При одинаковых условиях содержания и затратах на выращивание от линейных жеребчиков была получена выручка, превышающая сумму выручки нелинейных лошадей. Так, при средней живой массе жеребчиков линии Браслета 384,5 кг, выручка от реализации составила 116888 тенге, соответственно линии Задорного – 395,2 кг и 120141 тенге, линии Памира – 365,6 кг и 111142 тенге, нелинейных сверстников – 356,3 кг и 108315 тенге. Прибыль от реализации жеребчиков на мясо было выше в линии Браслета на 8573 тенге, в линии Задорного на 11826 и в линии Памира на 2827 тенге в сравнении с нелинейными жеребчиками. Рентабельность выращивания их по анализируемым группам изменялась в пределах 164–193 %.
Таким образом, выращивание линейных лошадей казахской типа жабе в хозяйстве является высокорентабельным и оказывает существенное влияние на повышение производства конины и кумыса.
ЗАКЛЮЧЕНИЕ
1. Генетический потенциал мясной продуктивности казахских лошадей типа жабе в исследуемом стаде значительно выше, чем он проявляется в товарных хозяйствах, где низок уровень селекционно–племенной работы. В результате создания селетинского заводского типа повышена живая масса жеребцов на 48,8 кг и кобыл на 66,7 кг без коренного изменения технологии их выращивания при круглогодовом содержании на пастбище без подкормки.
2. В условиях Северо–Востока Казахстана на племенной ферме «Алтай Карпык Сайдалы Сарытока» в результате многолетней селекционно–племенной работы с казахскими лошадьми типа жабе при круглогодовом пастбищном содержании путем чистопородного разведения при целенаправленном отборе и подборе создан новый селетинский заводской тип казахских лошадей типа жабе с живой массой жеребцов–производителей 461,4 кг, кобыл – 447,1 кг, которые отлично приспособлены к суровым условиям степной зоны Павлодарской области.
3. В результате широкого использования жеребцов–производителей типа жабе, завезенных из Мугалжарского конного завода Актюбинской области, методом однородного подбора по максимальному проявлению селекционируемых признаков с применением родственного спаривания, получены лошади с высокими продуктивными качествами и племенными достоинствами, созданы три новые заводские линии Браслета, Задорного и Памира, а также шесть высокопродуктивных маточных семейств, стойко передающих свои качества потомству.
Использование названных методов селекции способствовало увеличению ведущего селекционируемого признака живой массы, эффект селекции по живой массе составил 30,0–30,7 кг.
4. Величина коэффициента наследуемости живой массы у казахских лошадей жабе нового типа варьирует от 0,45 до 0,63. Эти величины целесообразно использовать при планировании параметров отбора.
5. Установлено, что у линейных лошадей возрастная повторяемость живой массы и 4 основных промеров в возрасте от 6 до 12, от 6 до 18 и от 6 до 30 месяцев имеют высокие показатели, находящиеся в пределах от 0,79 до 0,98, что дает реальную возможность вести предварительный отбор уже с 6 и 18 месяцев.
6. Установленные у линейных лошадей положительные и достоверные корреляции между живой массой и высотой в холке (0,193–0,216), живой массой и косой длиной туловища (0,312–0,331), живой массой и обхватом груди (0,367–0,462), живой массой и обхватом пясти (0,405–0,485) указывают на возможность отбора по указанным селекционируемым признакам, но в первую очередь необходимо вести отбор по обхвату пясти и обхвату груди.
7. При чистопородном разведении казахских лошадей типа жабе наиболее важным является поддержание высокой гетерозиготности, которая обеспечивается различными формами аутбредного и инбредного подбора. Инбредные подборы проводились в пределах коэффициента инбридинга от среднего уровня до границы проявления инбридинг–депрессии. Для казахских лошадей типа жабе эти границы определены от 12,5 до 25,0%.
8. Результаты проведения оценки линейных жеребцов производителей по качеству потомства дали возможность правильно оценить генотип жеребцов и иметь более полную информацию о значении каждого производителя. В процессе изучения эффективности инбредных и аутбредных подборов выявлена закономерность проявления повышенной племенной ценности производителей – препотентности, которая обеспечивает наибольшее генетическое сходство с лучшими по качеству потомства жеребцами–производителями. Наличие препотентных жеребцов дает возможность поддержания оптимального уровня гетерозиготности в популяции и использования эффекта сочетаемости, который усиливает эффективность подбора.
9. Мясная продуктивность линейных лошадей характеризовалась более высокими величинами в сравнении с нелинейными животными. Убойный выход у нелинейных жеребчиков составил 52,7%, а у жеребчиков линии Браслета, Задорного и Памира составлял соответственно 56,6; 57,4 и 54,2%. По массе туши линейные жеребчики превосходили нелинейных на 29,8 (15,9%), 39,0 (20,8%) и 10,3 (5,5%) соответственно.
10. Морфологический состав туш лошадей разных линий оказался не одинаковым. Выход мякоти в тушах линейных жеребчиков был выше на 37,5 кг (25,0%), 27,0 кг (18,0%) и на 10,1 кг (6,7%) в сравнении с нелинейными жеребчиками, а относительное содержание костей в тушах у линейных лошадей было ниже, чем у нелинейных животных. Так, на 1 кг костей получено мякоти в линии Браслета 4,5, линии Задорного 4,7 и линии Памира 4,2 кг, тогда как у нелинейных лошадей этот показатель равнялся 3,9 кг.
11. По химическому составу мясо линейных жеребчиков отличалось от мяса нелинейных лошадей меньшим содержанием влаги и большим содержанием жира, что имеет немаловажное значение при выработке из него высококачественных национальных изделий, как казы, тельшик, жал, жая, карта и другие.
12. В условиях сезонной кумысной фермы хозяйства «Алтай Карпык Сайдалы Сарытока» молочность казахских кобыл типа жабе разных линий неодинаковы. Более продуктивными являются матки линии Памира (1701,0 кг) и нелинейные кобылы (1623,3 кг), по сравнению с животными из линии Браслета (1492,05 кг) и Задорного (1431,15 кг). Разность между сравниваемыми линиями статистически достоверна. Индекс молочности кобыл линии Памира равнялся 390 кг, у нелинейных маток – 379 кг, у кобыл линии Браслета и Задорного составили соответственно 332 и 310 кг.
13. По содержанию в молоке жира, белка, СОМО за 105 дней лактации линейные кобылы выгодно отличаются от нелинейных кобыл, разница по жиру в молоке между линейными и нелинейными животными высоко достоверна (td = от 1,67 до 4,00).
14. Разведение нового селетинского заводского типа казахских лошадей жабе с тремя заводскими линиями позволяет значительно повысить эффективность производства конины и кумыса, увеличить выручку за счет реализации жеребчиков на мясо с одной головы от 108,3 до 120,1 тысяч тенге, повысить уровень рентабельности в сравнении с нелинейными животными с 164 до 193%. Чистая прибыль от реализации линейных жеребчиков на мясо составляет 70–79 тысяч тенге на 1 голову.
ПРЕДЛОЖЕНИЯ ПРОИЗВОДСТВУ
С целью увеличения производства продукции коневодства в суровых природно–климатических условиях степной зоны Павлодарской области при круглогодовом пастбищном содержании рекомендуется широко практиковать разведение лошадей нового селетинского заводского типа и трех линий, которые превосходят местных аналогов по мясным и молочным качествам, не уступают им по приспособленности и выживаемости. При минимальных затратах труда и средств они производят более дешевое мясо и кумыс.
Для дальнейшей консолидации наследственности селетинского заводского типа лошадей жабе, повышения их продуктивных и племенных качеств, необходимо проводить углубленную селекцию с применением линейного разведения и проверенных методов однородного и разнородного подбора по основным признакам.
Список опубликованных работ по теме диссертации:
1 Акимбеков различного уровня питательности рационов на продуктивность лошадей // Методы повышения мясной и молочной продуктивности лошадей и верблюдов: сб. науч. тр. КНИТИО. - Алма–Ата, 1982. – С. 37–40.
2 Акимбеков продуктивность лошадей в зависимости от уровня протеина в рационах // Методы повышения мясной и молочной продуктивности лошадей и верблюдов: сб. науч. тр. КНИТИО.-Алма–Ата, 1982. – С. 78–84.
3 , , Алиев параметры и мясная продуктивность // Коневодство и конный спорт.– 1984.–№ 4. – С. 14.
4 , , Кикебаев транспортировки на мясную продуктивность лошадей // Информ. листок МСХ Каз. ССР. – Алма–Ата,1985. – 4 с.
5 , , Кикебаев откорм молодняка лошадей на мясо // Животноводство.- 1985.–№ 7. – С. 52–53.
6 , , Жумагулов табунного коневодства. – Алма–Ата: Кайнар, 1985. – 22 с.
7 , , Акимбеков гистологического исследования мышц лошадей типа жабе // Интенсивные технологии производства продукции овцеводства и коневодства: сб. науч. тр. ВО ВАСХНИЛ – Алма–Ата, 1987. – С. 89–94.
8 , Е, , Кикебаев // Проспект. – Алма–Ата, 1989. – 28 с.
9 , , Акимбеков табунных лошадей и качество конины // Коневодство и конный спорт.- 1991.–№ 7. – С. 30–31.
10 , Мясная и молочная продуктивность лошадей Центрального и Юго–Западного Казахстана // Вестник сельскохозяйственной науки Казахстана.- 2004.–№ 8. – С. 18.
11 , , Т, Нечаева состояние и перспективы совершенствования казахских лошадей жабе // Научное обеспечение устойчивого развития АПК Республики Казахстана, Сибири, Монголии и Кыргызстана / Матер. межд. научно–прак. конф.. (19–22 июля 2004, г. Улан–Батор). – Алматы, 2004. – С. 35–38.
12 , Турабаев и молочная продуктивность лошадей разных пород // Матер. межд. научно–практ. конф. посвящ. 75–лет. Казахского нац. аграрного универ. и академика НАН РК и Российской Академии с.–х. наук .– Алматы, 2004. – С. 202–203.
13 , , Турмухаметов казахских лошадей типа жабе // Биотехнология в мире животных и растений / Матер. межд. научно–практ. конф. посвящ. 100 лет. академика .– Бишкек, 2005. – С. 94–96.
14 , Серикбаева и совершенствование генофонда казахских лошадей жабе // Состояние и перспективы аграрной науки Казахстана и Западной Сибири / Матер. межд. научно–практ. конф. посвящ. 45–лет. Сев. Каз. НИИ животноводства
и ветеринарии.– Бишкуль, 2007.– Т. II. – С. 95–98.
15 , , Бабаканова –племенная работа с лошадьми казахской породы типа жабе в крестьянских хозяйствах // Научное обеспечение конкурентоспособности племенного, спортивного и продуктивного коневодства в России и странах СНГ / Научно–прак. конф. посвящ. 78–лет. .– Дивово, 2007.- Ч. II. – С. 120–123.
16 , , Бабаканова казахских лошадей кабинского мясного типа // Научное обеспечение конкурентоспособности племенного, спортивного и продуктивного коневодства в России и странах СНГ / Научно–прак. конф. посвящ. 78–лет. .– Дивово, 2007.- Ч. II. – С. 124–127.
17 , Т, Исхан порода лошадей типа жабе // Научное обеспечение АПК Сибири, Монголии и Казахстана. / Матер. 10–ой межд. конф. по научн. обеспечению азиатских территорий (3–6 июля 2007, г. Улан–Батор).– Новосибирск, 2007. – С. 211 –212.
18 , , Жумагул качества казахских лошадей типа жабе // Повышение конкурентоспособности с–х производства Казахстана: проблемы, пути решения: сб. матер. межд. научно–прак. конф.– Алматы, 2007. – С. 161–162.
19 Әкімбеков Б. Р., Мүслімов Б. М., Әкімбеков А. Р., Дәленов қы шаруашылығы. – Қостанай, 2007. – 256 б.
20 , , Акимбеков динамика живой массы молодняка казахской породы лошадей разных сроков рождения в условиях Приаральской пустыни //Повышение конкурентоспособности с–х производства Казахстана: проблемы, пути решения: сб. матер. межд. науч.–практ. конф.. – Алматы, 2007. – С. 165–167.
21 , Сизонов казахских лошадей типа жабе на основе линейного разведения // Генетические основы и технология повышения конкурентоспособности продукции животноводства / Матер. межд. науч.–практ. конф. посвящ. 75 лет. академика НАН РК .– Алматы, 2008.– Т. II. – С. 45–48.
22 Әкімбеков А. Р., Тұрабаев А. Т. Қазақы жабы жылқыларының өнімділік сапасы // Генетические основы и технология повышения конкурентоспособности продукции животноводства / Матер. межд. науч. - практ. конф. посвящ. 75 лет. академика НАН РК .– Алматы, 2008.– Т. I. – С. 112–117.
23 Акимбеков качества линейных лошадей казахской породы типа жабе // Сейфуллинские чтения–5 /Матер. науч.–теорет. конф. – Астана, 2009.– Т.1. – С. 40–41.
24 , , Рзабаев и молочная продуктивность казахских лошадей типа жабе различных линий // Индустриально–инновационное развитие на современном этапе: состояние и перспективы / Матер. межд. науч.–практ. конф.– Павлодар, 2009.–Т.1. – С. 186–189.
25 , Әкімбеков үстік өңірде қазақтың жабы жылқысынын өсірудің жолдары// Ауылдық жерлерге арналған ғылым және білім атты ғылыми прак. конф. және ң 100 жыл. мерейтойына арналған дөңгелек стол матер.– Алматы, 2009. – 53–55 б.
26 , Омаров –племенная работа с казахской породой лошадей типа жабе // Вестник Семипалатинского государственного университета им. Шакарима.- 2009. – №3(47). – С. 207–209.
27 , Омаров – племенная работа с казахскими лошадьми типа жабе при чистопородном разведении // Аграрная наука сельскому хозяйству. / V межд. научно–прак. конф.–Барнаул, 2010. – Кн. 3. – С. 11–15.
28 , Омаров качества, морфологический и химический состав туши казахских лошадей типа жабе различных линий // Стратегический план 2020: Казахстанский путь к лидерству /Матер. межд. науч. конф. молодых ученых, студентов и школьников X Сатпаевские чтения.– Павлодар, 2010. – Т.21. –С. 375–381.
29 Әкімбеков А. Р. Қазақтың жабы жылқысының әртүрлі аталық іздерінің ет өнімділігі // Iзденістер, нәтижелер: ғылыми журнал. – Алматы, 2010.- № 2. – 10–12 б.
30 Акимбеков –генетические параметры продуктивности казахских лошадей типа жабе при разведении по линиям // Новости науки Казахстана. – Алматы, 2010. – № 3. – С. 114–119.
31 Акимбеков разведение лошадей типа жабе // Вестник науки Казахстана гос. АГРУ им. С. Сейфуллина. – 2010. – № 3. – С. 58–63.
32 Акимбеков и развитие молодняка нового селетинского заводского типа казахских лошадей жабе // Вестник с.–х. науки Казахстана. – 2010. – № 8. – С. 41–45.
33 Әкімбеков А. Р. Қазақтың жабы типті жылқысын селекциялық әдістермен жетілдіру // Жаршы. – 2010. – № 8. – 38–42 б.
34 Акимбеков нового селетинского заводского типа казахских лошадей жабе // Вестник с.–х. науки Казахстана. – 2010. – № 9. – С. 61–65.
35 Әкімбеков А. Р. Әртүрлі жылқы тұқымдарының ет, сүт өнімділігі // Жаршы. – 2010. – № 9. – 44–49 б.
36 Акимбеков казахских лошадей типа жабе по линиям // Вестник с.–х. науки Казахстана. – 2010. – № 10. – С. 51–56.
37 Әкімбеков типті қазақ жылқыларын жетілдірудің тиімді әдістері // Жаршы. – 2010. – № 10. – 44–48 б.
«Қазақтың жабы жылқысының селеті зауыттық түрін және аталық
іздерін шығару әдістері» тақырыбына
06.02.01 – ауыл шаруашылығы малын өсіру, олардың селекциясы, генетикасы және көбеюі мамандығы бойынша ауыл шаруашылығы ғылымдарының
докторы ғылыми дәрежесін ізденуге арналған
Әкімбеков Амин Ричардұлының
диссертациялық жұмысына жасалған
ТҮЙІНДЕМЕ
Зерттеу нысаны. Қазақтың жабы жылқы түрі, сонымен қоса жаңа селеті зауыттық түрі және жаңа зауыттық аталық іздер.
Зерттеудің өзектілігі. Қазақтың жабы жылқы түрін өсіру және жаңа зауыттық түрін ғылыми селекция негізінде шығару, олардың далалық және жартылай шөлейт аймақтарда жыл бойы тебінде болуына қарамастан арзан, экологиялық таза жылқы етін және қымыз беруі ерекше актуальді екені көрсетілген.
Зерттеудің мақсаты. Қазақтың жабы жылқысының зауыттық жаңа түрін және жаңа зауыттық аталық іздерін шығарудың әдістерін жетілдіре дамыту. Әр кезеңдерде тұқымды жақсарту үшін сұрыптау мен жұп таңдауды селекциялық– генетикалық өлшемдермен негіздеу.
Зерттеудің міндеретті. Қазақтың жабы жылқысының селеті зауыттық түрінің және аталық іздерінің топтарын шығаруды ғылыми негіздеу және тәсілдерін жасап шығару, іріктеу және жұптаудың тиімді варианттарын, селекциялық белгілердің байланысын және өзгергіштігін зерттеу, ет және сүт өнімділігін және оларды өсірудің экономикалық тиімділігін анықтау.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы. Алғашқы рет Қазақстаннның солтүстік–шығыс жағдайында жабы жылқысын өсірудің негізгі технологиясын өзгертпей, жыл бойы тебінде ұстағанның өзінде ет өнімінің жоғарлау себебі, тиімді генотип түрін тұлғалаумен қоса кеңінен пайдалану мүмкіндігі дәлелденген.
Теориялық құндылығы. Қазақтың жабы жылқысының өнімінің генетикалық шамасы, селекциялық асылдандыру ісі төмен тауарлық шаруашылықтармен салыстырғанда жоғары екені анықталған. Қатаң сұрыптау мен жұптаңдау жылқының тірілей салмағын жоғарылатудың және тебінде өсу төзімділігін төмендетпеудің кепілі болды.
Практикалық құндылығы. Еті мен сүт өнімі жоғары жабы жылқысының жаңа селеті зауыттық түрі мен үш аталық ізін құрумен тұжырымдалған.
Қолданылған әдістемелер. Жылқы сою БҒЗИ жылқы шаруашылығы (1974) әдістемесімен өткізілді, биенің сүт өнімділігі ң (1954) тәсілімен шығарылды және профессор К. И.Дүйсембаев әдісімен тексерілді, зерттеу мәліметтері (1969) биометриялық әдісімен есептелді.
Зерттеу нәтижелері. Селекциялық–асылдандыру ісін жүргізген кезеңіне байланысты селеті зауыттық жылқы түріне жататын биелер 1970 ж. аналықтың шоқтығының биіктігі бойынша 6,6 см, ал 1993ж. жылқылардан 2,8 см жоғары, денесінің қиғаш ұзындығы 8,2 және 6,6 см, кеуде орамы 9,0 және 4,2 см, тірілей салмағы 66,7 және 41,3 кг жоғары. Селеті зауыттық түрге жататын айғырлардың шоқтығына дейінгі биіктігі 6,1 және 4,3 см, қиғаш дене ұзындығы 6,2 және 4,3 см, кеуде орамы 11,7 және 7,2 см, тірілей салмағы 48,8 және 26,2 кг жоғарылады. Аталық айғырлардың және биелердің өлшемдері мен тірілей салмағының өзара айырмашылығы статистикалық мәліметі нақты.
Браслет және Задорный аталық ізі жылқыларының ет тұлғасы анық мәнерлігімен ерекшелінеді, тұрқы ұзын және кеуде қуысы кең. Бұл аталық іздерінің айғырларының шомбалдық индексы едәуір жоғары 154,4 және 159,5, ал биелерінікі салыстырмалы түрде 153,3 және 157,7. Памир аталық ізіне жататын айғырлар мен биелер сәл жеңілдеу келеді, аналықтары сүттілігімен ерекшелінеді, тәулік сүттілігі 16,2 кг, ал 105 күндік сауын сүттілігі 1701,0 кг.
Браслет және Задорный аталық ізіне жататын жылқылардың дене өлшемдерімен тірілей салмақтарының арасындағы корреляция коэффициенті (r) Памир аталық ізімен салыстырғанда бірқатар жоғары. Барлық аталық іздер бойынша едәуір жоғары корреляциялық байланыс тірілей салмақпен жіліншік орамы арасында, сонан соң кеуде орамы мен тірілей салмақ арасында, бірақта жоғарғы түрде бұл белгілердің байланысы Браслет аталық ізі жылқыларында (0,485; 0,462) және Задорный аталық ізі жануарларында (0,405; 0,367) анықтау көрсетілген.
Селеті зауыттық түрінің бастапқы 1970 және 1993 жылғы жылқы топтарымен салыстырғанда селекциондық дифференциал құрылымы: тірілей салмағы бойынша аталық–айғырларда 26,2– 48,8 кг, ал биелерде 41,6–66,7 кг. Селекциялық тиімділік (эффект) айғырларда 13,6 және 30,7 кг, ал аналықтарда 11,4–30,0 кг құрды.
Инбредтік жұптастыру өткізгенде жылқылардың тірілей салмағы бір қалыпты және жақын туыстас шағылыстырудан алынған көрсеткіштер аутбредті жануарлармен салыстырғанда жоғары болды, айғырларда 25,1–23,0 кг, биелерде 26,4–17,3 кг, айырмашылық нақтылығы жоғары. Аутбредті жылқысы және жақын жұртас инбрединг арасындағы айырмашылық 6,4–5,0 кг құрады және айырмашылық анықтылығы нақты емес.
Жылқыларды сойғандағы ұша салмағы бойынша аталық ізге жатпайтын айғыршықтар Браслет аталық ізі малдарынан 29,8 кг (15,9%), Задорный аталық ізінен 39,0 кг (20,8%) және Памир аталық ізінен 10,3 кг (5,5%) төмен болды. Аталық ізге жатпайтын айғыршықтардың сойыс шығымы 52,7% болды, ал Браслет және Задорный аталық ізіне жататын жылқыларда 56,6 және 57,4% тең түсті. Памир аталық ізі жылқылары сойыс шығымы бойынша Браслет және Задорный аталық ізі малдарынан төмен, бірақта аталық ізге жатпайтын жылқылардан сойыс шығымы 1,5% жоғары.
Өндіріске енгізу деңгейі. Павлодар облысындағы «Алтай Қарпық Сайдалы Сарытоқа» асылтұқымды фермасында 2000 қазақтың жабы жылқы түрі бар, оның 470 басы биелер және 47 басы аталық–айғырлар. 2005–2010 жыл кезеңі ішінде шаруашылық 1070 бас айғыр мен биелерді Республикадағы жылқы шаруашылықтарына сатты, оның арқасында жергілікті қазақы жылқылардың өнімділігі жоғарлады.
Өндіріске енгізуге ұсыныстар. Павлодар облысының далалық аймақтарының қатаң – климаттық жағдайында жылқы өнімінің өнімділігін арттыру мақсатында жаңа селеті зауыттық түрі және оның үш аталық із топтарының малдарын өсіру ұсынылады. Олар өздерінің жергілікті қатарларынан еттілік және сүттілік сапалары бойынша айтарлықтай артық және жергілікті табиғи – климаттық жағдайға бейімділігі, төлінің сақталынуы жағынан қалыспайды.
Қолдану аясы. Жылқы шаруашылығы.
Жұмыстың экономикалық тиімділігі. Өсірудегі шығыны және күтіп–бағу жағдайы бірдей аталық ізге жататын айғыршалардан алынған түсім, аталық ізге жатпайтын жылқылардан біршама жоғары. Браслет аталық ізіне жататын айғырлардың орташа тірілей салмағы 384,5 кг болғанда, сатудан түскен түсім 116888 тенге, Задорный аталық ізі бойынша 395,2 кг болғанда сатудан түскен түсім 120141 теңге, Памир аталық ізі және аталық ізге жатпайтын айғырлардың тірілей салмағы салыстырмалы түрде 365,6 және 356,3 кг тең, сату түсімдеі 111142 және 108315 теңге құрады. Етке сатылған аталық ізге жатпайтын малдарға қарағанда Браслет аталық ізі айғыршыларынан түскен пайда 8573 теңге, Задорный аталық ізінен 11826 теңге және Памир аталық ізінен 2827 теңге жоғары болды.
Зерттеу нысанын дамыту жөніндегі болжамдар. Келешекте қазақтың жабы жылқыларының селеті зауыттық түрі негізінен экологиялық таза ет және сүт өндіру бағытында қарқынды дамиды. Осы мақсатқа орай, зерттеу нәтижелерін өндіріске пайдалану саланың өнімділігін жоғарылатады, бәсекеге қабілеттілігін арттырады.
Summary
Akimbekov Amin R.
Methods of the creation of Seletinsk factory type and line
of the kazakh horses of the zhabe type
06.02.01 – breeding, genetics and reproduction agricultural animal
The dissertation for the degree of the doctor of agricultural sciences
The object of the research. Kazakh horses zhabe type, as well as new seletinsk type and other new breed lines.
Urgency of the research. The development of scientific basics of selection of the breed type and breeding of zhabe type horses, that able to provide most cheap and ecologically clean horsemeat and horse milk in the conditions of steppe and semidesert zones with the whole year feeding on the pasture is becoming more relevant.
The purpose of the research. The purpose of the study was the development of creation methods for breed type Kazakh horses zhabe type and breed lines, explanation of genetic parameters of selection and selection on various stages of the breed improvement.
Novelty of the research. For the first time in condition of the northeast Kazakhstan at whole year pasture contents without change of technologies of the contents is proved possibility vastly to raise meat productivity of the horses of the type to toad to account of the separation genotypes desirable type and broad their circulating.
Theoretical value. It is identified that genetic potential to productivity of the Kazakh horses of the type to toad above, than he reveals itself in goods facilities, where pedigree selection work is poorly performed. The Hard selection and selection allows raising the alive mass of the horses, without reducing adaptation to the herd maintenance.
Practical value. It is concluded in making the new factory type and three lines of the horses to toad with high meat and milk productivity.
Materials and methods. The slaughter of the horses was performed with the VNII Horse breading methods (1974), dairy mares productivity was calculated with the I. A Saygin’s formula. (1954), experiment data was processed by biometric method of N. A. Plohinskyi (1969).
The lines of the Bracelet and Zadornyi are notable by their strongly marked meat forms; their have a lengthened trunk and big thorax. The mass index of these stallions is quite high – 154,4 and 159,5, and accordingly mares are about 153,3 and 157,7. The stallions and mares of Pamir line are more relieving type, the wombs of this line are notable for the high milk production, their average daily milk capacity is 16,2 kg, and milk capacity for 105 days of lactation is 1701,0 kg.
Correlation coefficient (r) between measures and alive mass for horses of the lines of the Bracelet and Zadornyi is higher than for animals of the Pamir lines. Higher correlation connection in all lines exists between alive mass and girth to metacarpuses, then between chest girth and alive mass, however in the most degree intercoupling these sign denominated beside horses of the lines of the Bracelet (0,485; 0,462) and beside animal of the lines Sprightly (0,405; 0,367).
Selekcionnyy differential Seletinskogo factory type in contrast with source group of the horses 1970 and 1993 has formed: on alive mass beside stallion–producers 26,2–48,8 kg, but beside mares 41,6–66,7 kg. Selekcionnyy effect has herewith formed on stallions 13,6 and 30,7 kg, but on brood mare 11–4–30,0 kg. At inbreed selecting the horses living mass turned out to be above beside inbred animal from moderate and close relative mating in comparison with outbreed animals, beside stallion on 25,1–23,0 kg, beside mares on 26,4–17,3 kg, difference high reliable. The difference on alive mass between outbreed horse and got under very close–fitting inbreeding formed 6,4–5,0 kg and difference turned out to be unauthentic.
At slaughter linear stallions on mass flourishes nonlinear stallions yielded the animal to lines of the Bracelet on 29,8 kg (15,9%), lines of Zadornyi on 39,0 kg (20,8%) and lines of Pamir on 10,3 kg (5,5%). Destructive output beside nonlinear stallions has formed 52,7% then beside stallions of the lines of the Bracelet and Sprightly was equal 56,6 and 57,4%. Pamir lines on destructive output yielded the animal to lines of the Bracelet and Zadornyi, but in comparison with nonlinear horse beside them destructive output on 1,5% above.
The Mares of the type to toad of the miscellaneous line has different milk capacity. Higher milk productivity under pasture condition of the contents possess the wombs from Pamir line. Then in order of the decrease go the nonlinear mares, animals to lines of the Bracelet and, finally, mares to lines Zadornyi. For 105 days to lactations milk capacity of Pamir lines mares have formed 1701,0 kg, nonlinear mares 1623,3 kg, lines of the Bracelet 1492,05 kg and lines to Zadornyi 1431,15
Application level. On pedigree farm "Altai Karpyk Saydaly Sarytoka" at Pavlodar area there are more than 2000 kazakh horses of the zhabe type, 470 of them are mares and 47 stallion–producers. For the period of years 2005–2010 the farm has sold 1070 stallions and fillies in other horse farms of the Kazakh Republic, which will allow to raise productivity of the local kazakh horses.
Results and proposals on application. In severe natural condition of the steepe zone of Pavlodar area at whole year pasture contents pedigree work with kazakh horse of the zhabe type shall be lead in direction of the breeding new Seletinsk factory type, which exceeds the local horses on adaptation, endurance, meat and milk quality. They give cheap meat and milk with the minimum expenses of the labor and facilities.
In purpose of the further consolidation Seletinsk factory type of the zhabe horses, increasing their productive and pedigree quality, it is necessary to conduct the deeper breeding with using the linear breeding, methods uniform and heterogeneous selection on productive and qualitative signs.
Score. Productive horse breeding.
Economic efficiency. At equal terms of the maintenance and expenses for raising the amount of money received from linear stallions exceeded amount received from nonlinear horses. With the average alive mass of stallions of Bracelet line of the 384,5 kg, income from sales was 116888 tenge, in Zadornyi lines 395,2 kgs, income from sales 120141 tenge, in Pamir lines and nonlinear stallions living mass was equal accordingly 365,6 and 356,3 kg, and income from sales was 111142 and 108315 tenge. Profit from sales of stallions for meat was 8573 tenge higher in Bracelet line and 11826 tenge higher in Zadornyi line, and 2827 tenge higher in Pamir’s line in comparison with nonlinear stallions.
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 |
