Білім туралы (стр. 3 )

 27-бап. Білім алу нысандары

  Жеке адамныѕ ќажеттіліктері мен мїмкіндіктері ескеріле отырып, білім беретін оќу баєдарламаларыныѕ мазмўнына, білім берудіѕ јрбір деѕгейін алуєа ќол жеткізу жаєдайларыныѕ жасалуына ќарай оќыту кїндізгі, кешкі, сырттай оќу жјне экстернат нысанында жїзеге асырылады.

 28-бап. Оќу жјне тјрбие процесін ўйымдастыру

  1. Білім беру ўйымдарындаєы оќу жјне тјрбие процесі жўмыстыќ оќу баєдарламалары мен жўмыстыќ оќу жоспарларына сјйкес жїзеге асырылады.
  2. Білім беру ўйымдары жїзеге асыратын оќу жјне тјрбие жўмысын жоспарлау мен есепке алу оќу жјне тјрбие процесін ўйымдастырудыѕ негізі болып табылады.
  Оќу жјне тјрбие жўмыстарын жоспарлау оќу жоспарлары мен баєдарламаларыныѕ толыќ кґлемде уаќтылы жјне сапалы орындалуын ќамтамасыз етуге тиіс.
  Білім беру ўйымдарындаєы оќу жјне тјрбие жўмыстарын жоспарлау оќу жылына арналєан оќу-тјрбие процесініѕ графигі мен теориялыќ жјне практикалыќ сабаќтардыѕ кестесін бекіту арќылы жїзеге асырылады.
  Білім беру ўйымдарындаєы оќу жјне тјрбие жўмыстарыныѕ есебі теориялыќ жјне ґндірістік оќытудыѕ есепке алу журналдарын жјне оќу баєдарламаларыныѕ оќу саєаттарында орындалуын есепке алу табельдерін жїргізу арќылы жїзеге асырылады.
  3. Білім беру ўйымдарындаєы тјрбие баєдарламалары оќу процесініѕ ќўрамдас бґлігі болып табылады жјне білім алушылардыѕ,
тјрбиеленушілердіѕ патриоттыќ, азаматтыќ, интернационалдыќ, жоєары
моральдыќ жјне имандылыќ сезімін ќалыптастыруєа, сондай-аќ жан-жаќты
ќызыєушылыќтары мен ќабілеттерін дамытуєа баєытталєан.
  Білім беру ўйымдарында нјсілдік, этностыќ, діни, јлеуметтік ымырасыздыќ пен айырыќшалыќты насихаттауєа, милитаристік жјне де халыќаралыќ ќўќыќ пен ізгіліктіѕ жалпыєа танылєан принциптеріне ќайшы келетін ґзге де идеяларды насихаттауєа тыйым салынады.
  4. Оќу жјне тјрбие процесі білім алушылардыѕ, тјрбиеленушілердіѕ, педагог ќызметкерлердіѕ адамгершілік ќадір-ќасиетін ґзара ќўрметтеу негізінде жїзеге асырылады.
  Білім алушылар мен тјрбиеленушілерге ќатысты кїш кґрсету, моральдыќ жјне психикалыќ ќысым жасау јдістерін ќолдануєа жол берілмейді.
  5. Азаматтарды кїндізгі бґлімдерінде оќыту уаќыты мерзімді јскери ќызметті ґткеруге теѕестірілетін білім беру ўйымдарындаєы білім беру ќызметін ўйымдастыру тјртібін олардыѕ мемлекеттік басќару органдары айќындайды.
  6. Јскерге шаќырылуєа дейінгі жјне шаќырылу жасындаєы білім алушылардыѕ негізгі орта білім беру базасындаєы алєашќы јскери даярлыєы - жалпы орта білім берудіѕ жалпы орта білім беретін оќу баєдарламаларын, техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі білім беретін кјсіптік оќу баєдарламаларын іске асыратын білім беру ўйымдарында (арнаулы білім беру ўйымдарынан басќа), ал жоєары білім беретін кјсіптік оќу баєдарламаларын іске асыратын білім беру ўйымдарында Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында белгіленген тјртіппен јскери кафедраларда жїзеге асырылады.
  7. Білім беру ўйымдары білім алушылардыѕ білім беретін оќу баєдарламаларын меѕгеруін баќылау маќсатында білім алушылардыѕ їлгерімін аєымдаєы баќылауды жјне білім алушыларды аралыќ аттестаттауды жїзеге асырады.
  Білім беру ўйымдары білім алушылардыѕ їлгеріміне аєымдаєы баќылауды жјне білім алушыларды аралыќ аттестаттауды жїргізудіѕ нысандарын, тјртібін жјне мерзімділігін таѕдауда дербес болады.
  8. Негізгі орта, жалпы орта, техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі, жоєары жјне жоєары оќу орнынан кейінгі білім берудіѕ білім беретін оќу баєдарламаларын меѕгеру білім алушыларды міндетті ќорытынды аттестаттаумен аяќталады.
  9. Жалпы орта білім беру ўйымдарында білім алушыларды жјне оќуын бітіретін жылы орта білімнен кейінгі немесе жоєары білім беретін ўйымдарєа оќуєа тїсуге ниет білдірушілерді ќорытынды аттестаттау ўлттыќ бірыѕєай тестілеу нысанында жїзеге асырылады.
  10. Техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру
ўйымдарыныѕ білім алушыларын ќорытынды аттестаттау:
  1) білім беру ўйымдарында білім алушыларды ќорытынды
аттестаттауды;
  2) кјсіптік даярлыєыныѕ деѕгейін баєалауды жјне біліктілікті беруді ќамтиды.
  Жоєары білімнен кейінгі кјсіптік оќу баєдарламаларын меѕгерген білім алушыларды ќорытынды аттестаттау ерекшеліктерін білім беру саласындаєы ујкілетті орган айќындайды.
  11. Білім беру ўйымдары кјмелетке толмаєан білім алушылардыѕ,
тјрбиеленушілердіѕ ата-аналарына жјне ґзге де заѕды ґкілдеріне оќу жјне тјрбие процесініѕ барысымен жјне мазмўнымен, сондай-аќ білім
алушылардыѕ їлгерімімен танысу мїмкіндігін ќамтамасыз етеді.

 29-бап. Єылыми жјне оќу-јдістемелік жўмысты ўйымдастыру

  1. Єылым мен білімді интеграциялау, оќу жјне тјрбие процесін ќамтамасыз ету жјне жетілдіру, оќытудыѕ жаѕа технологияларын јзірлеу жјне енгізу, білім беру ўйымдарында жјне тиісті инфраќўрылымда педагог ќызметкерлердіѕ біліктілігін арттыруды ќамтамасыз ету маќсатында єылыми жјне оќу-јдістемелік жўмыс жїзеге асырылады.
  2. Єылыми жјне оќу-јдістемелік жўмысќа басшылыќ жасау:
  жалпы орта білім беру ўйымдарында аудандыќ (ќалалыќ) білім бґлімдерініѕ јдістемелік кабинеттеріне;
  техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ўйымдарында облыстыќ (ќалалыќ) білім департаменттерініѕ јдістемелік кабинеттеріне жїктеледі.
  3. Білім беру ўйымдарында жјне тиісті инфраќўрылымда, оныѕ ішінде єылыми жјне оќу-јдістемелік ќамтамасыз ету ўйымдарында єылыми жјне оќу-јдістемелік ќызметті їйлестіру білім беру саласындаєы ујкілетті орган белгілеген тјртіппен жїзеге асырылады.

 30-бап. Мектепке дейінгі тјрбие мен оќыту

  1. Бір жастан бес жасќа дейінгі балаларды мектепке дейінгі тјрбиелеу отбасында жјне (немесе) мектепке дейінгі ўйымдарда жїзеге асырылады.
  2. Жергілікті атќарушы органдар отбасына жјне мектепке дейінгі
ўйымдарєа ќажетті јдістемелік жјне консультациялыќ кґмек
ўйымдастырады.
  3. Мектепке дейінгі оќыту балаларды мектепте оќуєа бес жастан бастап мектепалды даярлыќ тїрінде жїзеге асырылады.
  Мектепалды даярлыќ міндетті жјне отбасында, мектепке дейінгі ўйымдарда, жалпы білім беретін мектептердіѕ, лицейлердіѕ жјне гимназиялардыѕ мектепалды сыныптарында жїзеге асырылады.
  Мемлекеттік білім беру ўйымдарындаєы мектепалды даярлыќ тегін болып табылады.

 31-бап. Бастауыш, негізгі орта жјне жалпы орта
  білім беру

  1. 1-сыныпќа оќуєа балалар алты жастан ќабылданады.
  2. Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудіѕ жалпы білім беретін оќу баєдарламаларын іске асыратын орта білім беретін ўйымдардыѕ негізгі тїрлері мектеп, гимназия, лицей, бейіндік мектеп болып табылады.
  3. Он алты жасќа дейінгі балаларды орта білім беретін мемлекеттік ўйымдардан шыєаруєа ќўќыќќа ќарсы јрекеттер жасаєаны, білім беру ўйымдарыныѕ жарєысын ґрескел жјне бірнеше рет бўзєаны їшін білім беру ўйымы мемлекеттік басќару органыныѕ шешімі бойынша ерекше жаєдайларда рўќсат етіледі.
  Жетім балаларды жјне ата-анасыныѕ ќамќорлыєынсыз ќалєан балаларды шыєару туралы шешім ќорєаншы жјне ќамќоршы ўйымдардыѕ келісімімен ќабылданады.

 32-бап. Техникалыќ жјне кјсіптік білім беру

  1. Техникалыќ жјне кјсіптік білім беру негізгі орта жјне (немесе) жалпы орта білім беру базасында кјсіптік лицейлерде, училищелерде, колледждерде жјне жоєары техникалыќ мектептерде жїзеге асырылады.
  Техникалыќ жјне кјсіптік білім беретін ўйымдардаєы оќу процесі оќу-ґндірістік шеберханаларында, оќу шаруашылыќтары мен оќу полигондарында ґндірістік оќыту шеберініѕ басшылыєымен орындалатын теориялыќ сабаќтарды жјне ґндірістік оќытуды ќамтиды.
  2. Кјсіптік оќыту тікелей ґндірісте, оќу-ґндірістік комбинаттарында, оќу орталыќтарында, курстарда, білім беру ќызметін жїзеге асыру ќўќыєына Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында белгіленген тјртіппен берілген лицензиясы бар болєан кезде жјне жўмысшылар даярлауды жїзеге асыратын заѕды тўлєалардыѕ оќу-ґндірістік ќўрылымдарында жїзеге асырылуы мїмкін.

 33-бап. Орта білімнен кейінгі білім беру

  Орта білімнен кейінгі кјсіптік оќу баєдарламалары негізгі тїрі колледж болып табылатын білім беру ўйымдарында іске асырылады.
  Орта білімнен кейінгі кјсіптік оќу баєдарламалары бойынша мамандарды даярлау, тізбесін білім беру саласындаєы ујкілетті орган бекітетін гуманитарлыќ мамандыќтар бойынша жїзеге асырылады.

 34-бап. Жоєары техникалыќ мектептер

  Жоєары техникалыќ мектептер техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі интеграцияланєан білім беретін оќу баєдарламаларын іске асырады.

 35-бап. Жоєары білім беру

  1. Жоєары білімді жалпы орта немесе техникалыќ жјне кјсіптік немесе орта білімнен кейінгі білімі бар азаматтар алады. Азаматтыѕ конкурстыќ негізде тегін жоєары білім алуєа ќўќыєы бар.
  2. Жоєары білім берудіѕ кјсіптік оќу баєдарламалары негізгі тїрлері университет, академия, институт жјне оларєа теѕестірілгендер
(консерватория, жоєары мектеп, жоєары училище) болып табылатын жоєары оќу орындарында іске асырылады.
  Инновациялыќ білім беру баєдарламаларын енгізетін университеттер инновациялыќ университеттер болып табылады.
  Жоєары оќу орындарыныѕ филиалдары, лицензиялануєа жататын білім беру ќызметініѕ кіші тїрлерін ќоспаєанда, білім беру ќызметін жїзеге асыруєа ќўќылы.
  3. Жоєары білім берудіѕ кјсіптік оќу баєдарламаларын меѕгеру бойынша ќорытынды аттестаттаудан табысты ґткен білім алушыєа біліктілік жјне (немесе) "бакалавр" академиялыќ дјрежесі беріледі.
  4. Білім беру баєдарламаларын іске асыру жјне єылыми-ќолданбалы зерттеулерді жїргізу їшін жоєары оќу орындары инновациялыќ-білім беру консорциумын ќўруєа жјне (немесе) оєан кіруге ќўќылы.

 36-бап. Жоєары оќу орнынан кейінгі білім беру

  1. Жоєары оќу орнынан кейінгі білімді жоєары білімі бар азаматтар алады.
  2. Єылыми жјне педагог кадрларды даярлау жоєары оќу орындарыныѕ жјне єылыми ўйымдардыѕ магистратурасы мен докторантурасында, сондай-аќ Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында белгіленген тјртіппен жыл сайын бекітілетін мамандыќтар тізбесіне сјйкес кїндізгі оќыту нысаны бойынша шет елдердіѕ жоєары оќу орындарына "Болашаќ" халыќаралыќ стипендиясыныѕ стипендиаттарын оќуєа жіберу арќылы жїзеге асырылады.
  Јскери мамандыќтар бойынша магистратураныѕ кјсіптік оќу баєдарламаларын іске асыру јскери жоєары оќу орындарыныѕ адъюнктурасында жїзеге асырылады.
  3. Кадрларды магистратурада даярлау жоєары білім берудіѕ кјсіптік оќу баєдарламалары негізінде:
  1) екі жылдыќ оќу мерзімімен єылыми жјне педагогтік;
  2) кемінде бір жыл оќыту мерзімімен бейіндік болып екі баєытта
жїзеге асырылады.
  Мемлекеттік ќорытынды аттестаттаудан табысты ґткен жјне магистрлік диссертациясын кґпшілік алдында ќорєаєан білім алушыєа тиісті мамандыєы бойынша магистр академиялыќ дјрежесі беріледі.
  4. Докторантурада магистратураныѕ кјсіптік оќу баєдарламалары
негізінде кемінде їш жыл оќу мерзімімен философия докторлары (РhD) мен бейіні бойынша докторлар даярлау жїзеге асырылады.
  5. Жоєары оќу орнынан кейінгі медициналыќ жјне фармацевтік білім беру резидентураны, магистратура мен докторантураны ќамтиды.
  Резидентурада мамандануына ќарай оќыту ўзаќтыєы екі жылдан тґрт жылєа дейін клиникалыќ мамандыќтар бойынша тереѕдетіле даярлау жїзеге асырылады. Резидентура туралы ережені денсаулыќ саќтау саласындаєы ујкілетті орган бекітеді.

 37-бап. Ќосымша білім беру

  1. Білім алушылар мен тјрбиеленушілерге ќосымша білім беру, тїрлерін білім беру саласындаєы ујкілетті орган айќындайтын ќосымша білім беру ўйымдарында жїзеге асырылады.
  Ќосымша білім берудіѕ білім беретін оќу баєдарламалары бойынша білім алушыларєа білім беру ќызметтерін кґрсетуді бастауыш, негізгі орта жјне жалпы орта білім берудіѕ жалпы білім беретін оќу баєдарламаларын іске асыратын білім беру ўйымдары шарттыќ негізде береді.
  2. Кадрлардыѕ біліктілігін арттыру жјне ќайта даярлау ќосымша білім берудіѕ білім беретін оќу баєдарламаларын іске асыратын білім беру ўйымдарында, єылыми ўйымдарда, ґндірісте жјне мемлекеттік єылым ўйымдары мен жоєары оќу орындарыныѕ єылыми ќызметкерлерініѕ "Болашаќ" халыќаралыќ стипендиясы бойынша јлемніѕ жетекші жоєары оќу орындарында, єылыми орталыќтары мен зертханаларында єылыми таєылымдамадан ґтуі кезінде жїзеге асырылады.
  3. Білім беру ўйымдарыныѕ педагог жјне єылыми ќызметкерлерініѕ біліктілігін арттыру бес жылда кемінде бір рет жїзеге асырылады.

 38-бап. Білім алушылардыѕ кјсіптік практикасы

  1. Білім алушылардыѕ кјсіптік практикасы мамандар даярлайтын
кјсіптік оќу баєдарламаларыныѕ ќўрамдас бґлігі болып табылады.
  Кјсіптік практика тиісті ўйымдарда жїргізіледі жјне оќыту процесінде алєан білімдерді бекітуге, практикалыќ даєдыларды игеруге жјне озыќ тјжірибені меѕгеруге баєытталєан.
  2. Кјсіптік практиканыѕ тїрлері, мерзімдері мен мазмўны жўмыстыќ оќу баєдарламаларымен жјне жўмыстыќ оќу жоспарларымен айќындалады.
  3. Кјсіптік практиканы ґткізу їшін білім беру ўйымдары шарттыќ негізде практиканыѕ базасы ретінде ўйымдары айќындайды, олармен практиканы ґткізудіѕ келісілген баєдарламалары мен кїнтізбелік кестелерін бекітеді.
  Шарттарда білім беру ўйымыныѕ, практиканыѕ базасы болып табылатын ўйымдардыѕ жјне білім алушылардыѕ міндеттері мен жауаптылыќтары айќындалады.
  4. Кјсіптік практикаєа кететін шыєындар білім беру ўйымдарында жјне практиканыѕ базасы болып табылатын ўйымдарда кґзделеді жјне жасасылєан шарттармен айќындалады.
  5. Практиканыѕ базалары болып табылатын ўйымдармен шарттар білім алушылардыѕ кјсіптік практикасын ґткізуге арналєан шарттардыѕ їлгілік нысаны негізінде жасасылады.

  39-бап. Білім беру туралы ќўжаттар

  1. Лицензиясы бар, мемлекеттік аттестаттаудан ґткен жјне негізгі орта, жалпы орта, техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі, жоєары, жоєары оќу орнынан кейінгі білім берудіѕ білім беретін оќу баєдарламаларын іске асыратын білім беру ўйымдары ќорытынды аттестаттаудан ґткен азаматтарєа білім туралы мемлекеттік їлгідегі ќўжаттар береді.
  Білім туралы мемлекеттік їлгідегі ќўжаттарды толтыруєа ќойылатын талаптарды білім беру саласындаєы ујкілетті орган айќындайды.
  2. Білім туралы мемлекеттік їлгідегі ќўжаттыѕ болуы келесі деѕгейдегі білім беру ўйымдарында білім алуды жалєастыру їшін ќажетті талап болып табылады.
  3. Білім алуды аяќтамаєан не ќорытынды аттестаттаудан ґтпеген азаматтарєа белгіленген їлгідегі аныќтама беріледі.
  4. Шетелдік білім беру ўйымдары берген білім туралы ќўжаттар Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєында халыќаралыќ шарттар (келісімдер) негізінде танылады.
  Халыќаралыќ шарттар (келісімдер) болмаєан кезде азаматтардыѕ шетелдік білім беру ўйымдарында алєан білімі туралы ќўжаттарын нострификациялау жјне оларєа тиісті кујліктерді беру білім беру саласындаєы ујкілетті орган белгілеген тјртіппен жїзеге асырылады.

 6-тарау. БІЛІМ БЕРУ ЌЫЗМЕТІНІЅ СУБЪЕКТІЛЕРІ

 40-бап. Білім беру ўйымдары

  1. Бір немесе бірнеше білім беретін оќу баєдарламаларын іске
асыратын жјне (немесе) білім алушыларды, тјрбиеленушілерді асырау мен тјрбиелеуді ќамтамасыз ететін заѕды тўлєалар білім беру ўйымдары болып табылады.
  Білім беру ўйымдарын Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына сјйкес жеке жјне заѕды тўлєалар (ќўрылтайшылар) ќўрады.
  Білім беру ўйымдарыныѕ ќызметі тиісті їлгідегі білім беру ўйымдары ќызметініѕ їлгілік ережелерімен жјне солардыѕ негізінде јзірленген жарєылармен реттеледі.
  2. Білім беру ўйымдарында білім беру ќызметін жїргізу ќўќыєы
лицензия алєан кезден бастап туындайды жјне соттыѕ лицензиядан айыру
туралы шешімі заѕды кїшіне енген немесе Ќазаќстан Республикасыныѕ
заѕдарында белгіленген тјртіппен лицензия жарамсыз деп танылєан сјттен бастап тоќтатылады.
  3. Білім беру ўйымыныѕ мјртебесін (їлгісін, тїрін) оныѕ
ќўрылтайшылары айќындайды жјне осы Заѕныѕ талаптары, білім беру
ќызметін лицензиялау кезіндегі біліктілік талаптары, тиісті їлгідегі білім беру ўйымдары ќызметініѕ їлгілік ережелері ескеріле отырып, оныѕ жарєыларында кґрсетіледі.
  4. Білім беру ўйымдары їлгілері мен тїрлерініѕ номенклатурасын білім беру саласындаєы ујкілетті орган бекітеді.
  5. Медициналыќ білім беру ўйымдары ќаржыландырылуы Ќазаќстан
Республикасыныѕ заѕнамасында тыйым салынбаєан кґздерден жїзеге асырылатын клиникалыќ базасы бар болєан кезде єана жўмыс істеуі мїмкін.
  Клиникалыќ базалар туралы ережені денсаулыќ саќтау саласындаєы ујкілетті орган бекітеді.

 41-бап. Білім беру ўйымыныѕ жарєысы

  1. Білім беру ўйымыныѕ жарєысы Ќазаќстан Республикасыныѕ
азаматтыќ заѕнамасында кґзделген талаптардан басќа, мыналарды:
  1) іске асырылатын білім беретін оќу баєдарламаларыныѕ тізбесін;
  2) білім беру ўйымдарына ќабылдау тјртібін;
  3) білім беру процесін ўйымдастыру тјртібін (оныѕ ішінде оќыту жјне тјрбиелеу тілін (тілдерін), білім алушылардыѕ, тјрбиеленушілердіѕ сабаќ режимін);
  4) білімдерді аєымдаєы баќылау, білім алушыларды аралыќ жјне
ќорытынды аттестаттау жїйесін, оларды ґткізудіѕ нысандарын жјне
тјртібін;
  5) аќылы ќызмет кґрсетудіѕ тізбесін жјне тјртібін;
  6) білім беру ўйымыныѕ білім алушылармен, тјрбиеленушілермен
жјне (немесе) олардыѕ ата-аналарымен жјне ґзге де заѕды ґкілдерімен
ќатынастарын ресімдеу тјртібін ќамтуєа тиіс.
  2. Білім беру ўйымыныѕ жарєысында оныѕ ќызметіне ќатысты жјне
Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына ќайшы келмейтін ґзге де ережелер ќамтылуы мїмкін.
  3. Білім беру ўйымыныѕ жарєысы Ќазаќстан Республикасыныѕ
заѕнамасында белгіленген тјртіппен бекітіледі.

 42-бап. Білім беру ўйымдарын ќўру, ќайта ўйымдастыру
  жјне тарату

  1. Білім беру ўйымдарын ќўру, ќайта ўйымдастыру жјне тарату Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына сјйкес жїзеге асырылады.
  2. Білім беру ўйымы лицензиясынан айырылєан немесе таратылєан жаєдайда оныѕ ќўрылтайшысы (ќўрылтайшылары) білім алушыларды оќуын жалєастыру їшін басќа білім беру ўйымдарына ауыстыруєа шаралар ќолданады.

 43-бап. Білім беру ўйымдарыныѕ ќўзыреті

  1. Білім беру ўйымдары Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында, тиісті їлгідегі білім беру ўйымдарыныѕ ќызметі туралы їлгілік ережелер мен білім беру ўйымдарыныѕ жарєыларында белгіленген шектерде оќу жјне тјрбие процесін жїзеге асыруда, кадрларды іріктеу мен орналастыруда єылыми, ќаржы-шаруашылыќ жјне ґзге де ќызметте дербес болады.
  2. Білім беру ўйымдары ґз ќызметін жария тїрде жїзеге асырады, жўртшылыќты оќу, єылыми-зерттеу жјне ќаржы ќызметі туралы хабардар етеді.
  3. Білім беру ўйымдарыныѕ ќўзыретіне мынадай функциялар:
  1) ішкі тјртіп ережелерін јзірлеу жјне бекіту;
  2) јскери мамандыќтар бойынша жўмыстыќ оќу баєдарламалары мен
жўмыстыќ оќу жоспарларынан басќа, жўмыстыќ оќу баєдарламалары мен
жўмыстыќ оќу жоспарларын јзірлеу жјне бекіту;
  3) егер осы Заѕда жјне ќабылдаудыѕ Їлгілік ережесінде ґзгеше кґзделмесе білім беру ќызметін жїргізу ќўќыєына берілген лицензияєа сјйкес білім алушылардыѕ, тјрбиеленушілердіѕ контингентін ќалыптастыру;
  4) оќытудыѕ жаѕа технологияларын, оныѕ ішінде оќытудыѕ кредиттік технологиясын жјне ќашыќтыќтан білім беру технологияларын енгізу;
  5) ўлттыќ бірыѕєай тестілеу мен техникалыќ жјне ќызмет кґрсету еѕбегініѕ кјсіптері (мамандыќтары) бойынша біліктілікті беруді ќоспаєанда, білім алушылардыѕ їлгерімін аєымдыќ баќылауды, аралыќ жјне ќорытынды аттестатталуын жїргізу;
  6) ґз ќаржы ќаражаттары шектерінде мемлекеттік білім беру
ўйымдарындаєы ќызметкерлерге Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында
белгіленген тјртіппен лауазымдыќ айлыќаќылар (ставкалар), ќосымша
аќылар, їстеме аќылар жјне ґзге де ынталандыратын тґлемдер белгілеу;
  7) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында белгіленген тјртіппен кадрлардыѕ біліктілігін арттыруды жјне оларды ќайта даярлауды ќамтамасыз ету;
  8) білім беру ўйымдарын материалдыќ-техникалыќ ќамтамасыз ету, жараќтандыру мен жабдыќтау;
  9) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында белгіленген тјртіппен аќылы негізде тауарларды (жўмыстарды, ќызметтер кґрсетуді) ўсыну;
  10) жарєылыќ ќызметті жїзеге асыру їшін Ќазаќстан
Республикасыныѕ заѕнамасында белгіленген тјртіппен ќосымша ќаржылыќ
жјне материалдыќ ќаражат кґздерін тарту;
  11) білім алушыларды тамаќпен жјне медициналыќ ќызмет кґрсетумен ќамтамасыз ету, білім алушылардыѕ, тјрбиеленушілердіѕ денсаулыєын саќтау мен ныєайтуды ќамтамасыз ету;
  12) білім алушылардыѕ, тјрбиеленушілердіѕ жекелеген санаттарына Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында кґзделген ќосымша жеѕілдіктер материалдыќ ќамсыздандыру тїрлерініѕ уаќтылы берілуін ќамтамасыз ету;
  13) білім алушылар мен тјрбиеленушілерді асырау жјне олардыѕ тіршілік ету жаєдайларыныѕ белгіленген нормалардан тґмен болмауын ќамтамасыз ету;
  14) ќоєамдыќ ґзін-ґзі басќару органдарыныѕ, ќоєамдыќ бірлестіктердіѕ ќызметіне жјрдемдесу;
  15) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгіленген тјртіппен ќаржылыќ есептілікті табыс ету;
  16) жоєары оќу орындарыныѕ єылыми жјне педагог ќызметкерлеріне оќу орныныѕ доценті жјне профессоры академиялыќ атаќтарын беру;
  17) "магистр" академиялыќ дјрежесін беру жатады.

 44-бап. Білім беру ўйымдарын басќару

  1. Білім беру ўйымдарын басќару Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына, тиісті їлгідегі білім беру ўйымы ќызметініѕ їлгілік ережелері мен білім беру ўйымыныѕ жарєысына сјйкес жеке-дара басќару жјне алќалылыќ принциптерімен жїзеге асырылады.
  2. Білім беру ўйымын тікелей басќаруды оныѕ басшысы жїзеге асырады.
  3. Лауазымєа таєайындау жјне лауазымнан босату тјртібін Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті айќындайтын жекелеген мемлекеттік жоєары оќу орындарыныѕ бірінші басшыларын ќоспаєанда, білім беру ўйымыныѕ басшысы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында белгіленген тјртіппен лауазымєа таєайындалады жјне лауазымнан босатылады.
  Бірінші басшыларын Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті лауазымєа таєайындайтын жјне лауазымнан босататын мемлекеттік жоєары оќу орындарыныѕ тізбесін Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті бекітеді.
  Мемлекеттік мекеме ўйымдыќ-ќўќыќтыќ нысанындаєы мемлекеттік орта білім беру ўйымыныѕ басшысы лауазымєа конкурстыќ негізде таєайындалады.
  4. Білім беру ўйымы басшысы лауазымыныѕ атауы, білім беру ўйымыныѕ алќалы органдарыныѕ ќўзыреті, ќўрылу жјне ќызметініѕ тјртібі, олардыѕ арасындаєы ґкілеттіктердіѕ аражігін ажырату тиісті їлгідегі білім беру ўйымдары ќызметініѕ їлгілік ережелерімен айќындалады жјне олардыѕ жарєыларымен бекітіледі.
  5. Мемлекеттік білім беру ўйымыныѕ басшысы їш жылда бір рет Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі белгілеген тјртіппен аттестаттаудан ґтеді.
  Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті лауазымєа таєайындайтын жјне лауазымнан босататын жекелеген мемлекеттік жоєары оќу орындарыныѕ бірінші басшыларыныѕ аттестаттаудан ґту тјртібін Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті айќындайды.
  6. Мемлекеттік білім беру ўйымыныѕ (медициналыќ жјне фармацевтік білім беру ўйымдарынан басќа) басшысы мемлекеттік басќару органымен келісім бойынша ґзініѕ орынбасарларын жјне бас бухгалтерді лауазымєа таєайындайды жјне лауазымнан босатады.
  7. Мемлекеттік білім беру ўйымдарыныѕ басшыларына ґздерініѕ лауазымдарын білім беру ўйымдары ішіндегі немесе одан тыс жерлердегі басќа да басшылыќ (єылыми жјне єылыми-јдістемелік басшылыќтан басќа) лауазымдармен ќоса атќаруєа тыйым салынады.
  8. Мемлекеттік білім беру ўйымдары басшыларыныѕ лауазымдыќ міндеттерін ќоса атќаруєа болмайды.
  9. Білім беру ўйымдарында алќалы басќару органдары ќўрылады.
  Білім беру ўйымын алќалы басќарудыѕ нысандары, оларды сайлау тјртібімен ќоса, жўмысты ўйымдастырудыѕ їлгілік ережелерін білім беру саласындаєы ујкілетті орган бекітетін білім беру ўйымыныѕ кеѕесі (єылыми кеѕес), ќамќоршылыќ кеѕес, педагогтік, јдістемелік  (оќу-јдістемелік, єылыми јдістемелік), кеѕестер жјне басќа да нысандар бола алады.

 45-бап. Еѕбек ќатынастары жјне білім беру ўйымы
  басшысыныѕ жауапкершілігі

  1. Ќызметкер мен білім беру ўйымыныѕ еѕбек ќатынастары Ќазаќстан Республикасыныѕ еѕбек заѕнамасымен реттеледі.
  Жоєары оќу орындарындаєы єылыми-педагогтік ќызметкерлердіѕ (профессорлыќ-оќытушылыќ ќўрамныѕ, єылыми ќызметкерлердіѕ) лауазымдарєа орналасуы конкурстыќ негізде жїзеге асырылады.
  2. Азаматтарды кїндізгі бґлімдерінде оќыту уаќыты јскери ќызметті ґткеруге теѕестірілетін білім беру ўйымдарыныѕ басшылары мен профессорлыќ-оќытушылыќ ќўрамын лауазымєа таєайындау тјртібін жјне олардыѕ еѕбек жаєдайларын Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына
сјйкес олардыѕ мемлекеттік басќару органдары айќындайды.
  3. Білім беру ўйымыныѕ басшысы Ќазаќстан Республикасыныѕ
заѕдарында белгіленген тјртіппен:
  1) білім беру ўйымы білім алушыларыныѕ, тјрбиеленушілерініѕ,
ќызметкерлерініѕ ќўќыќтары мен бостандыќтарын бўзєаны;
  2) ґзініѕ ќўзыретіне жатќызылєан функцияларды орындамаєаны;
  3) мемлекеттік жалпыєа міндетті білім беру стандартыныѕ талаптарын бўзєаны;
  4) білім беру ўйымы білім алушыларыныѕ жјне тјрбиеленушілерініѕ, ќызметкерлерініѕ оќу жјне тјрбие процесі кезіндегі ґмірі мен денсаулыєы;
  5) ќаржы-шаруашылыќ ќызметтіѕ жай-кїйі, оныѕ ішінде материалдыќ жјне аќша ќаражаттарын нысаналы пайдаланбаєаны;
  6) нормативтік ќўќыќтыќ актілерде жјне еѕбек шартыныѕ
талаптарында кґзделген талаптарды ґзге де бўзєаны їшін жауаптылыќта
болады.

 46-бап. Білім беру жїйесіндегі бірлестіктер

  Білім беру жїйесіндегі білім беру ќызметі субъектілерініѕ мїдделерін олардыѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына сјйкес ќўрылєан жјне јрекет ететін бірлестіктері білдіре алады.

 47-бап. Білім алушылар мен тјрбиеленушілердіѕ ќўќыќтары,
  міндеттері мен жауапкершілігі

  1. Ќазаќстан Республикасы азаматтарыныѕ, Ќазаќстан Республикасында тўраќты тўратын шетелдіктер мен азаматтыєы жоќ адамдардыѕ ќабылдау талаптарына сјйкес білім беру ўйымдарын жјне білім алу нысандарын таѕдауєа ќўќыєы бар.
  2. Білім алатын адамдар білім алушылар немесе тјрбиеленушілер
болып табылады.
  Білім алушыларєа оќушылар, студенттер, магистранттар, адъюнкттар, курсанттар, тыѕдаушылар жјне докторанттар жатады.
  Тјрбиеленушілерге мектепке дейінгі, интернаттыќ ўйымдарда білім алушы жјне тјрбиеленуші адамдар жатады.
  3. Білім алушылар мен тјрбиеленушілердіѕ:
  1) мемлекеттік жалпыєа міндетті білім беру стандарттарына сјйкес сапалы білім алуєа;
  2) білім беру ўйымы кеѕесініѕ шешімі бойынша жалпыєа міндетті мемлекеттік білім беру стандарттары шеѕберінде жеке оќу жоспарлары, ќысќартылєан білім беретін оќу баєдарламалары бойынша оќуєа;
  3) оќу жоспарларына сјйкес баламалы курстарды таѕдауєа;
  4) ґзініѕ бейімділігі мен ќажеттеріне ќарай ќосымша білім беру
ќызметтерін, білімдерді аќылы негізде алуєа;
  5) білім беру ўйымдарын басќаруєа ќатысуєа;
  6) ќайта ќабылдануєа жјне бір оќу орнынан басќасына, бір
мамандыќтан басќасына немесе оќудыѕ бір нысанынан басќасына ауысуєа;
  7) Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі белгілеген тјртіппен білім беру ўйымдарында аќпараттыќ ресурстарды тегін пайдалануєа, оќулыќтармен, оќу-јдістемелік кешендермен жјне оќу-јдістемелік ќўралдармен ќамтамасыз етілуге;
  8) спорт, оќу, акт залдарын, кітапхананы тегін пайдалануєа;
  9) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына сјйкес халыќты
жўмыспен ќамту саласындаєы жаєдай туралы аќпарат алуєа;
  10) ґзініѕ пікірі мен сенімін еркін білдіруге;
  11) ґзініѕ адамдыќ ќадір-ќасиетініѕ ќўрметтелуіне;
  12) оќудаєы, єылыми жјне шыєармашылыќ ќызметтегі табыстары їшін кґтермеленуге жјне сыйаќы алуєа ќўќыєы бар.
  4. Меншік нысаны мен ведомстволыќ баєыныстылыєына ќарамастан,
барлыќ білім беру ўйымдарыныѕ кїндізгі оќу нысаны бойынша білім
алушылары мен тјрбиеленушілерініѕ:
  1) жергілікті ґкілді органдардыѕ шешімі бойынша ќоєамдыќ кґлікте (таксиден басќа) жеѕілдікпен жол жїруге;
  2) оќудан бос уаќытта оќуды жўмыспен ўштастыруєа;
  3) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына сјйкес јскери ќызметке шаќырылу мерзімін кейінге ќалдыруєа ќўќыєы бар.
  5. Медициналыќ айєаќтар бойынша жјне ґзге де ерекше жаєдайларды білім алушыєа академиялыќ демалыс берілуі мїмкін.
  6. Азаматтар бітірген білім беру ўйымдарыныѕ меншік нысандарын ќарамастан, келесі деѕгейдегі білім беру ўйымына тїсу кезінде бірдей ќўќыќтарєа ие болады.
  7. Білім беру ўйымдарында білім алушылардыѕ жекелеген санаттарына Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі белгілеген тјртіппен мемлекетті стипендиялар тґленеді.
  Мемлекеттік атаулы стипендия жоєары оќу орындары мен єылыми-зерттеу ўйымдарыныѕ неєўрлым дарынды магистранттарына жјне Ќазаќстан Республикасы жоєары оќу орындарыныѕ кїндізгі оќу нысаны бойынша білім алушыларына жоєарєы оќу орындары мен єылыми-зерттеу институттары єылыми кеѕестерініѕ шешімдері негізінде тґленеді.
  Жеке жјне заѕды тўлєалар таєайындайтын атаулы стипендиялар техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі, жоєары жјне жоєары оќу орнынан кейінгі білім беру ўйымдарында оќытудыѕ кїндізгі нысаны бойынша білім алушыларєа таєайындалады.
  Атаулы стипендиялардыѕ мґлшерін жјне оларды тґлеу тјртібін оларды таєайындаєан органдар мен тўлєалар айќындайды.
  8. Жўмыстарыныѕ жоєары кґрсеткіштері їшін мемлекеттік конкурс негізінде грант алєан мемлекеттік білім беру мекемелері соныѕ есебінен табысы аз отбасыларынан шыќќан білім алушыларєа стипендия тґлейді. Стипендияны тґлеу тјртібін жјне оныѕ мґлшерін Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі белгілейді.
  9. Мемлекеттік білім беру тапсырысына сјйкес оќуєа ќабылданєан білім алушыларды білім беру ўйымдары ґздері белгілеген тјртіппен жатаќханалардаєы орындармен ќамтамасыз етеді.
  10. Білім алушылар мен тјрбиеленушілерді оќу процесінен алаѕдатуєа жол берілмейді.
  11. Жетім балалар мен ата-анасыныѕ ќамќорлыєынсыз ќалєан
балаларєа арналєан білім беру ўйымдарында білім алушы жјне (немесе)
тјрбиеленуші жетім балалар мен ата-анасыныѕ ќамќорлыєынсыз ќалєан
балалар толыќ мемлекет ќамќорлыєында ўсталады.
  12. Білім алушылар мен тјрбиеленушілердіѕ жекелеген санаттарына Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына сјйкес басќа да жеѕілдіктер беріледі.
  13. Техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі жјне жоєары білім беретін ўйымдарда мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде білім алушылардыѕ ќысќы жјне жазєы каникул кезінде ќалааралыќ теміржол жјне автомобиль (таксиден басќа) кґлігінде жеѕілдікпен жол жїруге ќўќыєы бар.
  14. Білім алушылар мен тјрбиеленушілер мемлекеттік жалпыєа міндетті білім беру стандарттарыныѕ талаптарына сјйкес білімді, шеберлікті, практикалыќ даєдылар мен біліктілікті меѕгеруге, ішкі тјртіп ережелерін саќтауєа, білім беру ўйымыныѕ жарєысында жјне білім беру ќызметтерін кґрсету туралы шартта кґзделген басќа да талаптарды орындауєа міндетті.
  15. Білім алушылар мен тјрбиеленушілер ґздерініѕ денсаулыєы їшін ќам жеуге, рухани жјне тјн саулыєын ґздігінен жетілдіруге ўмтылуєа міндетті.
  16. Білім алушылар мен тјрбиеленушілер педагог ќызметкердіѕ ар-намысы мен ќадір-ќасиетін, ґздері білім алатын оќу орныныѕ дјстїрлерін ќўрметтеуге міндетті.
  17. Осы Заѕныѕ 26-бабы 8-тармаєыныѕ 3) тармаќшасында белгіленген квота шегінде педагогтік жјне медициналыќ мамандыќтар бойынша оќуєа тїскен ауыл (село) жастары ќатарынан шыќќан азаматтар білім беру грантын беру ережелерінде жјне білім беру ќызметтерін кґрсету туралы шарт талаптарында кґзделген тјртіппен жоєары оќу орнын аяќтаєаннан кейін кемінде їш жыл ауылдыќ жерлерде орналасќан білім беру ўйымдары мен медициналыќ ўйымдарда жўмысты ґтеуге міндетті.
  Маманды жўмысќа жіберу, ґз бетімен жўмысќа орналасу ќўќыєын беру тјртібі білім беру грантын беру ережелерімен айќындалады.
  18. Білім алушылардыѕ, тјрбиеленушілердіѕ міндеттерін бўзєаны їшін оларєа білім беру ўйымыныѕ ішкі тјртібініѕ ережелерімен жјне
жарєысымен кґзделген тјртіптік ыќпал ету шаралары не білім беру
ќызметтерін кґрсету туралы шартта кґзделген ґзге де шаралар ќолданылуы мїмкін.