Экономическая эффективность возделывания культур в зависимости от последействия органо-минеральных удобрений показали, что от последействия на 2-ой год органических в сочетании с минеральными удобрениями проявилось не только на повышении урожайности возделываемых культур после сахарной свеклы, но и на уровне рентабельности производимой продукции. Так по кукурузе, фасоли и картофелю на выше названном варианте рентабельность соответственно составила 209,4; 131,3 и 145,0%.
Себестоимость полученной продукции оказалась наименьшей на варианте по последействию органических удобрений внесенных в сочетании с минеральным. Так, на этом варианте по кукурузе (на зерно) себестоимость составила – 646,3 тенге/ц, по фасоли – 1729,6 и по картофелю – 816,0 тенге/ц продукции. За счет снижения урожайности на контрольном варианте себестоимость полученной продукции увеличилась по кукурузе до 903,0 тенге/ц по фасоли – 2619,0 тенге/ц и по картофелю – 1306,5 тенге/ц.
Таким образом, применение органо-минеральных удобрений за ротацию 3х польных свекловичных севооборотов оказало положительное последействие на 2-ые культуры севооборота. Так, на выше отмеченном варианте за вычетом всех затрат, получен наибольший чистый доход по кукурузе (на зерно) – 115,2 тыс. тенге/га, по фасоли – 72,2 тыс. и по картофелю – 406,2 тыс. тенге/га, что соответственно на 48,4; 43,2 и 257,6 тыс. тенге больше по сравнению с контрольным вариантом.
Органо-минеральные удобрения, как было сказано выше, оказывают положительное последействие на последующие культуры, возделываемые в 3х полных свекловичных севооборотах. Так, возделывание на 3-ий год озимой пшеницы по предшественнику фасоль на варианте от последействия органических в сочетании с минеральными удобрениями отмечено наибольшая рентабельность производимой продукции 290%, тогда как на этом же варианте по предшественникам картофель и кукуруза соответственно 260,5 и 225,0%, что на 30,0 и 65,0% меньше, чем по предшественнику фасоль.
Рентабельность возделывания озимой пшеницы по предшественнику фасоль на варианте где вносились раздельно минеральные и органические удобрения соответственно составила 215,0 и 231,1%, картофелю – 195,5 и 210,0% и кукурузе – 168,0 и 187,8%, тогда как на контрольном варианте рентабельность озимой пшеницы составила по фасоли – 137,8%; картофелю – 114,4% и кукурузе – 90,5%.
Таким образом, возделывание озимой пшеницы в свекловичном севообороте от последействия органо-минеральнымых удобрении по предшественнику фасоль обеспечивает получению наибольшего чистого дохода с единицы площади 52,3 тыс. тенге, тогда как, по предшественнику картофель и кукуруза на этом же варианте составило соответсвенно 46,9 и 40,5 тыс. тенге.
На орошаемых землях юга Казахстана поля после уборки озимых зерновых культур нередко пустуют в теплые летне-осенние периоды года.
В связи с этим, возделывание в свекловичном севообороте пожнивных культур по последействию органических в сочетании с минеральными удобрениями дают наибольшую рентабельность по просу – 124,0% и гречихе – 161,3% с единицы площади, тогда как на контрольном варианте рентабельность составила по просу – 44,0% и гречихе – 71,0%.
Таким образом, от последействия органо-минеральных удобрений получена дополнительно чистая прибыль, за счет возделывания пожнивных культур в свекловичном севообороте. Так, чистая прибыль составила по просу от 11,8 до 18,6 тыс. тенге и по гречихе от 19,0 до 24,2 тыс. тенге с 1 гектара в зависимости от внесения органо-минеральных удобрений. А на контрольном варианте по просу 6,6 и гречихе 10,6 тыс. тенге.
ЗАКЛЮЧЕНИЕ
1. Наибольшее количество органических остатков за ротацию 3-х польного свекловичного севооборота (219,6 ц/га) получено при чередовании культур: озимая пшеница+просо (пожнивное) - сахарная свекла – кукуруза, на фоне навоза (60 т/га) в сочетании с минеральными удобрениями N300Р95К120.
2. Возделывание сахарной свеклы по озимой пшенице+просо и применение органических и органо-минеральных удобрений способствовали увеличению гумуса в почве на 0,07-0,11% и подвижных элементов питания в почве: азота на 12,0 - 22,0 мг/кг, фосфора на 4 – 25 мг/кг и калия на 56 – 174 мг/кг.
3. Возделывание пожнивного проса в севообороте и внесение под сахарную свеклу органо-минеральных удобрений снизило плотность почвы в среднем за три года с 1,30 до 1,20 г/см3 и увеличило содержание водопрочных агрегатов почвы от 16,5 до 25,2 %.
4. Возделывание сахарной свеклы по предшественнику озимая пшеница + просо на фоне органических удобрений в сочетании с минеральными способствовали снижению поражаемости корнеедом на 4,0% и корневой гнилью 22,9%.
5. Самый высокий урожай 563,2 ц/га корнеплодов и сбор сахара 79,9 ц/га получены при размещений сахарной свеклы по предшественнику озимая пшеница+просо по фону 60 т/га навоза в сочетании с минеральными удобрениями (N300P95K120).
6. От последействия органо-минеральных удобрений на 2-ой год получены наибольшие урожаи кукурузы на зерно 85,1 ц/га, фасоли 31,8 ц/га и картофеля 343,1 ц/га.
7. Наибольшие урожаи зерна озимой пшеницы получены от последействия органо-минеральных удобрений на 3-ий год по предшественнику фасоль – 58,6 ц/га, после картофеля – 54,1 ц/га и после кукурузы – 48,8 ц/га, что превышает контрольный вариант соответственно на 22,7; 21,9 и 20,2 ц/га.
8. Возделывание в свекловичном севообороте пожнивных культур после озимой пшеницы по последействию органических в сочетании с минеральными удобрениями дает стабильную прибавку урожая по просу – 3,0 ц/га и гречихе – 3,4 ц/га, и обеспечивают получение дополнительного урожая с единицы севооборотной площади по просу - 8,4 ц/га и гречихе - 9,8 ц/га.
9. Расчет экономической эффективности показал, что при возделывании сахарной свеклы по озимой пшенице + просо с применением органо-минеральных удобрений уровень рентабельности составил 112%.
10. От последействия органо-минеральных удобрений на второй год после сахарной свеклы уровень рентабельности составил по кукурузе – 209,4%, фасоли - 131,3% и картофелю – 145,0%, а от последействия на 3-ий год уровень рентабельности озимой пшеницы по предшественнику фасоль составил – 290,0%, картофель - 260,5% и кукуруза – 225,0%, уровень рентабельности пожнивных культур составил по просу -124,0 % и гречихе – 161,3%.
ПРЕДЛОЖЕНИЕ ПРОИЗВОДСТВУ
1. На лугово-сероземных почвах Жамбылской области рекомендуется возделывать сахарную свеклу в 3-х польном свекловичном севообороте после пожнивных культур по предшественнику озимая пшеница+просо с применением органо-минеральных удобрений.
2. Органо-минеральные удобрения следует применять один раз за ротацию 3-х польных свекловичных севооборотов под сахарную свеклу. При этом последействие удобрений используется последующими культурами.
По материалам диссертаций опубликованы следующие работы:
1. , Кулкеев органо-минеральных удобрений на продуктивность картофеля после сахарной свеклы. //Сб. тезисов к Международной конференций. – Алмалыбак, изд. «Нурлы Алем», 2004. – С.19-21.
2. Кулкеев питательных веществ растениями 3-х польного свекловичного севооборота на луговых сероземах. //Сб. тезисов к Международной конференций. – Алмалыбак, изд. «Нурлы Алем», 2004. – С.40-43.
3. , Кулкеев сельскохозяйственных культур и вынос питательных веществ в 3-х польном свекловичном севообороте. //Вестник сельскохозяйственной науки Казахстана. – Алматы, изд. «Бастау», 2005, №11. – С.16-17.
4. , , и др. Изучения влияние органо-минеральных удобрений на продуктивность сахарной свеклы, оздоровление почвы от фитопотогенов и улучшения ее плодородия. //Материалы III региональной студенческой научной конференций, посвященной 60-летию Великой Победы. Таразский государственный университет им. , Тараз, 2005. – С.117-118.
5. , , т. б. Қант кызылшасының және басқада дақылдардың өніміне көн және минералдық тынайтқыштардың үш танапты ауыспалы егістіктегі әсері. //Ұлы Жеңістің 60-жылдығына арналған білімгерлердің III аймақтық ғылыми конференциясының материалдары. атындағы Тараз мемлекеттік унивеситеті, Тараз, 2005. – Б.97-98.
6. Рекомендаций. По проведению агроэкологического мониторинга в земледелий. //Алматы, 2005. – 20 с. (коллектив авторов).
7. Кулкеев органических остатков и поступление питательных веществ в почву с культурами свекловичного севооборота. //Научно-практический журнал. Земельные ресурсы Казахстана. Алматы, №5, (44), 2007. – С. 24-27.
8. , Кулкеев гумуса в 3-х польных свекловичных севооборотах. //Научно-практический журнал. Земельные ресурсы Казахстана. Алматы, №6, 2007. – С. 20-23.
9. , Влияние предшественников и органо-минеральных удобрений на поражаемость болезнями сахарной свеклы. //Актуальные проблемы земледелия и растениеводства. ІІІ-ая Международная конференция молодых ученых и аспирантов. Алмалыбак, 2007. – С.89-91.
10. Күлкеев Е. Е., Әлдеков Н. А. Үш танапты қант қызылшасы ауыспалы егістігінде органо-минералды тыңайтқыштардың колдануы. //Алматы, Бастау, Жаршы, ақпан 2008 ж. - Б. 11-15.
11. Е Продуктивность культур свекловичного севооборота. //От зональной почвозащитной системы земледелия – к адаптивно-ландшафтной, сб. международной конференций, Алмалыбак, 2008 г. - С.118-119.
ТҮЙIНДЕМЕ
Күлкеев Ерлан Елiбайұлы
«Оң түстік Казахстандағы қант қызылшасы ауыспалы егiсiнің өнімділігін және шалғынды-сұр топырақтың құнарлығын арттыру»
06.01.01 – Жалпы егiншiлiк
Диссертация ауыл шаруашылығы ғылымы кандидатының ғылыми дәрежесiнiң iзденiсiне арналған.
Эксперименттiк жұмыстар жылдары Жамбыл ауыл шаруашылығы тәжiрибе станциясының (қазiргi «ҚЕ және ӨШҒЗИ» - ның Жамбыл филиалы) егiншiлiк бөлiмiндегi стационардағы суармалы шалғынды-сұр топырақта жүргізілді.
Зерттеу мақсаты – негiзгi және дәстүрлi емес аңыздық дақылдарды таңдау арқылы 3 танапты қызылша ауыспалы егiстiгiн жете зерттеу. Мұның өзi жылына екi рет өнiм алуды, тамыр шiрiмесi қоздырғыштарымен зақымданған жерлердi сауықтыруды, топырақ құнарлылығын қалпына келтiрудi және қант қызылшасы өнiмдiлiгiн арттыруды қамтамасыз етедi.
Зерттеу объектiлерi – қант қызылшасы, үрме бұршақ, картоп, жүгерi, күздiк бидай, аңыздық дақылдар (тары мен қарақұмық) және шалғынды-сұр топырақ.
Үш танапты қызылша ауыспалы егiстiгiнде аңыздық дақылдарды өсiргенде олар органикалық қалдықтардың мөлшерін 14,2-ден 38,5 ц/га дейiн өсіріді, сол арқылы топырақтағы қоректiк элементтерiмен азотты 14,9-дан 53,3 кг/га дейiн, фосфорды 3,5-тен 14,2 кг/га дейiн және калийдi 15,2-ден 24,3 кг/га дейiн арттырады, мұның өзi органо-минералдық тыңайтқыштарды енгiзуге байланысты екендiгi дәлелделінді.
Күздiк бидайдан кейiн аңыздық тарыны өсiрiп, қант қызылшасы егiстiгiне органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолданғанда, 3 танапты ауыспалы егiсте топырақтағы қарашiрiктi 0,02-ден 0,11%-ға дейiн арттыратындығы дәлелделінді.
Күздiк бидай+тары өсiрiлген ауыспалы егiсте қант қызылшасына органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолданғанда топырақтағы жылжымалы қоректiк элементтер артады: азот 12,0 – 22,0 мг/кг, фосфор 4-25 мг/кг және калий 56-174 мг/кг, сондай-ақ үш жылда орта есеппен топырақ тығыздығы 1,30-дан 1,20 г/см3 дейiн кемидi, әрi топырақтағы суға төзiмдi түйiршектер мөлшерi 16,5-тен 25,2 %-ға дейiн артады.
Кұздiк бидай+тары алғы дақылдарынан кейiн қант қызылшасын өсiргенде органикалық тыңайтқышты минералдық тыңайтқышпен үйлестiре отырып қолданғанда тамыржегiмен зақымдануы 4,0%-ға және тамыр шiрiмесiмен зақымдануы 22,9%-ға дейiн азаяды.
Кұздiк бидай+тары алғы дақылдан кейiн орналасқан және минералдық тыңайтқыштармен (N300P95K120) қоса 60 т/га қи қолданғаң нұсқасында қант қызылшасынаң ең жоғарғы өнім 563,2 ц/га алынды және жиналған қант мөлшері 79,9 ц/га құрады.
Органо-минералдық тыңайтқыштардың әсерiнен 2-шi жылы жүгерi дәнiнен 85,1 ц/га, үрме бұршақ 31,8 ц/га және картоп 343,1 ц/га өнім алынды.
Үрме бұршақ алғы дақылынан кейiн және 3-шi жылы органо-минералдық тыңайтқыштар әсерiнен күздiк бидайдан ең жөғары өнім алынды - 58,6 ц/га, алғы дақыл картоптан кейiн – 54,2 ц/га және жүгерiден кейiн – 48,8 ц/га, демек мұның өзi бақылаудағы нұсқасынан тиiсiнше 22,7; 21,9 және 20,2 ц/га артқан.
Үш танапты қант қызылша ауыспалы егiстiгiнде, минералдық тыңайтқыштарды үйлестiре отырып органикалық тыңайтқышты қолданудың әсерiнен аңыздық дақылдардан тарыдаң және қарақұмықтан бақылау нұсқасымен салыстырғанда қосымша артық түсiм алынды, сәикес 3,0 және 3,4 ц/га. Жәнеде үш танапты қант қызылша ауыспалы егiс алқап бiрлiгiнде, қосымша қонақ дақылдардан өнім алуды қамтамасыз етедi: тарыдан – 8,4 ц/га, қарақұмық – 9,8 ц/га.
Экономикалық тиiмдiлiктi есептегенде, күздiк бидай+тары егiстiгiнен кейiн қант қызылшасын өсiріп органо-минералдық тыңайтқыштарды қолданғанда тиiмдiлiк деңгейi 112%-ды құрады.
Органо-минералдық тыңайтқыштардың әсерiнен екiншi жылы қант қызылшасынан кейiн жүгерiнiң тиiмдiлiгі – 209,4%, үрме бұршақ – 131,3% және картоп – 145,0%, ал үрме бұршақ алғы дақылынан кейiн күздiк бидайдың тиiмдiлiгi – 290,0%, картоптан кеиін – 260,5% және жүгерiден кеиін – 225,0%, аңыздық дақылдарының тиiмдiлiк деңгейi тарыда – 124,0% және қарақұмықта – 161,3% құрады.
SUMMARY
Kulkeev Erlan Elibaevih
«Increase of productivity sugar beet rotation and fertility meadow-grey soils in the south of Kazakhstan»
06.01.01 – General farming
Dissertation for candidate of Agricultural Sciences.
Experiment conducted in 2003-2005 in Jumble experimental station on irrigated grey soils.
Objectives: Development of 3-course sugar beet rotation, providing two harvest in a year, recovering of Land, infected with root rot, improving soil fertility and productivity of sugar beet.
Materials and methods: Sugar beet, soy bean, potatoes, corn and winter wheat and aftermath residue crops: (millet и fagopyrum).
It was established that growing a plants with crop residues (of millet и fagopyrum) in a beet 3-course rotation, provide the soils with 14.2-38.5 cantor/ha organic mass. It’s in crease nitrogen in a soils N to 14.9-63.3 kg/ha, P – 3.5-14 kg/ha, K – 15.2-24.3 kg/ha. The fluctuations depends on application rate of organic and minerals fertilizers.
It’s established, that growing (of millet, fagopyrum) after the winter wheat, together with fertilizer application, increase the humus content in the fields after the one rotation of 3-course rotation from 0.02 up to 0.11%.
Application of organic – mineral fertilizers on sugar beet after winter wheat and (millet), increase the content of movable minerals elements in soils: N for 12.0-22.0 mg/kg. P 4-25 mg/kg and K 56-174 mg/kg and decrease soils compaction after 3 years from 1.30 to 1.20 g/cm3. Increase the contents of water resistant soils aggregates from 22.9%.
The highest yield 563 c/ha of roots and sugar 79,9 c/ha received with application of 60 t/ha of manure with mineral fertilizers (N300 P95 K120).
The effect of organic-mineral fertilizers on the second year on corn was 85 c/ha. soybean 31,8 center/ha and potatoes 343,1 center/ha.
The highest yields of winter wheat observed on a third year after application of fertilizers, after soybean 58.6 center/ha, after potatoes – 54,1 c/ha and after corn 48,8 c/ha, which higher than control – 22,7; 21,9, 20,2 c/ha accordingly.
Growing of (millet и fagopyrum) in 3-course rotation after winter wheat with the effect of organic-mineral fertilizers application give a stable yields increase: by millet– 3,0 c/ha and гречиха - 3,4 c/ha. It is provide additional yield from crop rotation fields, by crowing millet – 8.4 c/ha and by crowing fagopyrum - 9.8 c/ha.
The economic effect of application of organic-mineral fertilizers on a second year after sugar beet was 209,4% - corn, 131,3% soybean, 145% potatoes. On the third years economic effect of growing winter wheat was: after the soybean 290,0%, after potatoes – 260,5%, after corn – 225% and millet – 124%, fagopyrum - 161,3%.
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 |
