |
| ||||
халкының | е укырга |
| |||||
мәкаль- | өйрәнер |
| |||||
әйтемнәре. | гә |
| |||||
мәсәл белән |
| ||||||
таныштыру. |
| ||||||
- төп фикер - |
| ||||||
эпитет. |
| ||||||
метафора. |
| ||||||
җанландыр) | әдәбият, 15 | 22.10 |
| ||||
14. | Рөстәм | нче бит. | 14 нче | 1 |
| ||
Мингалимов | -өлешкә бүлү; | автор | бит. |
| |||
"Иң зур | - сәпга 1 ьле ук\ | турында | мәкальл |
| |||
кеше" | күнекмәләрен | белешмә. | әрне |
| |||
үстерү. | ятларга | 25.10 |
| ||||
15. | Роберт | -өлешкә бүлү; | шагыйрь | 1 |
| ||
Миңнуллин | - сәнгатьле уку | портреты. |
| ||||
"Кайтыйк ла | күнекмәләрен | әдәбият. 15 |
| ||||
үзебезгә." | үстерү . | нче бит. | 29.10 |
| |||
16. | Шәүкәт | - икенче | шагыйрь | Шигырь |
| ||
1алиев | өлешен | портреты. | не | 1 |
| ||
"Иртән | уйларга; | әдәбият. 16 | ятларга |
| |||
иртүк." | - сәнгатьле уку | нчы бит. |
| ||||
күнекмәләрен |
| ||||||
үстерү . |
| ||||||
Сәнгать | 12.11 |
| |||||
17. | Шәйхи | -автор | 16-17 нче | ле |
| ||
Маннур | соравына | битләр. | укырга | 1 |
| ||
"Кәҗә белән | җавап бирергә.. | автор | өйрәнер |
| |||
кәбестә." | -уйлау | портреты. | гә |
| |||
сәләтләрен |
| ||||||
үстерергә: |
| ||||||
-сәнгатьле. |
| ||||||
йөгерек уку | 16 нчы |
| |||||
күнекмәләрен | би 1 . |
| |||||
үстерү. | икенче |
| |||||
өлешен |
| ||||||
беренчее | 15.11 |
| |||||
I8. | Мәзәк "Аш - | -мәзәкне ике | 17-IX нче | енец |
| ||
ашка, урыны | өлешкә бүлү; | битләр. | капма- | 1 |
| ||
башка. | -сәнгатьле уку | Мәзәкләр | каршыс |
| |||
күнекмәләрен | ын |
| |||||
үстерү. | язарга |
| |||||
* | сорауга |
| |||||
җавап |
| ||||||
бирергә | 19.11 |
| |||||
19- | Татар халык | -әкиятне | 18-22 нче | әзерләне | 22.11 |
| |
21. | әкияте | өлешкә бүлү | битләр | ргә |
| ||
"Саран | күнекмәләрен |
| |||||
белән | булдыру. |
| |||||
юмарт." |
| ||||||
-сәнгатьле уку |
| ||||||
күнекмәләрен | 26.11 |
| |||||
Бөтенлек | үстерү. |
| |||||
17- |
| ||||||
22. | Клара | -"бөтенлек" | әдәбият,22 | 18нче |
| ||
Булатова | төшенчәсе | бит. | битләр. |
| |||
"Кичә генә" | белән | Җыентык | сөйләргә |
| |||
таныштыру; | өйрәнер |
| |||||
-өлешләре | гәөлешк |
| |||||
күренеп юрган | ә |
| |||||
бөтенлек, | бүләргә. |
| |||||
-өлешләре |
| ||||||
күренми торган |
| ||||||
бөтенлек | 29.11 |
| |||||
икенче |
| ||||||
23. | Клара | -шигырьнең | авторның | өлешен |
| ||
Булатова | өлешенә исем | җыентыгы. | дәвам |
| |||
"Андый | бирү: | әдәбият, 23 | итәргә |
| |||
булмагыз." | - сәнгатьле уку | нче бит |
| ||||
күнекмәсен |
| ||||||
үстерү | 3.12 |
| |||||
24- | Татар халык | -охшаш | татар | 22 нче |
| ||
25. | әкияте "Үги | вакыйгаларның | халык | бит, ике |
| ||
кыз." | уртак | әкиятләре. | генә |
| |||
эчтәлеген әйтү; | әдәбият, 24 | өлешкә |
| ||||
- сәнгатьле уку. | -27 нче | бүләргә |
| ||||
күнекмәләрен | битләр | 6.12 |
| ||||
үстерү |
| ||||||
26. | Бари Рәхмәт | 10.12 |
| ||||
"Кыю һәм | -шигырьнең | әдәбият. |
| ||||
кеше." | вакыйгаларын | 27-28 нче | өпинан |
| |||
үз сүзләре | битләр, | куплетл |
| ||||
белән сөйләргә | авторның | арын |
| ||||
өйрәтү. | портреты | ятларга |
| ||||
- кыска исем |
| ||||||
бирергә өйрәтү. |
| ||||||
-сәгатьле уку |
| ||||||
- | күнекмәләрен |
| |||||
үстерү | 13.12 |
| |||||
• | сәнгатьл |
| |||||
Кеше | е |
| |||||
сыйфатын | -сыйфат | укырга. |
| ||||
ын | гөшенчәсен | Әйтемнәр, җыр | әдәбият. 29 | эчтәлеге |
| ||
27. | дәрәҗәсен | бирү: холкы. | төрле хисләр | нчы бит | н |
| |
сурәтләү | мәхәббәте. | сөйләргә |
| ||||
үкенече, нәф | өйрәнер |
| |||||
рәте. | гәәкиятн |
| |||||
эшчәнлеге, | е | ||||||
ялкаулыгы | тәмамла | ||||||
эдэплелеге - | рга | ||||||
бар да | |||||||
сыйфатлар | |||||||
шигырь | |||||||
11 [эүкэт | -сыйфат | шагыйрь | не | 1 | 17.12 | ||
28. | 1 алиев | дәрәҗәсен | нең | тәмамла | |||
"Җизни | билгеләү. | җыентыкла | рга. | ||||
әкияте" | -шигырьне | ры. | сәнгатьл | ||||
өлешкә бүлү. | әдәбият. | е укырга | |||||
- сәнгатьле уку | 29-30 нчы | ||||||
күнекмәсен | бит | ||||||
булдыру | 20.12 | ||||||
Зыя Мансур | -шатлык хисен | әдәбият, 31 | 1 | ||||
29. | "Мәктәптә". | табу. | нче бит, | ||||
Хакимжан | - сәнгатьле уку | уку китабы | |||||
Халиков | күнекмәсен | 2 нче бүлек | |||||
"Белем иле" | булдыру | 4 нче бит. | шундый | ||||
"Белем | әйтемнә | ||||||
иле" | р уйлап. | ||||||
эзләп | |||||||
килергә | |||||||
Ра(|)аил | -сыйфатны | әдәбият. 31 | 1 | 24.12 | |||
30. | Төхфәтул | бирүне ныгыту. | нче бит | ||||
лин "Сусыз | - сәнгатьле уку | ||||||
елга." | күнекмәсен | ||||||
булдыру | |||||||
Кешенең | • | ||||||
күңел | шигырь | 27.12 | |||||
дөньясы | 1 Патлык, | -"Кемченең | әдәбият. | не ике | |||
31. | Ачулы бала | күңел дөньясы" | 32-33 нче | өлешкә | 1 | ||
төшенчәсен | битләр | бүләргә. | |||||
аңлату. | сәнгатьл | ||||||
- охшашлыкны | е укырга | ||||||
кушарга өйрәтү | өйрәнер | ||||||
гә | |||||||
Модәррие | -лирик | әдәбият, | 1 | ||||
32. | Әгъләмов | шигырьне | 33-34 нче | теләгән | 14.01 | ||
"Урамыбыз | өлешләргә бүлү | битләр. | шигырь | ||||
тузаны" | -лирик герой | автор | не | ||||
һәм автор. | портреты | ятларга | |||||
-ата - анага | |||||||
мәхәббәт хисе.' | |||||||
-дусларга | |||||||
мәхәббәт хисе. | |||||||
-мәктәпкә | |||||||
мәхәббәт хисе | |||||||
тәрбияләү | ел | ||||||
фасылда | |||||||
каршыл | |||||
I абделхәй | -табигатькә | әдәбият. | ык | ||
43. | Сабитов | соклану. | 53-54 нче | бәйләне | |
"Тәүге | - кеше | битләр | шен | ||
батырлык" | сыйфатының | аңлатыр | |||
дәрәҗәсен | га | ||||
билгеләү. | 14.02 | ||||
-уку | |||||
күнекмәләрен | эчтәлеге | ||||
үстерү | н | ||||
сөйләргә | |||||
Иҗади эш. | -бирелгән | әдәбият. | 18.02 | ||
44. | Мәзәкләр. | сорауларга | 55-57 нче | ||
"Тәрбия". | җавап бирергә | битләр | |||
"Карачкы". | |||||
"Киңәш". | |||||
"Иң | |||||
яхшысы". | |||||
"Дорес | |||||
Каршы | түгел" | ||||
лык | 21.02 | ||||
45. | бәйләнеше | Роберт | -Ике өлеш | Нур | хикәяне |
Миңнуллип | арасындагы | 1айсин | н | ||
"Тел". 11ур | автор әйтми | пор грегы. | планын | ||
Гайсин | калдырган | әдәбият. | төзеп | ||
"Озын тел" | өлешне табарга | нче | бетерегә | ||
өйрәтү | битләр | сәнгатьл | |||
46. | е укырга | ||||
өйрәнер | |||||
Вәсилә | -ике өлешкә | шагыйрә | гә | ||
Хәйруллина | бүләргә. | портреты. | Сорауда | ||
"Миңа | -охшаш | әдәбият. | рга | ||
охшаган | урыннарны | нчы | җавап | ||
малай" | кушып, уртак | битләр | бирер! ә | ||
исем бирергә | өйрәнер | ||||
гә | |||||
47- | 25.02 | ||||
48. | |||||
Ш. Мирмухс | -хикәяне | Автор | әсәрне | ||
ин "Хәсән | каршы якларга | турында | дәвам | ||
белән | бүләргә. | белешмә. | итәргә | ||
Хәсән" | .-икесенә дә | әдәбият. 59 | 28.02 | ||
исем бирергә. | -62 нче | 4.03 | |||
-сәнгатьле уку | битләр | ||||
күнекмәләрен | |||||
үстерү |
4 | Габдулла Тукай "Умарта корты вэ чебеннәр" | -ике өлеш арасындагы каршылык бәйләнеше булуын исбат итү. - сәнгатьле уку күнекмәләрен үстерү | автор турында белешмә, әдәбият,нче битләр | 1 | 7.03 | ||
50. | Мөстәкыйль эш. Фирдәүс 1арипова" Ык" | • -мөстәкыйль укып. сөйләргә өйрәнү. - өзекне ике өлешкә бүлү | Туган авыл турында сөйләргә өйрәнер гә | 1 | 11.03 | ||
51. | Карачай халык әкияте "Кыңгыраул ы тычкан баласы" | -автор фгкерен габарга өйрәтү, - сәнгатьле уку күнекмәләрен үстерү | әдәбият, нче битләр | әкиятне дәвам итәргә, укырга өйрәнер гә | 1 | 14.03 | |
52. 53. | Әйтми калдыру | Фәнис Яруллин "Кояштагы тап" "Кайсы кирәгрәк?" Нәби Дәүли "Бала болыт" | -бер өлеше нәтиҗә, бер өлеше сәбәп булуын исбат итәргә — сәнгатьле уку күнекмәләрен үстерү - сәнгатьле уку күнекмәләрен үстерү -әдәби әсәрдә автор укучысы * белән сөйләшә, әсәр эчтәлеге әнә шундый сөйләшүдә табыла дигән | әдәбият, 66-68 нче битләр, автор портреты әдәбият. 69-70 нче битләр, уку китабы. 9 нчы бит | эчгәлеге н сөйләргә сәнгатьл е укырга, сөйләргә өйрәнер гә | 1 1 | 18.03 21.03 |
төшенчәне |
| |||||||
аңлату |
| |||||||
54. | Шәүкәт | -авторның | автор | 1.04 |
| |||
I алиев"Аңла | әйтми | турында | теләгән |
| ||||
шылды'' | калдырган | белешмә. | куплетл |
| ||||
нәтиҗәсен табу | әдәбият. 70 | арын | 1 |
| ||||
-71 нче | ятларга |
| ||||||
-сәнгатьле уку | битләр |
| ||||||
күнекмәсен |
| |||||||
үстерү |
| |||||||
55. | 1 абдулла | -автор фикерен | автор | уку | 4.04 |
| ||
Тукай "Каз", | габарга өйрәтү; | турында | китабы. 1 | 1 |
| |||
төрекмән | белешмә. | нче |
| |||||
халык әкияте | -сәнгатьле уку | әдәбият. | бүлек. 7 |
| ||||
"Төлке белән | күнекмәсен | 71-72 нче | нче бит. |
| ||||
Шакал" | үстерү | битләр | әйтемчә |
| ||||
рне |
| |||||||
ятларга | 8.04 |
| ||||||
56. | Михаил | -кеше | автор | укырга. |
| |||
Зоощенко | күңелендәге | турында | эчтәлеге | 1 |
| |||
"Мескен | хис- | белешмә. | н |
| ||||
Федя" | кичерешләрне | әдәбият, | сөйләргә |
| ||||
аңларга өйрәтү. | 72-77 нче |
| ||||||
-сәнгатьле уку | битләр |
| ||||||
күнекмәсен |
| |||||||
үстерү |
| |||||||
Мәзәк | катнашучы- | әдәбият. 77 | Шигырь | 1 | 11.04 |
| ||
57. | "Кабартма" | ларга бәя бирү. | нче бит. | не |
| |||
-әйтми | уку | сәнгатьл |
| |||||
калдырган | китабы, 1 | е |
| |||||
нче бүлек. | укырга. |
| ||||||
Бари | сораулар |
| ||||||
Рәхмәт | га җавап |
| ||||||
"Зәңгәр | бирергә |
| ||||||
күл" |
| |||||||
Бари Рәхмәт | -охшаган | әдәбият. | Бирем нә |
| ||||
58. | "Сабан - | купле! ларын | 78-79 нчы | рне | 1 | 15.04 |
| |
туенда" | кушарга, уртак | битләр. | үтәргә |
| ||||
исем бирергә. | автор |
| ||||||
- сәнгатьле | турында |
| ||||||
укырга | белешмә |
| ||||||
өйрәнергә |
| |||||||
59. | I ригорий | -автор | автор |
| ||||
Остер | әйтмәгән серне | турында | эчтәлеге |
| ||||
" Серне | табарга. | белешмә. | н |
| ||||
ачты" | -уку | әдәбият,80 | сөйләргә |
| ||||
күнекмәләрен | -81 нче | 18.04 |
| |||||
Автор | үстерү | битләр |
| |||||
хыялы |
| |||||||
60. | Португалия | -"автор хыялы" | әдәбият. | сораулар |
| |||
халык әкияте | төшенчәсе | 8нче | га җавап |
| ||||
"Еланга | белән | битләр | бирергә. |
| ||||
әйләнгән | таныштыру. | укырга |
| |||||
патша кызы" | - югалту, эзләп | өйрәнер |
| |||||
табу. | гә |
| ||||||
югалганны | 22.04 |
| ||||||
кайтарырга |
| |||||||
ярдәм итүче. |
| |||||||
- хыялланып. |
| |||||||
тормышта була |
| |||||||
алмый торган |
| |||||||
образлар уйлап |
| |||||||
табу |
| |||||||
61. | Дональд | -әкияттә дөрес | әдәбият, | биремне |
| |||
Биссет | булмаган | нчы | үтәргә. |
| ||||
"Онытылган | урыннарны | битләр | йөгерек |
| ||||
туган көн" | табарга. | укырга |
| |||||
-сәнгатьле. | өйрәнү |
| ||||||
йөгерек уку | 25.04 |
| ||||||
күнекмәләрен |
| |||||||
үстерү |
| |||||||
62. | Дональд | -хыялларны | әдәбият, 86 | сәнгать |
| |||
Биссет | табарга, | -89 нчы | ле ук) |
| ||||
"Аннабель" | -уку | битләр | күнекмә |
| ||||
күнекмәләрен | л әрен |
| ||||||
үстерү | үстерү |
| ||||||
II жал и эш | 29.04 |
| ||||||
63. | Ханс | әкиятне дәвам | әдәбият, 89 | әкиятне |
| |||
Кристиан | итәргә | -92 нче | укырга. |
| ||||
Андерсен. | битләр | эчтәле |
| |||||
Дания | ген |
| ||||||
язучысы | сөйләргә |
| ||||||
"Борчак | 2.05 |
| ||||||
өстендәге |
| |||||||
принцесса" |
| |||||||
64. | Джонатан | -автор хыялы | әдәбият. | уку | ||||
Свифт | белән танышу. ' | нче | күнекмә | 6.05 | ||||
""1 улли вер | -\ к\ | битләр | л әрен | 1 | ||||
пәһлеваннар | күнекмәләрен | үстерү. | ||||||
илендә" | үстерү | эчтәле | ||||||
ген | ||||||||
үстерү | ||||||||
65- | Бертуган | -әкият | әдәбият, 97 | сораулар | 13.05 | |||
66. | Якоб һәм | сюжетын | -107 нче | га җавап | 2 | 16.05 | ||
Вильгельм | сөйләргә, | битләр | бирергә | |||||
Гриммнар | -онытылган | |||||||
Касыйм | вакыйгаларны | |||||||
Фәсахов | бер - ике сүз | |||||||
тәрҗемәсе | белән язарга | |||||||
'"Батыр | ||||||||
тегүче" | • | |||||||
67. | Кытай халык | -автор уйлаган | әдәбият. | •эчтәле | 20.05 | |||
әкияте | могҗизаны | ген | 1 | |||||
"Теләнче | габарга. | нчы битләр | сөйләргә | |||||
яулыгы" | -сәнгатьле уку | өйрәнер | ||||||
күнекмәләрен | 1 ә | |||||||
үстерү | ||||||||
68. | Йомгаклау | үтелгән | укучыларга | 1 | 23.05 | |||
дәресе | темаларны искә | сораулар | ||||||
төшерү | ||||||||
Технология
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 |
