Вучэбная праграма па вучэбным прадмеце «Мастацтва (айчынная і сусветная мастацкая культура)» для V клаcа ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларускай мовай навучання і выхавання (стр. 2 )

Скульптура: ў. Фантан «Малочніца» ў Царскім Сяле.

Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Слуцкія паясы.

Музыка:  М.  Равэль.  «Іспанская  рапсодыя»  («Хабанера»); і-Корсакаў. Сімфанічная карціна «Сеча пры Кержанцы».

Літаратура: . «Малочніца».

Інструменты і матэрыялы мастака (1 гадзіна)

Інструментарый і матэрыялы мастака. Іх адрозненне ў творчай дзейнасці архітэктара, жывапісца, скульптара, кампазітара, пісьменніка і інш.

Новыя тэхналогіі ў сучаснай мастацкай творчасці.

Успрыманне і параўнанне мастацкіх твораў розных відаў мастацтва.

Выказванне і абгрунтаванне меркаванняў аб агульным і розным у мастацкіх творах, якія разглядаюцца на ўроку.

Параўнанне інструментаў і матэрыялаў мастакоў мінулага і сучаснасці.

Рэкамендаваныя мастацкія творы

Архітэктура: і. Зімовы палац; Дж. М. Бернардоні. Касцёл Божага цела (Фарны) у Нясвіжы.

Жывапіс: Ф. Бушэ. «Мастак у майстэрні (аўтапартрэт)»; В. Рыньяна. «У майстэрні скульптара»; В. Ван Гог. «Сланечнікі».

Скульптура: Рымская бронзовая статуя «Хлопчык, які дастае застрамку»; . «Пагрозлівы Амур»; У. І. Жбанаў. «Дойлід». 

Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Гжэльскі фарфор (на выбар).

Музыка: і-Корсакаў. Опера «Казка пра цара Салтана» («Палёт чмяля»); А. І. Хачатуран. Музыка да драмы «Маскарад» («Вальс»); . «Кармэн-сюіта» («Хабанера»); зборнік бытавой музыкі ананімных аўтараў «Полацкі сшытак» («Танец»).

Літаратура: . «Восень»; Р. І. Барадулін. «Матылёк».

Фатаграфія: Цыкл фатаграфій на тэму «Фатограф фатаграфуе».

Тэма 3

Цудоўнае ў мастацтве

(2 гадзіны)

Прыгожае і брыдкае ў мастацтве (1 гадзіна)

Стваральная сіла прыгажосці ў мастацтве.

Успрыманне і абмеркаванне твораў розных відаў мастацтва з пазіцыі Прыгажосці.

Падрыхтоўка вуснага паведамлення «Што такое Прыгажосць?».

Гульня «Закончы сказ “Прыгожы чалавек — гэта...”».

Замалёўка «Прыгожы чалавек» (акварэль). Абмеркаванне работ.

Рэкамендаваныя мастацкія творы

Архітэктура: А. Гаудзі. Сабор Святога Сямейства (Іспанія); Барысаглебская (Каложская) царква (Беларусь).

Жывапіс: . «Мадэмуазель Легран»; І. Ф. Хруцкі. «Партрэт жанчыны з кветкамі і фруктамі».

Скульптура: Ніка Самафракійская; А. А. Анікейчык. Фантан «Вянок».

Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Шпалера «Лебедзі» ў Эрмітажы; Шпалера «Трыумф Цэзара» ў Нясвіжскім замку; Неглюбскія ручнікі.

Музыка: . Маленькая начная серэнада, ч. 1; Ф. Шапэн. Прэлюдыя № 4 мі мінор; інаў. Вакаліз до-дыез мінор.

Літаратура: і. «Непрыгожая дзяўчынка».

Фатаграфія: І. Дзянісаў. Цыкл «Пейзажы Беларусі»; А. Маруноў. «Зімовы пейзаж».

Экраннае мастацтва: . Анімацыйны фільм «Каляды» (фрагмент).

Пераўтваральная сіла мастацтва (1 гадзіна)

Передача прыгожага ў архітэктуры, жывапісе, скульптуры, дэкаратыўна-прыкладным матацтве, музыцы. Мастацтва паэтычнага слова.

Успрыманне і абмеркаванне твораў розных відаў мастацтва, якія ўвасабляюць пераўтваральнае ўздзеянне мастацтва на чалавека.

Гутарка на тэму «У чым заключаецца пераўтваральная сіла мастацтва?».

Конкурс на лепшае чытанне верша М. Алігер «О красоте».

Рэкамендаваныя мастацкія творы

Архітэктура: Г. Эйфель. Эйфелева вежа (Францыя).

Жывапіс: Леанарда да Вінчы. «Мадонна Літа», «Джаконда»; Рафаэль. «Сіксцінская мадонна»; Д. Гірландайё. «Партрэт старога з унукам»; Т. А. Маўрына. Ілюстрацыі да казкі «Царэўна-жаба»; ў. «За родную Беларусь».

Скульптура: Ж.-Б. Карпо. «Геній танца».

Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Роспіс куфраў; Слуцкія паясы.

Музыка: Ф. Шуберт. «Ave, Maria»; ін. Сімфаніета «Беларускія карцінкі».

Літаратура: Ж. Верн. «Капітан Нэма» (урывак); О. Уайльд. «Дзень нараджэння інфанты» (урывак); М. Алігер. «Аб прыгажосці».

Фатаграфіі з цыкла «Беларусь з вышыні птушынага палету».

Экраннае мастацтва: ў. «Казка пра зорнага хлопчыка» (фрагмент).

Тэма 4

Чалавек у мастацтве

(4 гадзіны)

Пра што расказвае партрэт? (1 гадзіна)

Стварэнне вобраза чалавека ў розных відах мастацтва. Партрэт у жывапiсе, скульптуры, музыцы. Партрэт чалавека ў літаратуры.

Успрыманне і абмеркаванне партрэта ў розных відах мастацтва.

Параўнанне партрэта і аўтапартрэта Марка Шагала.

Ілюстраванне музыкальных твораў: К. Дэбюсі. Прэлюдыя № 8 «Дзяўчына з валасамі колеру лёну» (акварэль).

Выкананне фотапартрэта аднакласніка. Абмеркаванне работ.

Рэкамендаваныя мастацкія творы

Жывапіс: Партрэт Неферціці (Старажытны Егіпет); П. Крыстус. «Партрэт дзяўчынкі»; . «Эцюд галавы дзяўчынкі»; Рэмбрант. «Партрэт старога ў чырвоным»; Д. Веласкес. Партрэты інфанты Маргарыты (розных гадоў); ікоўскі. « І. Лапухіной»; А. І. Шупляк. «Аўтапартрэт у засені ліпаў»; . «Партрэт Марка Шагала»; Марк Шагал. «Аўтапартрэт каля мальберта».

Скульптура: Імператар Септымiй Сявер.

Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Фядоскінская мініяцюра.

Музыка: К. Дэбюсі. Прэлюдыя № 8 «Дзяўчына з валасамі колеру лёну»; Ж. Бізэ. Опера «Кармэн» (хор хлопчыкаў); і. Опера «Барыс Гадуноў» (песня Варлаама); С. Манюшка. Песня «Праля».

Літаратура: Э. Лір. «Лимерики» (урывак); А. Барто. «Дзяўчына-балбатун».

Экраннае мастацтва: -Блоцкая. Анімацыйны фільм «Баранкін, будзь чалавекам».

Чалавек на фоне гісторыі (1 гадзіна)

Чалавек і гісторыя ў мастацтве. Дасягненні і памкненні чалавека ў мастацкіх творах.

Успрыманне і абмеркаванне мастацкіх твораў з адлюстраваннем чалавека на фоне гістарычных падзей.

Падрыхтоўка вуснага сачынення «Подзвіг майго дзеда» (або інш.).

Выкананне малюнка на тэму «Подзвіг майго дзеда» (або інш.).

Рэкамендаваныя мастацкія творы

Архітэктура: В. І. Бавэ. Маскоўскія Трыумфальныя вароты.

Жывапіс: Партрэт маладога чалавека (Фаюм); А. Рослін. «Партрэт Кацярыны ІІ»; В. І. Сурыкаў. «Пераход Суворова праз Альпы»; Фрэскі Спаса-Праабражэнскага сабора ў Полацку. 

Скульптура: . Помнік Пятру I у Санкт-Пецярбургу («Медны коннік»); З. І. Азгур. «Партрэт Рабіндраната Тагора»; С. І. Селіханаў. Манумент «Непакорны чалавек» у мема­рыяльным комплексе «Хатынь».

Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Шпалера Карэліцкай мануфактуры «Бітва пад Славечнай (Бітва пад Мазыром)».

Музыка: Л. ван Бетховен. Уверцюра да трагедыі «Карыалан».

Экраннае мастацтва: Серыя гісторыка-пазнавальных мультфільмаў «Аповесць мінулых часоў» (фрагмент на выбар).

Чалавек і праца (1 гадзіна)

Прыгажосць чалавека ў працы. Людзі розных прафесій – героі твораў мастацтва.

Успрыманне і абмеркаванне мастацкіх твораў на тэму працы.

Гутарка на тэму «Чаму мастакоў цікавіць  тэма працы?».

Падрыхтоўка вуснага апавядання на тэму «Члены маёй сям’і – …(прафесія)».

Выкананне малюнка на тэму «Якая прафесія мне падабаецца?»

Рэкамендаваныя мастацкія творы

Архітэктура:  Царква Раства Багародзiцы ў в. Мураванка.

Я. Вермеер Дэлфцкі. «Дзяўчына, якая чытае пісьмо ля адчыненага акна»; . «Прачка»; Ж. Э. Ліатар. «Шакаладніца»; Г. Курбэ. «Драбiльнiкi камянёў»; Ж. Ф. Міле. «Збіральніцы каласоў»; І. М. Крамской. «Пасечнiк»; ў. «Кузнiца»; А. І. Курнакоў. «Адказныя за жыццё»; ў. «Пераход у адкрытым космасе»; М. К. Сеўрук. «Жнiво».

Скульптура: iлеўскi. «Партрэт iцкага» (i iнш.).

Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Саламяныя фiгуры на тэму ўраджаю (Беларусь).

Музыка: Ф. Шуберт. Песня «Грэтхен за праснiцай»; С. Манюшка. Песня «Праля».

Лiтаратура: Дж. Радары. «Чым пахнуць рамёслы»; Беларускi фальклор.

Экраннае мастацтва: ў. Анiмацыйны фiльм «Нязнайка вучыцца»; ў. Анiмацыйны фiльм «Ох i Ах».

Вобраз чалавека: рэальны i фантастычны (1 г)

Чалавек у казачных i фантастычных вобразах. Прыёмы «ачалавечвання» мастацкага вобраза (мова, эмоцыi, рухi i iнш.). 

Успрыманне і абмеркаванне мастацкіх твораў з казачнымi i фантастычнымi вобразамi.

Гутарка на тэму «Чаму многiя фантастычныя персанажы падобны на чалавека?».

Выкананне адушаулёнай фiгуркi звыклага прадмета (крэсла, кнiга, ручка i iнш.) (пластылiн).

Рэкамендаваныя мастацкія творы

Жывапiс: Ж.-Б. Гроз. «Дзяўчынка з лялькай»; Т. Вулф. Ілюстрацыя да казкi «Беласнежка i сем гномаў»; І. К. Макараў. «Дзяўчынка з лялькай»; iн. «Каляда»; ўскi. «Што я з вамi буду рабiць?»; . Ілюстрацыя да сказа «Меднай гары Гаспадыня».

Дызайн: . «Крэсла».

Музыка: . Балет «Чыпалiна» (выхад Памiдора i двух стражнiкаў).

Лiтаратура: i. «Друг детства»; Л. І. Рубальская. «Фея знала свое дело…».

Экраннае мастацтва: З. Мiлер. Анiмацыйны фiльм «Крот»; . Кадр з фiльма-казкi «Каменная кветка»; ў. Анiмацыйны фiльм «Паравозiк з Рамонкава».

Тэма 5

Свет прыроды ў мастацтве

(4 гадзіны)

Свет прыроды ў мастацтве: глядзiм i слухаем (1 гадзіна)

Разнастайнасць прыроднага свету ў мастацтве (зямля, палi, лясы, рэкі i iнш.). Пейзаж у розных відах мастацтва.

Успрыманне і абмеркаванне мастацкіх твораў на тэму прыроды.

Слоўная замалёўка незвычайных гукаў навакольнага свету — музыкi вады, шапацення дрэў, кропель дажджу.

Складанне кампазіцыі з восеньскага лісця.

Рэкамендаваныя мастацкія творы

Жывапіс: В. Ван Гог. «Квітнеючыя галінкі міндалю»; І. І. Шышкін. «Карабельны гай»; ўскi. «Бэз»; імовіч. «Пейзаж з буслом»; . «Званочкі лясныя».

Літаратура: Ф. І. Цютчаў. «Лісты».

Музыка: А. Вівальдзі. Цыкл «Поры году» (на выбар); інаў. раманс «Бэз».

Экраннае мастацтва: . Анімацыйны фільм «Пра чарапаху».

Якi настрой у прыроды? (1 г)

Настрой і інтанацыі прыроды (дождж, гром, сонца, вецер) у розных відах мастацтва.

Успрыманне і абмеркаванне мастацкіх твораў на тэму прыроды.

Параўнанне вобразу мора ў мастацкіх творах І. К. Айвазоўскага і -Корсакава.

Выкананне пейзажу «Настрой прыроды» (акварэль).

Рэкамендаваныя мастацкія творы

Жывапіс: К. Манэ. «Гарлачыкі»; І. К. Айвазоўскі. «Марскі бераг. Развітанне», «Чорнае мора»; І. І. Левін. «Грыбны дождж»; ікаў. «Мая Беларусь».