Хайлав=н т\п шух=шне, интонацине, с=нарсене тар=нрах туйса илме, =нкарма пул=шас т\ллевпе т\рл\ творчество \ё\сем й\ркелемелле. Ёак самантсене тимлетп\р:

— с=нарсен портреч\сене т=васси (с=мах в\ёё\н е с=р=па);

— асра юлн=, ытларах к=м=ла кайн= самантсене с=нлакан ъкерч\ксем т=васси;

— ансатрах хайлавсене рольсемпе вылясси;

— п=хмас=р калама в\ренесси т. ыт. те.

Илемл\ хайлавсене итлеме, =нланма х=н=хтарасси ачасен итлев х=н=х=в\сене аталантарассипе п\рл\хл\ пулса пыма тив\ё­л\. Ёак \ёе ачасен т=нлас, ёын пуплевне =нланса туллин ас=млас =слай\ ёинче ник\слемелле. Ачасем итленипе п\рлех класс ум\нче калаёма, ыйтусене хуравлама, ыйту пама, илтнине каласа пама, сътсе явма в\ренсе пыраёё\.

К\ё\н ёулхисемш\н х=йсене х=йсем хистесе итлеттересси ёав тери йыв=р \ё пулнине пал=ртмалла. В\сен ку х=н=ху й\ркеленеймен-ха. Тимл\х механизм\сем хальл\хе аталанма пуёлан= к=на. Ачасем чылай чухне м\н илтнине те х=лха вит\р к=ларса яраёё\. В\сене итлесе =нланма ятарласа в\рентме тивет. Тимл\хе аталантармалли ятарл= в=й=сен п\лтер\ш\ пит\ пыс=к: «Кам ытларах астуса юлать?», «Хушса кала», «С=махсен с=нч=рне т=с», «Итле, й=н=шсене туп» т. ыт. те.

6—7 ёулхи ачасем нумай в=х=т хушши итлеме пултарайманнине те шута илмелле. Психологсем ёир\плетн\ т=р=х, в\сем 3—7 минут хушши к=на тимлесе итлеме пултараёё\. Ёав=нпа вуласа паракан хайлавсем те 1—2 пичет страницинчен ытлашши пулмалла мар.

Икк\м\ш ёур ёулта п\ррем\ш класс ачисем к=шт-кашт вулама пуёлаёё\. Хал\ \нт\ литература итлев\нчен литература вулав\ патне куёма юрать. Уроксен т\п т\ллев\сем ёаксем пулса т=раёё\:

НЕ нашли? Не то? Что вы ищете?

— ачасен вулав х=н=х=в\сене аталантарса пырасси;

— текстпа \ёлеме х=н=хтарасси;

— илемл\ литератур=на с=мах искусстви пек курма, =нланма в\рентсе пырасси;

— ачасен творчество пултарул=хне аталантарасси.

Ку тапх=рта ч=ваш ч\лхине в\ренме эрнере 5 сехет уй=рн=. В\сенчен 4 сехет\нче «Ч=ваш буквар\пе» \ёлемелле. Малтан вулама-ёырма в\рентмелли уроксем, унтан букварь хыёё=нхи вулав урок\сем ирттермелле. Литература вулав\н урок\сем валли эрнере 1 сехет уй=рса х=вармалла.

Литература вулав\н урок\сем букварь урок\семпе ёых=нулл=н пулса пымалла. Малтанхи в=х=тра ачасен вулав тех­никине аталантарасси п\ррем\ш выр=нта пулать. Вулав х=­н=х=в\сем ёив\членсе пын= май текстпа ытларах \ёлеме пуёламалла. Вуланине =нланма пул=шас т\ллевпе ятарл= мелсене в\рентсе пымалла.

Хальл\хе литература вулав\ ирттерме ятарл= пособи ёук (малашне кун пек к\неке к=ларма пал=ртн=). Уроксенче «Ч=ваш буквар\нчи» (букварь хыёё=нхи тапх=рти текстсем), «Ёеёп\лти» хайлавсемпе ус= курмалла. Малтанхи уроксем валли материал суйлан= чухне пит\ тимл\ пулмалла: ачасем х=ш саспаллине в\реннине шута илмелле. Ёапла вара литература вулав\н картине букварь урок\сен темисемпе шайлаштаратп=р.

Ачасен вулав =стал=х\ й\ркеленсе, в\сем текстпа \ёлеме в\ренсе пын= май илемл\ хайлавсен тишкер\в\ те к=тк=сланать. Ачасемпе хайлаври с=нарсем ёинчен ытларах калаёмалла. С=нарсен х=тлан=в\сене сътсе явнипе п\рлех ёак=н с=лтав\сене те курма в\рентсе пырас пулать: м\нш\н ёапла калан= (тун=)? С=нарсене к=м=ллани е сивлени ёеё ёител\кс\р, в\сен характер\сене =нланма в\рентес пулать.

Вулав, тишкеръ \ё\сем ачасен с=мах йышне, сас=па пуплев культурине, грамматика х=н=х=в\сене аталантарассипе ёума-ёум=н пурн=ёланса пыраёё\. (Ку т\л\шрен еплерех \ёлемеллине 2007 ёулта тухн= «Т=ван ч\лхе урок\сем. 1 класс» (автор\сем: , , ) меслетл\х к\некинче т\пл\н ёырса к=тартн=.)

II класс

2006 ёулта ёир\плетн\ в\рентъ план\нче икк\м\ш класра т=ван ч\лхе в\рентме эрнере 6 сехет уй=рн=. Ку сехетсенчен ч\лхене тата литература вулавне в\рентмелли уроксем валли 3-шер сехет пайласа пан=. Класс тулаш\нчи вулав тата =славл= ёыру урок\сем ик\ эрнере п\рер вулав тата ч\лхе урок\сен шут\нчен пулмалла.

II класри литература вулав\ валли те хальл\хе ятарл= к\неке ёук. Малтанл=ха т\п к\неке выр=нне II клас=н «Т=ван с=мах\пе» (автор\сем , ) тата «Шевле» хушма вулав к\некипе (автор\сем , , ) ус= курмалла. Уроксен тематики учебникри й\ркепе пулмалла. Хал\ \нт\ I класра =са хывн= =слайсемпе х=н=хусем ёине таянса, в\сене малалла тар=нлатса, пуянлатса пырас т\л\шпе \ёлетп\р.

Малтанхи в=х=тра вулав =слай\семпе х=н=х=в\сене лай=хлатса пырасси, текстпа \ёлес х=н=х=ва ёив\члетесси т\п выр=нта пулмалла. Литература вулав\н урок\сен ытларах пай\ текстпа \ёлеме, вулав х=н=хтар=в\сем ирттерме каймалла. Ёак \ё ачасен пуплев \ё-х\л\н ытти т\с\сене (калаёу, ёыру, т=нлу, итлев) аталантарассипе ёых=нса п\р хар=с, юнашар пулса пымалла. Вулав =слай\сем ёив\членсе, аталанса пын= май илемл\ хайлава тишкересси маларах тухса пырать.

II класра =са хывмалли =слайсемпе х=н=хусене ёапларах пал=ртатп=р:

Вулав х=н=х=в\сем:

— т\р\с, =нланса, п\р тик\сс\н, с=махсене вакламас=р вуласси;

— вулав х=в=ртл=х\ минутра 50 с=махран кая мар пулмалла (=шра вулан= чухне с=мах шуч\ 60 таран ъсмелле);

— вулан= чух шух=ша п=смас=р, т\р\с чар=нусем туса сывл=ш ёав=рса ярасси;

— текстра паллакан тата палламан с=махсене уй=расси;

— хутс=р предложенин пур т\с\сене те т\р\с интонаципе вуласси;

— п\лтер\ше тата шух=ша кура текста х=в=рт е хуллен, сасса х=партса е х=партмас=р вуласси.

Текстпа \ёлесси:

— текст ятне =нлантарасси;

— учитель ертсе пынипе текста, \ёсен й\ркине кура, п\лтер\шл\ пайсене уй=расси, в\сене ят парасси (план т=васси);

— ансат план т=р=х хайлава ас=мласа каласа парасси;

— харкам шух=ша текстри т\сл\хпе ёир\плетесси;

— учитель пул=шнипе хайлав=н т\п шух=шне пал=ртасси;

— юмаха, калава, с=вва п\р-п\ринчен уй=рса илесси.

Пуплеве аталантарасси:

— текстра т\л пулакан ё\н\ с=махсен п\лтер\шне уё=млатасси;

— пул=ма, с=нарсене с=нлама с=махсен рет\нчен выр=нл=раххисене, вит\мл\реххисене суйласа илесси;

— с=мах=н тър\ тата куё=мл= п\лтер\ш\сене пал=ртасси;

— ч\лхе туй=мне ёив\члетесси;

— нумай п\лтер\шл\ с=махсен п\лтер\ш\сене =нкарма, с=мах пул=вне чухлама х=н=хасси.

Илемл\ хайлава вуласа =нланасси — ачасен к=м=л-туй=мне хускатассипе, аталантарассипе, =с-т=нне ёив\члетессипе п\р­лех — в\сенчен вулавё= т=вас т\ллеве пурн=ёа к\ртсе пырассипе тач= ёых=нса пырать. Ёапла вара ёак самантсене те шута илме тивет:

— илемл\ литература хайлав\семпе фольклор хайлав\сене, в\сен жанр\сене уй=рма в\ренсе пырасси;

— хайлав тыт=мне =нланасси (композици, сюжет);

— с=нарсен \ё\семпе х=тлан=в\сене с=лтавласси;

— хайлаври с=нл=х тата с=нарл=х;

— пал=ртул=х хат\р\сене курма, в\семпе ус= курма х=н=­хасси.

Вулавё= х=н=х=в\сене кал=пласа пын= май ачасене =слав \ё\сене те в\рентсе пымалла. Вулакан хайлавсемпе, пурн=ёри с=лтавсемпе ус= курса ятарл= в=й=лл= х=н=хтарусем, =слав \ё\сем ирттермелле (хайлава выляса пани, х=йсене п\р-п\р с=нар выр=нне лартни, с=нар ш=пи малашне м\нлерех пулнине тавё=рма т=р=шни, хайлав в\ёне, сюжетне ул=штарни, с=патне, в=х=тне ул=штарса каласа пани т. ыт. те).

III класс

Литература вулав\ валли ку класра 3 сехет уй=рн=; т=ван ч\лхене в\ренме — тата 3 сехет. Класс тулаш\нчи вулава й\ркелеме тата =славл= (творчество) ёыру \ё\сем ирттерме 2 эрнере п\рер сехет вулав тата ч\лхе урок\сенчен илетп\р.

Литература вулавне ирттермелли т\п к\некесем ёаксем:

1. , Т=ван с=мах: 3-м\ш класс вал­ли. — Шупашкар: Ч=ваш к\неке изд-ви, 2002. — 232 с.

2. , Х\лхем: Хушма вулав к\неки. 3-м\ш класс валли. — Шупашкар: Ч=ваш к\неке изд-ви, — 20с.

Уроксен й\рки «Т=ван с=мах» к\некери й\ркепе пулмалла.

/ё\н т\п формисем тесе вулассине тата вуласа тухни т=р=х калаёассине йыш=натп=р. Ч=н-ч=н вулавё= т\сл\х\ выр=нне ачасемш\н учитель пулса т=рать. В=л сасса пал=ртса вулакан =стаё= пулма тив\ё. Учитель с=в=сене, юмах-калав сып=к\сене к\неке т=р=х вуласа панипе п\рлех в\сене п=хмас=р та калама пултармалла. Хайлавсене рольсемпе выляса параёё\, пукане театр\ й\ркелесе хал=х умне тухаёё\. Ёак= в=л вулава искусств=н ытти т\с\семпе (театр, кино, музыка, ънер, телевидени) ёых=нтарма пул=шакан паха мел. Ача-п=ча вылявне, вулавё=сен конкурс\сене видеокамер=па ъкерсе илни, кайран ушк=нпа п=хни пит\ пыс=к п\лтер\шл\.

Хайлавпа (к\некепе) паллаштарн= май учитель автор пурн=ё\пе пултарул=х\, в=л пур=нн= в=х=три социалл= условисем ёинчен к\скен каласа парать. Паянхи ёыравё=семпе, музыкё=семпе, артистсемпе, ънерё\семпе т\л пулусем ирттерессине й=лана к\ртмелле.

Шкул библиотекипе тач= ёых=нса \ёлеме тивет. Класра та п\ч\к библиотека й\ркелемелле.

Ку ъс\мри в\ренекенсем ачасемпе ачасем, аслисемпе ачасем хушшинчи хутш=нусем ёинчен вулама юратаёё\. Ёакна уйр=мах асра тытмалла: ёит\ннисен киревс\р, т=рлавс=р \ё\сене ёырса к=тартн= хайлавсене тишкерсе аслисене питлессинчен ас=рханасч\. Кашни ача ёит\ннисене хисеплеме тив\ёл\.

III класра =са хывмалли =слайсемпе х=н=хусем ёаксем:

Вулав х=н=х=в\сем:

— т\р\с =нланса, п\р тик\сс\н, с=махсене вакламас=р в=там х=в=ртл=хпа вуласси;

— вулав х=в=ртл=х\ минутра 75 с=махран кая мар пулмалла (=шра вулан= чухне с=мах шуч\ 80 таран ъсмелле);

— текста, п\лтер\шне тата шух=шне шута илсе, тив\ёл\ интонаципе (х=в=рт е хуллен, сасса х=партса е х=партмас=р, логика пус=м\сем, т=хтавсем туса) вуласси;

— сас=па вулан= чухне харкам вулава ас=рхаса пырасси, й=н=ш выр=нсене теп\р хут вуласа търлетесси;

— хутл= предложенисен интонацине чухласси;

— п\лтер\шне уё=млатмалли с=махсене текстра харкам т\лл\нех пал=ртасси.

Текстпа \ёлесси. Ёых=нулл= пуплеве аталанта­расси:

— текст ятне =нлантарасси, жанрне уй=расси (с=в=, калав, юптару, пьеса (=на сцена ёинче выляса к=тартма ёыраёё\);

— ансат план =сласси, план т=р=х текст =шл=хне ас=мласа каласа парасси (туллин, к\скен, суйлавл=н);

— текста ас=мласа каласа пан= чухне с=нарл= с=махсемпе ус= курасси;

— хайлав=н т\п шух=шне пал=ртасси, =на тив\ёл\ ваттисен с=мах\сем тата калар=шсем тупасси;

— сътсе явн= текст сып=кне пал=ртулл= вуласси;

— вуласа тухн= хайлава ушк=нпа сътсе явас \ёе хутш=­насси;

— харкам шух=ша текстри т\сл\хпе ёир\плетесси;

— герой м\нш\н к=м=ла кайнине е кайманнине темиёе ёых=нулл= предложенипе пал=ртасси;

— инсценировк=сене хутш=нса роль с=мах\сене тив\ёл\ интонаципе вуласси.

Литература теорий\н ник\с\сем:

— хайлавра т\п \ё-х\ле (событие) пал=ртасси;

— персонажа ун=н \ё\ т=р=х хакласси, в=л т\п геройпа м\нлерех ёых=нура т=нине ас=рхасси;

— ч\лхен к=м=лёах, с=нарл=х уйр=мл=х\сене чухласси. П\т\м\шле =нлавсем: танлаштару, метафора, эпитет, гипербола, метоними (терминсене ас=нмас=р);

— автор герой ёине м\нле куёпа п=хнине п\т\м\шле чухласси.

IV класс

Литература вулавне туллин, тар=нн=н й\ркелес тесен, паллах, шкул библиотекисен ч=ваш к\некисемпе пуян пулмалла. Ч=ваш литературин историй\нче ылт=н ёъпёене к\рсе юлн= ё\ршер к\неке ятне ас=нма пулать. Шел пулин те, в\сенчен ытларах=ш\ тахёанах ё\т\лсе п\тсе юр=хс=ра тухн= \нт\. Паянхи ёамр=к вулавё=сем в\сене хунарпа шырасан та тупас ёук. Ёак к\некесене ё\н\рен ёапса к=лармалла. Ёитмен пурн=ёа пула литература вулавне й\ркелеме т\рл\ хрестоматисемпе, «Тант=ш» хаёатри тата «Тетте» журналти хайлавсемпе ус= курма тивет. «Ялавпа» «Т=ван Ат=л» журналсенче те пире кирл\ материал сахал мар.

Т\п литература тесе ёаксене йыш=натп=р:

1. , , Т=ван с=мах: 4-м\ш класс валли. Хушса ё\нетн\ 2-м\ш к=лар=м. — Шупашкар: Ч=ваш к\неке изд-ви, 2005. — 240 с.

2. , Мерчен: Хушма вулав к\неки. 4-м\ш класс валли. — Шупашкар: Ч=ваш к\неке изд-ви, 2004. — 223 с.

Хайлавсене тематика принцип\н ник\с\ ёинче ушк=нлатп=р.

Хал\ \нт\ ачасен ача-п=ча с=махл=х\н вак жанр\сене, асамл= юмахсене тишкерсе хак пама в\ренсе ёитмелле. Тем те п\р курса ёъренисем ёинчен, истори пул=м\сем ёинчен ёырн= пыс=крах кал=п=шл= (повесть, роман) хайлав сып=к\семпе паллаштарассине практик=на к\ртетп\р. Очерксемпе публицистика статйисене в\ренме пикенетп\р. Авторсен йыш\нче ч=ваш, выр=с, т\нче ёыравёисем. Вулав картинче ёак тем=сем т\п вы­р=нта пулма тив\ёл\: Т=ван ё\ршыв (атте-анне ё\ршыв\); эпир тата пир\н таврари т\нче.

В\ренъ материал\ выр=нне ачасем лай=х п\лекен хайлавсене, ача-п=ча литератури классик\сен хайлав\сене, в=там шкулта в\рентме пал=ртн= хайлавсен сып=к\сене суйласа илмелле.

Шкулта с=махл=ха в\реннин чи пыс=к т\ллев\ в=л харкам шух=ш-туй=ма, к=м=л-сун=ма логик=па грамматика тата риторика закон\семпе кил\шълл\н ёырса, каласа к=тартма в\рентесси пулса т=рать. Ёак шух=ша IV класра уйр=мах тимлемелле. Ятарл= =слав (творчество) \ё\сем ирттерме ик\ эрнере п\рер сехет ч\лхе урок\сен шут\нчен илмелле (литература вулав\ валли IV класра 3 сехет уй=рн=, ч\лхене в\ренме те ёав=н чухлех). Литература вулав\пе ёых=нтарса вуласа тухн= хайлав(сем) т=р=х п\ч\кё\ рецензисем, аннотацисем, хаклавсем ёыртарассине те шкул практикине к\ртмелле. Ёакна яланах асра тытмалла: лай=х ёыравё= пулас тесен малтанах лай=х вулавё= пулмалла.

Кулленхи пурн=ёра вак-т\вексене ас=рхама, ыттисем курманнине курма в\рентесси пит\ пыс=к п\лтер\шл\. Пурн=ёра пулма пултаракан п\р саманта тишкерер-ха.

Мария Ивановна ачасене ъкерч\к тума хушать.

Пет\р п=рахут ъкерет. Пы-ыс=к п=рахут. Т=рписем те пыс=к. Ё=ра хура т\т\м м=к=рлантарать.

Ваёёа кашк=р ъкерет. У-у, х=руш= кашк=р! Ш=л\сем... Хъри тукмак пек!

Олег та ъкерет.

Ушк=нри ачасем ъкерч\ксене пахалаёё\. Пет\р п=рахутне п=хаёё\ те т\л\неёё\. Еплерех чапл= ъкерн\! М\н чухл\ с=р= т=каклан=! Ваёёа та еплерех чапл= ъкерн\! Олег м\н ъкерн\-ши тата? В=рман тес — в=рман мар, къл\ тес — къл\ мар, п\л\т тес...

— М\н ъкерн\ вара эс\ кунта? — ыйтать Мария Ивановна.

— Эп\... кунта... х\вел анса ларнине... ъкерт\м, — аран-аран хуравлать Олег пуёне п\ксе.

Мария Ивановна т\л\ннипе хытса т=рать. Ача в=рман хыёне анса ларакан х\веле ъкерн\ иккен.

Олег търех куё т\лне пулакан япала ёинче чар=нса т=ман, ыттисем ас=рхаманнине ас=рхан=. Ш=пах ёавнашкал ачасем ч=н-ч=н художник пулса ъсеёё\ те \нт\. Учител\н тив\ё\ — в\сене ас=рхаса, хавхалантарса пырасси, ытти ачасене в\сенчен т\сл\х илме хистесси.

IV класра =са хывмалли =слай-х=н=хусем ёаксем:

Вулав х=н=х=в\сем:

— тулли с=махсемпе, =нланса вуласси;

— вулав х=в=ртл=х\ минутра 95 с=махран кая мар (=шра вулан= чухне с=мах шуч\ 110 таран ъсмелле);

— май\пен =шра =нланса вулама х=н=хса пырасси;

— сас=па тата =шра т\р\с вуланине =нланса ас=рхаса пы­расси;

— =нланман с=мах(сен) п\лтер\шне п\т\м\шле пуплев п\лтер\ш\ ёине таянса чухласа илесси;

— м\нпур предложение (хутс=ррисене те, хутлисене те) т\р\с интонаципе вуласси.

Текстпа \ёлесси. Ёых=нулл= пуплеве аталантарасси:

— текст=н т\п шух=шне пал=ртасси;

— с=нар (с=нарсен) х=ткан=в\сен с=лтавне пал=ртасси;

— калавё= с=патне ул=штарса каласа парасси;

— текстри с=нар=н ёырса к=тартн= \ёсен ум\нхи тата хыёё=нхи ш=пи ёинчен каласа парасси;

— текстра с=нлав тата уйлав элеменч\сене тупасси;

— пуплев ёив\чл\х\пе вит\мл\хне, т\р\сл\х\пе с=нарл=хне =нкарасси;

— шкул театр\н \ёне хутш=насси;

— м\нлерех хайлавсене вулама к=м=ллани ёинчен ёых=нулл=н каласа парасси;

— литература хайлавне сътсе явас \ёе хутш=нса харкам шух=ша пал=ртасси, шух=ша текстри т\сл\хсемпе ёир\плетесси.

Литература теорий\н ник\с\сем:

— «Кам (м\н) ёинчен вулар=м=р?» ыйт=ва жанр уйр=мл=х\сене, хайлав=н к=м=лёах турт=мне кура тата геройсем пурн=ёлакан \ё-х\ле к=м=л-сипет т\л\ш\нчен хак парса хуравласси;

— калаври \ёсен й\ркине пал=ртасси;

— хайлав =шл=хне п\р т\в\ре (завязка — \ё аталан=в\ — кульминаци — развязка) курма х=н=хтарасси;

— героя ун=н х=тлан=в\ тата текстра търр\н пан= характеристика т=р=х хакласси;

— автор ёинчен каласа парасси;

— текстра геройсене характеристика пани т=р=х автор в\сем ёине м\нлерех п=хнине чухласси;

— танлаштару, эпитет, метафора, гипербола, метоними, ирони =нлавсене (терминсене ас=нмас=р) хайлавра курма х=н=хтарасси.

«Ч=ваш азбуки» к\некепе \ёлесе в\рен\в\н

ё\н\ стандартне пурн=ёласси

меслет к=тарт=в\

Ум\н =нлантарни

Ч=ваш Республикинчи в\ренъ учреждений\сем 2011 ёулхи сентябр\н 1-м\ш\нчен х=йсен \ёне ё\н\лле й\ркелесе ямалла, пуёлам=ш шкул в\рен\в\н патшал=х стандарч\пе кил\шълл\н \ёлеме тыт=нмалла. Ёак \ёре пул=шас т\ллевпе хат\рлен\ те \нт\ ку меслет к=тарт=вне: п\ррем\ш класра ачасене «Ч=ваш азбукипе» вулама-ёырма в\рентекен уроксенче стандарта пурн=ёлама м\н ул=штармалла, м\н хушмалла, м\нле ё\н\л\хсем к\ртмелле, в\сене м\нле й\ркелесе пымалла, м\нле харп=р х=йл\х\н, п\т\м\шле (метапредметл=) (п\лъл\х, й\ркелъ, хутш=ну), предмет результач\сем к\тмелле, в\сене к\тсе илме м\нле т\рл\ йышши (универсалл=) \ё-х\л й\ркелемелле.

Пуёлам=ш классенче ачан пуплев\пе =с-т=н\ кашни урокрах аталанса пырать. Ёак \ёре т=ван ч\лхе урок\сем уйр=мах палл= выр=н йыш=наёё\. Ачан пуплев\пе =с-хак=лне аталантарнипе п\рлех т=ван ч\лхе урок\сем =на пуёласа хутла в\рентеёё\. Вулама-ёырма п\лни вара – в\ренъ ник\с\.

Ачана вулама-ёырма в\рентме ё=м=л мар. Сас паллисене аса хывма, в\сене сып=нтарса вулама, ёырма х=н=хма нумай в=х=т кирл\. Анчах, малалла лай=х в\ренес тесен, =нланса вулама, хитре, т\р\с, шух=ша уё=мл= пал=ртса калама, ёырма, хутш=нма п\лни кирл\. Паллах, ку х=н=хусене х=в=рт туянасси малтанхи тапх=р тух=ёл=х\нчен нумай килет. Ёав=нпа учител\н хутла в\рентекен уроксене пыс=к =стал=хпа, тух=ёл= ирттерме т=р=шмалла. Ачасен ъс\мне шута илсе, в\ренъ процесне в\сен психологипе физиологи уйр=мл=х\сене кура й\ркеленис\р пуёне, вулама-ёырма в\рентес методик=н ё\н\л\х\сене, в=ртт=нл=х\сене, ун=н т\п меслеч\семпе мел\сене, «Ч=ваш азбукипе» хутла в\рентмелли хат\рсене лай=х п\лмелле, в\семпе т\р\с, выр=нл= ус= курмалла.

«Ч=ваш азбукипе» хутла в\рентмелли хат\рсем шутне ёаксем к\реёё\:

1. Ч=ваш азбуки: Т=ват= ёул в\ренмелли пуёлам=ш шкул=н 1-м\ш клас\ валли/ , , хушса ё\нетн\. – Шупашкар: Ч=ваш к\неке издательстви, 2007.

2. «Ч=ваш азбуки» к\некепе \ёлемелли меслет к=тарт=в\сем: пуёлам=ш шкул учител\ валли/ , хушса ё\нетн\. – Шупашкар: Ч=ваш Республикин в\ренъ институч\н издательстви, 2007.

3.Чернова \кл\ азбука (таблица). – Шупашкар: Ч=ваш к\неке издательстви, 2010.

4. Чернов паллисене ёырас й\рке (таблица). – Шупашкар: Ч=ваш к\неке издательстви, 2010.

5. «Ч=ваш азбукин» электронл= дидактика хат\р\. 2009.

6. , , Ёыру тетрач\ №1,2,3,4 «Эп\ ёырат=п». –Шупашкар:Ч=ваш к\неке издательстви, 2009.

7. , , П\ч\ккисен азбуки. – Шупашкар: Ч=ваш к\неке издательстви, 2011.

Хутла в\рентес \ё виё\ тапх=ртан т=рать: вулама-ёырма в\рентес ум\нхи, вулама-ёырма в\рентмелли, вулама-ёырма в\рентн\ хыёё=нхи.

Вулама-ёырма в\рентес ум=нхи тапх=р (12сехет)

Вулама-ёырма в\рентес ум\нхи тапх=р=н =шл=х\. Ачасен \ё\-х\л\.

Вулама в\ренме хат\рлесси. Пуплеве тимл\н итлесси, с=насси, =нланасси, тишкересси: пуплеври предложенисене, предложенири с=махсене, с=махри сып=ксене, сып=кри сас=сене уй=расси, сас=сене т\р\с каласси. «Калав», «предложени», «с=мах», «сып=к», «пус=м», «сас=», «хуп= сас=», «уё= сас=» терминсемпе палашасси, в\семпе май\пен пуплев тишкер\в\нче ус= курасси. К\некери калавсен, предложенисен, с=махсен схемисене, уё= тата хуп= сас=сене уй=рмалли паллисемпе (х\рл\ ёаврашка, к=вак т=ваткал) паллашасси, в\семпе ус= курасси.

«Шкул», «Класра», «Теттесемпе в=й=сем», «Шкул ачин кун й\рки», «Т=ван ял. Т=ван кил-ёурт», «Ёемье», «Килти выль=х-ч\рл\х», «Улма-ёырла. Пахча ёим\ё», «Уй-хирти тыр-пул», «В=рманти ч\р чунсем», «Ът-пъ пай\сем», «Ёар=к (юмах)» тем=семпе п\р-п\ринпе калаёасси, ыйтусем парасси, хуравласси, п\ччен, е икшер\н, е ушк=нпа ёых=нулл= калав й\ркелесси.

Куё ум\нчи, ъкерч\ксенчи япаласем ёинчен, ёыв=хра пулса иртекен \ёсемпе пул=мсем ёинчен калаёасси, в\сем ёинчен ыйтса п\лесси, ыйтусене хуравласси, хат\р планпа ёых=нулл= п\ч\к калав т=васси.

С=в= п=хмас=р в\ренесси, с=в= содержаний\ т=р=х в\ёе-в\ё\н п\р-п\рне ыйтусем парса хуравласси, с=в=ран кирл\ с=махсене тупасси, с=в=ри й\ркесемпе ус= курса п\р-п\р япалана, пул=ма с=нласа парасси.

Ёырма в\ренме хат\рлесси. Ёырн= чухне т\р\с ларасси, ёыру хат\р\семпе ус= курасси. Ёыру тетрач\н страницисенче \ё й\ркине, ун=н варрине (ёуррине), хушма й\ре курасси, ёырн= чухнехи ал хускан=в\сене (ёълтен аялалла, аялтан ёълелле, сулахайран сылт=малла, сылт=мран сулахаялла) класпа, рет\н-рет\н, икшер\н, п\ччен т=васси. /лкесене палласа илесси, п\р-п\ринчен уй=расси. Ч=ваш алфавит\нчи сас паллисен 9 пай\пе (тър\ й\р, ёек\л, ав=нч=к чал=ш й\р, ёурма унк=, унк=, ик\ в\ёл\ ёек\л, хуп= ёек\л, й=л=лл= тър\ й\р, й=л=лл= ёек\л) паллашасси, в\сене м\нле ёырмаллин й\ркине п\лесси, ёырасси, п\рне-п\рин \ё\сене т=р\слесси, хакласси, й=н=ш тупсан, м\нле търлетмеллине =нлантарасси. Сас паллисен элеменч\сене танлаштарасси, п\рпекл\х\семпе уйр=мл=х\сене ас=рхасси, в\сене ытти й\рсем хушшинче шыраса тупасси.

Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5