Јскери ќызмет жјне јскери ќызметшілердіѕ мјртебесі туралы (стр. 1 )

Јскери ќызмет жјне јскери ќызметшілердіѕ мјртебесі туралы

Ќазаќстан Республикасыныѕ 2012 жылєы 16 аќпандаєы Заѕы

Егемен Ќазаќстан" 2012 жылєы 25 аќпандаєы № 70, 2012 жылєы 28 аќпандаєы № 72; "Казахстанская правда" от 01.01.2001 г. №; Ќазаќстан Республикасы Парламентініѕ Жаршысы, 2012 ж., № 5 (2606), 40-ќўжат

  Ќолданушылар назарына!
   Ќолданушыларєа ыѕєайлы болуы їшін РЌАО мазмўнды жасады.

МАЗМЎНЫ

  РЌАО-ныѕ ескертпесі!
  Осы Заѕныѕ ќолданысќа енгізілу тјртібін 55-б. ќараѕыз.

  Осы Заѕ Ќазаќстан Республикасы азаматтарыныѕ јскери ќызметті ґткеруі саласындаєы ќоєамдыќ ќатынастарды реттейді жјне јскери ќызметшілерді јлеуметтік ќамсыздандыру жґніндегі мемлекеттік саясат негіздерін айќындайды.

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

   1-бап. Осы Заѕда пайдаланылатын негізгі ўєымдар

  Осы Заѕда мынадай негізгі ўєымдар пайдаланылады:
  1) јскерге шаќыру бойынша јскери ќызмет ґткеретін јскери ќызметшілер – осы Заѕда айќындалатын мерзімге Ќазаќстан Республикасыныѕ Ќарулы Кїштеріне, басќа да јскерлері мен јскери ќўралымдарына (бўдан јрі – Ќарулы Кїштер) јскери ќызметке шаќырылєан Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтары;
  2) јскерге шаќыру жасына дейінгілер – јскери есепке алынєанєа дейін јскери ќызметке даярлыќтан ґтетін Ќазаќстан Республикасыныѕ ер азаматтары;
  3) јскерге шаќыруды кейінге ќалдыру – осы Заѕда кґзделген негіздер бойынша азаматтарды јскери ќызметке шаќыру мерзімін ауыстыру;
  4) јскерге шаќырылушылар – аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жергілікті јскери басќару органдарыныѕ јскерге шаќыру учаскелеріне тіркелген жјне Ќарулы Кїштерге јскерге шаќыруєа жататын Ќазаќстан Республикасыныѕ ер азаматтары;
  5) јскери атаќ – јскери ќызметшіге жјне јскери міндеттіге берілетін јскери айырым белгісі;
  6) јскери билет – азаматтыѕ јскери ќызметке тиесілігін жјне јскери міндеттілікке ќатыстылыєын айќындайтын бірыѕєай мерзімсіз жеке есептік-јскери ќўжаты;
  7) јскери бґлімніѕ штаты – жеке ќўрамныѕ ќўрамын, ўйымдастыру-штаттыќ ќўрылымын, санын жјне ќару-жараќ кадастрына сјйкес бекітіп берілген негізгі ќару-жараќ пен јскери техника санын айќындайтын ќўжат;
  8) јскери есепке алу – јскери ќызметшілер, јскерге шаќырылушылар мен жўмылдыру ресурстары туралы сандыќ жјне сапалыќ деректерді есепке алу жјне талдау жїйесі;
  9) јскери жиындар – Ќарулы Кїштердіѕ жауынгерлік жјне жўмылдыру дайындыєын арттыру маќсатында јскери міндеттілерді јскери бґлімдерге шаќыра отырып, оларды јскери даярлау, јскери білім алу жјне жетілдіру бойынша јскери басќару органдары жїргізетін іс-шаралар.
  Јскери жиындар:
  оќу-жаттыєу жиындары – јскери міндеттілерді, јскери оќу орындарына (јскери факультеттерге) тїскен кезде јскерге шаќырылушыларды жјне жоєары оќу орындары јскери кафедраларыныѕ студенттерін даярлау жјне ќайта даярлау маќсатында ґткізілетін јскери жиындар тїрі;
  тексеру жиындары – соєыс уаќытыныѕ ўйымдастыру-штаттыќ ќўрылымында міндеттерді орындауєа арналєан јскери бґлімдердіѕ дайындыєын тексеру маќсатында ґткізілетін јскери жиындар тїрі;
  арнайы жиындар – тґтенше жаєдайлар салдарларын жою жґніндегі іс-шараларды орындау маќсатында жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті айќындайтын ґзге де жаєдайларда ґткізілетін јскери жиындар тїрі болып бґлінеді;
  10) јскери киім нысаны – Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті бекітетін јскери ќызметшілердіѕ Ќарулы Кїштерге тиесілігін айќындайтын айырым белгілері бар нысанды киім (киім-кешек) жјне жабдыќ;
  11) јскери ќызмет – Ќазаќстан Республикасыныѕ егемендігін, аумаќтыќ тўтастыєы мен шекараларыныѕ ќол сўєылмаушылыєын ќарулы ќорєауєа байланысты јскери ќауіпсіздікті тікелей ќамтамасыз етуге баєытталєан Ќарулы Кїштер јскери ќызметшілерініѕ мемлекеттік ќызметініѕ ерекше тїрі;
  12) јскери ќызметтен шыєару – јскери ќызметшіні осы Заѕда кґзделген негіздемелер бойынша запасќа немесе отставкаєа шыєара отырып, јскери бґлімніѕ (мекеменіѕ) тізімдерінен шыєару;
  13) јскери ќызмет ґткеру туралы келісімшарт – ујкілетті орган мен Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматы арасындаєы азамат јскери ќызмет ґткерген кезеѕде тараптардыѕ ќўќыќтарын, міндеттерін жјне жауапкершілігін белгілейтін ерікті тїрде јскери ќызмет ґткеру туралы шарт;
  14) јскери ќызметшілер – Ќарулы Кїштерде јскери ќызметте тўратын Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтары;
  15) јскери лауазым – јскери ќызмет функцияларын орындау їшін лауазымдыќ ґкілеттіктер мен лауазымдыќ міндеттер жїктелген Ќарулы Кїштер мемлекеттік мекемесініѕ штаттыќ бірлігі;
  16) јскери міндеттілер – јскери есепте тўратын жјне јскери есепте тўрудыѕ шекті жасына дейін запаста болатын Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтары;
  17) јскери міндеттілер запасы (запас) – аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жергілікті јскери басќару органдарында јскери есепте тўратын, Ќарулы Кїштерді жјне соєыс уаќытыныѕ басќа да мемлекеттік органдарын толыќ жасаќтау, жўмылдыра ґрістету жјне шыєыныныѕ орнын толтыру маќсатында пайдаланылатын осы Заѕда белгіленген жастаєы јскери міндеттілер;
  18) јскери міндеттілік – Ќазаќстан Республикасы азаматтарыныѕ Ќазаќстан Республикасын ќорєау жґніндегі конституциялыќ міндеті;
  19) бастапќы јскери даярлыќ – јскери іс жјне адамныѕ ќауіпсіздігі мен тіршілік јрекетін ќамтамасыз ету негіздері бойынша міндетті оќыту пјні (оќу пјні);
  20) еѕбек сіѕірген жылдары – јскери ќызметшініѕ кїнтізбелік те, сондай-аќ жеѕілдікпен де есептеліп шыєарылатын јскери ќызметте болу ўзаќтыєы;
  21) жалпыєа бірдей јскери оќыту – Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтарын соєыс жаєдайы енгізілген кезеѕде јскери даярлыќќа міндетті оќыту;
  22) жеке ќўрам – Ќарулы Кїштердіѕ јскери ќызметшілері мен азаматтыќ персонал адамдары;
  23) келісімшарт бойынша јскери ќызмет ґткеретін јскери ќызметшілер – осы Заѕда айќындалатын мерзімге Ќарулы Кїштерге јскери ќызметке ерікті тїрде кірген Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтары;
  24) курсанттар – орта техникалыќ жјне кјсіптік, ортадан кейінгі жјне жоєары білім беру баєдарламаларын іске асыратын оќу-жаттыєу орталыќтарында, оќу орындарыныѕ јскери факультеттерінде (бўдан јрі – јскери факультеттер), јскери оќу орындарында оќитын офицерлер ќўрамыныѕ јскери атаєы жоќ јскери ќызметшілері;
  25) курстыќ даярлыќ – јскери ќызметшілердіѕ јскери білімін, практикалыќ даєдыларын жетілдіруге баєытталєан кјсіби деѕгейін, біліктілігін арттыруды жјне ќайта даярлауды ќамтитын кјсіптік оќыту нысаны;
  26) ќолданыстаєы резерв – барлау ќызметі шеѕберінде жїктелген жедел міндеттерді орындайтын јскери ќызметшілер;
  27) мерзімді јскери ќызмет – ер азаматтарды осы Заѕда айќындалєан тјртіппен Ќарулы Кїштерге ќатардаєы жауынгерлер жјне сержанттар ќўрамыныѕ јскери лауазымдарына јскерге шаќыруєа негізделген јскери ќызмет;
  28) отставка – јскери ќызметтен босатылєан немесе јскери есептен шыєарылєан, запаста болудыѕ шекті жасына толєан адамдардыѕ немесе јскери есептен шыєарылып, јскери ќызметке жарамсыз деп танылєан адамдардыѕ жай-кїйі;
  29) офицерлер – офицерлер ќўрамыныѕ тиісті јскери атаќтары берілген јскери ќызметшілер;
  30) психикалыќ-физиологиялыќ жјне полиграфологиялыќ зерттеулер – адамныѕ жеке физиологиялыќ реакцияларын арнайы техникалыќ ќўралдар кґмегімен тестілеуді жјне тіркеуді ќамтитын, Ќорєаныс министрлігініѕ јскери барлау органдарында, сондай-аќ ќару мен оќ-дјрілер арсеналдарында, базаларында жјне ќоймаларында ќару-жараќты жјне оќ-дјрілерді саќтауєа байланысты лауазымдарда јскери ќызмет ґткеру їшін іріктеу кезінде жїзеге асырылатын, Ќазаќстан Республикасыныѕ јскери ќызметшілері мен азаматтарыныѕ жеке-психологиялыќ жјне психикалыќ-физиологиялыќ ќасиеттерін жан-жаќты баєалауєа баєытталєан тексеру іс-шаралары жиынтыєы;
  31) ротация – јскери ќызметшілерді Ќарулы Кїштердегі теѕ жјне ґзге де лауазымдарєа ауыстыру;
  32) сарбаздар (матростар) – сарбаздар (матростар) ќўрамыныѕ јскери атаќтары берілген јскери ќызметшілері;
  33) сержанттар (старшиналар) – бекітіліп берілген жеке ќўрамєа ќатысты басќару функцияларын жїзеге асыратын, жеке ќўрамды їйрету жјне тјрбиелеу жґніндегі міндеттерді орындайтын, сержанттар (старшиналар) ќўрамыныѕ јскери атаќтары берілген командалыќ ќўрамныѕ јскери ќызметшілері;
  34) тјрбиеленушілер – јскери даярлыќ бойынша ќосымша білім беру баєдарламалары бар жалпы орта, техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ўйымдарында оќитын Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтары;
  35) тыѕдаушылар – жоєары оќу орнынан кейінгі білім беру баєдарламаларын іске асыратын јскери оќу орындарында оќитын офицерлер ќўрамыныѕ јскери ќызметшілері;
  36) ујкілетті лауазымды адам – Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті бекітетін Ќарулы Кїштерде јскери ќызмет ґткеру ќаєидаларында (бўдан јрі – Јскери ќызмет ґткеру ќаєидалары) белгіленген тјртіппен келісімшарт жасасуєа ќўќыќ берілген лауазымды адам;
  37) ујкілетті орган – ќўрылымында јскери ќызмет ґткеру кґзделген мемлекеттік орган;
  38) ўйымдастыру-штаттыќ іс-шаралар – Ќарулы Кїштерде мемлекеттік мекемелерді жјне олардыѕ ќўрылымдыќ бґлімшелерін ќўру, тарату, ќайта ўйымдастыру, орнын ауыстыру, баєыныстылыєын ґзгерту, штаттарын ґзгерту бойынша, сондай-аќ Ќарулы Кїштердіѕ ќўрамы мен штат санын ґзгерту бойынша ґткізілетін іс-шаралар.

   2-бап. Ќарулы Кїштердегі јскери ќызметтіѕ ќўќыќтыќ негізі

  1. Ќарулы Кїштердегі јскери ќызметтіѕ ќўќыќтыќ негізін Ќазаќстан Республикасыныѕ Конституциясы, осы Заѕда кґзделген ерекшеліктерімен Ќазаќстан Республикасыныѕ Еѕбек кодексі, ќўќыќ ќорєау органдарыныѕ ќызметін реттейтін Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдары жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де нормативтік ќўќыќтыќ актілері ќўрайды.
  2. Егер Ќазаќстан Республикасы ратификациялаєан халыќаралыќ шартта осы Заѕда кґзделгеннен ґзге ќаєидалар белгіленсе, онда халыќаралыќ шарттыѕ ќаєидалары ќолданылады.

   3-бап. Јскери ќызмет жјне јскери ќызметшілер мјртебесініѕ
    ќаєидаттары

  Јскери ќызмет жјне јскери ќызметшілер мјртебесініѕ ќаєидаттары:
  1) заѕдылыќ;
  2) јскери ќызметшілердіѕ алдына ќойылєан міндеттерді орындау їшін јскери ќызмет ґткеру шарттарын ескере отырып, оларды толыќ, жеткілікті жјне уаќтылы ќамтамасыз ету;
  3) јскери ќызметшініѕ ќўќыќтары мен бостандыќтарын ќылмыстыќ жјне ґзге де заѕєа ќарсы ќол сўєушылыќтан ќорєау, јскери ќызмет міндеттерін орындау кезінде оєан ќол сўєылмаушылыќ;
  4) дара басшылыќ жјне дјреже сатысы;
  5) саяси партиялар жјне ґзге де ќоєамдыќ бірлестіктер ќызметіне тјуелді болмау болып табылады.

   4-бап. Осы Заѕныѕ ќолданылу аясы

  Осы Заѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ барлыќ јскери ќызметшілеріне, оныѕ ішінде Ќазаќстан Республикасы ратификациялаєан халыќаралыќ шарттарєа сјйкес біріккен (коалициялыќ) ќарулы кїштер, сондай-аќ бітімгершілік кїштер ќўрамында јскери ќызмет ґткеретін Ќазаќстан Республикасыныѕ јскери ќызметшілеріне жјне јскери жиындарєа шаќырылєан јскери міндеттілерге ќолданылады.
  Осы Заѕныѕ кїші мемлекеттік ќызмет туралы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына ќайшы келмейтін бґлігінде саяси мемлекеттік ќызметшілерге ќолданылады.
  Осы Заѕныѕ јскери ќызметшілерді јлеуметтік ќамсыздандыру туралы жекелеген ережелері мен нормалары олардыѕ отбасы мїшелеріне, јскери ќызметтен шыєарылєан адамдарєа, сондай-аќ јскери ќызмет ґткеру кезеѕінде ќаза тапќан, ќайтыс болєан, хабар-ошарсыз кеткен немесе јскери ќызмет міндеттерін орындау нјтижесінде мїгедек болып ќалєан јскери ќызметшілердіѕ отбасы мїшелеріне ќолданылады.
  Ќарулы Кїштердегі јскери ќызметтен шыєарылєан жјне басќа мемлекеттерге тўраќты тўруєа ќоныс аударєан Ќазаќстан Республикасы азаматтарыныѕ мјртебесі тўраќты тўру їшін таѕдалєан мемлекеттермен жасалєан Ќазаќстан Республикасыныѕ халыќаралыќ шарттарымен айќындалады.

   5-бап. Јскери ќызметшініѕ мјртебесі

  1. Јскери ќызметшініѕ мјртебесі заѕдарда белгіленген алып тастауларымен жјне шектеулерімен Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматы ретінде јскери ќызметшініѕ жалпы ќўќыќтарын, бостандыќтары мен міндеттерін, сондай-аќ јскери ќызмет ерекшеліктерімен негізделген оныѕ ќўќыќтарын, міндеттері мен жауаптылыєын ќамтиды.
  Јскери ќызметшілердіѕ ќўќыќтары мен бостандыќтарын алып тастаулар мен шектеулер, ерекше міндеттері мен жауаптылыєы осы Заѕда белгіленген ќосымша ќўќыќтармен жјне жеѕілдіктермен ґтеледі.
  Јскери ќызметші мјртебесіне мына азаматтар:
  јскери ќызметке (жиындарєа) шаќырылєандар – жергілікті јскери басќару органынан јскери ќызмет (жиындарды) ґткеру орнына кету туралы тиісті бастыќтыѕ бўйрыєы шыќќан кїннен бастап;
  келісімшарт бойынша јскери ќызметке тїскендер – јскери бґлім (мекеме) командирініѕ (бастыєыныѕ) бґлім жеке ќўрамыныѕ тізіміне ќабылдау туралы бўйрыєы шыќќан кїннен бастап;
  јскери оќу орындарына (јскери факультеттерге) тїскендер, егер бўєан дейін олар јскери ќызметшілер болып табылмаса – оќу орны бастыєыныѕ оќу орны (јскери факультет) жеке ќўрамыныѕ тізіміне ќабылдау туралы бўйрыєы шыќќан кїннен бастап, ал шетел јскери оќу орнына тїскен кезде – ујкілетті орган басшысыныѕ оќуєа жіберу туралы бўйрыєы шыќќан кїннен бастап ие болады.
  Азамат јскери ќызметтен шыєарылуєа (јскери жиындардыѕ аяќталуына) байланысты јскери бґлімніѕ тізімдерінен шыєарылєан кїнінен бастап јскери ќызметші мјртебесінен айырылады.
  2. Јскери ќызметшілер јскери ќызмет міндеттерін орындау кезінде мемлекеттіѕ ќорєауында болады. Олар жалпы јскери жарєыларєа сјйкес олар їшін бастыќтар болып табылатын адамдарєа єана баєынады жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, басќа ешкім де олардыѕ ќызметтік істеріне араласуєа ќўќылы емес.
  3. Јскери ќызметші:
  1) лауазымдыќ міндеттерін орындаєан;
  2) жауынгерлік іс-ќимылдарєа ќатысќан, тґтенше немесе соєыс жаєдайында, сондай-аќ ќарулы жанжалдар жаєдайларында міндеттер орындаєан;
  3) бейбітшілік пен ќауіпсіздікті ќолдау жґніндегі бітімгершілік операцияларына ќатысќан;
  4) террорєа ќарсы операцияларєа ќатысќан;
  5) табиєи жјне техногендік сипаттаєы тґтенше жаєдайлар салдарларын жоюєа ќатысќан;
  6) оќу-жаттыєуларєа немесе корабльдердіѕ жорыќтарына ќатысќан;
  7) кїн тјртібімен белгіленген ќызмет уаќыты ішінде немесе ќызметтік ќажеттіліктен туындаєан басќа да уаќытта јскери бґлімніѕ аумаєында болєан;
  8) ќызметтік іссапарда болєан;
  9) ќызмет орнына барєан жјне кері ќайтќан;
  10) емделуде болєан, емделу орнына барєан жјне кері ќайтќан;
  11) јскери жиындардан ґткен;
  12) тўтќында, кепілде немесе еркінен айырылу жаєдайында болєан;
  13) адамныѕ жјне азаматтыѕ ќўќыќтары мен бостандыќтарын ќорєау, ќўќыќтыќ тјртіпті кїзету жјне ќоєамдыќ ќауіпсіздікті ќамтамасыз ету бойынша ќўќыќ ќорєау органдарына кґмек кґрсеткен;
  14) ќолданыстаєы резервте болєан жаєдайларда јскери ќызмет міндеттерін орындауда болады.
  Офицерлер ќўрамын јскерге шаќыру бойынша јскери ќызметшілердіѕ мјртебесі келісімшарт бойынша јскери ќызметшілердіѕ мјртебесімен айќындалады.
  Мерзімді ќызмет јскери ќызметшісі мерзімді ќызмет ґткерудіѕ барлыќ уаќыты ішінде, ал јскери міндетті – јскери жиындарды ґткерудіѕ барлыќ уаќыты ішінде јскери ќызмет міндеттерін орындайды.
  4. Командирлерге (бастыќтарєа) јскери ќызмет міндеттерін орындауєа ќатысы жоќ немесе Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасын бўзуєа баєытталєан бўйрыќтар (бўйырулар) мен ґкімдер беруге тыйым салынады.
  5. Јскери ќызметшілерге олардыѕ мјртебесін растау їшін ујкілетті орган белгілеген тјртіппен јскери ќызметшініѕ жеке кујліктері (јскери билеттер) жјне жеке нґмірлері бар жетондар беріледі.

   6-бап. Јскери ќызметшілердіѕ ќўќыќтары

  1. Јскери ќызметшілер Ќазаќстан Республикасыныѕ Конституциясында жјне заѕнамасында кґзделген барлыќ ќўќыќтар мен бостандыќтарды Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарымен айќындалєан шектеулерді ескере отырып пайдаланады.
  Јскери ќызметшілердіѕ:
  1) Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті бекітетін мемлекеттік бюджет есебінен ќамтылатын Ќазаќстан Республикасы органдары ќызметкерлерініѕ еѕбегіне аќы тґлеудіѕ бірыѕєай жїйесі негізінде, ујкілетті органдардыѕ бірінші басшылары кґздеген тјртіппен аќшалай їлеспен мемлекет есебінен ќамтамасыз етілуге;
  2) Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі бекіткен нормалар бойынша заттай жјне басќа да мїлік тїрлерімен мемлекет есебінен ќамтамасыз етілуге;
  3) біліктілігін, ќабілетін, ґз лауазымдыќ міндеттерін адал орындауын ескере отырып, ќызметі бойынша жоєарылатылуєа;
  4) ујкілетті лауазымды адаммен келісу бойынша јскери оќу орындарына жјне басќа да білім беру ўйымдарына оќуєа тїсуге жјне курстыќ даярлыќтан ґтуге;
  5) денсаулыєын саќтауєа жјне ќауіпсіздік техникасы мен гигиена талаптарына сай келетін ќызмет жаєдайларына;
  6) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында айќындалєан тјртіппен јскери ќызмет міндеттерін орындаєан кезде ґмірі мен денсаулыєына немесе жеке мїлкіне келтірілген зиянныѕ ґтелуіне;
  7) осы Заѕєа сјйкес јскери ќызмет ґткеру кезеѕінде тўрєын їймен ќамтамасыз етілуге;
  8) јскери ќызмет міндеттерін орындау кезінде ќаруды саќтауєа, алып жїруге жјне ќолдануєа ќўќыєы бар.
  2. Јскери ќызметшілердіѕ ќару алып жїру ќаєидалары жалпы јскери жарєыларда айќындалады. Јскери ќызметшілердіѕ соѕєы шара ретінде мынадай:
  1) кїзетілетін јскери жјне азаматтыќ объектілерге, ќарауылдарєа, јскери бґлімдердіѕ їй-жайлары мен ќўрылыстарына ќарулы шабуыл жасауєа тойтарыс беру;
  2) ќаруды жјне јскери техниканы кїшпен тартып алу јрекетініѕ жолын кесу;
  3) јскери ќызметшілер мен азаматтыќ адамдарды, егер ґзге тјсілдермен жјне ќўралдармен оларды ќорєау мїмкін болмаса, олардыѕ ґміріне немесе денсаулыєына ќатер тґндіретін шабуыл жасаудан, оныѕ ішінде жануарлардыѕ шабуыл жасауынан ќорєау;
  4) егер ґзге де тјсілдермен жјне ќўралдармен ќылмыскердіѕ ќарсылыєын еѕсеру, ўстау немесе ќаруын алу мїмкін болмаса, ќылмыс жасаєан, ќарулы ќарсылыќ кґрсеткен не ауыр ќылмыс жасау кезінде ќолєа тїскен адамды, сондай-аќ ќаруды тапсыру туралы заѕды талаптарды орындаудан бас тартќан ќаруланєан адамды ўстау;
  5) кепілге алынєандарды, басып алынєан кїзетілетін объектілерді, ќўрылыстар мен арнайы (јскери) жїктерді босату;
  6) бўлтартпау шарасы ретінде тўтќынєа алу таѕдалєан; бас бостандыєынан айыруєа сотталєан адамдардыѕ кїзетуден ќашып шыєуыныѕ жолын кесу, сондай-аќ оларды кїшпен босату јрекеттерініѕ жолын кесу;
  7) дабыл белгілерін беру немесе кґмекке шаќыру;
  8) ќажетті ќорєаныс жјне аса ќажеттілік жаєдайларында жеке немесе бґлімше ќўрамында ќару ќолдануєа ќўќыєы бар.
  Кенеттен ќарулы шабуыл жасауды, жауынгерлік техниканы, кґлік ќўралдарын, теѕіз жјне ґзен кемелерін пайдалана отырып шабуыл жасауды, сондай-аќ ќамаудан ќарумен ќашып шыєуды ќоспаєанда, ќару ќолданбай тўрып, оны ќолдану ниеті туралы ескерту жасау кґзделуге тиіс.
  Јскери ќызметші ќаруды ќолданєан жјне пайдаланєан кезде айналасындаєы азаматтардыѕ ќауіпсіздігін ќамтамасыз ету їшін барлыќ мїмкін болатын шараларды ќолдануєа, ал ќажет болєан жаєдайда зардап шеккендерге шўєыл медициналыќ кґмек кґрсетуге міндетті.
  Јйелдер мен кјмелетке толмаєандар јскери ќызметшініѕ немесе басќа да адамдардыѕ ґміріне ќатер тґндіретін терроризм актісін, ќарулы шабуыл жасаєан, ќарулы ќарсылыќ кґрсеткен не топтасып шабуыл жасаєан, егер ондай шабуыл жасауєа ґзге де тјсілдермен жјне ќўралдармен тойтарыс беру мїмкін болмаєан жаєдайларды ќоспаєанда, оларєа ќатысты ќару ќолдануєа тыйым салынады.
  Јскери ќызметші ќару ќолданудыѕ немесе пайдаланудыѕ јрбір жаєдайы туралы командирге (бастыќќа) баяндайды.
  3. Соєыс жаєдайы жјне тґтенше жаєдайлар туралы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарымен јскери ќызметшілерге ґзге де ќўќыќтар берілуі мїмкін.

   7-бап. Јскери ќызметшілердіѕ жалпы міндеттері

  1. Јскери ќызметші:
  1) Ќазаќстан Республикасыныѕ Конституциясын жјне басќа да нормативтік ќўќыќтыќ актілерін саќтауєа, сондай-аќ жалпыјскери жарєылардыѕ талаптарын саќтауєа;
  2) белгіленген тјртіппен јскери ант ќабылдауєа;
  3) командирлердіѕ (бастыќтардыѕ) бўйрыќтарын дјлме-дјл жјне мерзімінде орындауєа;
  4) Ќарулы Кїштердіѕ јскери бґлімдері мен бґлімшелері, халыќаралыќ шарттарєа сјйкес біріккен (коалициялыќ) ќарулы кїштер ќўрамында ќарулы жанжалдарєа ќатысуєа;
  5) тјртіпті, ќыраєы болуєа жјне мемлекеттік ќўпиялардыѕ жария етілуіне жол бермеуге;
  6) јскери ќызмет ґткеру туралы келісімшарт талаптарын саќтауєа;
  7) јскери ќызмет міндеттерін орындау кезінде јскери киім нысанын киіп жїру ќаєидасын саќтай отырып, оны киіп жїруге;
  8) ујкілетті органдардыѕ басшылары бекітетін дене дайындыєы жґніндегі нормативтердіѕ талаптарын саќтауєа жјне орындауєа;
  9) ґзіне сеніп берілген ќаруды, ќару-жараќ пен јскери техниканы ќолдана білуге, оныѕ саќталуын жјне дўрыс пайдаланылуын ќамтамасыз етуге міндетті.
  2. Ќарулы Кїштер лауазымды адамдарыныѕ міндеттері жалпы јскери жарєыларда айќындалады.
  3. Келісімшарт бойынша јскери ќызметші јскери ќызметке кіргеннен кейін бір ай ішінде јскери ќызмет ґткеру кезеѕіне јскери ќызметшініѕ меншігінде болатын оєан заѕды тїрде тиесілі аќшаны, облигацияларды, пайлыќ инвестициялыќ ќорлардыѕ ашыќ жјне аралыќ пайларын, сондай-аќ оєан мїліктік жалєа берілген ґзге де мїлікті ќоспаєанда, оларды пайдаланудан кіріс алынатын коммерциялыќ ўйымдардыѕ акцияларын (жарєылыќ капиталдаєы ќатысу їлестерін) жјне ґзге де мїлікті сенімгерлік басќаруєа беруге міндетті. Мїлікті сенімгерлік басќару шартын нотариат кујландыруєа тиіс.
  4. Соєыс жаєдайы жјне тґтенше жаєдайлар туралы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарымен јскери ќызметшілерге ґзге де міндеттер жїктелуі мїмкін.

   8-бап. Јскери ќызмет ґткерумен байланысты јскери
   ќызметшілердіѕ ќўќыќтарын шектеу

  Јскери ќызметші:
  1) ґкілді органдардыѕ депутаты жјне жергілікті ґзін-ґзі басќару органдарыныѕ мїшесі болуєа, саяси партияларда, кјсіптік одаќтарда, діни бірлестіктерде тўруєа, ќандай да бір саяси партияєа ќолдау білдіруге;
  2) јскери ќызмет міндеттерін орындауєа кедергі келтірмейтін педагогтік, єылыми жјне ґзге де шыєармашылыќ ќызмет болмаса, басќа аќылы ќызметпен айналысуєа;
  3) кјсіпкерлік ќызметпен айналысуєа, оныѕ ішінде коммерциялыќ ўйымныѕ ўйымдастыру-ќўќыќтыќ нысанына ќарамастан, оны басќаруєа ќатысуєа;
  4) заѕдарда кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, їшінші адамдардыѕ істері бойынша ґкіл болуєа;
  5) јскери мїлік пен оныѕ ќызметтік істерін ќамтамасыз ететін басќа да ќўралдарды, басќа да мемлекеттік мїлікті жјне ќызметтік аќпаратты ќызметтік емес маќсаттарда пайдалануєа;
  6) ереуілдерді, пикеттерді жјне ґзге де наразылыќ акцияларын ўйымдастыруєа жјне оєан ќатысуєа;
  7) ґзініѕ ќызметтік жаєдайын пайдакїнемдік маќсаттарда, оныѕ ішінде лауазымды жјне ґзге де адамдармен сґз байласу жолымен пайдалануєа;
  8) ґзініѕ жаќын туысќандары (ата-аналары, балалары, бала асырап алушылар, асырап алынєан балалар, ата-анасы бір жјне ата-анасы бґлек аєа-інілері мен апа-сіѕлілері, аталары, јжелері, немерелері) немесе жўбайы (зайыбы) атќаратын лауазымєа тікелей баєынысты лауазым атќаруєа ќўќылы емес.

2-тарау. АЗАМАТТАРДЫ ЈСКЕРИ ЌЫЗМЕТКЕ ДАЯРЛАУ

   9-бап. Азаматтарды јскери ќызметке даярлау

  1. Азаматтарды јскери ќызметке даярлау – бўл мемлекеттік органдар јскерге шаќыру жасына дейінгі жјне јскерге шаќыру жасындаєы азаматтарды јскери ќызмет негіздеріне оќыту маќсатында, сондай-аќ јскери міндеттілер јскери ќызмет ґткеруі їшін јскери-техникалыќ жјне басќа да јскери мамандыќтар бойынша даярлау жјне ќайта даярлау маќсатында ґткізетін міндетті іс-шаралар кешені.
  2. Азаматтарды јскери ќызметке даярлау:
  1) бастапќы јскери даярлыќты;
  2) ќосымша білім беру баєдарламалары бойынша јскери даярлыќты;
  3) јскери-техникалыќ жјне басќа да мамандыќтар бойынша даярлыќты;
  4) запастаєы офицерлер баєдарламасы бойынша јскери даярлыќты ќамтиды.
  3. Азаматтарды јскери ќызметке даярлауды Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі бекітетін Азаматтарды јскери ќызметке даярлау ќаєидаларына сјйкес мемлекеттік органдар ўйымдастырады жјне ќамтамасыз етеді.
  4. Ўйымдардыѕ басшылары јскерге шаќыру жасына дейінгілердіѕ жјне јскерге шаќырылушылардыѕ јскери ќызметке даярлыќтан ґту мїмкіндігін ќамтамасыз етуге міндетті.

   10-бап. Бастапќы јскери даярлыќ

  1. Азаматтармен бастапќы јскери даярлыќ жалпы орта білім берудіѕ жалпы білім беретін оќу баєдарламаларын жјне техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудіѕ кјсіптік оќу баєдарламаларын іске асыратын білім беру ўйымдарында жїргізiледі.
  2. Јскерге шаќырылуєа жататын жјне бастапќы јскери даярлыќтан ґтпеген азаматтар Азаматтарды јскери ќызметке даярлау ќаєидаларына сјйкес мерзiмдi јскери ќызметке шаќырылар алдында одан ґтедi.
  3. Бастапќы јскери даярлыќты ўйымдастыру жјне жїргізу, сондай-аќ оныѕ оќу-материалдыќ базасын ќалыптастыру тјртібін Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі айќындайды.

   11-бап. Азаматтарды білім беру ўйымдарында ќосымша білім
   беру баєдарламалары бойынша јскери даярлау

  1. Азаматтарды ќосымша білім беру баєдарламалары бойынша јскери даярлау жалпы орта, техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру баєдарламаларын іске асыратын білім беру ўйымдарында жїргізіледі.
  2. Тјрбиеленушілердіѕ јскери даярлыќтан ґту жјне барлыќ їлес тїрлерімен ќамтамасыз етілу тјртібі Азаматтарды јскери ќызметке даярлау ќаєидаларында айќындалады.

   12-бап. Азаматтарды јскери-техникалыќ жјне басќа да јскери
   мамандыќтар бойынша даярлау

  1. Јскери-техникалыќ жјне басќа да јскери мамандыќтар бойынша даярлау Ќарулы Кїштердіѕ ќажеттілігіне сјйкес Ќорєаныс министрлігініѕ мамандандырылєан ўйымдарында ґтеусіз негізде жјне оќуєа арналєан шыєыстарды толыќ немесе ішінара ґтеумен жїргізіледі.
  Ќорєаныс министрлігі есебінен оќуєа арналєан шыєыстарды ішінара ґтеу кезінде оќу-жаттыєу атыстарын ґткізу жјне жанар-жаєармай материалдарымен ќамтамасыз ету жїзеге асырылады.
  2. Ґтеусіз негізде јскери-техникалыќ жјне басќа да јскери мамандыќтар бойынша даярлауєа денсаулыќ жаєдайы бойынша јскери ќызметке жарамды, он жеті жас алты айдан жиырма алты жасќа дейінгі, оны аяќтаєаннан кейін мерзімді јскери ќызметке шаќырылуєа жататын немесе жўмылдыру резервіне ќойылатын азаматтар тартылады. Кіші мамандарды даярлауєа тапсырысты ујкілетті органдар жасайды.
  3. Ґтеулі негізде јскери-техникалыќ жјне басќа да јскери мамандыќтар бойынша даярлауєа мыналар:
  келісімшарт бойынша јскери ќызмет ґткеру їшін денсаулыќ жаєдайы бойынша јскери ќызметке жарамды јскери міндеттілер;
  јскери оќытылєан резервті даярлау баєдарламалары бойынша оќыту їшін денсаулыќ жаєдайы бойынша јскери ќызметке жарамды немесе шектеулі жарамды, оныѕ ішінде јскери ќызметке шаќыру кейінге ќалдырылєан жиырма екі жастан жиырма жеті жасќа дейінгі азаматтар тартылады.
  4. Ќорєаныс министрлігініѕ мамандандырылєан ўйымдарында јскери оќытылєан резервті даярлау баєдарламалары бойынша оќыту їшін азаматтарды іріктеу мен жіберуді жергілікті јскери басќару органдары жїзеге асырады.
  5. Ќорєаныс министрлігініѕ јскери оќытылєан резервті даярлау жґніндегі мамандандырылєан ўйымдарыныѕ базасында јскери оќытылєан резервті даярлауєа мемлекеттік тапсырысты жергілікті јскери басќару органдарына Ќорєаныс министрлігі мамандандырылєан ўйымдарыныѕ басшылыєы ўсынєан ґтінімдер негізінде Ќорєаныс министрлігініѕ жўмылдыру органы жеткізеді.
  6. Јскери оќытылєан резервті даярлау баєдарламасы бойынша азаматты оќытудыѕ басталуы Ќорєаныс министрлігініѕ јскери оќытылєан резервті даярлау жґніндегі мамандандырылєан ўйымы басшысыныѕ оны ќабылдау туралы бўйрыєы шыќќан кїн болып саналады.
  7. Ќорєаныс министрлігініѕ јскери оќытылєан резервті даярлау жґніндегі мамандандырылєан ўйымдарында азаматтарды оќыту мерзімі јскери оќытылєан резервті даярлау баєдарламасы бойынша алатын мамандыєына байланысты белгіленеді.
  8. Ќорєаныс министрлігініѕ јскери оќытылєан резервті даярлау баєдарламасы жґніндегі мамандандырылєан ўйымы басшысыныѕ даярлауды аяќтау туралы бўйрыєы шыќќан кїн оќытудыѕ аяќталуы болып саналады.
  9. Јскери оќытылєан резервті даярлау баєдарламасы бойынша оќытудыѕ аяќталєаны туралы сертификат нысанын жјне јскери оќытылєан резервті даярлау баєдарламаларын Ќазаќстан Республикасыныѕ Ќорєаныс министрі бекітеді.
  10. Оќыту аяќталєаннан кейін азаматтарєа јскери билеттер беру жергілікті јскери басќару органдары белгілеген тјртіпте жїзеге асырылады. Јскери оќытылєан резервті даярлау баєдарламасы бойынша оќытудыѕ аяќталєаны туралы сертификат јскери билетті беру їшін негіздеме болып табылады.
  11. Ќорєаныс министрлігініѕ мамандандырылєан ўйымдарында сабаќтар ґткізілетін уаќытта кґрсетілген ўйымдарда оќытудан ґтіп жатќан ќызметкерлерге жўмыс берушілер оќу демалыстарын беруге міндетті.
  12. Азаматтардыѕ јскери оќытылєан резервті даярлау баєдарламасы бойынша оќу кезеѕінде жўмыс орны (лауазымы) саќталады. Осы кезеѕде олар заѕды тўлєа таратылєан жаєдайларды ќоспаєанда, жўмыс берушілердіѕ бастамасы бойынша жўмыстан шыєарылмайды, сондай-аќ білім беру ўйымы басшысыныѕ бастамасы бойынша білім беру ўйымынан шыєарылмайды.

   13-бап. Азаматтарды жоєары білім беру ўйымдарында
   запастаєы офицерлер баєдарламасы бойынша јскери
   даярлау

  1. Азаматтарды запастаєы офицерлер баєдарламасы бойынша јскери даярлау Ќарулы Кїштердіѕ жўмылдыру ќажеттілігіне сїйене отырып, Ќорєаныс министрлігініѕ тапсырысына сјйкес жїргізіледі.
  2. Запастаєы офицерлер баєдарламасы бойынша јскери даярлыќтыѕ толыќ курсын аяќтаєан азаматтарєа Јскери ќызмет ґткеру ќаєидаларында айќындалєан тјртіппен «запастаєы лейтенант» јскери атаєы беріледі.
  3. Азаматтардыѕ запастаєы офицерлер баєдарламасы бойынша јскери даярлыќтан ґту тјртібі Азаматтарды јскери ќызметке даярлау ќаєидаларында айќындалады.

   14-бап. Азаматтарды жалпыєа бірдей јскери оќыту

  1. Халыќты азаматтыќ ќорєаныс іс-шараларына тарту жјне соєыс уаќытында Ќарулы Кїштерді жасаќтау їшін ќажетті контингентті даярлау маќсатында:
  1) ерлер – он алты жастан алпыс жасќа дейінгілерді ќоса алєанда;
  2) балалары жоќ немесе он жастан асќан балалары бар јйелдер – он сегіз жастан ќырыќ бес жасќа дейінгілерді ќоса алєанда, жалпыєа бірдей јскери оќыту жїргізіледі.
  Азаматтарды жалпыєа бірдей јскери оќытуды азаматтардыѕ жўмыс, оќу орны жјне тўрєылыќты жері бойынша жергілікті јскери басќару органдары жїзеге асырады.
  2. Жалпыєа бірдей јскери оќыту баєдарламасын Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі бекітеді.
  3. Ќорєаныс министрлігі азаматтарды жалпыєа бірдей јскери оќыту жґніндегі баєдарламаны јзірлейді жјне іс-шараларєа баќылауды жїзеге асырады.

3-тарау. ЈСКЕРИ ЕСЕПКЕ АЛУ. АЗАМАТТАРДЫ ЈСКЕРГЕ ШАЌЫРУ УЧАСКЕЛЕРІНЕ ТІРКЕУ

   15-бап. Јскери есепке алу

  1. Јскери міндеттілер мен јскерге шаќырылушылар:
  1) јскери-есептік мамандыєы жоќ јйелдерді;
  2) осы Заѕєа сјйкес јскери міндеттерін орындаудан босатылєан адамдарды;
  3) бас бостандыєынан айыру тїрінде жазасын ґтеп жїрген адамдарды;
  4) Ќазаќстан Республикасынан тыс жерлерде тўраќты тўратындарды ќоспаєанда, јскери есепке алуєа жатады.
  2. Јскери міндеттілер мен јскерге шаќырылушыларды јскери есепке алуды олардыѕ тўрєылыќты жерлері бойынша жергілікті јскери басќару органдары жїзеге асырады, ал олар жоќ елді мекендерде јскери есепке алуды кенттердіѕ, ауылдардыѕ (селолардыѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтердіѕ јкімдері ќамтамасыз етеді.
  3. Јскери міндеттілер мен јскерге шаќырылушыларды јскери есепке алу ќаєидасын Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі бекітеді.
  4. Ќарулы Кїштерде јскери ќызмет ґткеретін јскери ќызметшілер ујкілетті орган белгілеген тјртіпте тиісті јскери басќару органдарында (басќару органдарында), јскери бґлімдерде (бґлімдерде) жјне мекемелерде есепке алуєа жатады.