Беларуская мова і літаратура (стр. 1 )

БЕЛАРУСКАЯ МОВА І ЛІТАРАТУРА

У 2006/2007 навучальным годзе ва ўстановах, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, будзе прадоўжаны пераход на 12-гадовы тэрмін навучання і новы (абноўлены) змест моўнай і літаратурнай адукацыі, на ўвядзенне профільнага навучання на старшай ступені агульнай сярэдняй адукацыі. Па новых і ўдасканаленых праграмах і падручніках будуць працаваць V–Х’ класы ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі.

З гэтага навучальнага года будзе ажыццяўляцца пераход на Тыпавы вучэбны план устаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі (узровень агульнай базавай адукацыі), у VI класах.

Асноўнымі мэтамі і задачамі навучання беларускай мове і літаратуры ў школе ў гэтым навучальным годзе з’яўляюцца:

павышэнне якасці ведаў вучняў па беларускай мове і літаратуры;

на аснове ведаў пра заканамернасці сістэмы беларускай літаратурнай мовы фарміраванне ў вучняў лінгвістычнага мыслення, якое з’яўляецца істотнай часткай іх гуманітарнага мыслення;

выпрацоўка ўмення карыстацца ведамі аб сістэме мовы для паляпшэння арфаграфічнай, пунктуацыйнай і маўленчай пісьменнасці;

фарміраванне асноўных камунікатыўных уменняў і навыкаў, якія забяспечваюць актывізацыю маўленчай дзейнасці вучняў у розных жыццёвых сітуацыях;

папаўненне лексікі вучняў;

развіццё канструктыўна-сінтаксічных уменняў і навыкаў;

развіццё і ўдасканаленне вуснай і пісьмовай мовы вучняў;

фарміраванне ў вучняў чытацкіх інтарэсаў, прывіццё навыкаў самастойнага чытання; развіццё эстэтычнага густу;

фарміраванне самастойнага і творчага падыходу ў асэнсаванні літаратурных твораў на ўзроўні праблематыкі, разумення аўтарскай канцэпцыі жыцця і асобы;

выхаванне асобы вучня з глыбока гуманістычным і дэмакратычным светапоглядам, самастойным мысленнем, з развітым, высокакультурным пачуццём нацыянальнай і асабістай самапавагі, асобы інтэлектуальнай і духоўна багатай.

Пры арганізацыі навучальна-выхаваўчага працэсу па беларускай мове і літаратуры ў 2006/2007 навучальным годзе трэба кіравацца наступнымі нарматыўнымі дакументамі:

Закон Рэспублікі Беларусь “Аб адукацыі” ад 29 кастрычніка 1991 г. // Нацыянальны рэестр прававых актаў Рэспублікі Беларусь. – 2002. – № 37, 2/844;

Закон Рэспублікі Беларусь “Аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у Закон Рэспублікі Беларусь «Аб мовах у Рэспубліцы Беларусь»” ад 13 ліпеня 1998 г.;

Палажэнне аб установе, якая забяспечвае атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі // Зборнік нарматыўных дакументаў Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. – 2004. – № 16;

Пастанова Міністэрства адукацыі ад 17 снежня 2003 г. № 74 “Аб зацвярджэнні Тыпавога вучэбнага плана для ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі (узровень агульнай базавай адукацыі)” // Зборнік нарматыўных дакументаў Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. – 2004. – № 2;

Загад Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 17 лютага 2006 г. № 000 “Аб зацвярджэнні вучэбнага плана ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, на 2006/2007 навучальны год” // Зборнік нарматыўных дакументаў Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. – 2006. – № 7;

Загад Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 30 снежня 2003 г. № 000 “Адзіны моўны рэжым установы, якая забяспечвае атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі” // Зборнік нарматыўных дакументаў Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. – 2004. – № 2;

Пастанова Міністэрства адукацыі ад 29 сакавіка 2004 г. “Аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у Пастанову Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 24 мая 2002 г. № 21 «Аб зацвярджэнні дзесяцібальнай шкалы і паказчыкаў ацэнкі вынікаў вучэбнай дзейнасці навучэнцаў ва ўстановах, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй, прафесійна-тэхнічнай, сярэдняй спецыяльнай і вышэйшай адукацыі»” // Зборнік нарматыўных дакументаў Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. – 2004. – № 8;

Пастанова Міністэрства адукацыі ад 16 снежня 2004 г. № 76 “Аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у Правілы атэстацыі, пераводу, арганізацыі выпускных экзаменаў і выпуску вучняў устаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі” // Зборнік нарматыўных дакументаў Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. – 2005. – № 2;

Пералік падручнікаў і вучэбных дапаможнікаў, якія прыгодны для выкарыстання ў школьных бібліятэчных фондах у 2006/2007 навучальным годзе // Зборнік нарматыўных дакументаў Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. – 2006. – № 11;

Інструктыўнае пісьмо Міністэрства адукацыі “Аб атэстацыі вучняў, якія прыступілі да вывучэння беларускай мовы і літаратуры не з пачатку сістэматычнага курса” // Зборнік нарматыўных дакументаў Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. – 1998. – № 5.

У адпаведнасці з вучэбным планам устаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, на 2006/2007 навучальны год на вывучэнне беларускай мовы і літаратуры ў школах з беларускай і рускай мовамі навучання адводзіцца наступная колькасць гадзін:

V–Х’ класы ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, з 12-гадовым тэрмінам навучання (5-дзённы вучэбны тыдзень)

Вучэбны прадмет	Колькасць гадзін у тыдзень па класах
V	VI	VII	VIII	IX	X’
1. Беларуская мова	3	3	2	2	2–4	2–4
2. Беларуская літаратура	1/2	2/1	2	2/1	½–3	½–3

IХ–ХI класы ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацы, і з 11-гадовым тэрмінам навучання (5-дзённы вучэбны тыдзень)

Вучэбны прадмет	Колькасць гадзін у тыдзень па класах
IХ	Х	XI
1. Беларуская мова	2–4	1–3	1–3
2. Беларуская літаратура	2–4	2-4-5	2-4-5

На вывучэнне беларускай мовы і літаратуры ў школах з беларускай і школах з рускай мовамі навучання прадугледжана аднолькавая колькасць вучэбнага часу.

Пры выкладанні беларускай мовы і літаратуры ва ўстановах, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, з 12-гадовым і 11-гадовым тэрмінамі навучання з беларускай і рускай мовамі навучання неабходна кіравацца наступнымі праграмамі.

Па беларускай мове:

Праграмы для ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, з беларускай мовай навучання. Беларуская мова. V–X класы. Базавы, павышаны, паглыблены ўзроўні. – Мн.: НІА, 2006.

Праграмы для ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, з рускай мовай навучання. Беларуская мова. V–X класы. Базавы, павышаны, паглыблены ўзроўні. – Мн.: НІА, 2006.

Праграмы сярэдняй агульнаадукацыйнай школы з беларускай мовай навучання. Беларуская мова. IV–V класы (выкарыстоўваецца ў V–VI класах) 12-гадовай агульнаадукацыйнай школы; V–XI класы 11-гадовай агульнаадукацыйнай школы. – Мн.: НМЦэнтр, 2002.

Праграмы сярэдняй агульнаадукацыйнай школы з рускай мовай навучання. Беларуская мова. IV–V класы (выкарыстоўваецца ў V–VI класах) 12-гадовай агульнаадукацыйнай школы; V–XI класы 11-гадовай агульнаадукацыйнай школы. – Мн.: НМЦэнтр, 2002.

Для даведкі: у IX класах школ з беларускай і школ з рускай мовамі навучання з 12-гадовым тэрмінам навучання выкарыстоўваюцца адзіныя праграмы і падручнікі па беларускай мове (для базавага і павышанага ўзроўняў – адна праграма, для паглыбленага ўзроўню – іншая).

Па беларускай літаратуры:

Праграмы для ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, з беларускай і рускай мовамі навучання. Беларуская літаратура. V–X класы. Базавы, павышаны, паглыблены ўзроўні. – Мн.: НІА, 2006.

Праграмы сярэдняй агульнаадукацыйнай школы з беларускай і рускай мовамі навучання (Нацыянальнага інстытута адукацыі). Беларуская літаратура. IV–V класы 12-гадовай агульнаадукацыйнай школы; V–XI класы 11-гадовай агульнаадукацыйнай школы. – Мн.: НМЦэнтр, 2002.

Праграмы сярэдняй агульнаадукацыйнай школы з беларускай і рускай мовамі навучання (Брэсцкага дзяржаўнага універсітэта). Беларуская літаратура. IV–V класы 12-гадовай агульнаадукацыйнай школы; V–XI класы 11-гадовай агульнаадукацыйнай школы. – Мн.: НМЦэнтр, 2002.

Праграма выкарыстоўваецца толькі ў класах устаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, з 11-гадовым тэрмінам навучання. Міністэрствам адукацыі прынята рашэнне аб аб’яднанні двух творчых калектываў (Нацыянальнага інстытута адукацыі і Брэсцкага дзяржаўнага універсітэта) і стварэнні адзінай праграмы па беларускай літаратуры.

Праграма па беларускай літаратуры для VIII–XI класаў з профільным і паглыбленым вывучэннем беларускай літаратуры ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, з 11-гадовым тэрмінам навучання. – Мн.: НМЦэнтр, 2003.

Праграма па беларускай літаратуры для IX–Х класаў (базавы, павышаны і паглыблены ўзроўні) устаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, з беларускай і рускай мовамі навучання з 12-гадовым тэрмінам навучання. – Мн.: НМЦэнтр, 2005.

Настаўнік мае права творча паставіцца да акрэсленай у праграмах па беларускай мове і літаратуры колькасці гадзін на вывучэнне асобных раздзелаў ці тэм. Настаўніку дазваляецца размяркоўваць гадзіны, якія выдзяляюцца на абмеркаванне самастойна прачытаных твораў, на вучнёўскую літаратурную творчасць, рабіць адпаведны адбор твораў з ліку прапанаваных. Па жаданні настаўніка творы з рубрык “Для чытання і вывучэння” і “Для чытання і абмеркавання” могуць быць перанесены з адной у другую або нават заменены іншымі з пераліку твораў для пазакласнага чытання, якія адпавядаюць тэме.

У праграме па беларускай мове можна пераразмяркоўваць колькасць гадзін на вывучэнне граматычнай тэорыі і на пісьмовыя работы. Настаўнік памятае пра тое, што абавязковая колькасць гадзін на пісьмовыя работы вызначана ў Адзіным моўным рэжыме ўстановы, якая забяспечвае атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі.

Для даведкі: у 2006/2007 навучальным годзе ў IX–Х’ класах школ з беларускай і школ з рускай мовамі навучання з 12-гадовым тэрмінам навучання прадугледжана наступная колькасць абавязковых кантрольных работ:

IX клас:

дыктанты –3;

пераказы – 2;

тэставая работа –1.

X клас

дыктанты – 3;

пераказы – 2;

тэставая работа – 1;

класныя сачыненні па беларускай літаратуры – 2.

Навучальна-метадычнае забеспячэнне па беларускай мове і літаратуры да 2006/2007 навучальнага года

Пачынаючы з 1998 года ва ўстановах, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, абнаўляецца змест адукацыі па ўсіх школьных прадметах. З гэтай мэтай наладжана работа па стварэнні новых навучальна-метадычных комплексаў і ў першую чаргу якасных падручнікаў, падручнікаў новага пакалення, якія адпавядаюць новым дыдактычным і агульнапедагагічным патрабаванням. Дзякуючы сумесным намаганням вядучых вучоных нашай краіны, настаўнікаў, метадыстаў ствараюцца новыя падручнікі па беларускай мове і літаратуры, а таксама абавязковыя і дадатковыя кампаненты да іх.

Для ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, з 12-гадовым тэрмінам навучання

Беларуская мова

Падручнікі і вучэбныя дапаможнікі

Аўтары	Назва	Выдавецтва	Год выдання
V клас
Васюковіч Л. С. і інш.	Беларуская мова (для школ з рускай мовай навучання)	НМЦэнтр	2001, 2002
, Лаўрэль Я. М.	Беларуская мова (для школ з беларускай мовай навучання)	Народная асвета	2001, 2002
VI клас
, Лаўрэль Я. М.	Беларуская мова (для школ з беларускай мовай навучання)	Народная асвета	2002, 2003
і інш.	Беларуская мова (для школ з рускай мовай навучання)	НМ Цэнтр	2002, 2003
VII клас
, Лаўрэль Я. М. і інш.	Беларуская мова для школ з беларускай мовай навучання	НІА	2003, 2004
і інш.	Беларуская мова для школ з рускай мовай навучання	НІА	2003, 2004
VIII клас
,	Беларуская мова (для школ з беларускай мовай навучання)	НІА	2004, 2005
,	Беларуская мова для школ з рускай мовай навучання	НІА	2004, 2005
IX клас
і інш.	Беларуская мова (базавы і павышаны ўзроўні)	НІА	2005
X клас
,	Беларуская мова (базавы і павышаны ўзроўні)	НІА	2006
Тамашэвіч Т. І., Тамашэвіч З. П.	Беларуская мова (паглыблены ўзровень)	НІА	2006

Вучэбна-метадычныя дапаможнікі

Аўтары	Назва	Выдавецтва	Год выдання
V клас
і інш.	Зборнік тэматычных і выніковых кантрольных работ па беларускай мове. 4–9 класы	Аверсэв	2005
Васюковіч Л. С. і інш.	Беларуская мова ў 4 класе (для школ з рускай мовай навучання)	НМЦэнтр	2003
Калядзіч Н. С.	Беларуская мова. 5 клас. Заданні на картках	Экаперспектыва	2004
	Тэсты і кантрольныя работы па беларускай мове. 4 клас	Аверсэв	2003, 2005
П, Лаўрэль Я. М.	Тэсты па беларускай мове. 4 клас	Сэр-Віт	2002
П, Лаўрэль Я. М.	Дыдактычныя матэрыялы па беларускай мове. 4 клас	Народная асвета	2002
, Лаўрэль Я. М.	Беларуская мова ў 4 класе (для школ з беларускай мовай навучання)	Народная асвета	2002
Міхайлаў П. А. і інш.	Тэсты для тэматычнага кантролю па беларускай мове. 5–6 класы	Аверсэв	2004, 2005
Пад рэд. Міхайлава П. А.	Беларуская мова. 5 клас. Дыктанты, пераказы, пераклады	Аверсэв	2004
Солахаў А. В.	Займальны матэрыял па беларускай мове. 4 клас	Лексіс	2004
, Саматыя І. М.	Зборнік дыктантаў па беларускай мове. 5–9 класы (з дадатковымі заданнямі і адказамі)	Аверсэв	2005
	Рабочы сшытак па беларускай мове. 5 клас (для школ з рускай мовай навучання)	Аверсэв	2005, 2006
І.	Рознаўзроўневыя заданні для тэматычнага і паўрочнага кантролю па беларускай мове. 5 клас (для школ з рускай мовай навучання)	ТэтраСістэмс	2004
І.	Беларуская мова. 5–11 класы. Кантрольныя работы (для школ з рускай мовай навучання)	Сэр-Віт	2005
VI клас
	Навучанне перакладу ў школе	НМЦэнтр	1999
і інш.	Зборнік тэматычных і выніковых кантрольных работ па беларускай мове. 4–9 класы	Аверсэв	2005
Ермаловіч А. В.	Сачыненні-апісанні: тэорыя і практыка навучання	Чатыры чвэрці	2005
Кавалевіч З. М.	Вывучэнне лічэбніка ў школе	Народная асвета	2000
П, Лаўрэль Я. М.	Тэсты па беларускай мове. 5–6 класы	Сэр-Віт	2002
П, Лаўрэль Я. М.	Дыдактычныя матэрыял па беларускай мове. 5 клас	Народная асвета	2005
, Лаўрэль Я. М.	Беларуская мова ў 5 класе (для школ з беларускай мовай навучання)	Народная асвета	2003
і інш.	Беларуская мова ў 5 класе (для школ з рускай мовай навучання)	НМЦэнтр	2003
Міхайлаў П. А. і інш.	Тэсты для тэматычнага кантролю па беларускай мове. 5–6 класы	Аверсэв	2005
Пад рэдакцыяй Міхайлава П. А.	Беларуская мова. 6 клас. Дыктанты, пераказы, пераклады	Аверсэв	2005
Рэпенка І. У.	Тэставыя заданні па беларускай мове. 5–7 класы	Экаперспектыва	2002
Саўко У. П.	Развіццё маўлення школьнікаў пры вывучэнні марфалогіі	Беллітфонд	2000
, Саматыя І. М.	Зборнік дыктантаў па беларускай мове. 5–9 класы (з дадатковымі заданнямі і адказамі)	Аверсэв	2005
	Рабочы сшытак па беларускай мове. 6 клас (для школ з рускай мовай навучання)	Аверсэв	2004, 2005, 2006
І.	Беларуская мова. 5–11 класы. Кантрольныя работы (для школ з рускай мовай навучання)	Сэр-Віт	2005
І.	Тэматычны і паўрочны кантроль па беларускай мове. 6 клас (для школ з рускай мовай навучання)	ТэтраСістэмс	2005
VII клас
	Навучанне перакладу ў школе	НМЦэнтр	1999
	Дзеяслоў і яго формы. Дыдактычны матэрыял	Экаперспектыва	2003
і інш.	Зборнік тэматычных і выніковых кантрольных работ па беларускай мове. 4–9 класы	Аверсэв	2003, 2005
, Лаўрэль Я. М.	Дыдактычны матэрыял па беларускай мове. 7 клас	НІА	2006
, Лаўрэль Я. М.	Беларуская мова ў 7 класе (для школ з беларускай мовай навучання)	НІА	2006
Ермаловіч А. В.	Сачыненні-апісанні: тэорыя і практыка навучання	Чатыры чвэрці	2005
Леўкіна Л. Ф.,	Рабочы сшытак па беларускай мове. 7 клас	Аверсэв	2005, 2006
і інш.	Беларуская мова ў 7 класе (для школ з рускай мовай навучання)	НІА	2003
Міхайлаў П. А. і інш.	Тэсты для тэматычнага кантролю па беларускай мове. 7 клас	Аверсэв	2004, 2005
Пад рэд. Міхайлава П. А.	Беларуская мова. 7 клас. Дыктанты, пераказы, пераклады	Аверсэв	2006
Саўко У. П.	Развіццё маўлення школьнікаў пры вывучэнні марфалогіі	Беллітфонд	2000
	Тэставы кантроль па беларускай мове. 7–9 класы	Аверсэв	2006
, Саматыя І. М.	Зборнік дыктантаў па беларускай мове. 5–9 класы (з дадатковымі заданнямі і адказамі)	Аверсэв	2005
І.	Рознаўзроўневыя заданні для тэматычнага і паўрочнага кантролю па беларускай мове. 7 клас (для школ з рускай мовай навучання)	ТэтраСістэмс	2004
І.	Беларуская мова. 5–11 класы. Кантрольныя работы (для школ з рускай мовай навучання)	Сэр-Віт	2005
VIII клас
і інш.	Зборнік тэматычных і выніковых кантрольных работ па беларускай мове. 4–9 класы	Аверсэв	2003, 2005
	Навучанне перакладу ў школе	НМЦэнтр	1999
,	Беларуская мова ў 8 класе (для школ з беларускай мовай навучання)	НІА	2004
Ермаловіч А. В.	Сачыненні-апісанні: тэорыя і практыка навучання	Чатыры чвэрці	2005
,	Алімпіяды па беларускай мове	Аверсэв	2001, 2004
,	Беларуская мова ў 8 класе (для школ з рускай мовай навучання)	НІА	2004
Міхайлаў П. А. і інш.	Тэсты для тэматычнага кантролю па беларускай мове. 8 клас	Аверсэв	2005
Саўко У. П.	Развіццё маўлення школьнікаў пры вывучэнні марфалогіі	Беллітфонд	2000
	Тэставы кантроль па беларускай мове. 7–9 класы	Аверсэв	2006
, Саматыя І. М.	Зборнік дыктантаў па беларускай мове. 5–9 класы (з дадатковымі заданнямі і адказамі).	Аверсэв	2005
	Рабочы сшытак па беларускай мове, 8 клас (для школ з рускай мовай навучання)	Аверсэв	2005, 2006
Хмялеўская А. У.	Тэматычны кантроль па беларускай мове. 8 клас	Сэр-Віт	2005
І.	Беларуская мова. 5–11 класы. Кантрольныя работы (для школ з рускай мовай навучання)	Сэр-Віт	2005
IX клас
Бадзевіч З. І., Саматыя І. М.	Дыдактычны матэрыял па беларускай мове. 9 клас.	НІА	2006
	Навучанне перакладу ў школе	НМЦэнтр	1999
і інш.	Зборнік тэматычных і выніковых кантрольных работ па беларускай мове. 4–9 класы	Аверсэв	2005
Ермаловіч А. В.	Сачыненні-апісанні: тэорыя і практыка навучання	Чатыры чвэрці	2005
Саматыя І. М.	Беларуская мова ў 9 класе (базавы і павышаны ўзроўні)	НІА	2006
	Тэставы кантроль па беларускай мове. 7–9 класы	Аверсэв	2006
, Саматыя І. М.	Зборнік дыктантаў па беларускай мове. 5–9 класы (з дадатковымі заданнямі і адказамі)	Аверсэв	2005
Хмялеўская А. У.	Тэматычны кантроль па беларускай мове. 9 клас	Сэр-Віт	2005
І.	Беларуская мова. 5–11 класы. Кантрольныя работы (для школ з рускай мовай навучання)	Сэр-Віт	2005
X клас
	Навучанне перакладу ў школе	НМЦэнтр	1999
Ермаловіч А. В.	Сачыненні-апісанні: тэорыя і практыка навучання	Чатыры чвэрці	2005
Лаўрэль Я. М.	Дыдактычны матэрыял па беларускай мове. 10 клас (базавы і павышаны ўзроўні).	НІА	2006
Пад рэд. Міхайлава П. А.	Беларуская мова. 9 клас. Дыктанты, пераказы, пераклады	Аверсэв	2004
	Вывучэнне сінтаксісу складанага сказа ў 9 класе	Народная асвета	2003
	Тэсты па беларускай мове. 9 клас	Сэр-Віт	2002
І.	Беларуская мова. 5–11 класы. Кантрольныя работы	Сэр-Віт	2005
Слоўнікі
Бардовіч А. М. і інш.	Школьны марфемны слоўнік беларускай мовы	Аверсэв	2004, 2006
Бардовіч А. М. і інш.	Словаўтваральны слоўн ік беларускай мовы	Белнавука	2000
Бардовіч А. М. і інш.	Школьны словаўтваральны слоўнік беларускай мовы	Аверсэв	2006
	Руска-беларускі слоўнік для школьнікаў	Аверсэв	2003, 2004, 2006
	Беларуска-рускі слоўнік для школьнікаў	Аверсэв	2001–2004
	Арфаграфічны слоўнік для школьнікаў	Аверсэв	2000

Для ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, з 11-гадовым тэрмінам навучання