Крутымi дарогамi вайны (стр. 3 )

Сцяпан Трафiмавiч Жалудоў таксама пачынаў ваяваць пад Ленiнградам у складзе 267-га асобнага кулямётна-арты­лерыйскага батальёна. Прайшоў вайну з першага да апошняга дня. Быў тройчы паранены, некалькi разоў кантужаны. Пасля жорсткiх баёў пад Ленiнградам быў нават занесены ў спiсы загiнуўшых. А было гэта пасля таго, як у час варожай авiябамбёжкi гармату, наводчыкам якой быў ў, перавярнула ўверх коламi, а самiх артылерыстаў адкiнула ў блiжэйшыя варонкi. I толькi пасля вайны аднапалчане даведалiся, што ён выжыў, што яшчэ змагаўся з ворагам на Карэльскiм перашыйку, пад Курскам i Белгарадам, вызваляў Укpaiнy, Чэхасла­вакiю, а Дзень Перамогi сустрэў у Гер­мaнii.

С. І. Майсейчанка

Сцяпан Iванавiч Майсейчанка родам з в. Крывашапава. Перад вайной працаваў у Ленiнградзе. Адтуль у складзе Кiраў­скай дывiзii народнага апалчэння пай­шоў абараняць горад. Потым ваяваў на 3-м Укpaiнcкiм фронце, у 1944 г, каман­даваў палком. Бясконцыя i суровыя ваенныя дарогi прывялi маёра Майсейчан­ку аж на Балканы. У вераснi 1944 г. камандаваннем 37-й apмii ён быў

прызначаны камендантам Старазагорскай воб­ласцi ў Балгарыi, потым упаўнаважаным Саюзнай кантрольнай кaмicii ў той жа вобласцi. Аказваў усялякую дапамогу насельнiцтву, садзейнiчаў уздыму эка­нoмiкi вобласцi. Тут, у Балгарыi, пазна­ёмiўся i са сваёй будучай жонкай Анта­нiнай Рыбак, лейтэнантам медслужбы. У званнi падпалкоўнiка Сцяпан Iванавiч выйшаў у запас i пасялiўся ў Ноўгарадзе.

Еўдакiя Яфiмаўна Зуева - жыхарка в. Бярозаўка. Ваявала ў складзе 2-га Беларускага фронту, была тэлефанiсткай i радысткай на назiральным пункце 370-й стралковай дывiзii. Першае баявое хрышчэнне прыняла пад Вiцебскам. По­тым ваявала ў складае 1-га Беларускага фронту, прымала ўдзел у фарсiраваннi Вiслы i Буга, штурме Варшавы, Познанi, фашысцкага логава - Берлiна. Свой ба­явы шлях закончыла на Эльбе. Узнага­роджана ордэнамi Чырвонай Зоркi, медалямі.

Марыю Мiкалаеўну Чыгiрынаву добра ведаюць у калгасе iмя Кутузава. Для многiх яна першая настаўнiца. Толькi ў Дварышчанскай васьмiгодцы адпрацавала 20 гадоў, а ўвесь яе настаўнiцкi стаж яшчэ большы. У чэрвенi 1941 г. навучэн­цы Полацкага педвучылiшча, сярод якiх была i iмава (дзявочае прозвiшча Марыi Мiкалаеўны), рыхтавалiся да экзаменаў. Але здаваць ix не давялося - пачалася вайна. У пачатку вайны Марыя была ўжо дома. Дапамагала партыза­нам - разам з мацi i сяброўкамi мылi бялiзну, пяклi хлеб, часта дзяўчына выкон­вала абавязкi сувязной. З пачатку 1944 г.- на фронце, у складзе 607-га асобнага батальёна сувязi. Удзельнiчала ў баях пад Ленiнградам, фарсiраваннi Фiнскага залiва. За бездакорную работу сувязi пры ўзяццi г. Выбарг яна атрымала падзяку Вярхоўнага Галоўнакамандуюча­га. Потым дзяўчына атрымала яшчэ не­калькi такiх падзяк за ўзяцце розных га­радоў, у тым лiку Гданьска. Пра бой за гэты горад у Марыi Мiкалаеўны успамiны асобныя. За горад-порт i першакласную ваенна-марскую базу фашыстаў на Бал­тыйскiм моры вялася жорсткая бараць­ба. У ходзе бою 381-я стралковая дывiзiя так уклiнiлася ў абарону пpaцiўнiкa, што апынулася амаль адрэзанай ад сваiх войск. З 12 сувязных у пункце збору да­нясенняў засталося 4. Трэба было любой цаной даставiць у танкавае падраздзя­ленне пакет з данясеннем аб сiтуацыi, якая склалася. Двое сувязных, што пай­шлi раней, не вярнулiся. Засталiся Марыя i сяржант Шытаў. Прыйшла i ix чарга адправiцца ўслед за таварышамi. I вось застыў цяжка паранены Шытаў. Марыя, як магла, перавязала яму раны, узяла па­кет i папаўзла далей. Яна не памятала, колькi паўзла, уцiскаючыся ў гразь, з га­лавой ныраючы ў варонкi, запоўненыя вадой, але танкiстаў знайшла. Дзяўчына i не думала, што здзейснiла гераiчны ўчынак, якi будзе высока ацэнены. Але ў 1946 г. яе знайшоў ордэн Чырвонай Зор­кi - узнагарода за мужнасць i адвагу ў бai пад Гданьскам.

Вольга Iванаўна Думпа вядома ў раёне як адна з першых трактарыстак. Вялiкую Айчынную вайну прайшла ў складзе тан­кавай брыгады да апошняга дня. Сваю чырвоную касынку трактарысткi дзяўчы­на берагла як самую дарагую рэлiквiю. I ў час вайны таксама. Толькi аднойчы прыйшлося перавязаць ёю сяброўцы ра­ну - не было бiнту.

Цiмафей Андрэевiч Малiкаў з в. Гарба­чэва ў лютым 1944 г. быў занесены ў спiс загiнуўшых. Жонка яго, Соф'я Дзмiтрыеў­на, нават пахавальную атрымала. Але, на шчасце, гэта была памылка. У хуткiм часе з Арэхава-Зуева, дзе лячыўся ў шпiталi цяжка паранены салдат, прыйшло пiсьмо. Усiм смярцям назло ён застаўся жыць i дачакаўся перамогi. Узнагароджаны ордэнам Славы III ступенi, 5 медалямi.

Сцяпан Трафiмавiч Седуноў з в. Горы прайшоў шлях ад радавога салдата да старшага лейтэнанта. Дамоў вярнуўся толькi ў 1946 г.

Mixaiл Мiхайлавiч Ванiдоўскi ўдзельнi­чаў у розных баявых аперацыях. Але са­май запамiнальнай была аперацыя па вы­ратаваннi моста цераз Днестр, здзейсне­ная летам 1944 г. За храбрасць i кемлi­васць, праяўленыя ў час аперацыi, усе ўдзельнiкi невялiкай групы разведчыкаў, якiя яе ажыццяўлялi, былi ўзнагароджа­ны ордэнам Чырвонага Сцяга.

Усяго некалькi прозвiшчаў з тысяч, не­калькi фрагментаў з мноства бiяграфiй... Колькi было ix, расонцаў, маладых i сталых, сямейных i халастых, зусiм бязвусых юнакоў, якія вынеслі на сваіх плячах нялёгкую ношу салдата Вялікай Айчыннай. Кожны з іх, хто дажыў да перамлжнага мая, хто названы і не названы ў гэтай кнізе, зрабіў свой уклад у агульную справу Перамогі. Вялікая і шчырая ўдзячнасць нашчадкаў усім ім за тое, што яны зрабілі ў імя будучага...