Развитие научных исследований в современном проектировании изделий легкой промышленности (стр. 5 )

Изношенные шины содержат в себе ценное сырье: резина-66%, текстильный корд-17%,металл-до 16% (Рисунок 3).

Рисунок 3. Виды полученных продуктов от переработки шин.

Текстильный корд применяется как исходное сырье для изготовления тепло-звукоизоляционных плит, для тампонирования скважин при бурении. Отходы текстильного корда также используют для изготовления различных утеплителей (Рисунок 4).

Текстильный корд получаемый при сжигании шины используют с целью получения энергии, в качестве топлива в цементной промышленности, при производстве шифера, специальных бетонных блоков [3].

Изучив и проведя анализ, можно сделать вывод, что только 20% отходов текстильного корда применяется в различных сферах строительства, а оставшиеся 80%-это захоронение отходов, приводящее к загрязнению окружающей среды.

Таким образом, сложившаяся в настоящее время ситуация дает возможность поисков новых подходов применения текстильного корда.

ЛИТЕРАТУРА

1.www.

2. http://ru. wikipedia. org/wiki/Автомобильная_шина

3. http://www. /articles/2010/03/19/tires_recycling_products

УДК 6

ТРЕБОВАНИЯ, ПРЕДЪЯВЛЯЕМЫЕ К ОДЕЖДЕ СОТРУДНИКОВ МЧС В УСЛОВИЯХ ПОВЫШЕННЫХ ТЕПЛОВЫХ ВОЗДЕЙСТВИЙ

*, **, д. т.н.

*Таразский Инновационно-Гуманитарный университет, г. Тараз

**Алматинский технологический университет, г. Алматы, Республика Казахстан

Форменная одежда нового образца стала разрабатываться в Республике Казахстан практически сразу после провозглашения независимости. В первую очередь, она создавалась для Вооруженных сил и Республиканской гвардии.

11 февраля 1997 г. издан Указ Президента Республики Казахстан «О военной форме одежды и знаках различия военнослужащих Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований Республики Казахстан», включая одежду МЧС.

Для защиты от повышенных тепловых воздействий используется теплоотражательный костюм (ТОК), который состоит из куртки, брюк, капюшона со смотровым иллюминатором, трехпалых перчаток и бахил. На куртке имеется центральная бортовая застежка на пуговицах. На спинке - объемный отсек для размещения дыхательного аппарата. Брюки с расширенным цельнокроеным поясом, усилительными накладками в области колен. Капюшон закрывает верхнюю часть туловища, его верхняя часть - на подкладке, со смотровым отверстием-иллюминатором. Трехпалые перчатки с напалками для большого и указательного пальцев, усилительной накладкой из спилка на ладонной части, на подкладке с теплоизолирующим слоем. Бахилы с пуфтой, с настрочным двухслойным голенищем, усиленной подошвой из спилка, усилительной накладкой из спилка на пяточной части. Стачивание швов верха куртки, брюк, перчаток, бахил, а также настрачивание голенищ бахил, накладок кармана, усилительных накладок рамки смотрового отверстия-иллюминатора выполняется двумя строчками.

Теплофизические и физико-механические показатели:

·  масса комплекта ТОК-200 в зависимости от размера - 8-10 кг;

·  устойчивость к воздействию температуры 200 °С - не менее 600 с;

·  устойчивость к воздействию открытогопламени - не менее 20 с;

·  устойчивость к воздействию теплового потока - не менее 600 с (при 18 кВт) или 900 с (при 10 кВт);

·  устойчивость к контакту с нагретыми до 400 °С твердыми поверхностями - не менее 5 с;

·  коэффициент ослабления инфракрасного излучения - не менее 75%.

«Комплект специальной защитной одежды от повышенных тепловых воздействий»

Комплект специальной защитной одежды от повышенных тепловых воздействий полутяжелого типа исполнения (далее - ТОК-200) должен обеспечить защиту тела пожарного-спасателя от повышенных тепловых воздействий (интенсивного теплового излучения, высоких температур окружающей среды, кратковременного контакта с открытым пламенем) и вредных факторов окружающей среды, возникающих при тушении пожаров и проведении первоочередных аварийно-спасательных работ, а также от неблагоприятных климатических воздействий.

ТОК-200 в зависимости от степени тепловой защиты должна соответствовать 2-му типу по требованиям СТ РК .

В состав комплекта ТОК-200 2-го типа входят: комбинезон или куртка с брюками (полукомбинезоном), капюшон, средств защиты рук и ног. Капюшон может быть выполнен совместно с комбинезоном или курткой.

Конструкция одежды ТОК-200 должна быть совместима с боевой одеждой пожарного 1 уровня защиты по СТ РК 1495 и обеспечивать возможность ее использования со снаряжением пожарного:

- средствами индивидуальной защиты органов зрения и дыхания пожарного;

- пожарно-техническим вооружением;

- радиостанцией;

- специальной пожарной обувью.

Масса комплекта без системы жизнеобеспечения – не более 10 кг.

Средство защиты головы (капюшон) должно иметь обзорный иллюминатор, удовлетворяющий следующим требованиям:

Коэффициент ослабления инфракрасного излучения должен составлять не менее 60 %;

Стекло иллюминатора должно выдерживать одиночные удары кинетической энергией не менее 1,2 Дж;

Стекло иллюминатора должно быть панорамным, радиус изгиба должен составлять от (115 ± 2) до (250 ± 2) мм;

Габаритные размеры стекла должны составлять:

- высота от (150 ± 2) до (200 ± 2) мм;

- ширина от (230 ±2) до (350 ± 2) мм.

В костюме должно быть предусмотрено система экстренного снятия ТОК-200 в случае аварийных ситуаций.

Пакет материалов и тканей, используемых для изготовления ТОК-200, должен состоять не менее чем из двух слоев: материала верха и внутреннего слоя.

ТОК-200 должен изготавливаться не менее трех условных размеров, охватывающих размеры типовых фигур мужчин по ГОСТ 17521 в диапазоне:

- рост от 158 до 182 см;

- обхват груди от 96 до 112 см. 

В конструкции ТОК-200 должен быть предусмотрен отсек для размещения средства защиты органов дыхания (изолирующего аппарата со сжатым воздухом). Конструкция должна обеспечивать возможность контроля за расходованием воздуха с помощью манометра.

Должна обеспечивать возможность работы пожарного как с использованием средств защиты органов дыхания, так и без них.

Должна обеспечивать возможность приема и передачи информации: звуковой, зрительной или с помощью специальных устройств. Используемые материалы и фурнитура должны исключать проникновение в подкостюмное пространство воды и поверхностно-активных веществ. В конструкции должны быть предусмотрены элементы, обеспечивающие фиксацию рукавов на запястьях рук. Соединительные узлы составных частей ТОК должны быть максимально унифицированы и сохранять работоспособность при повышенных тепловых воздействиях.

Таблица 1. Требования, предъявляемые к теплофизическим

и физико-механическим показателям материала верха

№ п/п	Наименование показателя	Значение показателя
1	Устойчивость к воздействию температуры 200°С, с, не менее:	600
2	Устойчивость к воздействию открытого пламени, с, не менее:	20
3	Устойчивость к контакту с нагретыми до 400°С твердыми поверхностями, с, не менее	5
4	Кислородный индекс. % (об.), не менее	27
5	Коэффициент ослабления инфракрасного излучения, %, не менее	70
6	Масса 1 м2, г, не более	750
7	Разрывная нагрузка, Н, не менее: - по основе - по утку	500 500
8	Сопротивление раздиранию, Н, не менее: - по основе - по утку	40 40
9	Прочность связи пленочного покрытия с основой, Н/м, не менее: - по основе - по утку	400 300
10	Усадка после нагревания, %, не более	5
11	Жесткость при изгибе, Н, не более	0,3
12	Устойчивость к многократному изгибу, циклов, не менее
13	Устойчивость к истиранию, циклов, не менее	10 000
14	Морозостойкость, °С, не выше	минус 40

Требования к надежности:

Применяемые материалы, комплектующие и фурнитура должны обеспечивать работоспособное состояние изделия в течение гарантийного срока эксплуатации, который должен быть не менее двух лет и исчисляется со дня ввода ТОК-200 в эксплуатацию.

Используемые материалы, комплектующие изделия и фурнитура должны обеспечивать ее ремонтопригодность.

На ТОК-200 должна быть этикетка с указанием:

- предприятия-изготовителя;

- тип ТОК-200;

- условный размер;

- дата изготовления.

Каждый комплект ТОК-200 должен иметь руководство по эксплуатации изделия и паспорт, составленные в соответствии с ГОСТ 2.601.

Сведения о продукции, отражаемые на изделии и поясняющие порядок его применения, правила безопасности и назначение функциональных деталей, должны быть исполнены на государственном и русском языках.

Условия:

- соответствие комплекта ТОК-200 требованиям Технического регламента «Требования к безопасности пожарной техники для защиты объектов», утвержденного постановлением Правительства Республики Казахстан от 01.01.01 года № 16;

- наличие подтверждения соответствия и специальное заключения уполномоченного органа в области пожарной безопасности;

- методы проведения сертификационных испытаний продукции пожарно-технического назначения должны соответствовать требованиям государственных, межгосударственных, международных стандартов, разрешенных для применения на территории Республики Казахстан;

- потенциальный поставщик в обязательном порядке представляет конкурсной комиссии либо отдельно специалистам, входящим в состав конкурсной комиссии не менее одного образца полного комплекта предлагаемого к поставке ТОК-200;

- конструкция ТОК-200, применяемые материалы, комплектующие и фурнитура должны обеспечивать работоспособное состояние изделия в течение гарантийного срока эксплуатации, который должен быть не менее двух лет и исчисляется со дня ввода ТОК в эксплуатацию.

- наличие дилерского или торгового соглашения с заводом изготовителем для потенциальных поставщиков не являющихся производителями товара.

ЛИТЕРАТУРА

1. Чубарова, оценки качества специальной одежды. – М.: Легпромбытиздат, 1988.

2. Романов, подход к проектированию специальной одежды. – М.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1982.

3. Сурженко, эргономического проектирования специальной одежды // Рабочая одежда и средства индивидуальной защиты. –2001. - № 3 (11).

4. Сурженко основы и методическое обеспечение эргономического проектирования специальной одежды: автореф. дис. ... д-ра техн. наук - М., 2001.

ӘӨЖ 687.17

СӘН АДАМ МӘДЕНИЕТІНІҢ АЛҒАШҚЫ САТЫСЫ

, Иманбекова Қ.К.

атындағы Тараз мемлекеттік университеті, Тараз қ., Қазақстан Республикасы

Біз «киім», «костюм», «сән» деген терминдерді білеміз. Ал осылардың қайсысы бұрын дамығанын және қайсысының басты екенін айта алмаймыз. Халық арасында бұл терминдерге бірнеше нұсқалары бар екен. Соның бірі – «климатикалық», бірінші киім пайда болды дейді. Киім адамды суық пен ыстықтан қорғау үшін керек болды және қазір де осы мақсатта адамға қызмет атқарады.

Екінші нұсқасы – «имандылық», адамдардың ақыл-есі кіре бастаған сәттен олар ұятты жерлерін алғашқыда – өсімдік жапырақтарымен, кейін келе аң терілерімен, содан соң киім ойлап тауып, киіне бастады десе де болады. Сол себептен де олардың алғашқы киімдері тек ұятты жерлерін жабқан жолақ негізінде болды.

Үшінші нұсқасы – «әлеуметтік», адамдардың бірінші киген киімдері әшекей ретінде ғана немесе тайпадағы өз беделін білдіру үшін әртүрлі сүйектерден, құс қауырсындарынан, аң терілерін жасалған киімдер, әшекейлер тақты.

Осы нұсқаларды қарастыра отырып, мынандай тұжырым жасауға болады: алғаш адамдардың киіну құштарлығының себебі табиғи бейнесін өзгертуге ұмтылу. Олар өзін қоршаған табиғатқа қарап қызығушылық пен еліктеу сезімдерін тудырған құбылыстарды көре білді. Яғни: құстарда – түрлі-түсті қауырсындары бар, балықтарда жылтыр тиындары бар, аңдарда жұмсақ, жылы терісі бар, гүлдерде – сан-алуан түстері бар. Ал жалғыз адамдар ғана өмірге келген сәттен бастап жалаңаш жүреді. Осы себептер өзгерістің басы болды деуге болады. Олар айналадағы табиғат аясын қолдана отырып, өз ойлаған қиялдарын іске асырды.

Бәлкім біреулер жапырақтардан плащ ойлап тапса, біреулері – дене суретін меңгерді, біреулері – жеміс-жидек шопақтарынан, сүйектерден алқа, білезік, әшекей бұйымдарын жасаса, тағы біреулері майды қолдана отырып шаш үлгісін ойлап тапты. Қолданбалы өнердің шығуы да дене мүшелері мен бет-әлпетті өзгертуден басталды. Тайпа адамдарының дене бояуы бұл мәдениеттің ең алғашқы сатысы деуге болады. Тайпадағы әрбір адамның орнын (тайпа басқарушы, әскер басшысы немесе қарапайым адам) денесіндегі бояуы, әртүрлі суреттері арқылы ажыратуға болатын еді. Осы дәуірдегі дене суреті (татуировка) мен релефьті өрнектер арқылы безендіру өнері де сол кезден қалған мұра екен. Осылай сән тарихы мен сәнді киіну өнері де дами бастады. Сән дамыған сайын адамдардың пайда болуы мен қалыптасу тарихын көре аламыз.

«Сән» - француз сөзінен шыққан, түп негізі латын тілінен «modus» - өлшем, бейне, тәсіл деген мағына береді. Сән белгілі бір уақыт аралығында кең тарап, үлкен танымдылыққа және көпшіліктің мойындауына ие. Сән бұл қоғамдағы анықталған талғамның қысқа үстемдігі, яғни ең алдымен сыртқы тұрмыс түріне, соның ішінде киімге деген үстемдік [1].

Сән тарихы костюм тарихымен бірге дамиды, бірақ оларды бірдей құбылыс деп қарастыру дұрыс емес, себебі өнер танушылар сәннің пайда болуын әлеуметтік құбылыс ретінде Орта ғасырлардың соңғы кезеңінде, нақтырақ айтқанда ХІV ғасыр соңы мен ХV ғасырдың басында болғанын анықтаған. Осы кезеңде киім сәнге тән белгілерге ие бола бастайды, яғни костюм бұрынғыдай ұлттық немесе аймақтық емес, жалпы европалық киімге айналды, оның пішіні де жиі ауысты, киімде бұрын болмаған жаңа бөлшектер көптеп қолданылды. Осының нәтижесінде көптеген адамдар киім тігу ісімен мұқият айналыса бастады және адамдарда жаңа киімге еліктеу үдерісі дами түсті.

Қазіргі түсінік бойынша сән – киімнің түрі мен формасының әрдайым өзгерісі. Әлемтанушылықтағыдай оның әрдайым ескі формасы бұзылып отырады. Мұның себебі көптеген жаңашылдыққа бос орын қалдыру. Сән де осылай, ол да құрылады және жойылады. Бұл өмірдің жарқын және кең екендігіне куә. Қазіргі таңдағы сәнге түсінік – бұл киім типі мен үлгісінің жиі өзгеруі. ХV ғасырдан бастап сән әлемінде сән қуалаушылардың, суретшілердің және тігіншілердің көптеген шығармашылық ойлары іске аса бастады, мұнда ескіліктің және дәстүрліктің көзін жойып жаңашылдықты, белгісіздікті енгізді.

Қайта өрлеу заманында ерлер мен әйелдер киімінде көптеген ұқсастықтар болды. Өзіндік жаңашылдықпен ХІХ ғасырға дейін ерлер сәні бірінші орында тұрды. Мұның басты себебі, табиғат ережесіне сай, көп ғасырлық әлеуметтік жағдайға байланысты әйелдердің ерлерге бағынушылығы басымдық танытты.

Ренессанстық дәуір әйелдерінің қиялы бойынша, ерлер сәнін жақсарту, жаңа үлгілерді ойлап табу барысында әйелдер сәні де оларға еліктеп, үнемі жаңарып отырады деп ойлаған. Олар ерлер бас киіміне, киімнің үлгісіне, жеңіне, әрленуіне және аяқ киіміне назар аудара отырып, өздерінің киім үлгісіне жаңашылдықтарды енгізген [1].

Әр дәуірдің өзінде ешбір сән қуалаушы адам сән шыңына жете алмаған. Сән ағымына сай киініп, сәнге енді қол жеткіздім дегенде ол лезде өзгеріп шыға келеді. Ол өзінің қалыптасқан ескі түрін өзгерте отырып жаңа ойларға аяқ басады.

Сән әлемінде сән қуалаушылардың бір тобы үнемі сән ағымымен бірге сәнді киініп, жаңашылдықты, өзгерісті үнемі қалаушылар. Олар ақсүйектер, әртістер, билік өкілдері мен сәнқойлар. Жаңа сәнді ақсүйектер қауымы тез өзіне сіңіріп, оны бұрмалай, түрлендіре отырып жетілдіреді. Олар сәнді өз еркінше, өз талғамдары бойынша жасайды. Хандар мен ханшалардың киген сәнді, көз жауын алатын киімдері қарапайым халыққа әсер етіп, еліктеу сезімдерін тудырып, жаңа сән халық арасына тез тараған.

Сән қуалаушылардың екінші тобы «сән маймылдары». Олар сәнді соқыр көзбен жақсысын да жаман кейпінде көшіреді. Мұнда тек киім ғана емес оның мінез-құлқын да өз бойларына сіңіреді. Осындай еліктеушілердің костюмы қиялдан шексіз, кейде күлкілі, мағынасыз болып көрінеді.

Үшіншілері – қалалық, орта буын ақсүйектері. Бай қала тұрғындары өрескел үлгілерімен немесе бай мұрагерлердің ұлдары жиі князьдық киім үлгілерін киді. ХVІ ғасырдың аяғында үкіметтің тиым салғанына қарамастан қарапайым халық арасындағы сәнқойлардың киім үлгісіне еліктеу үлкен апатты жағдайлар туғызады. Қымбат «ақсүйектер» үлгісін алу үшін қарапайым халық соңғы мал-мүлкін сатуға дейін барды.

Сән соңғы көркемдік ойларды өзіне тартатын құрал. Сән белгіленген шеңбер бойынша – хан сарайынан бастап қала шетіне дейін, қала шетінен – ауыл – аймаққа дейін қамтиды немесе тарайды. Бұндай шеңберлер тек кеңістікке ғана тарамайды, сонымен бірге ол уақытқа да тәуелді.

Сәннің таралу жүйесі барлық дәуірге тән. Жаңа сән жоғарғы қауым өкілдерінде пайда болады. Орта және ең төменгі қауымда жаңа сәннің тек нұсқасы ғана тарайды. Бірақ уақыт өте келе пайда болған сәнді халық өз ыңғайына қарай бұрмалап, өздеріне сіңдіріп, кейін келе ол жойылып кетеді. Жойылған сәннің орнын жаңа сән ағымы келеді.

Сәннің дамуы әлеуметтік-психологиялық заңдылықтармен байланысты: биофизикалық, акселерациялық, қоғамдық, психологиялық өзгерулер.

Сәнді зерттеулшілер сәннің дамуында нақты заңдылықтар бар дейді. Олар:

1.  Қоғамдық-тарихи құбылыспен сәннің тікелей байланысы.

2.  Интернационализация

3.  Демократизация

4.  Таратылуды тездету.

5.  Дамудың айналымы.

Сәннің дамуында қоғамдық тарихи құбылыстармен байланысты. Олар:

1.  Әлеуметтік және саяси.

2.  Өнер	Саласындағы революциялық қайта құрылу
3.  Ғылым
4.  Техника

Сән қоғам дамуының әртүрлі байланысы, онда мәдениет аспектілері және қоғамдық өмірдің барлық тойтарыстары айқындалады, ол қоғамның барлық мүшелерінің назарын аудартады. Қоғамның дамуымен сәннің динамикасы байланысты, негізгі белгілерінде – төңкерістік қайта құрылуы – бұл қбылыс сирек және әлеуметтік өзгерістермен келісілген. Сән дамуындағы өзгерулер әлеуметтік және саяси күйзелістермен, өнер саласында төңкерістік қайта-құрылумен, ғылым мен техника салаларында айқындалады. Сәннің тезара өзгеруі болып саяси төңкерістер мен ірі тарихи шайқастармен (соғыс) байланысты. Жергілікті соғыстар (мысалы, Наполеон І Бонапарттың Египед еліне жорығы немесе Боснядағы соғыс) жаңа сәннің пайда болуына әкеп соқты. Ұлы Француз революциясынан кейін сән әлемінен жасанды шаштар (парик) және шілтер (кружева) шығып кетті. Ал қарапайым, демократшыл киімдер сәнді деп саналды. Халықаралық байланыс пен бұқаралық ақпарат құралдарының дамуы, халықаралық орталық базардың қалыптасуы интернационализациялық сәннің құрылуына негіз болды. Бұл құбылыс ХVІ ғасырда Европадағы бірінші – испандықтың қоғамдық сәннің пайда болумен байланысты [1].

Дайын бұқаралық киім өндірісіне және тұрмыс заттарына көшу бұқаралық мәдениеттің құрылуы мен сәннің демократтылығына негіз болады. Оның нәтижесінде жаңа сәнді үлгілердің және үлгіқалыптардың барлық әлеуметтік топтарға қолжетімді болды. Яғни, қазіргі заманғы өнеркәсіп тез арада тұтынушыларға сәнді бейнелер қолайлы болып, оларды ұсыну мүмкіндігіне ие.

Ақпаратты даму жаңа сән туралы ақпарат алуға және халықаралық сәннің үлгілерімен танысуға зор мүмкіндік беріп отыр. Бұқаралық базарлар мен қазіргі таңдағы бұқаралық ақпараттардың дамуы – сәннің тез арада таралуына ықпал етеді, бұл сәнді айналымның жалғасуын қысқартады. Айналымдылық –бұл сән дамуында өте маңызды заңдылықтар, тербелістер мен ырғақтың болуы – сәннің өзін-өзі құру механизімін айқындайды.

Сән - эстетикаға жақын мәдени-тарихи құбылыс. Сән – бұл даму мен тараудың, мәдениеттің функционалдық фенонемі (стиль, талғам және т. б.). Сән түсінігімен бірге мәдениеттің түрлері, яғни анықталған әлеуметтік және тарихи жағдайлар сай келеді. Сән ағымының өзгеруі мәдениеттің, экономиканың, өмір бейнесінің және әлеуметтік жағдайлардың өзгеруімен байланысты. Сән адамның эстетикалық талғамын қанағаттандыратын құбылыс, бірақ бұл оның негізін қалаушы функция емес. Сәннің өзгеру себебін іздеу салдары оның жекеше және әлеуметтік психологиялық көз-қарасын зерттеуге әкеледі.

Қазіргі сән жаңа идеялар байлығымен және талдау бостандығымен ерекшеленеді. Оның қазіргі кезде екі бағыты бар: біреуі болашаққа ұмтылған, ал екіншісі өткен уақытқа назар аударылған.

Бірінші бағыт өнеркәсіпте жаңа жасанды материалдар қолданады. Бұл бағытта көбінесе жас сәнгерлер назар аударады. Олардың жұмыстары таңқаларлық жаңалықтармен және дәстүрлі еместігімен ерекшеленеді.

Екінші бағыт уақыт көңілін бейнелейді. Бұл бағыт көбінесе өткен уақытқа бағытталған көп жаңа идеялар, стильдік бағыттар береді. Мұнда табиғи маталар қолданылады.

Қорытындылай келсек, сәннің қазіргі таңда қолы тимеген, қамтымаған нысаны жоқ. Сән сәулет өнерінің жаңа ғимараттарынан бастап, тұрмыстағы заттарды да, тіпті ғарышкер киімінің өзін де қамтыған.

Әрбір адамның өзгеріске, жаңашылдыққа ұмтылу өзіне тән қасиет. Сонымен қатар бізді қоршаған орта да, киім формасы да үнемі алмастырылып, жаңартылып отырады. Сән әрдайым ғасыр жаңашылдығымен бірге жүреді. Бұл әрине табиғи құбылыс. Сән ол ғасыр бойы өзгеріп, дамып отырады.

Сән - адам мен киімді бір-біріне ажырамастай етіп байланыстырған. Яғни, сән – ол әрбір адамның ішкі жан дүниесі мен өмірді қабылдауы.

ӘДЕБИЕТ

1. Современная энциклопедия «Мода и стиль» Аванта+. Москва 2002 г.

УДК 687.14.174

ОЦЕНКА НАДЕЖНОСТИ ШВЕЙНЫХ СОЕДИНЕНИЙ ДЕТАЛЕЙ ОДЕЖДЫ СПОРТСМЕНОВ НАЦИОНАЛЬНОГО ВИДА КОННОГО СПОРТА –КОКПАР

(БОРЬБА ЗА КОЗЛА)

д. т.н., , к. т.н.

Академия дизайна и технологии «Сымбат», г. Алматы, Республика Казахстан

Все требования к экипировке национального конного вида спорта-кокпар можно подразделить на следующие группы: эргономические, эстетические и требования к надежности (сроку службы) изделия. Кокпар является экстремальный, силовой вид спорта, поэтому к одежде кокпариста предъявляются особые требования к надежности, определяемым такими основными свойствами, как: долговечностью, сохраняемостью, пригодностью. Одежда кокпариста испытывает большие силовые воздействия и так как она имеет значительное число швов и строчек, то качество изделия в целом определяется главным образом показателем надежности соединений отдельных его деталей. Это обусловлено тем, что именно по линиям соединения деталей наблюдаются максимальные напряжения и деформации материала в виде морщин. Кроме того, в зонах швов и строчек отмечается так называемый «краевой эффект», когда материал деталей изделия в прилегающей зоне соединения образует выпуклость. То есть в материале возникает изгибающий момент относительно более жесткой линии шва или строчки. В этом случае выпуклая часть детали повышенно изнашивается от действия сил трения в процессе эксплуатации изделия. Особенно наглядно это наблюдается в изделиях, выполненных из многослойных пакетов материалов, каковыми является одежда кокпариста, так как жесткость их выше, а проявление «краевого эффекта» значительнее.