Инструктивно-методическое письмо (стр. 4 )

3) жүмлиләрниң аддий түрлири, жүмлиниң баш бөләклири, имла вә пунктуациялик қаидилири билән тонуштуруш;

4) ана тилини сөйүшкә, қәдирләшкә үгитиш;

5) тил арқилиқ мунасивәт бағлаш түрлири– тиңшаш, оқуш, нутуқ, йезиш, өзләштүрүш жәриянида бу вәзипиниң һәммә усуллирини қоллинишни билишкә үгитиш;

6) Тилдики һадисиләрни тәһлил қилип, уларниң маһийитини пәриқ қилиш адәтлирини бир изға селиш.

Башланғуч синипта уйғур тили дәриси оқуғучиниң мәнтиқий ой-пикрини риважландуруп, инсанийәт яратқан мәдәний мирасни егиләш, кишилик мунасивәт қурали екәнлиги һәққидә көз қарашлирини шәкилләндүриду.

2-синип. Уйғур тили – “Атамұра”, 2009.

3-синип. Уйғур тили. .– “Атамұра”,2003.

4-синип. Уйғур тили. и др.– “Атамұра”, 2004.

“Оқуш” дәрислигидә балиниң әдәбий әсәргә болған қизиқишини, инсаний вә адәмгәрчилик һис-туйғулирини ойғитип, мустәқил ойландуридиған әсәрләр, парчилар берилди. Һәр бир бала мәзкүр дәрисликтә хәлиқ еғиз ижадийити һәм классик нәмунилиридин сирт, қериндаш хәлиқләр әдәбиятидин елинған әсәрләр билән тонушуқа муйәссәр болиду. Бу хил материаллар оқуғучиниң һәртәрәплимә мәлумат елип чиқишиға, аң-сезими вә ой-параситиниң өсүшигә мүмкинчилимк яритиду.

Мәзкүр пәнни оқутушниң асасий мәхсити:

- мәзмун жәһәттин оқуғучини шәхс сүпитидә шәкилләндүрүп, ой-параситини өстүрүш һәм униң бойиға адиллиқ билән меһриванлиқ охшаш инсаний хисләтләрни сиңдүрүш;

- услуб жәһәттин оқуғучиға тәклип қилинған мәтинләрни саватлиқ һәм яхши оқушқа адәтләндүрүш;

- оқуғучиниң ана тилимиздики сөзләрниң күчи вә қудритини әстәрлик мәналирини һис қилиш арқилиқ чүшинишигә һәм уларни өзләштүрүшигә қол йәткүзүш.

Башланғуч синипларда оқуғучиларниң билимини тәкшүрүш еғизчә вә язма шәкилдә әмәлгә ашурилиду. Оқуш чевәрлигини тәкшүрүш жилиға 2 қетим: биринчи йерим жиллиқта вә оқуш жилиниң ахирида жүргүзүлиду.

Тәкшүрүш жәриянида: оқуш чапсанлиғи, дуруслиғи, ипадилик оқуши, саватлиқлиғи тәкшүрүлиду.

Башланғуч синипларда орунлинидиған язма ишлардин асасән изаһәт вә инша елиниду. Бу хил язма ишлар оқуғучиларниң тил байлиғиниң дәрижисини, ой-пикрини дурус, пәйдин-пәй йәткүзүш қабилийитини тәкшүрүшкә ярдәм бериду.

2-синип. Оқуш. .– “Атамұра”, 2009.

3-синип. Оқуш. – “Атамұра”, 2003.

4-синип. Окуш китави. и др.– “Атамұра”, 2004.

Об особенностях преподавания узбекскому языку и литературному чтению

в 1-4 классах общеобразовательных школ с узбекским языком обучения

1 класс

Әліфбе. У. Уринбаев – “Жазушы”, 2000

Әліфбе. Рабочая тетрадь № 1, 2. У. Уринбаев – “Жазушы”, 2000

Савод талими У. Уринбаев – “Жазушы”, 2000

Савод талими. Методическое руководство. У. Уринбаев – “Жазушы”, 2000

Узбек тили. Рабочая тетрадь № 1, 2, 3. У. Уринбаев – “Жазушы”, 2000

Узбек тили. Методическое руководство № 1, 2, 3. У. Уринбаев – “Жазушы”, 2000

Алифбе. У. Уринбаев. – Жазушы, 2008.

2 класс

Узбек тили У. Уринбаев –“Жазушы”,2000

Узбек тили. Методическое руководство. У. Уринбаев– “Жазушы”,2000

Узбек тили. Дидактикие материалы. У. Уринбаев – “Жазушы”, 2000

Узбек тили. Қиын дыбыстар. У. Уринбаев – “Жазушы”, 2000

Окиш китабы. М. Юнусова, М. Хомутова – “Жазушы”, 2000

Укиш китабы. Хрестоматия. М. Юнусова – “Жазушы”, 2000

Укиш китабы. Методическое руководство. М. Юнусова –“Жазушы”, 2000

Укиш китабы. Дидактикие материалы. М. Юнусова – “Жазушы”, 2000

Узбек тили. У. Уринбаев. – Жазушы, 2008

Укиш китаби. М. Юнусова, Б. Хамутова.

3 класс

Узбек тили У. Уринбаев, М. Ботиров – “Жазушы”, 2000

Узбек тили. Методическое руководство У. Уринбаев, М. Ботиров– “Жазушы”, 2000

Узбек тили. Дидактические материалы. У. Уринбаев, М. Ботиров– “Жазушы”, 2000

Узбек тили. Қиын дыбыстар. У. Уринбаев – “Жазушы”, 2000

Укиш китаби. Хрестоматия. Г. Мухитдинова – “Жазушы”, 2000

Укиш китаби. Методическое руководство. Г. Мухитдинова –“Жазушы”, 2000

Укиш китаби. Дидактические материалы. Г. Мухитдинова –“Жазушы”, 2000

Узбек тили. У. Уринбаев. – Жазушы, 2008

Укиш китаби. Г. Мухитдинова, Н. Курбонкулова. – Жазушы, 2008

4 класс

Узбек тили. Методическое руководство У. Уринбаев, М. Батиров –“Жазушы”, 2004

Узбек тили. Дидактические материалы. У. Уринбаев, М. Батиров – “Жазушы”, 2004

Узбек тили. Қиын дыбыстар. У. Уринбаев, М. Батиров –“Жазушы”, 2004

Укиш китаби. Ф. Тайжанова– “Жазушы”, 2004

Укиш китаби. Тайжанова – “Жазушы”, 2004

Укиш китаби. Методическое руководство. Ф. Тайжанова – “Жазушы”, 2004

Укиш китаби. Дидактические материалы Ф. Тайжанова – “Жазушы”, 2004

Перечень учебников и учебно-методических комплексов дополнительной учебной литературы, рекомендованных к использованию в учебном году по циклу фондирования и литературы для внеклассного чтения и пополнения библиотек для 1-4 классов общеобразовательных школ Республики Казахстан (Приложение 2 к приказу Министра образования и науки РК от «3» апреля 2009 г. № 000).

1. Занимательная грамматика (2 класс) Т. Кульгильдинова Атамұра 2009.

2. Қазақ тілі. Демонстрационный материал. 1-4 классы А.Қайырбекова Атамұра 2009.

3. Қазақ тілі. Грамматикалық анықтағыш (каз/рус) Ж. Түймебаев Мектеп, 2007.

4. Азбука дорожного движения. Плакаты (Автор не указан) Мектеп,2008.

5. Жол қозғалысының әліппесі. 1-4-сыныптар (на каз., рус. языках). В. Лим, Б. Балтанова, А. Гудков Мектеп, 2008.

6. Рабочая учебная программа по предмету «Правила дорожного движения». 1-4 классы (не указан) Мектеп, 2008.

7. Салауаттану. Әліппе-дәптер. 1-сынып (на каз., рус. языках) Ә.Әділханов, К. Жаңабердиева. Алматыкітап, 2007.

8. Салауаттану. Оқулық. 2-4-сыныптар (на каз.,рус. языках) А.Әділханов, К. Жаңабердиева Алматыкітап, 2005.

9. Салауаттану. Әдістемелік құрал. 1-4-сыныптар (на каз.,рус. языках) Ә.Әділханов, К. Жаңабердиева Алматыкітап, 2004.

10. Дидактические материалы по математике. 1 класс Т. Благовестная Келешек-2030, 2008.

11. Сборник проверочных диктантов по казахскому языку. 1-4 классы О. Мурзагельдинова Келешек-2030, 2008.

12. Экологическая зоркость. Методическое пособие. 1-4 классы А. Васильева Келешек-2030, 2008.

13. Қазақ балалар әдебиетінің хрестоматиясы (1, 2, 3-кітаптар) Ш. Ахметов Арман-ПВ, 2008.

14. Қазақ тілі. Таблицы и схемы.(для 1-9 классов школ с русским языком обучения) Д. Ақанова, А. Алдашева, Қ.Қадашева, Э. Сүлейменова Арман-ПВ,2008.

15. Қазақ тілінен жазба жұмыстар С. Тұрсынғалиева Арман-ПВ,2008.

16. Казахский язык: базовый курс. Учебное пособие А. Кудерина Арман-ПВ,2008.

17. Бастауыш мектепке арналған қазақша-орысша түсіндірме сөздік. Казахско-русский словарь Ә.Алмабаев Арман-ПВ, 2003.

18. Казақ тілі. Суретті кестелер мен үлестірмелі материалдар. 1-4-сыныптар Ә.Наурызбаева Арман – ПВ, 2002.

19. Дүниетану. Бастауыш сыныптарға арналған анықтамалық. 1-4-сыныптар Қ.Аймағамбетова, Ш.Әлдібекова Арман-ПВ, 2002.

20. Мен мектепке барамын (каз/рус) Ә.Әбдінұров, Ә.Бүшікова Sansam, 2008.

21. Жаяу жүргіншілер мектебі. 1-4 сыныптар. 1, 2-бөлімдер (на каз.,рус. языках) С. Трофимова, М. Жакиянова Sansam, 2006.

22. «Қазақстанға саяхат». Лото-ойын (мектеп жасындағы балаларға арналған) Е. Парфенова, Н. Бузунов Таймас

23. Дайындауыш немесе қазақ тілінен 55 сабақ. Бастауыш мектеп М. Абаева-Бегалиева, З. Ермуханова, Ш. Куанышбаева Шикула, 2005.

24. Репетитор, или 55 занятий по русскому языку. Начальная школа В. Гетманова Шикула, 2008.

25. Волшебное путешествие в страну Гетманова Шикула, 2007.

26. Математика. 1 класс. С. Чакликова, Ш. Курманалина, С. Соколова и др. – НЦИ.

27. Математика. 2 класс. С. Чакликова, Ш. Курманалина, Т. Левченко и др. – НЦИ.

28. Музыка. 2 класс. Б. Утемуратова, Е. Писаренко, К. Байсеитова. – НЦИ.

29. Мультимедийный электронный учебник "Дүниетану". 1-4 классы. К. Жунусова, К. Аймагамбетова. – Атамұра, 2005.

30. Мультимедийный электронный учебник. " Қазақ тiлi". 1-4 классы. А.Кайырбекова. Атамұра, 2007.

31. Мультимедийный электронный учебник "Родное слово ". 1 класс. В. Павленко и др. – Атамұра, 2005.

32. Мультимедийный интерактивный учебник "Веселая математика". 1 класс. – Т. Оспанов, А. Абишев. – Атамұра, 2005.

33. Мультимедийный электронный учебник "Литературное чтение". 2-3 классы. В. Павленко, Т. Абенова и др. – Атамұра, 2005.

34. Мультимедийный электронный учебник "Литература". 4 класс. В. Павленко и др. – Атамұра, 2005.

35. Мультимедийный интерактивный учебник по информатике. 1-11 классы. А. Абишев, А. Кучеренко. – Атамұра, 2005

На начальном уровне образования средней школы углубленное изучение предмета, а также изучение по выбору отдельных факультативных и кружковых курсов осуществляется по дополнительной программе, подготовленной учите­лем самостоятельно и утвержденной на методическом объеди­нении школы. А также для повышения качества обучения и мотивации учащихся начальной ступени общеобразовательных школ предлагается перечень образовательных электронных изданий, разрешенных Министерством образования и науки Республики Казахстан к использованию в 1-4 классах общеобразовательных школ Республики Казахстан на учебный год (Приложение 4 к приказу Министра образования и науки РК от “3” апреля 2009 г. № 000).

1. Великий Шелковый путь. Мультимедийный учебник каз./рус./

англ. RGB-studio,2007.

2. Казахский язык. Интер-активные электронные УМК. 2-11 классы рус. Nurecom,2008.

3. Русский язык. Интер-активные электронные УМК. 2-11 классы каз. Nurecom,2008.

4. Английский язык. Интер-активные электронные УМК. 2-11 классы каз./рус. Nurecom, 2008.

5. Language teacher. Электронный переводчик ЕR850 с электронным учебным курсом Ectaco-Bilimpaz Astana, 2007.

6. Jet Book. Электронная книга Ectaco-Bilimpaz Astana,2008.

7. Оригинальные справки: «Borland Delphi 7»; «Internet»; «Excel»; «Word»; «Windows XP» рус Технокон ВК, 2007.

8. Комплект таблиц-плакатов «Табличный процессор MS Excel 2000»; «Текстовый процессор MS Word 2000» рус. Технокон ВК,2003.

9. Серия таблиц-плакатов «Windows XP»; «Internet»; «Turbo pascal 7,0» каз./рус. Технокон ВК, 2007.

10. Серия таблиц-плакатов «Информатика. Компьютер и периферийные устройства» каз./рус. Технокон ВК, 2007.

11. Техника безопасности при работе на персональном компьютере. рус. Технокон ВК,2007.

12. «Turbo pascal». Рабочая тетрадь рус. Технокон ВК,2008.

13. Серия таблиц-плакатов: «Corel Draw X3»; «Photoshop CS2» рус. Технокон ВК,2008.

Кроме этого в учебном году по усмотрению администрации школы могут быть дополнительно использованы в учебном процессе следующие учебно-методические комплексы согласно приказу Министра образования и науки РК от “10” апреля 2008 г. № 000. Приложение 2.

1. Самопознание. 1 класс Ж. Кишкентаева, К. Шамшидинова – Бөбек, 2007.

2. Самопознание. Методическое руководство. 1 класс– Бөбек, 2007.

3. Самопознание. Тетрадь ученика. 1 класс – Бөбек, 2007.

4. Самопознание. 2 класс , и др. – Бөбек, 2007.

5. Самопознание. Методическое руководство. 2 класс– Бөбек, 2007.

6. Самопознание. Тетрадь ученика. 2 класс – Бөбек, 2007.

7. Самопознание 3 класс И. Калачева, К. Шамшидинова, А. Нугманова и др. – Бөбек,2007.

8. Самопознание. Методическое руководство. 3 класс – Бөбек,2007.

10. Самопознание. 4 класс И. Калачева, К. Шамшидинова, А. Нугманова и др.– Бөбек, 2007

11. Самопознание. Методическое руководство. 4 класс.– Бөбек, 2007

12. Самопознание. Тетрадь ученика. 4 класс – Бөбек, 2007

О ПРЕПОДАВАНИИ ОСНОВ НАУК

В 5-11 КЛАССАХ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ ШКОЛЫ

ОБРАЗОВАТЕЛЬНАЯ ОБЛАСТЬ «ФИЛОЛОГИЯ»

ӨЗГЕ ТІЛДЕ ОҚЫТАТЫН МЕКТЕПТЕРГЕ

АРНАЛҒАН ҚАЗАҚ ТІЛІ

оқу жылында қазақ тілінен басқа тілде оқытатын мектептерде қазақ тілін оқыту 5-11-сыныптарда Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептеріне арналған «Жалпыға міндетті мемлекеттік білім стандарты» негізінде Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2002 жылғы 24 қыркүйектегі № 000 бұйрығы басшылыққа алынып, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2009 жылдың 3-сәуіріндегі № 000 бұйрығына сәйкес (1, 2, 3, 4, 5 қосымшалар бойынша) дайындалған оқу бағдарламалары, оқулықтар мен оқу-әдiстемелiк кешендер арқылы жүзеге асырылады.

Білім және ғылым министрінің 2002 жылғы 24 қыркүйектегі № 000 бұйрығына толықтырулар енгізу туралы 2007 жылғы 15 қаңтардағы № 25 бұйрығына сәйкес 2007-08 оқу жылынан бастап Базистік оқу жоспарының (А, Б, В қосымшалары) жылжымалы бөлігі сағаттары есебінен қазақ тілінен басқа тілде оқытатын мектептердің 1-11-сыныптарындағы қазақ тілін оқытуға бөлінген оқу уақыты 2 сағатқа көбейтілді. Оқу мазмұны, әр сыныптағы тақырыптар саны өзгеріссіз қала береді, қосымша сағаттар сол тақырыптарды кеңейтіп оқытуға пайдаланылады. Сонымен қатар, қазақ әдебиетін қазақ тілінде оқытатын мектептерде қажет болған жағдайда, мектеп әкімшілігінің шешімімен, осы сағаттар есебінен екі аптада бір сағатты қазақ әдебиетін оқытуға пайдалануға болады.

Жалпы орта білім берудің міндетті стандарты талаптары бойынша Мемлекеттік тіл барлық сыныптарда топтарға бөлініп оқытылады. Қазақ тілінен басқа тілде оқытатын мектептерде оқытылатын мемлекеттік тіл сол тілде сөйлейтін ұлттың ұлттық басты құндылықтарының бірі екені ескеріле отырып, пән бойынша берілетін білім мазмұны бүгінгі қоғамдық-әлеуметтік сұранымдарға сай болу мәселелері қарастырылады. Білім беру жүйесінің барлық деңгейінде, соның ішінде қазақ тілінен басқа тілде оқытатын мектептерде қазақ тілі мемлекеттік тіл ретінде оқытылатын міндетті пән болып табылады. Бастауыш сыныптарда өзі, отбасы, мектебі, туған өлке тақырыптарына басты назар аударылса, орта деңгейде қоршаған ортамен қарым-қатынас түрлері дамытылып, өлкетану тақырыптарына әңгімелесуге дағдыланады. Оныншы сыныптарда өткен оқу жылынан бастап қазіргі білім беру саласында болып жатқан өзгерістерге сай басталған бағдарлы оқытуда іскери қазақ тілін меңгерту жолдары қарастырылады. Лексика және грамматикалық минимумды меңгерту мен сөйлеу әрекетінің төрт түрі (тыңдалым, оқылым, жазылым, сөйлесім) модульдік жүйе бойынша іске асады. Әр модульдің негізгі құрамдас бөліктері:

· лексикалық тапсырмалар;

· грамматикалық жаттығулар;

· тақырып бойынша мәтін;

· мәтін бойынша лексика-грамматикалық жұмыс түрлері;

· әр тақырып бойынша нәтижені тексеру үшін тест тапсырмалары;

· танымдық сұрақтар.

Бұл жұмыс түрлері сөйлеу әрекетінің барлық түрлерінде қамтылуы тиіс. Сабақ жоспарлары технологиялық карта негізінде құрастырылып, нәтижеге бағытталуы тиіс.

Жаңа енгізілетін бағдарлы оқыту түрі негізгі мәселеге ойтүрткі болуы көзделіп, оқушылардың жеке көзқарастары, бейімділіктері мен қабілеттері ескеріле отырып ұйымдастырылуы тиіс. Оқушының танымдық және кәсіби көзқарастарын дұрыс дамытуды ұйымдастыру басты нысанаға алынып, болашақ мамандығына байланысты қарым-қатынас лексикасын меңгеру қажеттілігі алға шығады. Мектеп бітірушінің мемлекеттік тілде еркін қарым-қатынысқа түсуді меңгеруімен қатар, сөйлеу мәдениеті мен жазу мәдениетін арттырып, жеке тұлға ретінде дамуына тірек болатын маңызды шараларға бағытталуы көзделеді.

Мемлекеттiк тiлдi оқытудың мақсаты – оқу өзге тiлде жүретiн мектеп оқушыларының бастауыш мектепте қазақша қарым-қатынас тілінің негіздерін игеруіне, дұрыс оқып, дұрыс жазуға машықтануына, яғни тілдің орфографиясы мен орфоэпиясының заңдылықтарын түсіндіруге бағытталады. Негізгі мектепте бала бастауышта алған бiлiмiн жалғастырып, бiлiм мазмұнын «қоршаған орта» тақырыптары арқылы толықтырып, грамматикадан алған бiлiмдерiн тәжірибеде дұрыс қолдануға дағдыланады. Жоғары сыныптарда тілдік конструкцияларды сөйлеу әрекетінде еркін қолдану, тілдің фонетикалық, лексикалық, морфологиялық, синтаксистік құрылымын, стилистикалық ерекшеліктерін танып, оны теориялық жүйелеу мен өз бетінше сөздік қорын байыту әрекетін қамтамасыз етуі қарастырылады.