Быть достойным! (стр. 10 )

У выніку пастаянных спрэчак паміж лявонпальскімі католікамі і праваслаўнымі на глебе права маемасці на будынак былой ўніяцкай царквы, і яго знешняе падабенства на касцел, было вырашана ў канцы 1940-х гадоў знесці вежы фасаду. У цяжкі пасляваенны час было прасцей спілаваць старыя апоўзлыя вежы, чым рамантаваць іх. А каб будынак хоць чымсці нагадваў храм, зверху пасярэдзіне даху, мясцовымі майстрамі быў надбудаваны невялікі купал. У такім стрыманым выглядзе царква дайшла да нашага часу.

Нягледзячы на моцны антырэлігійны ўціск у савецкі час, дзякуючы намаганням айца Мікалая, які служыць тут з 1959 г., і падтрымцы мясцовых вернікаў, царква ніколі не зачынялася і заўседы была цэнтрам праваслаўнага духоўнага жыцця не толькі Лявонпаля, а і вельмі вялікага прылеглага наваколля.

Да нашых дзен старажытны драўляны будынак захаваўся ў добрым стане і захапляе сучаснікаў сваей прыгажосцю і таямнічацю.

Гуртковец 4.

На ўскрайку Лявонпаля захавалася калона, пабудаваная па загаду Яна Нікадэма Лапаціскага ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791г. – 9 метровы слуп з цэглы з барэльефамі па карнізу верха, упрыгожанага арлом.

Вось як апісаў падзею сам Ян Нікадэм Лапацінскі 22 жніўня 1791г.: “Задумаў я увекавечыць тут, на мяжы Рэчы Паспалітай, перад тварам нашага грознага ворага вялікую справу Канстытуцыі 3 мая, у якой есць мая, хоць і сціплая частка. З гэтай мэтай загадаў я вымураваць слуп вялікі паводле майго накіду на адкрытым месцы, амаль над самой Дзвіной, каб быў ен здалек бачны нашым несчаслівым братам за кардонам і мацаваў іхняе сэрца надзеяй”.

18 кастрычніка адбылося адкрыцце гэтага помніка. Яго асвяціў віленскі біскуп, прысутнічала шмат шляхты Браслаўскага павета, ў тым ліку і генерал Мірскі з братам, Вяліковіч, Агінскі, Рудамін, Свірскія і інш. У прамовах заклікалі да абароны роднага краю. Не прайшло і двух гадоў, як практычна ўсе з прысутных прынялі ўдзел у паўстанні пад кіраўніцтвам Тадэвуша Касцюшкі.

Славіцца наша родная зямля і знакамітымі іменамі… Адно з іх – Сяргей Панізнік. Усю цікавую інфармацыю пра нашага славутага земляка вы можыце даведацца з матэрыялаў “Сяргей Панізнік” на выставе.

Гуртковец 5

Нельга не успомніць пра музей “Хата бабкі Ядзвінні з роду Панізнікаў”… Музей складаецца з двух пакояў.

Лявонпаль—малая Радзіма беларускага паэта Сяргея Панізніка. З яго лёгкай рукі з'явіўся музей Радзімазнаўства.

Кіруе ім Таццяна Канстанцінаўна Кліманская, якая больш за 30 гадоў загадвае бібліятэкай. Экспазіцыя музея ўтрымлівае больш 3000 экспанатаў, якія ў асноўным падораны многімі мясцовымі жыхарамі. Свабоднай плошчы няма. Тут можна паглядзець нават на драўляны веласіпед, зроблены кімсьці з вясковых. Гармонік стогадовага ўзросту, кніга 1868 года, "Евангелле" 1914-га, "Беларускі каляндар" 1929-га. Можна паслухаць патэфон, падзівіцца на старасвецкую мэблю, даведацца пра лёсы асобных людзей, нават сем'яў і родаў. Кожная рэч, дакументы вартыя увагі.

Словы педагога: Ну вось вы і праслухалі цікавыя і каштоўныя звесткі пра маленькі куточак нашай Радзімы.

3. Замацаванне новага матэрыяла.

1) Што было пабудавана ў гонар Канстытуцыі Рэчы Паспалітай 3 мая 1791г.?

2) Які будынак быў узведзены на грошы Мікалая Лапацінскага ў 1774-75г.?

3) Назваць прыгожы будынак, у якім некалі жылі Лапацінскія?

4) Як завуць нашага славутага земляка, аўтара шматлікіх твораў?

5) Назваць музей, заснаваны Сяргеем Панізнікам.

4. Вынік

Не стоіцца сэрца

пакуль берагі

Люляюць

прыдзвінскія хвалі.

Два словы чароўныя

“…Мой дарагі”

Мяне тут

Праз годы

Прызналі.

І я не магу

размінуцца з табой,

О памяць

Юначага краю.

Прыдзвінскіх бароў

Густакронны

Прыбой

Я слухаю… і заміраю…

Ізноў уздымаецца

сполах над ім

Рабінавай ночы

басовай.

Лявонпаль!

Навекі

Я буду тваім

Ахоўнікам

Вартай бяссоннай.

Сяргей Панізнік

Разработка

занятия в историко-литературном кружке

«Жывіца»

(для учащихся среднего и старшего

школьного возраста)

подготовила руководитель кружка

УО «Дворносельская ГОСШ - сад»

Тэма: “У палоне беларускага слова”

(Свята-сустрэча з мясцовым паэтам Браніславам Маразом)

Мэта: пазнаёміць гурткоўцаў з асобай і творчасцю ;

далучаць дзяцей да багаццяў вусна-паэтычнай творчасці нашай мясцовасці;

прывіваць любоў і павагу да гісторыі культуры свайго краю.

Эпіграф: Мова мая – гэта кветачка-ружа,

Што не завяне ні ў спёку, ні ў сцюжу.

Б. Мароз

Абсталяванне: выстава альбомаў, кніг Браніслава Мараза, камп’ютэр

Афармленне: кабінет упрыгожаны ў нацыянальным стылі: на дошцы – ручнікі, вышыванкі, на стале – вышываны настольнік. на крэсле – даматканая посцілка, букет з кветкамі.

Ход мерапрыемства

1. Уступнае слова кіраўніка гуртка.

Сёння ў нас свята. Свята-сустрэча з таленавітым паэтам, добрым і шчырым чалавекам, свята-сустрэча з высокай паэзіяй, адкрытай, чыстай, узнёслай, маладой і сталай. У нас у гасцях вядомы не толькі ў нашым раёне, але і далёка за яго межамі, - паэт, пісьменнік, публіцыст – Браніслаў Юльянавіч Мароз.

Нашую ўрачыстую сустрэчу мы назвалі “У палоне беларускага слова”. І гэта невыпадкова. Эпіграфам да яе ўзяты словы з верша Браніслава Юльянавіча “Мова мая”(чытаецца эпіграф). Прадоўжыць нашу сустрэчу я хачу словамі з Вашага артыкула “Усё пачынаецца з сям’і”, змешчанага ў раённай газеце (ад 28. 07. 2007): “Гадоў сорак таму мой стрыечны дзядзька расказаў мне такі выпадак са свайго жыцця. Падлеткам ён выганяў кароў у поле, і калі самая шкадлівая карова праламіла плот і залезла ў агарод, ён добра агрэў яе пугай і “абклаў” матам. Міма ішоў старэнькі дзядок і сказаў: “Ведаеш, унучок, што сваім матам ты абразіў адразу трох матак: сваю родную, матку-зямельку і самае страшнае – Матку Боскую”. З тых пор гэты хлопец ні разу не мацюкнуўся. У тым жа духу выхаваў сваіх дзяцей і ўнукаў. Пражыў доўгае і шчаслівае жыццё.

Нядаўна на аўтобусным прыпынку я сустрэў свайго знаёмага з Браслава і ледзь пазнаў яго – счарнелы, схуднелы, як кажуць, скура ды косці.

- Што з табой? – спытаў я.

- А, браток ты мой, я ў пекле пабываў. Еду з Мінска, дзе рабілі вельмі складаную аперацыю на горле, потым тры дні прыходзіў у сябе. Не дай Бог нікому такое перанесці. Я лічу, што Усявышні даў мне такую пакуту за мой грэх.

- Які ж у цябе такі грэх, калі не сакрэт?

- Змалку я дужа лаяўся брыдкімі словамі. Кінуў курыць, кінуў піць, а вось мацюкацца не мог адвыкнуць. Ну я цяпер і з гэтым “завяжу”.

Хачу напомніць шаноўным чытачам “раёнкі” словы з Евангелля ад Яна: ”Спачатку было Слова, і Слова было ў Бога, і Слова было Бог…”

Задумаемся…”

Задумаемся сягоння і мы, як важна ў жыцці валодаць разумным словам – гэтай дзіўнай магчымасцю, дадзенай чалавеку прыродай. Паслухаем, як цудоўна гучаць словы, складзеныя ў рад вялікім майстрам, як натхнённа гучыць мова, якая ідзе з душы чуйнага да хараства, нераўнадушнага да людзей, веруючага ў Бога чалавека. Браніслаў Юльянавіч, мы будзем слухаць Вас, захапляцца музыкаю Вашай паэзіі і думаць…кожны пра сваё, а разам усе пра адно: як жа добра быць у палоне беларускага слова.

Дзяўчына спявае калыханку на словы Б. Мараза.

Спі сыночак мой, люлі-люлі!

Селі галкі на раллі.

Паляцеў салоўка ў гай,

Спі, мой хлопчык, засынай.

Спі, прыгожы, любы мой.

Нават месяц над зямлёй

Спаць улёгся на аблокі.

Спі, мой сокал сінявокі.

На галлі гняздо – калыску

Ціха гойдае вятрыска.

У гняздзе тым птушаняткі

Спяць салодка каля маткі,

Сціх, заснуў пчаліны рой.

Спі і ты, сыночак мой.

1-ы вядучы.

Браніслаў Юльянавіч, усе мы родам з дзяцінства – гэта ўсім вядомая ісціна, некалі падобную калыханку і Вам спявала маці.

2-і вядучы.

Раскажыце, калі ласка, пра свае дзіцячыя ўспаміны, пра маму, бацьку, сям’ю, пачытайце нам свае вершы, прысвечаныя блізкім людзям.

Мараза

1-ы вядучы.

Люблю я з маленства мой горад Міёры.

Мы разам раслі ля люстранай вады.

Нам дзіўныя песні складалі азёры

І лашчыў, як маці, прамень залаты.

2-і вядучы.

З горадам Міёры звязана Ваша самастойнае жыццё. Адсюль, напэўна, пачаўся Ваш шлях у літаратуру. Раскажыце, як гэта было.

Мараза

1-ы вядучы.

Мы ведаем, што на словы Вашых вершаў нашым мясцовым музыкантам і кампазітарам Сяргеем Рыгоравічам Аляксеевым напісана некалькі песень.

2-і вядучы.

Зараз мы прапануем паглядзець фільм пра Міёры, зняты яшчэ адным таленавітым земляком – Васілём Сямёнавічам Мядзюхам. У фільме гучаць Вашыя песні.

Прагляд фільма

1-ы вядучы.

Бы срэбны човен, плыве маладзік

Па-над вадою…

Мілая, любая, шчэ пасядзі

Побач са мною.

2-і вядучы.

Браніслаў Юльянавіч, прагучалі радкі з верша любоўнай лірыкі. Пачытайце, калі ласка, творы гэтай тэматыкі.

Мараза

1-ы вядучы.

Скажыце, Браніслаў Юльянавіч, а якая пара года выклікае ў Вас найлепшы настрой? Можа, тады лепш і хутчэй пішуцца вершы? Можа, часцей наведвае ў гэтую пару года Муза?

Мараза

2-і вядучы.

А давайце паслухаем, як гучаць Вашы вершы прыродаапісальнай лірыкі.

Чытальнікі пад музыку Вівальдзі чытаюць вершы

Асенні матыў

Заблішчэлі, нібы вугалькі,

На сівых балотах журавіны.

Пралятае ў вырай ля ракі

Клін журботны ў небе жураўліны.

Адшумела, адгрымела, адцвіло.

Цішынёй спавіта ўсё ў прыродзе.

Праязджае восень праз сяло

На сатканай з туманоў падводзе.

Меншай стала неба вышыня,

І дажджу пачуўся нудны булькат.

У вяскоўцаў на парадку дня

Роднай нівы каралева – бульба.

Сакавіцкія промні

Мех промняў вострых, нібы цвік,