Рабочая программа по родному (марийскому) языку в 6 классе МБОУ «Сардаяльская основная общеобразовательная школа» на учебный год (стр. 1 )

Рассмотрено на заседании Согласовано: Утверждаю: педагогического совета Зам. директора по УВР Директор школы

МБОУ «Сардаяльская основная МБОУ «Садаяльская основная //

общеобразовательная школа» общеобразовательная школа» Приказ №_____

Протокол №__ ___________ / И../

от «____»_______20__г. от «___»_____20__г

РАБОЧАЯ ПРОГРАММА

по родному (марийскому) языку в 6 классе

МБОУ «Сардаяльская основная общеобразовательная школа»

на учебный год

Учитель:

Количество часов в год: 68 часов

в неделю: 2 часа

Рабочая программа составлена на основе:

- программы курса «Марий йылме программе V – XI класслан», Йошкар-Ола, 2004 ий.

- Учебник: , . Марий йылме. 6-шо класслан учебник, Йошкар-Ола, 2008 ий.

. Марий йылме. Теорий 5-9 класс, 1993 ий.

Умылтарымаш

Mарий йылме - тиде марий калыкын шочмо йылмыже, эн кугу поянлыкше. Тунемше тидын дене изинекак палыме лиеш. Ача-аван ойыштым кече еда колын, илыш-корныш Шочмо йылмым тыршен тунемын, ÿдыр-рвезе-влак илышлан кÿлшö пеҥгыде умылымашым налыт, уш-акылышт шуаралтеш. Марий йылме школышто – ушан, чолга у тукымым куштымо ÿшанле йöн.

Марий йылме дене туныктымаш пашам кыдалаш школлан лукмо шинчымаш стандартым, Марий образовательный учрежденийын кугыжаныш концепцийжым, Марий Эл Республикын базисный, этнокультурный компонентан учебный план-влакым, кугыжаныш доктриным, методикын йодмыжым шотыш налын пашам ыштыман.

Паша икте почеш весе ешаралтынак лектеш. Нунын коклаште поснак кÿлешанже тыгай:

-йылмын сöралжым (сылнештыраме йöнжым) палаш да кучылт мошташ;

-эн ончычак кутырымо йылмым лывырташ.

Текстым шкевуя чоҥымо годым кум тÿҥ сомыл чак кылдалтшаш:

- мом каласаш шонымо возышо-ойлышо еҥлан шканжат, молыланат раш лийже;

- текст логико-композиционный могырым чаткан ышталтше (ик ужаш весе дене кылдалтше, ик шонымаш гыч весе кÿрылтде лектын шогыжо);

- йылме лывырге, чын да ару лийже.

5 классын программыже эн ончычак йылме нерген мутланен налаш да вара тÿҥалтыш класслаште тунеммым иктешлен ушештарыме почеш теве мом тунемаш темла:

1)  мут сочетаний да предложений нерген тунемше-влакын шинчымашыштым келгемдаш да кумдаҥдаш;

2)  фонетика, графика, орфографий да орфоэпий дене паша;

3)  мут поянлык нерген шинчымаш (мутын лексический да грамматический значенийже, омоним, синоним, антоним), молат; лексика дене кылдалтше чыла йодыш 5 классыште тунемалтеш;

4)  мутын составше; мут ышталтмаш, мут ышталтме тÿрлö йöн.

Идалык мучко текст дене паша ышталтеш.

Программан ойыртемже тыгай: тудо

- школышто туныктымо пашам марий йылме наукын кызыт вияҥме кÿкшытшö деке лишемда;

- тыгодымак тÿрлö йодыш гыч утларак кÿлешанжым йочалан умылаш лийшыжым веле тунемаш темла;

- теорийым практика дене чак кылдаш налме шинчымашым кучылт моштышаш корным палемда.

Программе ваш кылдалтше кок ужашлан шелалтеш:

- тунемше йылме наукын тÿрлö ужашыж нерген теоретический шинчымашым налшаш;

- шинчымашым кучылт моштышаш (тунемше чаткан да лывырге йылме дене ойлен да возен моштышаш, препинаний знак-влакым йоҥылыш деч посна шындышаш).

Программын чоҥалтмыже.

Кыдалаш школлан ямдылыме марий йылме программе - туныктымо пашаште тÿҥ документ, тудо йоча-влаклан шочмо йылме нерген могай да мыняр шинчымашым, тудым кучылт моштымо усталыкым пуаш кÿлмым палемда. Программе предметын тÿрлö ужашыжым тунемме радамым палемда, нунын кокласе кылым класс гыч классыш пеҥгыдемден толаш йöным ышта.

VI классыште тÿҥ шотышто морфологий ден орфографий тунемалтыт.

Тунемме ий кажне классыште шочмо йылме нерген мутланыме дене тÿҥалеш. Тÿҥ шонымаш - воспитаний; марий йылмым, шочмо калыкым йöратыме шижмашым йоча шÿмеш чÿкташ. Тыгодым мемнан йылмынам тунемме кумылын тÿня мучко шарлымыжым почын ончыктыман. Ятыр элын лÿмжö лектын кертеш: Финляндий, Эстоний, Венгрий, США, Франций, Японий, Германий, Швеций, Швейцарий. Южыштыжо вузлаште тунемыт, южыштыжо - посна еҥ-влак. Шкенан йылмына дене кугешныме кумылым ылыжташак тыршыман.

Мутат уке, тÿҥ паша - тунемше-влаклан у шинчымашым пуаш. Пашам куштылемдыме йöн - ончыч тунеммым ушештарымаш. Программыште чыла класслан ты шумлык жапым ойырымо.

Программын ик ойыртемже тыгай: тудо

1) школышто туныктымо пашам марий йылме наукын кызыт вияҥме кÿкшытшö дек лишемда;

2) тыгодымак шуко тÿрлö йодыш (материал) гыч утларак кÿлешанжым, йочалан умылаш лийшыжым веле тунемаш темла;

3) теорийым практика дене чак кылдаш - налме шинчымашым кучылт моштышаш корным палемда. Тиде паша, мутат уке, урокышто тÿҥ верым налшаш. Садланак чыла гаяк тема почеш практический заданий нерген ойлалтеш. Тыгай, мутлан: «Гласный ден согласныйым чын каласымаш», «Пушкыдо согласный йÿк-влакым чын ойлен моштымаш», «Синоним-влакым муын да кучылт моштымаш» да ятыр молат.

Пытартышлан программе кажне класслан тыгай ужашым темла: «Тунемше ий мучашеш мом ыштен моштышаш». Тыге икте-весышт деч ойыраш лийдыме кок умылымаш шочеш: шинчымаш да мошты­маш. Коклаштышт чынак пеҥгыде кыл лиеш гын веле туныктымо пашан пайдаж нерген ойлен кертына.

Садлан программе ваш кьшдалтше кок ужашлан шелалтеш. Нунын негызеш: 1) тунемше йылме наукын тÿрлö ужашыж нерген теоре­тический шинчымашым налшаш да 2) ты шинчымашым кучылт моштышаш (ойлымо-возымо йылмыже чатка, лывырге лийшащ; мутым чын возен моштышаш; препинаний знак-влакым йоҥылыш деч посна шындышаш).

Йылме лывыртыме паша.

I. Текст нерген тунеммым ушештарен келгемдымаш. Текстын чоҥалтмыже.

Официально-деловой стиль нерген тÿҥ умылымаш.

Йодышлан вашмут: мутлан, «Эр гыч кас марте» тема тунемшын ик кечыже кузе эртыме нерген тыгай йодыш-влакым темлен кертеш:

1. Тыйын эрет кузе тÿҥалеш?

2. Физзарядкым аклен моштет мо?

3. Школыш каяш кузе ямдылалтат?

4. Урокышто пашам кузе ыштет?

5. Могай предметым тый утларак йöратет? Молан?

6. Школышто йолташет-влак коклаште шкендым кузе кучет?

7. Урок деч вара жапым кузе эртарет?

8. Сурткöргыштö могай пашам ыштет?

9. Тиде кече шканетше келшен але уке?

Текстым лудмо почеш каласкалымаш, тудын темыж ден тÿҥ шоны-машыжым умылтарымаш. Пöлем, пöрткöргö але пÿртÿс нерген возымо текст негызеш тичмаш але кÿчык изложений (сераш, каласкалаш).

Сочиненийлан материалым погымаш, возымо годым тудым тÿшкалан шеледымаш. Сочиненийын (текстын) аҥысыр да кумда планже.

Пöлем але пöрткöргö, тыгак пÿртÿс нерген описаний сынан сочи­нений, мутлан: «Марий йылме кабинет», «Школысо музей», «Пашалан туныктышо мастерской», «Шочмо вер-шöрем», «Молан мый шыжым (кеҥежым, телым, шошым) йöратем», «Йöратыме пушеҥгем», «Школ йолгорно» да молат.

Каласкалыман сочинений, мутлан: «Мыйын пошкудем (йолташем, авам, палымем да молат)», «Кеҥеж (теле) каникулем», «Мыйын яра жапем», «Сарын ветеранже каласкала», «Пашан ветеранже самырык жапшым шарналта» да молат.

Шонкалымашан сочинений, мутлан: «Ончыклык нерген мыят шонкалем», «Сайынрак тунемаш мыланем мо мешая», «Шочмо йылме молан эн шергакан», «Шочмо мландым молан ава дене таҥастарена», «Паша - илыш негыз», «Поро паша ÿмырым шуя» да молат.

Сÿрет почеш описаний-сочинений.

Грамматический сочинений.

Йолташлан, родо-тукымлан, палымылан монь серышым, саламлымашым возымаш.

Пырдыжгазетлан але «Ямде лийлан» изи фельетоным серымаш.

II. Текстын темыж ден тÿҥ шонымашыжым пален моштымаш. Текстым ужашлан шеледымаш, ужаш-влак кокласе кылым палымаш. Текстлан аҥысыр да кумда планым ыщташ тунеммаш. Кутырымо, научный але сылнымутан стиль дене возымо текст-влакым ойыркален моштымаш. Официально-деловой стильым палымаш. Каласкалыман, шонкалымашан да описаний-сочинений-влакым возаш тунеммаш. Деловой кагаз дене пашам умбакыже ьштымаш.

Тунемше ий мучашеш мом ыштен моштышаш

Тунемше ий мучашеш мом ыштен моштышаш

- Марий мут поянлыкым классыште тунемме семын тÿрлö могырым умылтарен кертшаш;

- V - VI класслаште тунемме ойлымаш ужаш-влакым пален да лончылен моштышаш; нунын дене мут сочетанийым, предложенийым чын чоҥышаш; нине ойлымаш ужаш-влакын предложенийыште могай член лиймыштым умылтарышаш;

- тунемме ойлымаш ужашласе мут-влакын ышталтме йöныштым палышаш; нуным состав дене лончылен моштышаш;

- V - VI класслаште тунемме орфограммым муын, умылтарен моштышаш;

- ончыч тунемме пунктограммым палышаш да умылтарышаш;

- пöлем, пöрткöргö але пÿртÿс нерген возымо текстым тичмашын але кÿчыкын каласкален моштышаш; текстлан кумда планым ыштышаш; туныктышын темлымыж почеш сочиненийым официально-деловой стиль дене возышаш; тунемше деловой кагазым серен моштышаш;

- тÿрлö марий мутер дене, тыгак рушла-марла але марла-рушла мутер дене пайдаланен моштышаш.

Тунемме ий мучко контрольный паша тынаре лийшаш

№	Паша-влак	VI класс
1. 2. 3.	Диктант Изложений: а) йылме урокышто б) литератур урокышто Сочинений: а) йылме урокышто б) литератур урокышто	6 2 2 2 2

Теме-влакым тунемаш - 58 шагат; йылме лывыртыме пашалан - 4 шагат; контрольный паша - 6 шагат. Чылаже - 68 ша­гат, арняште 2 шагат.

Марий йылме дене 6 класслан тунемме урокым шеледымаш.

Тема	Урок	Дата проведения	Фактически провведено	Д/З
Тема 1. Ушештарымаш.	Урок 1. Шочмо йылме нерген мутланымаш. Шулдыран ой-влак.
Тема 1. Ушештарымаш.	Урок 2. 5-ше классыште тунеммым ушештарымаш. Морфологий. Фонетика.
Тема 1. Ушештарымаш.	Урок 3. Грамматический паша дене тергыме диктант.
	Пале мут (11 шаг.)
Тема 2. Пале мут.	Урок 4. Пале мут нерген умылымаш.
Тема 2. Пале мут.	Урок 5. Пале мутын таҥастарыме степеньже.
Тема 2. Пале мут.	Урок 6. Пале мутын превосходный степеньже.
Тема 2. Пале мут.	Урок 7. Пале мутым ыштыше суффикс-влак. Сложный пале мут.
Тема 2. Пале мут.	Урок 8. Пале мутын лÿм мут семын кучылталтмыже.
Тема 2. Пале мут.	Урок 9. Вончештарыме значениян пале мут дене палдарымаш.
Тема 2. Пале мут.	Урок 10. Кутырымо да возымо годым синоним да антоним пале мут-влакым кучылтмаш.
Тема 2. Пале мут.	Урок 11. Й. сынан сочинений «Йöратыме пушеҥгем».
Тема 2. Пале мут.	Урок 12. Пале мутым морфологически лончылымаш.
Тема 2 Пале мут.	Урок 13. Тергыме диктант. Пале мут.
	Чот мут (10 шаг.)
Тема 3. Чот мут.	Урок 14. Чот мутын ойлымаш ужаш ойыртемже.
Тема 3. Чот мут.	Урок 15. Чот мутын ышталтмыже.
Тема 3. Чот мут.	Урок 16. Шотлымо чот мут.
Тема 3. Чот мут.	Урок 17. Радам чот мут.
Тема 3. Чот мут.	Урок 18. Дробан чот мут.
Тема 3. Чот мут.	Урок 19. Чот мут пелен лÿм мутын кучылталтмыже.
Тема 3. Чот мут.	Урок 20. Чот мут-влакым возен моштымаш.
Тема 3. Чот мут.	Урок 21. Й. . Сад ялнам сöрастара.
Тема 3. Чот мут	Урок 22.Чот мут-влакым лÿм мут пелен да лÿм мут деч посна кучылтмаш.
Тема 3. Чот мут.	Урок 23. Тергыме диктант. Чот мут.
	Олмештыш мут (14 шаг.)
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 24. Олмештыш мут нерген умылымаш.
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 25.Вопросительно-относительный олмештыш мут-влак.
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 26. Определительный да указательный олмештыш мут-влак.
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 27.Неопределенный, отрицательный олмештыш мут - влак.
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 28. Лÿм мут, пале мут, да чот мут олмеш кучылталтше олмештыш мут-влак.
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 29.Олмештыш мутым кучылт да возен моштымаш.
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 30.Олмештыш мутын падеж дене вашталтмыже.
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 31. Тергыме диктант. Олмештыш мут.
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 32.Олмештыш мутым лончылымаш..
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 33. Й. планым ыштымаш, возымаш.
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 34.Изложенийым возымаш.
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 35.Олмештыш мутым морфологически лончылымаш. Иктешлымаш.
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 36. Урок-экспедиций "Олмештыш мут кугыжаныште".
Тема 4. Олмештыш мут.	Урок 37.Тергыме диктант. Олмештыш мут.
	Наречий (19 шаг.)
Тема 5. Наречий.	Урок 38.Наречий нерген умылымаш.
Тема 5. Наречий.	Урок 39. Наречийын тÿшкажым палымаш.
Тема 5. Наречий.	Урок 40. Й. сынан сочинений "Шочмо верем ончен куанем".
Тема 5. Наречий.	Урок 41.Сочиненийым возымаш.
Тема 5. Наречий.	Урок 42. Наречийын ышталтмыже.
Тема 5. Наречий.	Урок 43. Сложный наречий-влак.
Тема 5. Наречий.	Урок 44. Текст дене паша.
Тема 5. Наречий.	Урок 45.Наречий- влакым возен моштымаш.
Тема 5. Наречий.	Урок 46.Наречийын степеньже.
Тема 5. Наречий.	Урок 47.Синоним ден антоним наречий-влакым кучылт моштымаш.
Тема 5. Наречий.	Урок 48. Й. .
Тема 5. Наречий.	Урок 49. Изложенийым возымаш.
Тема 5. Наречий.	Урок 50. Наречийым морфологически лончылымаш.
Тема 5. Наречий.	Урок 51. Наречий нерген иктешлымаш урок.
Тема 5. Наречий.	Урок 52. Урок-экспедиций. "Наречий кугыжаныште".
Тема 5. Наречий.	Урок 53. Й. Л.П. сÿрет почеш сочинений "Ах, шошо, шошо."
Тема 5. Наречий.	Урок 54. Сочиненийым возмаш.
Тема 5. Наречий.	Урок 55. Текстыште наречий-влакым кучылт моштымаш.
Тема 5. Наречий.	Урок 56. Грамматический паша дене тергыме диктант.
	Ушештарымаш (12 шаг.)
Тема 6. Ушештарымаш	Урок 57.Ушештарымаш урок. Устный грамматический сочинений "Пале мут".
Тема 6. Ушештарымаш	Урок 58.Устный грамматический сочинений "Олмештыш мут".
Тема 6. Ушештарымаш	Урок 59. Текст дене паша.
Тема 6. Ушештарымаш	Урок 60.Устный грамматический сочинений "Чот мут".
Тема 6. Ушештарымаш	Урок 61. Устный грамматический сочинений "Наречий".
Тема 6. Ушештарымаш	Урок 62. Текст дене паша.
Тема 6. Ушештарымаш	Урок 63. Урок-экспидиций "Ойлымаш ужаш-влак кугыжаныште".
Тема 6. Ушештарымаш	Урок 64. Текст дене паша.
Тема 6. Ушештарымаш	Урок 65. Тунемме ойлымаш ужаш-влакым ушештараш тест-влак.
Тема 6. Ушештарымаш	Урок 66.Тест-влакым ыштымаш.
Тема 6. Ушештарымаш	Урок 67. Идалыкаш контрольный паша: диктант, грамматический паша-влак.
Тема 6. Ушештарымаш	Урок 67,68. Пÿртÿсыш экскурсий.

Рассмотрено на заседании Согласовано: Утверждаю: педагогического совета Зам. директора по УВР Директор школы