Тэма «Беларусь — мая Радзіма» (стр. 3 )

________________________________________________________________________

________________________________________________________________________

Тэма “Пясняр сялянскай долі”

1. Суаднясі словы з левага і правага слупкоў.

пан		багаты чалавек, землеўладальнік
заняволены		той, хто страціў волю, трапіў у залежнасць

2. Дапоўні сказы.

З канца ХVІ стагоддзя адбылося поўнае__________ (заняволенне, вызваленне) сялян. Яны сталі __________ (вольнымі, прыгоннымі), не мелі асабістай вольнасці. Сяляне выконвалі прымусовыя абавязкі-павіннасці перад __________ (панамі, беднякамі).

3. Растлумач паняцце “прыгонныя сяляне”. Адзнач знакам “+” патрэбныя прыкметы.

£ У сялян была свая зямля.

£ Пан мог прадаваць сваіх сялян.

£ Паны маглі насільна жаніць сваіх сялян.

£ Сяляне мелі сваю зямлю.

£ Сяляне маглі вырашаць, у якога пана ім жыць.

4. Адзнач знакам “+” справы, якімі праславіўся Францішак Багушэвіч.

£ Працаваў адвакатам — абаронцам бедных людзей.

£ Пісаў аповесці пра жыццё паноў.

£ Выдаў зборнік вершаў “Дудка беларуская”.

£ Адкрыў першы беларускі музей.

£ Падпісваў свае кнігі прозвішчам Мацей Бурачок.

£ Заклікаў любіць і шанаваць беларускую мову.

5. Дакажы, што запавет Ф. Багушэвіча шанаваць беларускую мову выконваецца ў наш час.

1) Беларуская мова з’яўляецца ____________ у Рэспубліцы Беларусь.

2) Беларуская мова вывучаецца ў ____________.

3) На беларускай мове выдаюцца ____________.

4) На беларускай мове вядуцца ____________.

Словы для даведак: школа, інстытут; дзяржаўная; кнігі, газеты, часопісы; перагаворы.

Тэма “Славутыя дзеячы навукі і культуры”

1. Адзнач знакам «+» імёны славутых дзеячаў навукі і культуры, якія сустрэліся табе ў тэксце падручніка.

£ Яўхім Карскі £ Якуб Колас

£ Мацей Бурачок £ Усевалад Ігнатоўскі

£ Янка Купала £ браты Тышкевічы

2. Злучы імёны паэтаў з урыўкамі з вершаў, якія яны напісалі.

Янка Купала		Мой родны кут, як ты мне мілы!.. Забыць цябе не маю сілы!
Якуб Колас		— А хто там ідзе, а хто там ідзе У агромістай такой грамадзе! — Беларусы…

3. Адзнач знакам «+» агульныя рысы жыцця і творчасці Якуба Коласа і Янкі Купалы.

£ Нарадзіліся ў 1882 годзе.

£ Надрукавалі першы верш у газеце «Наша Ніва».

£ Пісалі творы на беларускай мове.

£ Прысвячалі свае творы заможным людзям.

£ Сучаснікі называюць іх «беларускімі песнярамі».

4. Адзнач знакам «+» справы, якімі праславіліся браты Канстанцін і Яўстафій Тышкевічы.

£ Вывучалі гісторыю роднага краю.

£ Сабралі вялікую бібліятэку.

£ У курганах шукалі старажытныя рэчы, зброю, посуд.

£ Запісвалі старадаўнія звычаі і абрады.

£ Былі заснавальнікамі Беларускай Акадэміі навук.

£ Адкрылі першы беларускі музей.

5. Пазнай па апісанні і запішы прозвішчы славутых людзей Беларусі.

1) Гэты чалавек быў першым прэзідэнтам Беларускай Акадэміі навук. Сваё жыццё прысвяціў вывучэнню гісторыі Беларусі. ___________.

2) Вядомы ў свеце даследчык беларускай мовы і літаратуры, народных звычая ў і традыцый. Сабраў вялікую бібліятэку, якую падарыў Беларускаму дэяржаўнаму універсітэту. ____________.

3) Браты — даследчыкі гісторыі роднага краю, заснавальнікі Лагойскага і Віленскага музея?. ___________.

4) Абаронца сялян і працоўных, адвакат, паэт, аўтар зборніка «Дудка беларуская». ___________.

Словы для даведак: Францішак Багушэвіч, Усевалад Ігнатоўскі, браты Тышкевічы, Яўхім Карскі.

Тэма “Будаўніцтва новага жыцця”

1. Суаднясі стрэлкай словы левага і правага слупкоў.

БССР		Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка
СССР		Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік

2. Адкажы на пытанні. Закрэслі няправільны адказ.

Калі пачалося на Беларусі будаўніцтва новага жыцця? (Пасля адмены прыгоннага права; Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года.)

Як называлася новая ўлада, якая ўсталявалася ў нас пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі?(Савецкая ўлада; царская ўлада.)

3. Адзнач знакам “+” праўдзівыя выказванні.

£ Швейныя і трыкатажныя фабрыкі выраблялі адзенне і тканіну.

£ Добрушская папяровая фабрыка вырабляла салодкія прысмакі.

£ Станкабудаўнічыя заводы выпускалі вялікую колькасць станкоў.

£ Для будаўніцтва выкарыстоўвалася прадукцыя шклянога, кафельнага, цэме-нтавага заводаў.

£ Сельскагаспадарчая тэхніка выраблялася на панчошна-трыкатажнай фабрыцы ў Віцебску.

4. Чаму ў 1920–1930 гады ў БССР дзяржаўнымі мовамі былі абвешчаны беларуская, руская, яўрэйская, польская мовы? Выберы правільны адказ.

£ У Беларусі жылі людзі розных нацыянальнасцей.

£ Разам было лягчэй будаваць новае жыццё, развіваць гаспадарку.

£ Людзі розных нацыянальнасцей не хацелі пакідаць БССР.

5. З дапамогай падручніка с.107 правядзі даследаванне прычын, па якіх жыццё жыхароў Заходняй Беларусі да 1939 года было нялёгкім.

Прычыны:

1)____________________________________________________________________

2)____________________________________________________________________

3)____________________________________________________________________

Тэма «Беларусь у гады Вялікай Айчыннай вайны»

1. Пазнач знакам «+» правільныя адказы на пытанні.

• Вялікая Айчынная вайна пачалася:

£ 22 ліпеня 1941 г.

£ 22 чэрвеня 1941 г.

• Беларусь была вызвалена ад нямецкіх захопнікаў:

£ 9 мая 1945 г.

£ 3 ліпеня 1944 г.

2. Дапоўні сказы.

Першы ўдар ворага прынялі пагранічнікі і воіны_________ (Сталінграда; Брэсцкай крэпасці). На тэрыторыі Беларусі, якая была захоплена ворагамі, разгарнулася сапраўдная ________ (народная; рэйкавая) вайна. Партызанскім разведчыкам і сувязным стаў амаль стогадовы _______ (Трыфан Лук’яновіч; дзед Талаш).

3. Адзнач знакам «+» праўдзівыя выказванні.

£ «Рэйкавую вайну» супраць фашыстаў вялі партызаны.

£ У Трасцянцы пад Мінскам знаходзіўся лагер смерці.

£ Пад Мінскам, дзе адбылося акружэнне фашысцкіх войскаў, пасля вайны ўзняўся Курган Перамогі.

£ Аб жудаснай трагедыі, якая напаткала вёску Хатынь, нагадваюць званы.

4. Адзнач знакам «+» прычыны, па якіх гэта вайна атрымала назву «Айчынная».

£ На барацьбу з немцамі ўзняліся толькі дарослыя мужчыны.

£ На барацьбу з немцамі ўзняўся ўвесь народ — ад малога да старога.

£ Людзі змагаліся за свабоду сваёй Айчыны.

£ Людзі змагаліся за сваіх кіраўнікоў.

5. Пазнай па апісанні і запішы імёны воінаў — герояў Вялікай Айчыннай вайны.

1) Герой Курскай бітвы, лётчык, збіў у баі 9 самалётаў. ____________________.

2) Юны партызан, гераічна загінуў у 14 гадоў._____________________________.

3) Салдат-беларус, які абараніў нямецкую дзяўчынку. _______________________.

4) Абаронца Брэсцкай крэпасці, камандзір. ________________________________.

5) Партызанскі камандзір, Герой Савецкага Саюза. ________________________.

Выкарыстай імёны: Канстанцін Заслонаў, Аляксандр Гаравец, Марат Казей, Трыфан Лук’яновіч, Пётр Гаўрылаў.

Тэма «Багацце нашай краіны»

1. Сярод пералічаных культур знайдзі і падкрэслі галоўныя сельскагаспадарчыя культуры Беларусі.

Жыта, сланечнік, пшаніца, бульба, рыс, лён, мандарыны.

2. Дапоўні сказы.

Галоўным у развіцці гаспадаркі стаў выраб___________ (машын; абутку). У многіх краінах вядомы трактар _________ («МАЗ»; «Беларус»), які выпускаецца ў ___________ (Жодзіне; Мінску).

3.  Злучы назву прадпрыемства з прадукцыяй, якая там выпускаецца.

«Атлант»		тэлевізары
«Гарызонт»		халадзільнікі
«Віцязь»		пральныя машыны
«МТЗ»		самазвалы
«БелАЗ»		трактары

4. Адзнач знакам «+» праўдзівыя выказванні.

£ Жыта — галоўная культура на палях Беларусі.

£ З жыта робяць алей.

£ З пшаніцы робяць чыпсы і дранікі.

£ З валокнаў ільну вырабляюць ніткі і тканіну.

£ На корм хатняй жывёле вырошчваюць канюшыну.

£ З кукурузы робяць цукар.

£ Бульбу завуць другім хлебам.

5. Расстаў назвы частак апавядання ў пэўным парадку.

£ Сельская гаспадарка.

£ Транспарт.

£ Аднаўленне гаспадаркі.

£ Вырабы прамысловасці.

Тэма «Тут мінуўшчына з сучаснасцю сышліся»

1. Закончы сказы.

Большая частка насельніцтва пражывае ў __________ (вёсках; гарадскіх паселішчах). Насельніцтва вёсак паступова __________ (змяншаецца; павялічваецца). Расце насельніцтва__________ (вёсак; гарадоў).

2. Злучы назву горада з месцам яго ўзнікнення.

Салігорск		узнік побач з залежамі калійных солей.
Наваполацк		узнік у сувязі з будаўніцтвам электрычных станцый на рацэ Бярэзіне.
Светлагорск		вырас побач са старажытным Полацкам.

3. Адзнач знакам «+» правільныя адказы на пытанні.

Які подзвіг здзейсніў Пётр Купрыянаў?

£ У адным баі збіў тры варожыя самалёты.

£ Закрыў целам страляючы варожы кулямёт.

Якое званне было прысвоена мужнаму воіну?

£ Званне Героя Савецкага Саюза.

£ Званне ганаровага жыхара г. Жодзіна.

4. Адзнач знакам «+» праўдзівыя выказванні.

£ У Беларусі больш за 20 тысяч гарадоў.

£ Большасць насельніцтва Беларусі жыве ў гарадах.

£ У Наваполацку працуе прадпрыемства па пераапрацоўцы нафты.

£ Горад Жодзіна — Радзіма героя Пятра Купрыянава.

£ Салігорск, Светлагорск, Жодзіна — старажытныя беларускія гарады.

£ У Новалукомлі працуе адзіная ў Беларусі гідра-электрастанцыя.

£ Салігорск узнік побач з залежамі калійных солей.

5. З дапамогай палітыка-адміністрацыйнай карты на с. 2–3 атласа запоўні табліцу.

Назва горада	Вобласць
Салігорск
Светлагорск
Наваполацк
Жодзіна
Белаазёрск
Новалукомль

Выкарыстай назвы: Віцебская, Гомельская, Гродзенская, Магілёўская, Мінская, Брэсцкая.

Тэма «Мінск — сталіца нашай дзяржавы.

Мая рэспубліка»

1. Дапоўні сказы.

Мінску больш за ___________ (1000; 900) гадоў. Нашай сталіцы прысвоена званне ___________ («Горад-пераможца»; «Горад-герой»).

2. Адзнач знакам «+» правільныя адказы.

Якую назву мае наша краіна пасля 1991 года?

£ БССР.

£ Рэспубліка Беларусь.

Кіраўніком нашай дзяржавы з’яўляецца:

£ Прэм’ер-міністр.

£ Канцлер.

£ Прэзідэнт.

Прозвішча, імя і імя па бацьку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь _______________ _______________________

3. Адзнач знакам «+» праўдзівыя выказванні.

£ Прывакзальную плошчу называюць «варотамі» сталіцы.

£ Уздоўж праспекта Незалежнасці знаходзіцца Дом Урада і рэзідэнцыя Прэзідэнта.

£ Побач з Партызанскім праспектам знаходзіцца «востраў мужнасці і смутку».

£ Самая старажытная плошча ў горадзе — плошча Свабоды.

£ На плошчы Перамогі ёсць знак «Нулявы кіламетр», які з’яўляецца пачаткам дарог Беларусі.

4. Закончы сказы.

У 1994 годзе быў прыняты Асноўны Закон нашай дзяржавы — _________.

Вышэйшай выбарнай дзяржаўнай установай з’яўляецца _________.

Ажыццяўляе выкананне прынятых законаў _________.

Сочыць за выкананнем усіх законаў___________.

Выкарыстай назвы: Савет Міністраў РБ, Нацыянальны сход, Канстытуцыя РБ, Канстуцыйны Суд РБ.

5. Што даказвае, што Рэспубліка Беларусь з’яўляецца міралюбівай дзяржавай. Адзнач знакам «+» праўдзівыя выказванні.

£ Рэспубліка Беларусь з’яўляецца адной з заснавальніц Арганізацыі Аб’яднаных Нацый (ААН).

£ Рэспубліка Беларусь першая ў свеце добраахвотна адмовілася ад ядзернай зброі.

£ Рэспубліка Беларусь умешваецца ў справы іншых дзяржаў.

£ Рэспубліка Беларусь падтрымлівае добрыя адносіны з суседзямі.

Тэма «Дзяржаўны герб нашай краіны.

Сцяг беларускай дзяржавы»

1. Адзнач знакам «+» колеры, якія паўтараюцца ў дзяржаўнай сімволіцы Рэспублікі Беларусь.

£ чырвоны £ зялёны £ залацісты £ блакітны

£ фіялетавы £ ружовы £ белы

2. Устаў літары, каб атрымаліся назвы раслін, адлюстраваных на гербе.

ё

н

ж

а

а

ю

ш

ы

а

3. Злучы стрэлкай назву колера на Дзяржаўным сцягу Рэспублікі Беларусь з тым, што ён сімвалізуе.

Чырвоны колер		колер дабра і міру, прыроды
Зялёны колер		знак Сонца, перамогі і шчаслівага жыцця
Белы колер		колер свабоды, духоўнай чысціні і мудрасці

4. Адзнач знакам «+» праўдзівыя выказванні.

£ Выява зямнога шара на гербе нагадвае, што Рэспубліка Беларусь — адна з дзяржаў свету.

£ Пётр Клімук і Уладзімір Кавалёнак — вядомыя расійскія касманаўты.

£ Выява герба Рэспублікі Беларусь маецца на ўсіх дзяржаўных дакументах і пячатках.

£ Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Беларусь пастаянна ўзняты над будынкамі, дзе размяшчаюцца органы дзяржаўнай улады.

£ Кожную другую нядзелю верасня ў нашай краіне святкуецца Дзень Дзяржаўнага герба і Дзяржаўнага сцяга.

5. Паразважай. Чаму трэба з павагай адносіцца да дзяржаўных сімвалаў нашай краіны?

__________________________________________________________________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________________________________________________________________

Спіс выкарыстанай літаратуры

1.  Паноў С. В., , Субоціна В. П., Шамкуць і свет у 4 класе. Мая Радзіма — Беларусь : вучэбна-метадычны дапаможнік для настаўнікаў агульнаадукацыйных устаноў з беларускай і рускай мовамі навучання. — Мінск : Выдавецкі цэнтр БДУ, 2010.

2.  Паноў С. В., Тарасаў С. А., Гімпель І. А., , Вольскі і свет. Мая Радзіма – Беларусь. 4 клас. — Мінск : Выдавецкі цэнтр БДУ, 2013.

3.  Ракуць, В. У. Рознаўзроўневыя заданні, тэсты / . — Мінск: Пачатковая школа, 2004.

4.  Хацкевіч, М. У. Тэсты па курсу «Мая Радзіма — Беларусь» / іч. — Гомель: Гомельскае гарадское радыё, 2002.