Баяндама (стр. 2 )

Бір-бірімен тығыз байланыста жұмыс істей отырып фирмалар орындалуы ондірістік күштердің жоқтығынан қиындайтын тапсырыстар бойынша субконтрактацияны үсынып және жүргізе алады. Фирмалардын. географиялық жақындығын барлық кршракторлардың потециялын қолдану есебіне оларға көп мүмкіндік тудырады. Мұндай мүмкіндіктер фирмаларға тұрақты тапсырыс берушілер шеңберлік берік сақтауға жол ашады. Экономика кластерлерді фирмалар арасындағы білім, идеалар мен ақпаратгар ағыңын күшейтуге мүмкіндік береді. Мұңдай ағымдар, ереже бойынша, формальді түрде жүзеге асады және бірігіп жұмыс жасаған фирмалар арасында заңсыз жолмен идея алмасуы, ортақ жеткізудің арасындағы байланыс, әлеуметтік фирмааралық - комерциялық байланыс. Сонымен қатар, мұндай айырбасқа комерциялық неменсе басқа іскерлік ассоциацияда біріккен мүшелік коммуналдық деңгейде пайда болған түрлі құрылымдар мен институтар. Мұндай ассоциялардың ең маңызды міндеттерінің бірі ақпарат ағының нығайту, трансакция құны мен кластерлер мүшелерін басқада шығындарын төмендету үшін әлеуметгік негіз құру болып табылады.

Кластерлердің қалыптасу орталығы ретінде уневерситеттер немесе ғылыми зерттеу құрылымдық топтары және оқу орындары жиі болады.

1.3 ШАРУАШЫЛЫҒЫ САЛАСЫНЫҢ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ БОЙЫНША ЖҮРГІЗІЛЕТІН ШАРАЛАРДЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ БАҒАЛАУ

Ауыл шаруашылық өндірісін, соның ішінде ара шаруашылығы саласының экономикалық тиімділігін бағалауды еңбек өнімділігінің, жалпы кіріс мөлшері, өндірілетін өнімнің мөлшері, өндірілетін өнімнің өзіндік құны, бір центнер өнімнің өзіндік құны, бір центнер өнімнің өткізу құны, т. б көрсеткіштерден тұратын жиынтық құрайды. Ауыл шаруашылғы өндірісі, соның ішіндегі ара шаруашылығының экономикалық тиімділігінің өсуіне өндірісті

интенсификациялау, өндіріс әлеуетін рационалды қолдану, барлық ресурс түрлерін тиімді қолдану арқылы қол жеткізуге болады.

Қосымша көрсеткіштер құрамына өнімділік – бір ара отбасынан бал, өнімнің жалпы кіріс өндірісі.

Өндіріс деңгейі мен шығындарын зерттеудің басты ақпараттық базасы– аймақтар мен қожалықтардың жылдық есебі болғандықтан, ал олар барлық ауыл шаруашылық кәсіпорындары, шаруа қожалықтары ең көп ара отбасылары орналасқандықтан, ара шаруашылығы өнім өндірісінің экономикалық тиімділігі мен жағдайын қарастырамыз.

Шығыс Қазақстан облысының ара шаруашылығының 1990,1999,2008 жылдардағы негізгі көрсеткіштер

Кесте -1

Көрсеткіштер	Өлшем бірлігі	Жылдар	2008-ж. 1990-ж. салыстырғанда, %	2008-ж. 1999ж. салыстырғанда, %
1990	1999	2008
Омарта шаруашылығы бірлестіктері	сан	3	2	1	33,3	50
Барлық шаруашылық категорияларындағы ара бал өндірісі: ауыл шаруашылығы кәсіпорындары	тонна	86	32	10,8	12,5	33,75
Шаруа қожалықтары (Фермерлік)	тонна	-	23	21,9	___	95,2
Үй шаруашылығы	тонна	3490	2654	472,8	13,5	17,8
Өндіріс көлемі (шаруашылықтың барлық санаттарында): Бал	тонна	1032	469	505,5	48,92	107,7
Өткізу көлемі: Бал	центнер	969	451	2688	277,3	596,0
Өндірілетін өнімнің өзіндік құны: Бал	теңге	112	138	2606	2326	1888
Өндіріс тиімділігі: Бал	%	34,2	15,0	3,1	9,0	20,6

Кестеден көріп отырғанымыздай сала бойынша нашар үрдістер көрсетілген. жылдар аралығында ауыл шаруашылығы кәсіпорындары ара бал өндірісі – 0,12%-ға, үй шаруашылықтары – 0,13%-ға төмендеді. Өндірісі көлемі төмендеді: бал – 0,48%-ға, өндірілетін өнімнің өзіндік құны: бал -23,26 есе жоғарылады. Өндіріс тиімділігі -0,09%-ға төмендеді.

жылдар аралығында ауыл шаруашылығы кәсіпорындары ара бал өндірісі – 0,33%-ға, шаруа қожалықтары -095%-ға, үй шаруашылықтары – 0,18%-ға төмендеді. Өндірісі көлемі төмендеді: бал – 1,07%-ға, ал өндірілетін өнімнің өзіндік құны: бал -18,88 есе жоғарылады. Өндіріс тиімділігі -0,2%болды.

Облыс бойынша ауыл шаруашылық аймақтарында барлық шаруашылықтар санаттарындағы ара ұяларының саны 2 кестеде көрсетілген.

Барлық шаруашылықтар санаттарындағы ара ұларының сана

(облыс бойынша)

(сан)

Кесте-2

Аудандар	2004 г.	2005 г.	2006 г.	2007 г.	2008 г.	2008-ж. 2004-ж. салыстырғанда, %
Өскемен	917	773	1255	1792	1836	200,2
Семей	40	40	100	115	75	187,5
Риддер	454	355	463	304	265	58,3
Бородулиха	1024	1076	1205	1098	1045	102,0
Глубокое	5686	5187	5592	5694	5915	104,0
Жарма	50	50	20	100	100	200
Зырян	6737	6286	7093	7542	7076	105,0
Катон-Қарагай	9331	10182	7981	8763	9373	100,4
Кокпекті	1321	1285	1230	1533	666	50,6
Күршім	580	541	706	228	946	163,1
Улан	939	1144	496	1067	779	82,9
Урджар	3127	2915	1235	2950	2303	73,6
Шемонаиха	7778	4088	5828	6148	5906	75,9
Облыс бойынша:	37984	33922	33204	37334	36285	95,4

Кестеден көріп отырғанымыздай сала бойынша Барлық шаруашылықтар санаттарындағы ара ұларының саны көрсетілген. жылдар аралығында ара ұяларының саны - 95,4%-ға төмендеді.