Саха тылыгар уонна литературатыгар судаарыстыба кэлим эксээмэнин (СКЭ) сорудахтара (стр. 3 )

Саха тылыгар уонна литературатыгар судаарыстыба кэлим эксээмэнин (СКЭ) сорудахтара

1 чааһа

А1. Бэлиэтэммит тыллар ситимнэрин быһаар. Сиэдэрэй солко сибэкким сиппит эбит, сэгэрдээр!

1) эбээн-эбэҥки тылыттан төрүттээх

2) саха төрүт тыла

3) нуучча тылыттан киирии тыл

4) түүр тыла

А2. Илин, айах аһаҕас дорҕонноох тылы ый.

1)  эмээхсин

2)  толоон

3)  өтүүк

4)  ойуулааһын

А3. Бэлиэтэммит тылларга элбэх ахсаан хомуур суолталааҕын бул.

1)  Бүгүн төрөппүт мунньаҕа буолар.

2)  Ааны аһа баттаары гыммыта, иһиттэн хатааһыннаах этэ.

3)  Икки уол тэҥҥэ ойон турдулар

4)  Дойдубар тахса сырыттым.

А4. Кырыа кыһын диэн тыл ситимэ үөскээбит ньыматын ый.

1)  сөпсөһүү

2)  салайыы

3)  тардыылаах

4)  сыстыы

А5. Синоним кэккэтин быһаар.

1)  ат, миҥэ, көлө

2)  улахан, кыра, аччыгый.

3)  дьиэ, балаҕан, хоспох

4)  кырдьаҕас, тыатааҕы, бөрө

А6,В5-В8 сорудаҕы толорууга текст.

А6. Бу текст(1)этиитигэр бэлиэтэммит даҕааһын аат үөскээбит ньыматын ый.

1)  сыһыарыы көмөтүнэн

2)  күүһүрдэр эбиискэ

3) киирии тыл уларыйан

4) тыл пааралаһан

(1)Бүгүн чаҕылхай ып-ыраас күн. (2)Ардах кэнниттэн төгүрүк хонуу симэх отунан ордук хойуутук симэммиккэ дылы. (3)Баай оһуордаах былыргы чаппараагы санатар. (4)Алтан отторго, чуораан отторго, кэҕэ кулгааҕар тойон ыҥырыалар лоҥкунаһаллар. (5)Лыах, үрүмэччи ити күөх, араҕас, маҥан, кыһыл өҥнөөх сибэккилэри кытта өҥүнэн, киэргэлинэн-симэҕинэн куоталаһа сатыыр быһыылаах. (6)Сибэккилэри кэрийэ тэлимнии, талбаара көт да көт. (7)Кэккэлэһэ турар мастар бүгүн эмиэ санаалара көнньүөрбүт. (8)Ыар аһыыларын хайа сахха умнан кэбистэхтэрэ. (9)Күн уота көрдө даҕаны үөрэн, манньыйан, сайаҕастык суугунаһан бардахтара...

А7. Бу этиигэ бэлиэтэммит солбуйар аат арааһын быһаар. .Хаһан үчүгэй олоххо тиийиэхпиний?

1) сирэй

2) ыйар

3) быһаарыыта суох

4) ыйытар

А8. Бэриллибит баһылатыылаах холбуу этии салаа чааһын арааһын быһаар.КµґµІІµ хараІа тµµн µіґэ буолтун кэннэ, ба±а о±ото хотон муостатын µіґэ тахсыбыта.

1) тэҥниир суолталаах

2) миэстэ суолталаах

3) буолуу суолталаах

4) кэм суолталаах

А9. Тылга аґа±ас дор±оон тµґµµтүн бул.

1)  хайыһардыыр

2)  бэрис

3)  кэлсэр

4)  күтүөт

А10. Сыһыарыы түһүккэ турар аат тылы бул.

1) ыйы ыйынан сүтэр

2) үрэххэ киирдэ

3) аҕам ата

4) Машаны көмөлөһүннэр

А11. Бэриллибит текст стилин быһаар.

Суобас диэн суол быыла буолла. Чиэс диэн тиэргэн бөҕүнүү тэпсилиннэ. Кырдьыгы этээччи кырдьаҕас ааттанна!

1) араспыыска

2) ыстатыйа

3) уус-уран текст

4) кэпсэтии стилэ

А12. Бу этиигэ бэлиэтэммит тыллар этии ханнык чилиэнэ буолалларын булан бэлиэтээ. Сылдьыбыт сыыґы булар, сыппыт сыыҥын сиир.

1) быһаарыы

2) кэпсиирэ

3) сиһилии

4) туһаан

А13. Бэриллибит этии тиибин быһаар. Туругурдун, Улуу Кыайыы!

1) сэһэн этии

2) риторическай ыйытыы

3) күүһүрдүү этии

4) ыйытыы этии

А14. Рогатка диэн нууччалыыттан киирии тыл сахалыы таба суруллубутун ый.

1) арагаайка

2) арагаакка

3) арагаатка

4) арыгаайка

А15. Текст кэрчигэр бэлиэтэммит тылы быһаар. Дойдулуур дьолун арай дойдутуттан биирдэ эмэтэ тэйбиттээх эрэ киґи толору ійдµі±э. Дьолу, µксµгэр аґаран баран ійдµµбµт эбээт, биґиги, дьон ортолоро.

1) сомоҕо домох.

2) өс хоһооно

3) тэҥнэбил.

4) холбуу тыл

А16. Ки´и тыла – ох этии жанрын бы´аар.

1) таабырын

2) өс номо±о

3) өс хо´ооно

4) чабыр±ах

А17. ¥рµмэччи ма²ан ат ханнык бухатыыр ата буоларын бэлиэтээ.

1) Ньургун Боотур

2) Тойон Дьа±арыма

3) Эриэдэл Бэргэн

4) ¥рµ² Уолан

А18. Алампа µлэтин ый.

1) «Интеллигенция±а сурук»

2) «Сахалыы драма»

3) «Ахтыылар»

4) «Санньыар санаам сэргэтэ»

А19. «Тиэтэйбит» комедия авторын бэлиэтээ.

1) А. Софронов

2) П. Ойуунускай

3) С. Ефремов

4) Н. Неустроев

А20. «Сылбах тиит» хо´оон авторын ый.

1) £кс³кµлээх

2) Алампа

3) Кµндэ

4) Кµннµк Уурастыырап

А21. А. Кулаковскай колониальнай политиканы кириитикэлиир айымньытын бул.

1) «Тыа дьахтара»

2) «Итирик бурсуй ырыата»

3) «£рµс бэлэхтэрэ»

4) «Кэччэгэй баай»

А22. Гражданскай сэрии тематыгар суруллубут айымньыны ый.

1) «Сµрэх»

2) «Егор Чээрин»

3) «Мин мантан сэриигэ барбытым»

4) «Тыгын Тойон»

А23. С. Васильев айымньытын бул.

1) «Бырастыы, эн Кавказ»

2) «Кылба²наа эрэ, кылы´ым!»

3) «Саллаат сµрэ±э»

4) «¥рµмэччи ма²ан ат».

А24,В1-В4 сорудахтары толорууга бы´а тардыы.

А24. Бу ханнык айымньыттан бы´а тардыы буоларын бэлиэтээ.

1) «Бэйэтэ эмтиэкэ»

2) «Куораччыт»

3) «Дьµ´µн кубулуйумтуо»

4) «Иирбит Ньукуус»

«Алаа´ыгар, ыырыгар чуга´аан истэ±ин аайы, ³й³-санаата дьэгдьийдэ, сэргэ±э-чэбдигэ дьэ киирдэ. Дьиэтин аанын а´аат, ба´ылыгын, бардамын бар±атаабытынан барда. Бала±анын и´игэр киирэн атыыр о±устуу м³²µрээтэ…»

А25. Ханнык айымньы автора Далан буоларын ый.

1) «Манчаары»

2) «Чы²ыс хаан ыйаа±ынан»

3) «Ки´и биирдэ олорор»

4) «Дьыл±ам миэнэ»

А26. £р³г³ч³й хо´уун балтын аатын булан бэлиэтээ.

1) Ньургу´ун

2) Ньырбачаан

3) Кµ³рэгэй

4) Айталы Куо

А27. Лирика айымньытын ый.

1) «Барыма² даа, кубалар»

2) «Санньыар санаам сэргэтэ»

3) «¥рµ² туллук эрэ м³лб³стµµр»

4) «Кынаттаах ыралар»

А28. «О±о куйуурдуу турара» кэпсээнин геройа ханнык сиргэ сылдьарын быһааран бэлиэтээ.

1) Толугур алааска

2) Талба ³рµскэ

3) Халамнаайы кµ³лгэ

4) Арыылаах дэриэбинэтигэр

А29. Ханнык айымньы геройа тµµлµгэр оройунан ойбо²²о тµ´эн, уу аннынаа±ы саарыстыба±а баар буоларын ый.

1) «Ойуун тµµлэ»

2) «Имии´ит тµµлэ»

3) «Мааппа»

4) «Марба»

А30. Далан айар µлэтин суруйбут учуонай аатын бэлиэтээ.

1) Г. Башарин

2) В. Окорокова

3) В. Семенова

4) Д. Васильева

2 чааһа

В1. А24 сорудахха бэриллибит быһа тардыыныболҕойон аах уонна айымньы жанровай араа´ын суруй.

В2. А24 сорудахха бэриллибит быһа тардыыныуонна герой аатын суруй.

В3. А24 сорудахха бэриллибит быһа тардыыныболҕойон аах уонна «Атыыр о±устуу м³²µрээтэ» диэн этиигэ ханнык ньыма туттуллубутун быһаар.

В4. А24 сорудахха бэриллибит быһа тардыыныаах уонна айымньы авторын суруй.

В5. А6 сорудаххабэриллибит текст (4)этиититтэн бу халыыпка (тыл олоҕо+туохтуур үөскүүр сһыарыыта+туһаайыы+кэм сыһыарыыта+элбэх ахсаан) сөп түбэһэр тылы булан суруй.

В6. А6 сорудаххабэриллибит текст (5)этиитигэр бэлиэтэммит ситим арааһын быһаар.

В7. А6 сорудаххабэриллибит текст (2)этиитигэр бэлиэтэммит тыл ханнык саҥа чааһа буоларын быһаар.

В8. А6 сорудаххабэриллибит текст:

а) 3, 4, 5, 6, 8, 9 этиилэртэн быһаарыыта суох сирэйдэммит этиилэри №-нэн ый.

б)  (9)этиигэ бэлиэтэммит холбуу туһаан ханнык саҥа чааһынан бэриллибитин быһаар.

в)  (7)этии арааһын ый.

г)  (6)этии тиибин быһаар.

3 чаа´а

С1. £йт³н суруйуу.

Темата: Саха литературатыгар былыргы саха дьахтарын ыар дьыл±атын ойуулаа´ын.

Вариант 6

Номер задания	Ответ	Номер задания	Ответ
А1	3	А16	3
А2	1	А17	4
А3	1	А18	2
А4	4	А19	4
А5	1	А20	2
А6	2	А21	3
А7	4	А22	1
А8	4	А23	2
А9	3	А24	1
А10	2	А25	4
А11	3	А26	2
А12	4	А27	3
А13	3	А28	3
А14	1	А29	2
А15	4	А30	4

№ задания	Ответ
В1	сатирическай
В2	Макаар
В3	тэ²нэбил
В4	Суорун Омоллоон
В5	лоҥкунаһаллар
В6	сыстыы
В7	сыһыат
В8	а) 3, 6, 8, 9 б) даҕааһын в) судургу г) сэһэн