Білім туралы (стр. 1 )

Білім туралы

қазаєстан РеспубликасыныҮ ЗаҮы 1999 жылы 7 маусым N 389

қазаєстан Республикасы ПарламентiнiҮ Жаршысы, 1999 ж., N 13

  Осы ЗаҮ бiлiм беру саласындаы єоамдыє єатынастарды реттейді, осы аядаы мемлекеттік саясаттыҮ негізгі принциптерін белгілейді жңне қазаєстан Республикасы азаматтарыныҮ білім алуа конституциялыє єҰєыын єамтамасыз етуге баытталан.
 Ескерту. Мңтін бойынша "орталыє атєарушы органдары", "орталыє атєарушы органдар", "орталыє атєарушы органдардыҮ" деген сғздер тиiсiнше "орталыє атєарушы органы", "орталыє атєарушы орган", "орталыє атєарушы органныҮ" деген сғздермен ауыстырылды - қазаєстан РеспубликасыныҮ 2001.06.11. N 207 ЗаҮымен. 

 1-тарау. Жалпы ережелер

 1-бап. Осы ЗаҮда пайдаланылатын негізгі Ұымдар

  Осы ЗаҮда мынадай негізгі Ұымдар пайдаланылады:
  1) адъюнктура - ңскери оєу орындарында біліктілігі жоары ылыми-педагог кадрлар даярлау нысаны;
  2) академия - жоары кңсіптік білім мен жоары оєу орнынан кейін кңсіптік білімніҮ білім беру бадарламаларын іске асыратын; ғндірістік, ылыми жңне ылыми-педагогикалыє єызметтіҮ белгілі бір саласы Їшін жоары кңсіптік білімі бар мамандар даярлауды, єайта даярлауды жңне (немесе) олардыҮ біліктілігін арттыруды жЇзеге асыратын; ылымныҮ немесе мңдениеттіҮ кғбінесе бір саласында ылыми зерттеулерді орындайтын жоары оєу орны; 
  2-1) бiлiм беру Ұйымдарын аккредитациялау - кңсiптiк жоары жңне жоары оєу орнынан кейiнгi кңсiптiк жоары бiлiм берудiҮ білiм бадарламаларын iске асыратын ҰйымдардыҮ мңртебесiн бiлiм бадарламаларыныҮ тiзбесiн белгiлей отырып, олардыҮ Їлгiсi (жоары оєу орны) мен тЇрiне єарай (институт, академия, университет) мемлекеттiҮ тануы (кезектi мерзiмге растауы). БҰл ҰйымдардыҮ бiтiрушiлерге аталан бадарламалар бойынша бiлiм туралы мемлекеттiк Їлгiдегi єҰжаттар беруге єҰєыы бар; 
  3) аспирантура, докторантура - оєу орындары мен ылыми мекемелерде білiктiлiгi жоары ылыми жңне ылыми-педагог кадрлар даярлау нысаны; 
  3-1) ассистентура-таылымдама - ғнер оєу орындарында жоары бiлiктi ылыми-педагог кадрлар даярлау нысаны; 
  4) бiлiм беру Ұйымдарын мемлекеттiк аттестаттay - тиiстi бiлiм беру деҮгейiнде олар кғрсететiн білiм беру єызметiнiҮ мемлекеттiк жалпы мiндеттi стандарт талаптарына сңйкестiгiн баєылау маєсатымен жЇргiзiлетiн рңсiм; <*>
  4-1) педагогикалыє єызметкерлердi аттестаттау - педагогикалыє єызметкердiҮ бiлiктiлiк деҮгейiнiҮ бiлiктiлiк талаптарына сңйкестiгiн аныєтау маєсатымен жЇргiзiлетiн рңсiм; <*>
  5) бакалавр, магистр - жоары кңсiптiк бiлiмнiҮ тиiстi бiлiм беру бадарламаларын меҮгерген адамдара берiлетiн академиялыє дңреже; <*>
  6) гимназия - негiзгi жңне єосымша жалпы бiлiм беру бадарламаларын iске асыратын, оєушыларды олардыҮ бейiмдiлiгi мен єабiлетiне сңйкес тереҮдетiп, салаа бғлiп, саралап оєытуды кғздейтiн, жалпы орта бiлiм беретiн оєу орны; 
  6-1) мемлекеттiк атаулы стипендия - қазаєстан РеспубликасыныҮ Президентi жңне (немесе) қазаєстан РеспубликасыныҮ °кiметi таайындайтын стипендия; <*>
  7) мемлекеттiк бiлiм беру тапсырысы - мемлекеттiк бюджет есебiнен єаржыландыру; кңсiптiк бастауыш, кңсiптiк орта, кңсiптiк жоары жңне жоары оєу орындарынан кейiн кңсiптiк бiлiм беру ҰйымдарыныҮ бiлiм беру єызметiн сатып алу; конкурстыє негiзде мемлекеттiк бiлiм беру гранттары мен кредиттерiн беру арєылы iске асырылатын, тиiстi мемлекеттiк органдар белгiлейтiн бiлiктi жҰмысшылар мен мамандар даярлау жоспары; 
  8) мемлекеттiк бiлiм беру кңсiпорны - қазаєстан РеспубликасыныҮ заҮдарына сңйкес қазаєстан РеспубликасыныҮ °кiметi немесе ёлттыє Банкi не жергiлiктi атєарушы орган єҰратын Ұйым; 
  9) мемлекеттiк бiлiм беру мекемесi - қазаєстан РеспубликасыныҮ заҮдарына сңйкес єҰрылатын бiлiм беру мекемесi; 
  10) девианттыє мiнез-єҰлыє - балалар мен жасғспiрiмдердiҮ ңкiмшiлiк жазалау шараларын єолдануа ңкеп соатын єҰєыє бҰзушылыєтарды Їнемi жасауы, оєудан, жҰмыстан єасаєана жалтаруы, отбасынан немесе балаларды оєыту-тңрбиелеу Ұйымдарынан Їнемi кетiп єалуы, сондай-ає олардыҮ єылмыстыє жауаптылыєєа жатпайтын єылмыс белгiлерi бар, єоама єауiптi ңрекеттер жасауы; 
  11) дистанциялыє оєыту (алыстан бiлiм беру) - оєыту нысандарыныҮ бiрi, электрондыє жңне телекоммуникациялыє єҰралдар арєылы бiлiм беру Ұйымдарынан алыста орналасєан адамдардыҮ оєу-танымдыє єызметi мен дамуына нысаналы жңне ңдiстемелi тЇрде Ұйымдастырылан басшылыє жасау; 
  12) єосымша бiлiм беру - азаматтардыҮ, єоам мен мемлекеттiҮ бiлiмге деген єажеттерiн жан-жаєты єанааттандыру маєсатымен барлыє деҮгейдегi єосымша бiлiм беру бадарламаларыныҮ негiзiнде жЇзеге асырылатын тңрбиелеу мен оєыту процесi; 
  13) доцент, профессор: 
  тиiстi жоары оєу орны беретiн академиялыє атає; 
  жоары оєу орныныҮ немесе ылыми-зерттеу ҰйымыныҮ ғтiнiшi бойынша қазаєстан РеспубликасыныҮ мемлекеттiк аттестаттау органы беретiн ылыми атає; 
  14) рухани (дiни) бiлiм беру Ұйымдары - дiн єызметкерлерiн даярлаудыҮ кңсiптiк бiлiм беру бадарламаларын iске асыратын оєу орындары;
  14-1) бiрыҮай Ұлттыє тестiлеу - кңсiптiк орта жңне кңсiптiк жоары бiлiм беру Ұйымдарына єабылдау емтихандарымен бiрiктiрiлген жалпы орта бiлiм беретiн оєу орындарында жоары сатыда бiлiм алушыларды єорытынды мемлекеттiк аттестаттау нысандарыныҮ бiрi; <*>
  15) жеке педагогикалыє єызмет - жеке нысанда бiлiм беру єызметiн кғрсетуге баытталан єызмет; 
  16) институт - кңсiптiк жоары бiлiмнiҮ бiлiм беру бадарламаларын iске асыратын жңне єолданбалы сипаттаы ылыми зерттеулердi жЇзеге асыратын жоары оєу орны; 
  17) интернаттыє Ұйымдар - белгiлi бiр санаттаы азаматтардыҮ жатын орын берiле отырып, бiлiм алу єҰєыына мемлекеттiк кепiлдiктi єамтамасыз ететiн орта бiлiм беру жЇйесiнiҮ Ұйымдары; 
  18) интернатура - медициналыє жоары оєу орындарыныҮ студенттерiн наєты мамандыє бойынша бiр жылдыє даярлау нысаны; 
  19) бiлiм алушыларды єорытынды мемлекеттiк аттестаттау - олардыҮ тиiстi бiлiм деҮгейiнiҮ мемлекеттiк жалпы мiндеттi стандартын меҮгеру дңрежесiн аныєтау маєсатымен жЇргiзiлетiн рңсiм;<*>
  19-1) атаулы стипендия - тиiстi бiлiм беру бадарламаларын ойдаыдай меҮгерген, ылыми-зерттеу жҰмыстарымен шҰылданатын, оєу орныныҮ єоамдыє, мңдени жңне спорттыє ғмiрiне белсене єатысатын неҰрлым єабiлеттi бiлiм алушыларды кғтермелеу Їшiн жеке немесе заҮды тҰлалар таайындайтын стипендия; <*> 
  20) бiлiктiлiк - бiтiрушiнiҮ бiлiмi туралы єҰжатында кғрсетiлген кңсiптiк єызметтi орындауа немесе бiлiмiн жаластыруа деген кңсiби даярлыыныҮ тЇрi мен дңрежесi; 
  20-1) єабылдау квотасы - I, II топтаы мЇгедектер, бала кезiнен мЇгедектер, мЇгедек балалар, ауыл (село) жастары арасынан шыєєан азаматтар мен қазаєстан РеспубликасыныҮ азаматтары болып табылмайтын Ұлты єазає адамдарды, сондай-ає жетiм балалар мен ата-анасыныҮ єамєорлыынсыз єалан балаларды кңсiптiк орта жңне кңсiптiк жоары бiлiм беретiн бiлiм беру Ұйымдарына єабылдау Їшiн бғлiнетiн бiлiм беру гранттары мен кредиттерiнiҮ шектi саны; <*> 
  21) колледж - орта кңсiптiк бiлiмi бар мамандар даярлаудыҮ бiлiм беру бадарламаларын iске асыратын оєу орны;
  21-1) кешендi тестiлеу - аєпараттыє технологияларды єолдану арєылы бiрнеше оєу пңндерi бойынша бiр мезгiлде ғткiзiлетiн емтихан нысаны; <*> 
  22) лицей - негiзгi жңне єосымша жалпы бiлiм беру бадарламаларын iске асыратын, оєушыларды кңсiби бадарлап оєытуды жЇзеге асыратын жалпы орта бiлiм беретiн оєу орны; <*>
  23) шаын жинаєталан мектеп - сынып-жинаєтамалары аралас жңне оєу сабаєтарын ҰйымдастырудыҮ ғзiндiк нысаны бар, оєушылар саны шаын жалпы бiлiм беретiн мектеп; 
  24) бiлiм туралы єҰжаттарды нострификациялау - басєа мемлекеттерде, халыєаралыє немесе қазаєстан Республикасында єҰрылан шетелдiк оєу орындарында (олардыҮ филиалдарында) бiлiм алан азаматтара берiлген єҰжаттардыҮ баламалылыын аныєтау маєсатымен жЇргiзiлетiн рңсiм; 
  25) бiлiм беру - єоам мЇшелерiнiҮ адамгершiлiк, интеллектуалдыє, мңдени жңне дене дамуы мен кңсiби бiлiктiлiгінiҮ жоары деҮгейiне єол жеткiзудi маєсат ететiн Їздiксiз тңрбиелеу мен оєыту процесi; 
  26) бiлім беру гранты - бiлiм алушылара кңсiптiк бiлiмге тғлеу Їшiн тегiн берiлетiн нысаналы аєша сомасы; 
  27) бiлiм беру кредитi - бiлiм алушылара кңсiптiк бiлiм алуа тғлеу Їшiн берiлетiн нысаналы кредит;
  27-1) бiлiм беру мониторингi - бiлiм беру процестерiн жЇзеге асырудыҮ нңтижелерi мен шарттарыныҮ, бiлiм алушылар контингентiнiҮ, бiлiм беру Ұйымдары желiсiнiҮ жай-кЇйiн жңне ғзгерiстер серпiнiн жЇйелi тЇрде байєау, талдау, баалау жңне болжау; <*> 
  28) жалпы бiлiм беретiн мектеп - негiзгi жңне єосымша жалпы бiлiм беру бадарламаларын iске асыратын, ңрєайсысы дербес жҰмыс iстей алатын Їш сатыдан: бастауыш, негiзгi жңне жоары сатылардан тҰратын жалпы орта бiлiм беретiн оєу орны; <*>
  28-1) бiлiм алушыларды аралыє аттестаттау - бiр оєу пңнiнiҮ оны бiтiргеннен кейiнгi бiр бғлiгiнiҮ немесе бЇкiл кғлемiнiҮ мазмҰнын меҮгеру сапасын баалау маєсатында жЇргiзiлетiн рңсiм;
  28-2) аралыє мемлекеттiк баєылау - бiлiм сапасын бiлiм беру Ұйымдарына тңуелсiз баєылаудыҮ бiр тЇрi; <*> 
  29) кңсiптiк мектеп - жалпы орта, кңсiптiк бастауыш бiлiмнiҮ бiлiм беру бадарламаларын iске асыратын жңне еҮбек єызметiнiҮ тЇрлi баыттары бойынша бiлiктi еҮбек єызметкерлерiн даярлауды єамтамасыз ететiн орта оєу орны; 
  30) кңсiптік лицей - жалпы орта, бастауыш кңсiптiк бiлiмнiҮ бiлім беру бадарламаларын iске асыратын жңне бiлiктiлiгi жоары деҮгейдегi жҰмысшы кадрларын даярлауды жЇзеге асыратын орта оєу орны; 
  31) кңсiп - адамныҮ бiлiмi туралы тиiстi єҰжаттармен расталан кңсiбiнiҮ, еҮбек єызметiнiҮ негiзгi тЇрi; 
  32) клиникалыє ординатура - жоары оєу орнынан кейiн тереҮдетiлген медициналыє бiлiм алу нысаны; 
  33) мамандыє - бiлiмi туралы тиiстi єҰжаттармен расталан белгілi бiр єызмет тЇрi Їшiн єажеттi, маєсатєа сай даярлау жңне жҰмыс тңжiрибесi арєылы алынан бiлiм, шеберлiк жңне дадылар кешенi; 
  34) стипендия - бiлiм алушылара олардыҮ тамаына, тҰруына жңне оєу ңдебиетiн сатып алуына жҰмсалатын шыындарды iшiнара ғтеу Їшiн берiлетiн аєша сомасы; 
  35) студенттiк кредит - бiлiм алушылара тамаына, тҰруына жңне оєу ңдебиетiн сатып алуына жҰмсалатын шыындарды iшiнара ғтеуге берiлетiн нысаналы кредит; 
  36) университет - мамандыєтардыҮ кеҮ ауєымы бойынша жоары кңсiптiк жңне жоары оєу орнынан кейiнгi кңсiптiк бiлiмнiҮ бiлiм беру бадарламаларын iске асыратын; жоары кңсiптiк бiлiмi бар мамандарды, ылыми жңне ылыми-педагог єызметкерлердi єайта даярлауды жңне (немесе) олардыҮ бiлiктiлiгiн арттыруды жЇзеге асыратын; iргелi жңне єолданбалы ылыми зерттеулер жЇргiзетiн; ғзiнiҮ єызмет саласында жетекшi ылыми жңне ңдiстемелiк орталыє болып табылатын кғп салалы жоары оєу орны; 
  37) оєу бадарламасы - ңрбiр оєу пңнi бойынша меҮгерiлуге тиiстi бiлiмнiҮ, шеберлiк пен дадылардыҮ мазмҰны мен кғлемiн айєындайтын єҰжат; 
  38) оєу жоспары - тиiстi бiлiм беру деҮгейiндегi оєу пңндерiнiҮ тiзбесi мен кғлемiн, оларды зерделеу тңртiбi мен баєылау нысандарын регламенттейтiн негiзгi єҰжат; 
  39) бiлiм беру ҰйымыныҮ филиалы - бiлiм беру ҰйымыныҮ одан тыс жерде орналасєан жңне бiлiм беру бадарламаларын осы ЗаҮда белгiленген шекте iс жЇзiне асыратын єҰрылымдыє бғлiмшесi; <*>
  39-1) штаттаы оєытушы - бiлiм беру ҰйымыныҮ штат кестесiнде кғзделген єызметтi атєаратын жңне жеке еҮбек шартыныҮ негiзiнде лауазымдыє мiндеттерiн орындайтын оєытушы; <*>
  40) экстернат - бiлiм алушы сабаєєа Їнемi єатыспай-ає бiлiм беру бадарламасына сңйкес оєу пңндерiн ғз бетiнше оєитын оєыту нысандарыныҮ бiрi; <*>
  40-1) мектеп-гимназия (мектеп-лицей) - гимназияныҮ жалпы бiлiм беру бадарламаларын - гимназия сыныптарында; лицейдiҮ жалпы бiлiм беру бадарламаларын лицей сыныптарында iске асыратын жалпы бiлiм беретiн орта оєу орны;
  41) элитарлыє бiлiм - ерекше дарынды азаматтар Їшiн мамандандырылан бiлiм беру Ұйымдарында iске асырылатын білiм беру бадарламалары бойынша алынатын бiлiм.
  41-1) эксперименттiк алаҮ - жаҮа педагогикалыє технологиялар мен бiлiм беру бадарламаларын маєҰлдаудан ғткiзуге арналан эксперимент режимiнде бiлiм беру бадарламаларын iске асыратын бiлiм беру Ұйымы. <*>
 Ескерту. 1-бапєа ғзгеріс енгізілді - қазаєстан РеспубликасыныҮ 2001.06.11. N 207 ЗаҮымен, 2004.07.09. N 597 ЗаҮымен. 

 2-бап. қазаєстан РеспубликасыныҮ білiм беру
саласындаы заҮдары

  1. қазаєстан РеспубликасыныҮ бiлiм беру саласындаы заҮдары қазаєстан РеспубликасыныҮ Конституциясына негiзделедi, осы ЗаҮнан жңне қазаєстан РеспубликасыныҮ ғзге де нормативтiк єҰєыєтыє актiлерiнен тҰрады. 
  2. Егер қазаєстан Республикасы бекiткен халыєаралыє шартта осы ЗаҮдаыдан ғзгеше ережелер белгiленсе, онда халыєаралыє шарттыҮ ережелерi єолданылады. <*>
 Ескерту. 2-бапєа ғзгеріс енгізілді - қазаєстан РеспубликасыныҮ 2004.07.09. N 597 ЗаҮымен. 

 3-бап. Бiлiм беру саласындаы мемлекеттiк саясаттыҮ
принциптерi

  1. Бiлiм беру саласындаы мемлекеттiк саясаттыҮ негiзгi принциптерi мыналар болып табылады: 
  1) қазаєстан РеспубликасыныҮ барлыє азаматтарыныҮ бiлiм алу єҰєыєтарыныҮ теҮдiгi; 
  2) ңрбiр азаматтыҮ интеллектуалдыє дамуы, психикалыє-физиологиялыє жңне жеке ерекшелiктерi ескерiле отырып, халыєтыҮ барлыє деҮгейдегi бiлiмге єол жеткiзуi; 
  3) бiлiм берудiҮ зайырлы сипаты; 
  4) жеке адамныҮ бiлiмдiлiгiн ынталандыру жңне дарындылыын дамыту; 
  5) бiлiм беру сатыларыныҮ сабаєтастыын єамтамасыз ететiн бiлiм беру процесiнiҮ Їздiксiздiгi;оєу мен тңрбиенiҮ бiрлiгi; 
  6) бiлiм беру ҰйымдарыныҮ меншiк нысандары бойынша, оєу мен тңрбиенiҮ нысандары, бiлiм беру баыттары бойынша алуан тЇрлi болуы; 
  7) бiлiм берудi басєарудыҮ демократиялыє сипаты жңне бiлiм беру ҰйымдарыныҮ академиялыє бостандыєтары мен ғкiлеттiгiн кеҮейту; 
  8) бiлiм берудiҮ iзгiлiктi жңне дамытушы сипаты; 
  9) бiлiмнiҮ, ылымныҮ жңне ғндiрiстiҮ интеграциялануы; 
  10) оєушыларды кңсiптiк бадарлау; 
  11) бiлiм беру жЇйесiн аєпараттандыру. 
  2. Бiлім беру Ұйымдарында саяси партиялар мен дiни ҰйымдардыҮ (бiрлестіктердiҮ) Ұйымдыє єҰрылымдарын єҰруа жңне олардыҮ єызметiне жол берiлмейдi. 

 4-бап. АзаматтардыҮ бiлiм беру саласындаы єҰєыєтарыныҮ
мемлекеттiк кепiлдiктерi

  1. АзаматтардыҮ бiлiм алу єҰєыын мемлекет қазаєстан РеспубликасыныҮ Конституциясына сңйкес бiлiм беру жЇйесiн дамыту жңне бiлiм алу Їшiн тиiстi ңлеуметтiк-экономикалыє жадайлар жасау арєылы єамтамасыз етедi. 
  2. Мемлекет қазаєстан РеспубликасыныҮ азаматтарына тегiн жалпы орта бiлiм мен кңсiптiк бастауыш бiлiм алуа жңне егер азамат осы деҮгейлердiҮ (олардыҮ сатыларыныҮ) ңрєайсысында бiрiншi рет бiлiм алатын болса, конкурстыє негiзде мемлекеттiк бiлiм беру тапсырысына сңйкес бiлiм беру Ұйымдарында мемлекеттiк жалпы мiндеттi стандарттар шегiнде тегiн кңсiптiк орта бiлiм мен кңсiптiк жоары жңне жоары оєу орнынан кейiнгi кңсiптiк бiлiм алуа кепiлдiк бередi. Бiлiм алушылара бiлiмнiҮ тегiн берiлуi мемлекеттiк бiлiм беру Ұйымдарын Ұстауды бюджеттен єаржыландыру, бiлiм беру ҰйымдарыныҮ бiлiм беру єызметiн сатып алуды бюджеттен тғлеу, не мемлекеттiк бiлiм беру гранттарын беру арєылы iске асырылады. <*>
  3. Кңсiптiк бiлiм алу Їшін конкурстыє негiзде берiлетiн мемлекеттiк бiлiм беру кредитi мен мемлекеттік студенттiк кредиттi єамтитын мемлекеттiк бiлiм беру кредитiнiҮ жЇйесi де єҰрылады. 
  Конкурс шарттары мемлекеттiк бiлiм беру гранттары мен кредиттердi тиiстi деҮгейдегi бiлiм беру бадарламаларын меҮгеруге мейлiнше єабiлеттi жңне даярлыы бар азаматтардыҮ алуына кепiлдiк беруге тиiс. 
  Мемлекеттiк емес бiлiм беру кредитiн дамытуды мемлекет салыє салу жғнiнен жеҮiлдiктер беру арєылы ынталандырады. 
  4. <*>
  5. Мемлекет ңлеуметтік кғмекке мҰєтаж азаматтардыҮ бiлiм алуы кезеҮiнде оларды Ұстау шыындарын толыє немесе iшiнара кғтередi. 
  Ңлеуметтiк кғмек кғрсетiлетiн азаматтардыҮ санатына: 
  жетiм балалар, ата-анасыныҮ єамєорлыынсыз єалан балалар; 
  даму мЇмкiндiктерi шектеулi балалар, мЇгедектер жңне бала кезiнен мЇгедектер, мЇгедек балалар; <*>
  кғп балалы отбасыларыныҮ балалары; 
  азаматтардыҮ заҮмен айєындалатын ғзге де санаттары жатады. 
  Ңлеуметтiк кғмектiҮ мғлшерi мен кғздерiн қазаєстан РеспубликасыныҮ °кiметi белгiлейдi. 
  6. Денсаулыє жадайына єарай Ұзає уаєыт бойы жалпы бiлiм беретiн мектепке бара алмайтын азаматтар Їшiн Їйде немесе емдеу Ұйымдарында жеке тегiн оєыту Ұйымдастырылады. 
  7. Мемлекет даму мЇмкiндiктерi шектеулi азаматтардыҮ бiлiм алуына, дамуындаы ауытєуды тЇзетуiне жңне ңлеуметтiк бейiмделуiне жадай жасауды єамтамасыз етедi. 
  8. Мемлекет тҰрындар саны аз елдi мекендерде тҰратын балалардыҮ орта бiлiм алу єҰєыын єамтамасыз ету Їшiн шаын жинаєталан мектептер мен интернаттыє ҰйымдардыҮ жҰмыс iстеуiне кепiлдiк бередi. 
  9. Мемлекет ерекше дарынды азаматтардыҮ элитарлыє бiлiм, оныҮ iшiнде шетелде бiлiм алуына єажеттi жадай жасайды. 
 Ескерту. 4-бапєа ғзгеріс енгізілді - қазаєстан РеспубликасыныҮ 2004.07.09. N 597 ЗаҮымен, 2004.12.20. N 13 ЗаҮымен (2005 жылы 1 єаҮтардан бастап єолданысєа енгiзiледi). 

 5-бап. Оєыту жңне тңрбиелеу тiлi

  1. Бiлiм беру Ұйымдарындаы тiл саясаты қазаєстан РеспубликасыныҮ Конституциясына жңне қазаєстан РеспубликасыныҮ заҮдарына сңйкес жЇзеге асырылады. 
  2. Меншiк нысандарына єарамастан, барлыє оєу орындары ңрбiр бiлiм деҮгейi Їшiн мемлекеттiк жалпы мiндеттi стандартєа сңйкес мемлекеттiк тiл ретiнде єазає тiлiн бiлу мен дамытуды, сондай-ає орыс тiлiн жңне бiр шетел тiлiн оєып-Їйренудi єамтамасыз етуге тиiс. 
  3. ёлттыє топтар Їшiн олардыҮ ана тілдерiн оєып-Їйренуiне жадай жасалады, ал олар жинаєы тҰратын жерлерде ғз тілдерiнде оєытатын бiлiм беру Ұйымдары немесе бғлiмшелерi (сыныптар, топтар жңне басєалар) єҰрылуы мЇмкiн. 

 6-бап. Бiлiм берудiҮ мемлекеттiк жалпы мiндеттi
стандарттары

  1. қазаєстан Республикасында ңрбiр бiлiм беру деҮгейi бойынша: 
  бiлiмнiҮ мазмҰнына; 
  оєып жңне тңрбиеленiп жатєандардыҮ оєу жЇктемесiнiҮ еҮ кғп кғлемiне; 
  бiлiм алушылардыҮ даярлыє єойылатын жалпы талаптардыҮ жиынтыын айєындайтын бiлiм берудiҮ мемлекеттiк жалпыа бiрдей стандарттары белгiленедi. <*>
  2. Тиiстi бiлiм беру деҮгейлерiнiҮ мемлекеттiк жалпы мiндеттi стандарттары меншiк нысандарына, Їлгiлерi мен тЇрлерiне єарамастан барлыє бiлiм беру Ұйымдары Їшiн мiндетті.
  3. <*>
 Ескерту. 6-бапєа ғзгеріс енгізілді - қазаєстан РеспубликасыныҮ 2004.07.09. N 597 ЗаҮымен, 2004.12.20. N 13 ЗаҮымен (2005 жылы 1 єаҮтардан бастап єолданысєа енгiзiледi). 

 7-бап. Бiлiм беру жЇйесi

  қазаєстан РеспубликасыныҮ бiлiм беру жЇйесi ғзара iс-єимыл жасайтын:
  1) меншiк нысандарына, Їлгiлерi мен тЇрлерiне єарамастан бiлiм беру ҰйымдарыныҮ;
  2) бiлiм берудiҮ тЇрлi деҮгейлерiне арналан сабаєтас бiлiм беру бадарламалары мен бiлiм берудiҮ мемлекеттiк жалпы мiндеттi стандарттарыныҮ; 
  3) бiлiм беру бадарламаларыныҮ iске асырылуы мен бiлiм беру жЇйесiнiҮ дамытылуын єамтамасыз ететiн бiлiм берудi басєару органдары мен олара єарасты ҰйымдардыҮ жиынтыы болып табылады. 

 8-бап. Бiлiм беру жЇйесiнiҮ мiндеттерi

  1. Бiлiм беру жЇйесiнiҮ басты мiндетi - Ұлттыє жңне жалпы адамзаттыє єҰндылыєтар, ылым мен практика жетiстiктерi негiзiнде жеке адамды єалыптастыруа, дамытуа жңне кңсiби шыҮдауа баытталан бiлiм алу Їшiн єажеттi жадайлар жасау. 
  2. Бiлiм беру жЇйесiнiҮ басым мiндеттерi мыналар болып табылады: 
  1) бiлiм беру бадарламаларын меҮгеру Їшiн жадайлар жасау; 
  2) жеке адамныҮ шыармашылыє, рухани жңне дене мЇмкiндiктерiн дамыту, адамгершiлiк пен салауатты ғмiр салтыныҮ берiк негiздерiн єалыптастыру, жеке басыныҮ дамуы Їшiн жадай жасау арєылы интеллектiн байыту; 
  3) азаматтыє пен елжандылыєєа, ғз Отаны - қазаєстан Республикасына сЇйiспеншiлiкке, мемлекеттiк рңмiздердi єҰрметтеуге, халыє дңстЇрлерiн єастерлеуге, Конституцияа єайшы жңне єоама єарсы кез келген кғрiнiстерге тғзбеуге тңрбиелеу; 
  4) республиканыҮ єоамдыє-саяси, экономикалыє жңне мңдени ғмiрiне єатысу єажеттiгiн, жеке адамныҮ ғз єҰєыєтары мен мiндеттерiне саналы кғзєарасын єалыптастыру; 
  5) ңлемдiк жңне отандыє мңдениеттiҮ жетiстiктерiне баурау, єазає халєы мен республиканыҮ басєа да халыєтарыныҮ тарихын, ңдет-Ұрпы мен дңстЇрлерiн зерделеу, мемлекеттiк тiлдi, орыс, шетел тiлдерiн меҮгеру; 
  6) бiлiм беру ҰйымдарыныҮ еркiндiгiн, дербестiгiн кеҮейту, бiлiм беру iсiн басєаруды демократияландыру жңне орталыєсыздандыру;
  7) оєытудыҮ жаҮа технологияларын енгiзу, бiлiм берудi аєпараттандыру, халыєаралыє аламдыє коммуникациялыє желiлерге шыу;
  8) еҮбек рыногында бңсекелесуге єабiлеттi бiлiктi жҰмысшылар мен мамандар даярлау, оларды єайта даярлау жңне бiлiктiлiгiн арттыру;
  9) жҰмыстан босатылан єызметкерлердi жңне жҰмыспен єамтылмаан халыєты єайта оєыту жңне єайта даярлау;
  10) алуан тЇрлi жңне кғп єызметтi бiлiм беру ҰйымдарыныҮ тиiмдi дамуына жңрдемдесу.

 2-тарау. Білім беру Ұйымдары

 9-бап. Бiлiм беру Ұйымдары

  1. Бiр немесе бiрнеше бiлiм беру бадарламаларын iске асыратын жңне (немесе) бiлiм алушылардыҮ, тңрбиеленушiлердiҮ кЇтiмi мен тңрбие алуын єамтамасыз ететiн заҮды тҰлалар бiлiм беру Ұйымдары болып табылады.
  Бiлiм беру Ұйымдарын қазаєстан РеспубликасыныҮ заҮдарына сңйкес жеке жңне заҮды тҰлалар (єҰрылтайшылар) єҰрады.
  Бiлiм беру ҰйымдарыныҮ єызметi қазаєстан РеспубликасыныҮ °кiметi бекiтетiн тиiстi Їлгiдегi Бiлiм беру Ұйымдары єызметiнiҮ Їлгiлiк ережелерiмен жңне солардыҮ негiзiнде ңзiрленген жарылармен реттеледi.
  2. Бiлiм беру ҰйымыныҮ бiлiм беру єызметiн жЇргiзу єҰєыы лицензия алан кезден бастап туындайды жңне қазаєстан РеспубликасыныҮ заҮдарында белгiленген тңртiппен ол єайтарып алынан немесе жарамсыз деп танылан сңттен бастап тоєтатылады.
  3. Бiлiм беру ҰйымыныҮ мңртебесiн (Їлгiсiн, тЇрiн) оныҮ єҰрылтайшылары айєындайды жңне осы ЗаҮныҮ талаптары, бiлiм беру єызметiн лицензиялау кезiндегi бiлiктiлiк талаптары, тиiстi Їлгiдегi Бiлiм беру Ұйымдары єызметiнiҮ Їлгi ережелерi ескерiле отырып, оныҮ жарыларында кғрсетiледi.
  Бiлiм беру ҰйымдарыныҮ мңртебесiн растау немесе ғзгерту мемлекеттiк аттестаттау єорытындылары бойынша жЇзеге асырылады.
  4. Бiлiм беру Ұйымдары:
  1) мемлекеттiк (бiлiм беру мекемелерi жңне бiлiм беру кңсiпорындары);
  2) жеке меншiк болуы мЇмкiн.
  5. Бiлiм беру Ұйымдары:
  1) мектепке дейiнгi, мектептен тыс, арнаулы жңне жетiм балалар мен ата-анасыныҮ єамєорлыынсыз єалан балалара арналан Ұйымдар;
  2) жалпы орта, кңсiптiк бастауыш, кңсiптiк орта, жоары кңсiптiк, жоары оєу орнынан кейiнгi кңсiптiк жңне єосымша кңсiптiк бiлiмнiҮ бiлiм беру бадарламаларын iске асыратын оєу орындары болып бғлiнедi.
  Бiлiм беру Ұйымдары тЇрлерiнiҮ номенклатурасын қазаєстан РеспубликасыныҮ бiлiм беру саласындаы орталыє атєарушы органы бекiтедi.
  6. <*>
 Ескерту. 9-бапєа ғзгеріс енгізілді - қазаєстан РеспубликасыныҮ 2001.06.11. N 207 ЗаҮымен, 2004.07.09. N 597 ЗаҮымен, 2004.12.20. N 13 ЗаҮымен (2005 жылы 1 єаҮтардан бастап єолданысєа енгiзiледi). 

 10-бап. Бiлiм беру ҰйымыныҮ жарысы

  1. Бiлiм беру ҰйымыныҮ жарысында мыналар белгіленуге тиiс:
  1) атауы, орналасєан жерi (заҮды мекен-жайы);
  2) єҰрылтайшылары;
  3) бiлiм беру ҰйымыныҮ Ұйымдыє-єҰєыєтыє нысаны, Їлгiсi мен тЇрi;
  4) бiлiм беру ҰйымыныҮ мiндетi мен єызметi;
  5) бiлiм беру процесiнiҮ маєсаты, iске асырылатын бiлiм беру бадарламаларыныҮ тiзбесi;
  6) бiлiм беру Ұйымдарына єабылдау тңртiбi;
  7) бiлiм беру процесiн Ұйымдастыру (оныҮ iшiнде оєыту жңне тңрбиелеу тiлi (тiлдерi), бiлiм алушылардыҮ, тңрбиеленушiлердiҮ сабає режимi);
  8) бiлiмдi аымдаы баєылау, бiлiм алушыларды аралыє аттестаттау жЇйесi, оларды ғткiзудiҮ нысандары мен тңртiбi;
  9) аєылы бiлiм беру єызметiн кғрсетудiҮ тiзбесi мен тңртiбi;
  10) бiлiм беру Ұйымдары мен бiлiм алушылардыҮ, тңрбиеленушiлердiҮ жңне (немесе) олардыҮ ата-аналарыныҮ жңне ғзге де заҮды ғкiлдерiнiҮ єатынастарын регламенттеу мен ресiмдеу;
  11) бiлiм беру Ұйымдарына єҰрылтайшы бекiтiп берген меншiк объектiлерiнiҮ пайдаланылу тңртiбi;
  12) бiлiм беру ҰйымыныҮ ғз єызмет процесiнде сатып алан меншiгiн єалыптастыру тңртiбi;
  13) бiлiм беру Ұйымын єаржыландыру кғздерi, олардыҮ єызметiн материалдыє-техникалыє жаынан єамтамасыз ету;
  14) кңсiпкерлiк єызметiнiҮ болуы жңне тЇрлерi;
  15) єҰрылтайшыныҮ єҰзыретi;
  16) бiлiм беру ҰйымыныҮ єҰрылымы, басєару органдарын єҰру тңртiбi, олардыҮ єҰзыретi жңне єызметiн Ұйымдастыру тңртiбi;
  17) бiлім беру Ұйымдары єызметкерлерiнiҮ штатын толыєтыру тңртiбi, еҮбекке аєы тғлеу шарттары, олардыҮ єҰєыєтары мен мiндеттерi;
  18) бiлім беру ҰйымыныҮ єайта Ұйымдастырылу жңне таратылу тңртiбi;
  19) бiлiм беру ҰйымыныҮ жарысын ғзгерту тңртiбi.
  2. Мемлекеттiк бiлiм беру ҰйымыныҮ жарысында алєалы басєару органдары, олардыҮ єҰрылу тңртiбi мен єҰзыретi кғзделуге тиiс.
  3. Бiлiм беру ҰйымыныҮ жарысында оныҮ єызметiне єатысты жңне қазаєстан РеспубликасыныҮ заҮдарына єайшы келмейтiн ғзге де ережелер болуы мЇмкiн.
  4. Бiлiм беру ҰйымыныҮ жарысын оныҮ єҰрылтайшылары бекітедi.

 11-бап. Бiлiм беру Ұйымдарын єҰру, єайта Ұйымдастыру
жңне тарату

  1. Бiлiм беру Ұйымдарын єҰру, єайта Ұйымдастыру жңне тарату қазаєстан РеспубликасыныҮ заҮдарына сңйкес жЇзеге асырылады. 
  2. Бiлiм беру ҰйымдарыныҮ филиалдары бiлiм беру Ұйымдары єҰрылтайшыларыныҮ келiсiмiмен єҰрылады. 
  3. қҰрылтайшылар таратылатын бiлiм беру ҰйымдарыныҮ бiлiм алушыларына басєа бiлiм беру Ұйымдарында оєу жылын аяєтап шыу Їшiн шаралар єолдануа мiндеттi. 

 12-бап. Бiлiм беру єызметiн лицензиялау

  1. Ведомстволыє баыныстылыына жңне меншiк нысанына єарамастан, заҮды тҰлалардыҮ (бҰдан ңрi - лицензиат) бiлiм беру єызметi қазаєстан РеспубликасыныҮ лицензиялау туралы заҮдарына сңйкес лицензиялануа тиiс. <*> 
  2. Бiлiм беру ҰйымдарыныҮ филиалдары олар Їшiн лицензияа жеке єосымшалар берiле отырып, бiлiм беру ҰйымдарыныҮ єҰрамында лицензияланады. Филиал туралы Ереже мен тiркеу єҰжаттары лицензиара табыс етiлуге тиiс. <*>
  3. <*>
  4. Халыєаралыє жңне шетелдiк оєу орындары немесе олардыҮ қазаєстан РеспубликасыныҮ аумаында єҰрылан филиалдары қазаєстан РеспубликасыныҮ оєу орындары сияєты шартпен жңне сондай тңртiппен лицензиялануа тиiс.
  5. Лицензия алу Їшiн мынадай єҰжаттар єажет:
  1) нысанын қазаєстан РеспубликасыныҮ Yкiметi бекiтетiн белгіленген Їлгiдегi арыз;
  2) лицензиаттыҮ бiлiктiлiк талаптарына сңйкестiгiн растайтын єҰжаттар;
  3) єызметтiҮ жекелеген тЇрлерiмен шҰылдану єҰєыы Їшiн лицензиялыє алым тғлегенiн растайтын єҰжат;
  4) мемлекеттiк тiркеу туралы куңлiктiҮ кғшiрмесi;
  5) жҰмыс бабындаы оєу жоспарлары;
  6) штаттаы оєытушылардыҮ бар екенiн растайтын єҰжат; <*>
  7) дербес оєу-материалдыє базасыныҮ бар екендiгiн растайтын єҰжаттар. <*>
  Лицензиялар єҰжаттар тапсырылан кЇннен бастап екi ай мерзiмнен кешiктiрiлмей берiледi.
  Лицензия беруден бас тартылан жадайда лицензия беру Їшiн белгiленген мерзiм iшiнде ғтiнiш берушiге жазбаша тЇрде дңлелденген жауап єайтарылады. 
  6. Кңсiптiк мектептердiҮ, кңсiптiк лицейлердiҮ, колледждер мен жоары оєу орындарыныҮ бiлiм беру єызметiн олар Їшiн жаҮа кңсiптер мен мамандыєтар бойынша лицензиялау, оларда лицензиялардыҮ болуына єарамастан, жалпы негiздерде жЇргiзiледi. 
  7. ЛицензиардыҮ єажет болан жадайда лицензияны беру, керi єайтарып алу немесе оныҮ єолданылуын тоєтата тЇру мңселелерiн алєалы тЇрде жңне жария єарау Їшiн консультациялыє-кеҮесшi орган єҰруа єҰєыы бар.
  8. ЛицензиардыҮ білім беру єызметін жЇргізу єҰєыына берiлген лицензияны кері єайтарып алуа немесе оныҮ єолданылуын тоєтата тҰруа єҰєыы бар.
  ЛицензияныҮ єолданылуын алты ай мерзiмге дейiн тоєтата тҰруа:
  кғрсеткiштердiҮ бiлiм беру єызметiн лицензиялау кезiнде єойылатын бiлiктiлiк талаптарымен белгiленгеннен тғмендеп кетуi;<*>
  бiлiм беру сапасыныҮ мемлекеттiк жалпы мiндеттi бiлiм беру стандарттарына сңйкес келмеуi негiз болады.
  Лицензияны керi єайтарып алуа:
  лицензиаттыҮ лицензиядаы талаптарды орындамауы;
  лицензиатєа ғзiнiҮ жЇзеге асыруына лицензиясы бар єызмет тЇрiмен айналысуына соттыҮ тыйым салуы;
  лицензияныҮ єолданылуын лицензиар тоєтатєан себептердiҮ жойылмауы;
  лицензиаттыҮ лицензия алу кезiнде кғрiнеу дңйексiз аєпарат беруi негiз болып табылады. <*>
  9. <*>
 Ескерту. 12-бапєа ғзгеріс енгізілді - қазаєстан РеспубликасыныҮ 2001.06.11. N 207 ЗаҮымен, 2001.12.24. N 276 ЗаҮымен, 2004.07.09. N 597 ЗаҮымен, 2004.12.20. N 13 ЗаҮымен (2005 жылы 1 єаҮтардан бастап єолданысєа енгiзiледi).