Без имени (стр. 4 )

Miya yen korinchalari usmasi

A. Yen korincha oldingi kismlari usmalari.

En korinchaning oldingi kismlarida ependimomalar kup kuzatiladi (41-rasm). Yen korinchalar oldingi iksmi usmalari  Monro teshigini berkitib uzigi xos klinikaga ega buladi. Bu smalar belgilari tez paydo buladi va kuchli bosh boriklar, kungil aynni, kuyt kilish, bosh aylanishi – yahni gidrotsefal xurutlar kuzatiladi. Bosh ogrigi peshona va ensa soxasida kuzatiladi. Kuruv nervi diski zimmanishi, kururv nervi atrofiyasi kasallinni kechki davrlarida paydo buladi. Bosh ogrigi kuchaygan paytda xarorat kutarilishi, kiska muddati xushdan ketishi mumkin, bu uchinchi korincha tuzimalari xam tahgirsonganini bildiradi.

Okklyuzion xurutlar paytda, bemor boshini majburiy xalotda tutadi (boshini orkaga yeki yen tomonga tashlaydi).

En koringalariga tez suv tuplashishi natijasida VI nervni ikki tomonlama parezi koordinatsion sinomalarda buzilish, bemorni yurishi buzilishi kuzatiladi. Bazan V nerv yezuvchi kismi tasirlashishi mumkin. VII nerv parezi, xarakat va sezgi buzilishlari, meningial simptomlar paydo buladi.

B. Yen koringalar orka kismidagi usmalar.

En koringalarning orka kismida kupincha xorioid papillomalar, araxnogidoteliomalar uchraydi. Usmalar kupincha katta ulgamlargacha usadi. Ular likvor yullaridan uzokroshda joylashadi. Kasallik sekin kechadi. Eng erta va yagona simptom bulib kuchsiz bush ogriklar xisoblanadi.

Asta-sekin gipertenzion belgilar kuchayib boradi (bosh ogrigi, kuichil aynash, kayt kilish).

Kechki davrda gidrotsefal gipertenzion xurujlar paydo buladi, chunki likvor yullari blokadagi kuzatiladi. Keskin o\ifodalangan, xushdan ketish bilan buladigan gidrotsefal-gipertenzion krizlar yen korincha oldingi kismi yullariga xos. bulib, orka kismidagi usmalarda bu narsa kuzatilmaydi. Epileptik tutkanoklar xam kup kuzatiladi. Ular topik komponentli tirishishlar kurilishida bulib xushdan ketim bilan davom etadi, bazan bir tomonlama epitutkanoklar kuzatiladi. Agar usma usib kattalashga chakkatepa saxosi va ensa saxolariga tasir kiladi. Bunda yengil xarakat va sozlini buzilishi gemi yeki monoparez kurilishida, xamma sezuvganmasining kamayishi kurinishida gemianopsiya kurikimida buzilishi kuzatiladi. Agar dominant yarim shar zararlansa apraksiya, afaziya va agnoziya paydo bulishi mumkin. Odatda  kukt va gnostik buzilishlar keskin  ifodalanadi. Yen  korinchalar orka kismi usmalarida uyukli simptomlar nisbatan stabil xarakterda  buladi. Vakt utishi bilan yukolatidigan simptomlar kuzatilmaydi.

TAKLIF KILINGAN KEYSNING YeCHILISHI TALABALARNI KUYIDAGILARGA ERISHISHIGA YoRDAM BERADI:

Berilgan mashgulotlarni utkazilishi talabaning bosh miya usmalari bilan kasallangan bemorlardan shikoyat yigish, tugri anamnez yigishga urgatadi. bundan tashkari talaba obektiv va klinik tekshirish usullari bilan tanishadi.

1.bosh miya usmalari bor bemorlarning shikoyatlarini yigish,

2.bemordan tugri anamnez yigishni urganish, obektiv va klinik tekshirishlarni urganish,

3.bosh miya usmasi bor bemorlar uchun xos klinik belgilar

       TALABALAR UCHUN METODIK KURSATMALAR

2.1.muammo:bosh miya usmasi bor bemorlarning tekshirish usullarining uziga xosligi

2.2.muammo osti

1.bosh miya usmasi bor bemorlarni shikoyatlarini aniklash

2.bemordan tugri anamnez yigish

3.bosh miya usmasi bor bemorlarni klinik va obektiv tekshirish usullari

4.bosh miya usmasi uchun xos klinik belgilar

2.3.xal kilish algoritmi

1.shikoyat

2.anamnez analizi

3.kurig analizi

1.asosiy diagnostikani tanlash:

SHunga asosan

-subektiv tekshirish usullari:bemorning shikoyatlarini aniklash, kasallikning boshlanish vakti va kechish davomiyligi, usmani kechish mexanizmi.

-obektiv tekshirish usullari:instrumental tekshirish usullari-obzor kraniografiya, rentgen kontrast metod usullari, kt yoki mrt.

-kushimcha tekshirish usullariga laborator, elektrofiziologik va rentgenografik, diagnostik punktsiya, biopsiya.

5. Mahlum bir muammo yechimiga kelish.

  - zarur bo`lganda davolash

  - shoshilinch yordamni ko`rsatish

Amaliy vaziyatni ҳal qilish va analiz qilish bo`yicha mustaqil ishlashga yo`riqnoma

Vaziyat analizi listi

Ish etaplari	Maslaxatlar va tavsiyalar
1.keys bilan tanishmok	Dastlab keys bilan tanishmok Ukib, vaziyatni analizlashga shoshilmang
2.vaziyatli masala bilan tanishmok	Yana bir bor malumotni ukib chiking, asosiy bulgan abzatsni belgilang, vaziyatni ifodalashga xarakat kiling. unda nima asosiy nima ikkilamchi ekanligini aniklang
3.muammoni asoslang	Muammo:taktika olib borish tanlovi va kerakli meditsina yordamini tanlash
4.vaziyat analizining diagnostikasi	Vaziyat analizida kuyidagi savollarga javob bering: -bosh miya usmalari bor bemorlarga xos shikoyatlar, -bemorning anamnezi kanday yigish -kanday obektiv va klinik metodlar kullaniladi -bosh miya usmalari bor bemorlarga xos klinik simptomlar
5.muammoni xal kilish va tanlash	Barcha usullarni sanab uting
6.muammoli situatsiyalarni kayta ishlash	Tashxis kuying va muammoni xal kiling

Keysni xal kilish varianti –keysolog bilan

mavzu	Bosh miya usmalari, klassifikatsiya, epidemiologiya, patogenez, klinika, diagnistika, davolash
Umumiy soat-4soat	Ukiydiganlar soni-11-12kishi
Ukuv talimining kurinishi	Bilimni kengaytirish va chukurlashtirish seminarii, bosh miya usmalarini olib borish taktikasi
Seminar rejasi	1.ukuv talimiga kiritish 2.bilim aktualizatsiyasi 3.mayda guruxlarda keys bilan ishlash 4.natijalar prezentatsiyasi 5.baxolash, muxokama va eng yaxshi strategiyalar varianti 6.xulosa. gruppa va talabalarni baxolash, ukuv talimi orkali erishilgan maksadlar
Ukuv mashgulotining maksadi
Ukituvchining vazifasi: Yigilgan anamnez buyicha bilimlarni mustaxkamlash. Diagnoz kuyishda tugri algoritmni tanlash.	Ukuv muassasalarining natijalari:bosh miya usmasi bor bemorlarning shikoyatini yigishni, anamnez yigishni talabalarga urgatish
Tez yordam buyicha kunikmalarni ishlab chikish	Bosh miya usmalari bor bemorlarni obektiv va klinik metodlarini utkazish, talabalarga klinik belgilari xakida malumot berish
Talim berish usullari	Keys-stadiyasi, diskussiya, praktika usuli
Talim berish vositalari	Keys, metodik kursatmalar
Talim kurinishi	Indiviudal, frontal, gruppa buyicha ish
Talim shartlari	Texnika bilan taminlangan auditoriya,

UKUV TALIMINING TEXNOLOGIK KARTASI

Boskich va ishchi mundarijasi	Faoliyat
Ukituvchi	Talabalar
Tayyorlov davri	KEYS –STADIYaNI tavsiya kilishni asoslash va professional talimga uning tasiri. keys materialini tarkatadi va algoritm bilan tanishtiradi. Mustakil analiz utkazash uchun mashgulot beradi va,,situatsiya analiz varogiga,,natijalarni kiritish	Eshitishadi Mustakil keys tuzilishini urganadi va analiz situatsiya varogini doim tuldiriladi
1-davr. ukuv talimiga kiritish(10-15min)	1.1. mashgulot mavzusi aytiladi, maksadi, masalalari va ukuv rejasi 1.2.talimda ish rejimi bilan tanishtiradi va baxolash kriteriyalari bilan
1-davr asosiy 60min.	2.1.muammoni va vaziyatni asoslamok-aktualg’nostg’.mavzu buyicha. blits savollar utkaziladi mavzu buyicha -Bemorlar uchun xos shikoyatlar -bemordan anamnez yigish -bosh miya usmalarida obektiv va klinik tekshiruvlar -kanday klinik belgilar xos	Gruppalarga bulinadi
2.2.talabalarni guruxlarga borish. keysning vazifalarini eslatish. gurux ishlari bilan tanishtirish va diskussiya ishllari bilan. 2.3.mashk beradi, mashkni uzlashtirishini aniklab oladi: Kanday nozologiyalar bilan differentsial diagnostika utkazish va usmalarni kelib chikish sabablarini urganish. usmalarda kullaniladigan tekshirish usullari Olib borish taktikasi 2.4.koordinatsiyalaydi, konsulg’tatsiyalaydi, ukuv muassasasiga yunaltiriladi. ish individualligini baxolash:analiz situatsiya varaklari. 2.5.keys karoriga kura prezentatsiya tayyorlash, muxokama kilish. diskussiya organizatori:savol beradi, etiroz bildiradi, teoretik materialni eslatadi. 2.6.talabaning organeyzer algoritmda xarakati 2.7.keys xakida uzining variantlarini aytadi	Muxokama kilinadi, asosiy muammo buyicha analiz utkaziladi, vaziyatning asosiy aspektini aniklashadi, asosiy muammolar va ularning yechish usullari,

Keys bilan  ishlovchilarni baxolash jadvali

ishtirokchilar	Baxolash kriteriyalari va kursatkichlar
Mavjud jarayon analizi maksimal1,0	Muammoni asoslash maksimal 0,5	Muammoni xal kilish usullari maksimal 0,5	Detal ulchamni kayta ishlash 0,5,	Umumiy ball maksimal2,5
1.
2.
nomer

2,0-2,5 ball-,,alo,,1,5-2,0 ball,,yaxshi,,

1,0-1,5ball konikarli

1,0baldan past-konikarsiz