Беларуская мова. Беларуская літаратура (стр. 3 )

Прыкладнае каляндарна-тэматычнае планаванне матэрыялу на павышаным узроўні па вучэбным прадмеце «Беларуская мова» размешчана на сайце Нацыянальнага інстытута адукацыі (www.adu.by).

3.2. Вучэбна-метадычныя комплексы для факультатыўных заняткаў.

Для вывучэння вучэбных прадметаў «Беларуская мова» і «Беларуская літаратура» на факультатыўных занятках рэкамендуецца выкарыстоўваць зацверджаныя Нацыянальным інстытутам адукацыі наступныя вучэбна-метадычныя комплексы (вучэбная праграма, дыдактычныя матэрыялы для вучняў, метадычныя рэкамендацыі для настаўнікаў):

1. Грані слова: ад гука да сказа, V клас.

2. Сакрэты словазмянення і формаўтварэння, VІ клас.

3. Слова ў тэксце, VІІ клас.

4. Гэты няпросты просты сказ, VІІІ клас.

5. Складаны сказ без складанасці, ІХ клас.

6. Практыкум па арфаграфіі беларускай мовы, Х клас.

7. Практыкум па пунктуацыі беларускай мовы, ХІ клас.

8. «Браму скарбаў сваіх адчыняю…», V клас.

9. «Слова – радасць, слова – чары…», VІ клас.

10. Таямніца паэзіі і загадка прозы, VІІ клас.

11. Незвычайнае літаратуразнаўства: вывучэнне твора ў яго родавай і жанравай спецыфіцы, VІІІ клас.

12. «Выкажыся, каб я цябе ўбачыў!» (Мастацтва вусных выказванняў), ІХ клас.

13. Пад ветразем спасціжэння і творчасці, Х клас.

14. Шукаем шэдэўры!.. (Вопыты літаратурных даследаванняў), ХІ клас.

Названымі комплексамі ў абавязковым парадку павінны быць забяспечаны бібліятэкі ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі.

Нагадваем, што пры пастаноўцы мэт вучэбных заняткаў неабходна арыентавацца на рэалізацыю задач, вызначаных вучэбнымі праграмамі. Мэта залежыць ад тэмы і зместу кожных заняткаў.

Варта адзначыць, што з мэтай павышэння якасці адукацыі пры правядзенні факультатыўных заняткаў рэкамендуецца захоўваць пераемнасць у сістэме дзвюх форм вучэбнай работы: вучэбных заняткаў, на якіх матэрыял разглядаецца на базавым узроўні, і факультатыўных заняткаў, закліканых забяспечыць павышаны ўзровень валодання ведамі.

Акрамя таго, для арганізацыі і правядзення факультатыўных заняткаў настаўнікі могуць карыстацца праграмамі, зацверджанымі Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь:

1. Грані слова, V клас.

2. «Мой родны кут…» (краязнаўства), V клас.

3. Маўленчы этыкет, V клас.

4. Развіццё маўлення, V–VІ класы.

5. Культура маўленчых паводзін, VІІ клас.

6. Стылістыка тэксту, VІІІ–ІX класы.

7. Пішам сачыненні, VІІІ–ІX класы.

8. Беларуская антрапаніміка, VІІІ клас.

9. Беларуская тапаніміка, ІX клас.

10. Цяжкія пытанні сінтаксісу і пунктуацыі, ІX клас.

11. Комплексны аналіз тэксту, X клас.

12. Майстэрства перакладу, X клас.

13. Уводзіны ў журналістыку, X клас.

14. Беларуская традыцыйная культура ў люстэрку мовы, X клас.

15. Майстэрства пераказу, XІ клас.

16. Мова і культура, XІ клас.

17. Малады даследчык, XІ клас.

18. Практыкум па беларускай мове, X–XІ класы.

19. Рыторыка, X–XІ класы.

20. *Рыхтуемся да алімпіяды па беларускай мове: лінгвістычны конкурс, Х–ХІ класы ліцэяў і гімназій[1].

21. Падагульняльны факультатыўны курс па беларускай мове, ІХ–ХІ (Х–ХІ) класы.

22. Тэатр як від мастацтва, V клас.

23. Асновы тэатральнай культуры, VI клас.

24. Беларуская літаратура і тэатр, VII клас.

25. Тэатры Беларусі, VIII клас.

26. Юны карэспандэнт, VIII клас.

27. Беларускі фальклор (апавядальныя жанры), V клас.

28. Беларускі фальклор (каляндарна-абрадавая паэзія), VI клас.

29. Беларускі фальклор (сямейна-абрадавая паэзія), VII клас.

30. Выразнае чытанне, VI клас.

31. Выразнае чытанне і пераказ, VIІ клас.

32. Выразнае чытанне і мастацкае расказванне, VIII клас.

33. Лірычная проза як фенаменальная з’ява ў літаратуры XX стагоддзя, Х–ХІ класы.

34. Асновы журналістыкі, ХІ клас.

35. Паэтыка цвёрдых вершаваных формаў, Х–ХІ класы.

36. Старажытная беларуская літаратура, ІХ клас.

37. Мастацкая літаратура і гісторыя, ХІ клас.

38. Пейзажны свет беларускай паэзіі, ХІ клас.

39. Культурная спадчына антычнасці ў беларускай і сусветнай літаратуры, ІХ клас.

40. Беларускі фальклор, ІХ–Х класы.

41. Беларуская паэзія 20-х гадоў XX стагоддзя. Жанры. Стылі. Постаці, Х клас.

42. Беларуская літаратура пачатку XX стагоддзя, Х клас.

43. Беларускі мадэрнізм і літаратура пачатку XX стагоддзя, ІХ–Х класы.

44. Асновы вершазнаўства, Х–ХІ класы.

45. *Рыхтуемся да алімпіяды: водгук, вуснае выказванне, Х–ХІ класы ліцэяў і гімназій.

Звяртаем увагу на тое, што ў сувязі з заканчэннем пераходнага перыяду вучэбна-метадычны комплекс факультатыўных заняткаў «Вывучаем беларускі правапіс. V–ІХ класы» можна выкарыстоўваць у якасці дыдактычнага матэрыялу для правядзення арфаграфічных хвілінак і ўдасканалення арфаграфічнай пісьменнасці вучняў.

Тэксты вучэбных праграм факультатыўных заняткаў па беларускай мове і літаратуры размешчаны на сайтах Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (edu.gov.by) і Нацыянальнага інстытута адукацыі (www.adu.by).

3.3. Кантрольна-вымяральныя матэрыялы.

У дапамогу настаўнікам беларускай мовы і літаратуры выдадзены кантрольна-вымяральныя матэрыялы:

Беларуская мова: навучальныя і кантрольныя дыктанты: 5–9 класы: дапам. для настаўнікаў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / [і інш.]. – Мінск: Аверсэв, 2013, 2014;

Беларуская мова: навучальныя і кантрольныя пераказы: 5–9 класы: дапам. для настаўнікаў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / [і інш.]. – Мінск: Аверсэв, 2012, 2014;

Валочка, Г. М. Беларуская мова: тэставыя работы: 8–11 класы: дапам. для настаўнікаў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / , . – Мінск: Аверсэв, 2013, 2014;

Беларуская мова: навучальныя і кантрольныя дыктанты і пераказы: 10–11 класы: дапам. для настаўнікаў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / [і інш.]. – Мінск: Аверсэв, 2012, 2014;

Беларуская літаратура: зборнік творчых заданняў для тэматычнага кантролю: 5–9 класы: дапам. для настаўнікаў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / І. М.Гоўзіч [і інш.]. – Мінск: Аверсэв, 2012;

Грынько, М. У. Беларуская літаратура: зборнік творчых заданняў для тэматычнага кантролю: 10–11 класы: дапам. для настаўнікаў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / , , І. М.Гоўзіч. – Мінск: Аверсэв, 2012.

3.4. Вучэбна-метадычныя выданні.

Для якаснай арганізацыі адукацыйнага працэсу рэкамендуюцца наступныя вучэбна-метадычныя дапаможнікі па беларускай мове і беларускай літаратуры:

V клас

Валочка, Г. М. Беларуская мова. 5–9 класы. Вывучаем беларускі правапіс: дапам. для вучняў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / , . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі; Аверсэв, 2010, 2012.

Валочка, Г. М. Вывучаем беларускі правапіс. 5–9 кл.: вучэб.-метад. комплекс / , . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2010.

Васюковіч, Л. С. Беларуская мова ў 5 класе: вучэб.-метад. дапам. для настаўнікаў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / іч, , Я. М.Лаўрэль. – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2010.

Гамеза, Л. М. Беларуская мова. 5 клас. Грані слова: ад гука да сказа: дапам. для вучняў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / . – Мінск: Аверсэв, 2012.

Гамеза, Л. М. Грані слова: ад гука да сказа: 5 клас: вучэб.-метад. комплекс / . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2010.

Красней, В. П. Беларуская мова. Тэставыя заданні для 5 класа: у 2 ч.: дапам. для вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / , Я. М.Лаўрэль. – Мазыр: Белы Вецер, 2012.

Мартынкевіч, С. В. Развіццё камунікатыўнай кампетэнцыі школьнікаў пры вывучэнні беларускай мовы (5–6 класы): вучэб.-метад. дапам. для настаўнікаў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / іч. – Мінск: Выд. цэнтр БДУ, 2010.

Новікава¸ Г. Д. Беларуская мова. 5 клас. Апорныя канспекты: дапам. для вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / ікава. – Мінск: Аверсэв, 2013, 2014.

Тумаш, Г. В. Беларуская мова. 5 клас: рабочы сшытак: дапам. для вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / . – Мінск: Аверсэв, 2012, 2013.

Хмялеўская, А. У. Тэматычны кантроль па беларускай мове: 5-ы кл.: рабочы сшытак: дапам. для вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / ўская. – Мінск: Сэр-Віт, 2012, 2013.

Цыбульская, С. І. Беларуская мова: 5–11 класы: кантрольныя работы: дапам. для настаўнікаў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / С. І.Цыбульская. – Мінск: Сэр-Віт, 2012.

Цітова, Л. К. «Браму скарбаў сваіх адчыняю…»: 5 клас: дапам. для вучняў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / Л. К.Цітова. – Мінск: Літаратура і Мастацтва, 2010.

Цітова, Л. К. «Браму скарбаў сваіх адчыняю…»: 5 клас: дапам. для настаўнікаў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / Л. К.Цітова. – Мінск: Літаратура і Мастацтва, 2010.

VI клас

Валочка, Г. М. Беларуская мова. 5–9 класы. Вывучаем беларускі правапіс: дапам. для вучняў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / , . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі; Аверсэв, 2010, 2012.

Валочка, Г. М. Вывучаем беларускі правапіс. 5–9 кл.: вучэб.-метад. комплекс / , . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2010.

Красней, В. П. Беларуская мова. Тэставыя заданні для 6 класа: у 2 ч.: дапам. для вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / , Я. М.Лаўрэль. – Мазыр: Белы Вецер, 2012.

Красней, В. П. Беларуская мова ў 6 класе: вучэб.-метад. дапам. для настаўнікаў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / , Я. М.Лаўрэль, ўскі. – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2010.

Мартынкевіч, С. В. Развіццё камунікатыўнай кампетэнцыі школьнікаў пры вывучэнні беларускай мовы (5–6 класы): вучэб.-метад. дапам. для настаўнікаў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / іч. – Мінск: Выд. цэнтр БДУ, 2010.

Тумаш, Г. В. Беларуская мова. 6 клас: рабочы сшытак: дапам. для вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / . – Мінск: Аверсэв, 2013, 2014.

Хмялеўская, А. У. Тэматычны кантроль па беларускай мове: 6-ы кл.: рабочы сшытак: дапам. для вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / ўская. – Мінск: Сэр-Віт, 2012, 2013.

Цыбульская, С. І. Беларуская мова: 5–11 класы: кантрольныя работы: дапам. для настаўнікаў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / С. І.Цыбульская. – Мінск: Сэр-Віт, 2012.

Якуба, С. М. Беларуская мова. 6 клас. Сакрэты словазмянення і формаўтварэння: дапам. для вучняў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / . – Мінск: Аверсэв, 2012.

Якуба, С. М. Сакрэты словазмянення і формаўтварэння: 6 клас: вучэб.-метад. комплекс / . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2010.

Цітова, Л. К. «Слова – радасць, слова – чары…»: 6 клас: дапам. для вучняў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / Л. К.Цітова. – Мінск: Літаратура і Мастацтва, 2010.

Цітова, Л. К. «Слова – радасць, слова – чары…»: 6 клас: дапам. для настаўнікаў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / Л. К.Цітова. – Мінск: Літаратура і Мастацтва, 2010.

VII клас

Валочка, Г. М. Беларуская мова. 7 клас. Слова ў тэксце: дапам. для вучняў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / , . – Мінск: Аверсэв, 2012.

Валочка, Г. М. Беларуская мова. Тэставыя заданні для 7 класа: у 2 ч.: дапам. для вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / , . – Мазыр: Белы Вецер, 2012.

Валочка, Г. М. Беларуская мова ў 7 класе: вучэб.-метад. дапам. для настаўнікаў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / , . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2011; Мінск: ТАА “ВИТпостер», 2013.

Валочка, Г. М. Беларуская мова. 5–9 класы. Вывучаем беларускі правапіс: дапам. для вучняў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / , . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі; Аверсэв, 2010, 2012.

Валочка, Г. М. Вывучаем беларускі правапіс. 5–9 кл.: вучэб.-метад. комплекс / , . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2010.

Валочка, Г. М. Слова ў тэксце: 7 клас: вучэб.-метад. комплекс / , . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2010.

Леўкіна, Л. Ф. Беларуская мова. 7 клас: рабочы сшытак: дапам. для вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / Л. Ф.Леўкіна, . – Мінск: Аверсэв, 2013, 2014.

Хмялеўская, А. У. Тэматычны кантроль па беларускай мове: 7-ы кл.: рабочы сшытак: дапам. для вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / ўская. – Мінск: Сэр-Віт, 2012, 2013.

Цыбульская, С. І. Беларуская мова: 5–11 класы: кантрольныя работы: дапам. для настаўнікаў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / С. І.Цыбульская. – Мінск: Сэр-Віт, 2012.

Логінава, Т. У. Беларуская літаратура ў 7 класе: вучэб.-метад. дапам. для настаўнікаў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / інава, Т. І.Мароз. – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2012.

Логінава, Т. У. Таямніца паэзіі і загадка прозы: 7 клас: дапам. для вучняў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / інава, Т. І.Мароз. – Мінск: Літаратура і Мастацтва, 2010.

Логінава, Т. У. Таямніца паэзіі і загадка прозы: 7 клас: дапам. для настаўнікаў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / інава, Т. І.Мароз. – Мінск: Літаратура і Мастацтва, 2010.

VIII клас

Валочка, Г. М. Беларуская мова. 5–9 класы. Вывучаем беларускі правапіс: дапам. для вучняў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / , . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі; Аверсэв, 2010, 2012.

Валочка, Г. М. Вывучаем беларускі правапіс. 5 – 9 кл.: вучэб.-метад. комплекс / , . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2010.

Саматыя, І. М. Беларуская мова. 8 клас. Гэты няпросты просты сказ: дапам. для вучняў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / І. М.Саматыя, . – Мінск: Аверсэв, 2012.

Саматыя, І. М. Гэты няпросты просты сказ: 8 клас: вучэб.-метад. комплекс / І. М.Саматыя, . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2010.

Тумаш, Г. В. Беларуская мова. 8 клас: рабочы сшытак: дапам. для вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / . – Мінск: Аверсэв, 2013, 2014.

Хмялеўская, А. У. Тэматычны кантроль па беларускай мове: 8-ы кл.: рабочы сшытак: дапам. для вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / ўская. – Мінск: Сэр-Віт, 2012, 2013.

Цыбульская, С. І. Беларуская мова: 5–11 класы: кантрольныя работы: дапам. для настаўнікаў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / С. І.Цыбульская. – Мінск: Сэр-Віт, 2012.

Язерская, С. А. Беларуская мова ў 8 класе: вучэб.-метад. дапам. для настаўнікаў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2011.

Лявонава, П. І. Беларуская літаратура ў 8 класе: вучэб.-метад. дапам. для настаўнікаў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / П. І.Лявонава, В. І.Русілка, І. М.Слесарава. – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2012.

Русілка, В. І. Незвычайнае літаратуразнаўства: вывучэнне твора ў яго родавай і жанравай спецыфіцы: 8 клас: дапам. для вучняў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / В. І.Русілка. – Мінск: Літаратура і Мастацтва, 2010.

Русілка, В. І. Незвычайнае літаратуразнаўства: вывучэнне твора ў яго родавай і жанравай спецыфіцы: 8 клас: дапам. для настаўнікаў агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / В. І.Русілка. – Мінск: Літаратура і Мастацтва, 2010.

IX клас

Валочка, Г. М. Беларуская мова: тэставыя работы: 8–11 класы: дапам. для настаўнікаў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / , . – Мінск: Аверсэв, 2013, 2014.

Валочка, Г. М. Беларуская мова. 5–9 класы. Вывучаем беларускі правапіс: дапам. для вучняў устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / , . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі; Аверсэв, 2010, 2012.

Валочка, Г. М. Вывучаем беларускі правапіс. 5–9 кл.: вучэб.-метад. комплекс / , . – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2010.