Материалы к разработке национального стандарта среднего общего образования республики Казахстан (стр. 5 )

В Австралии основной документ для организации школьного образования разрабатывается Корпорацией по куррикулуму, который является полуавтономным органом. Данная организация имеет свой устав для разработки материалов курикулума на коммерческой основе.

Ұлыбритания мемлекетiнiң бiлiм беру стандарты

жайында қысқаша мағлұмат

Ә.Т. Дүйсебек

Ұлыбританияда мiндеттi орта бiлiм беру мектептiң типi мен атауына тәуелсiз алты жылдық бастауыш және бес жылдық орта мектептен тұрады. Бастауыш мектепте бiлiм беру мазмұны негiзiнен объективтi ұстаным бойынша ағылшын тiлi, математика, ғылым салалары арқылы жүзеге асады. Бұдан басқа музыка, бейнелеу өнерi және дене тәрбиесi пәндерi оқылады.

Бiлiм беру мазмұнын құрудың пәндiк ұстанымы орта мектептен басталады. Оқытылуға тиiстi пәндердiң қатарына жоғарыда аталғандардан басқа қазiргi заманғы шет тiлi, ақпараттық технология, дизайн және технология жатады.

Ұлыбританияда оқу стандарттарын құрудың негiзiн қалаушы мемлекеттiк оқу жоспары болып саналады. Ол барлық оқушылар үшiн оқытудың толық және заңды тұрде негiзделген картинасын сипаттап бередi. Сондай-ақ оқыту мазмұнын анықтайды және қол жеткiзерлiк мақсаттар мен мiндеттердi тағайындайды.

Мектептiң оқу жоспарымен бiрге Мемлекеттiк оқу жоспарының негiзгi акцентi мынаған саяды: ерте жастан баланың жан-жақты дамуын қамтамасыз ету ұшiн оны сауаттылыққа үйретедi және бойына қызығушылықты дарытады.

Ұлыбритания стандартында бiрден пән атауы көрсетiледi де оқушылардың қабiлеттiлiгi мен қиялын қалай дамыту керектiгi айтылады; бiлiм деңгейге бөлiнiп берiледi; оқушылардың танымын арттыруда жас ерекшелiктерi ескерiледi; оқушылардың бiлiмi, түсiнiгi мен машығының қалыптасуына баса назар аударылады; пәндерiнiң өз ерекшелiктерiне байланысты құрылымы да өзгеше болып келедi. Осы айтылғандарды төменде келтiрiлген “Өнер және дизайн” мен “Тарих” пәндерiнiң стандарттарының және “Тiл” туралы стандарттың құрылымынан байқауға болады.

Өнер және дизайн

Оқушылар материалдар мен процестердiң көрiнерлiк, сезiнерлiк және түйсiнерлiк қасиеттерiн зертеу арқылы шығармашылық қабiлетi мен қиялын дамытады. Олар өздерiнiң айналасындағы өнердiң, қол өнерiнiң және дизайнның рөлiн сезiнiп қабылдауға талпынады. Өздерiнiң ойлары мен идеяларын айтуға пайдалану үшiн түстiң, форманың, кеңiстiктiң, ою-өрнек пен текстуранының не екенiн түсiне бастайды.

1-деңгей

Бiлiм, түсiнiк, машық

Оқыту өнiмдi зерттеу мен дайындау өзiне мына циклдарды қамтуға тиiстiгi туралы идеяны растауы тиiс: зерттеу, идеяны дамыту, келешек жұмыстың маңыздылығын бағалау, дайындау.

1. Идеяны зерттеу және дамыту:

а) өзiнiң идеясы туралы жазу және оның қажеттiлiгiн, маңыздылығын негiздеу;

b) жұмыс барысында туындайтын мәселелердi дамытып және жазып отыру, сондай ақ жұмыс жоспарын құра бiлу.

2. Өнiмдi жасау:

a) өнiмдi дайындау үшiн әр түрлi материалды зерттеу;

b) жұмыс барысында керек болатын, сондай–ақ нобай жасауға керек болатын техника мен аспаптарды таңдап алу;

c) өз бақылаулары, қорытындылары, болжамдарым, идеялары және түйсiнулерi, сондай-ақ дизайн идеялары мен оның ақырғы бейнесi бойынша ой бөлiсу.

3. Жұмысты бағалау және оны жетiлдiру:

a) өз жұмысын және сыныптастарының жұмыстарын бағалау мен талдау және жұмыстар тудыратын әсерлермен пiкiр бөлiсу;

b) одан әрi түзету немесе жетiлдiру және жұмысты өзгерту ненi талап ететiнiн анықтау.

4. Бiлiм және түсiнiк:

a) түс, ою-өрнек, текстура, сызық, реңк, форма, пiшiн, кеңiстiк және т. б. деген не екенiн бiлу;

b) живопись, қол өнер және дизайнға қандай материалдар пайдаланылатынын бiлу;

c) әр түрлi уақыт пен мәдениеттiң әр түрлi суретшiлерi, қол өнершiлерi мен дизайнерлерiнiң жұмыстарындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарды көру.

Таным тереңдiгi

Оқушылар:

1) кез келген жұмысты қалай және неден бастауға болатындығын және адамның жаңа дүниенi жасауға не итермелейтiнiн зерттеу (адамның өзi, табиғат жасаған немесе адам қолымен жасалған орта, әдеби шығармалар, фильм және т. б.);

2) жеке және топтық жұмыс машығын, сондай-ақ жобамен жұмыс iстеудi дамыту;

3) сол бiр мақсатты жүзеге асыру үшiн әр түрлi материалды пайдалану;

4) қол өнер шеберi, дизайнер, суретшi, бейнелеушi және т. б. дайындаған ақырғы өнiмдi зерттеу және салыстыру;

5) галереяға, мұражайға бару, фильмдердi, репродукцияларды және т. б. қарап шығу арқылы өнер шығармаларымен танысу.

2-деңгей

Оқытудың бұл кезеңiнде де жоғарыдағы циклдарды қайталай отырып, күрделiрек iс-әрекет арқылы оқушылардың шығармашылығы мен қиялын мына бағыттарда дамытады:

1.Идеяны зерттеу және дамыту;

2.өнiмдi жасау;

3.жұмысты бағалау және оны жетiлдiру;

4.бiлiм және түсiнiк.

Таным тереңдiгi

Оқушылар:

a) шығармашылықтың қайнар көздерi, сондай-ақ шығармашылық өнiмдерi/нәтижелерi туралы зерттеу жүргiзуi және пайымдауы;

b) жеке және топтасып мына үш бағытта жұмыс iстеу: дизайн, табиғат суретi, қол өнерi;

c) технология құрауыштарын қамти отырып, әр түрлi материалдарды пайдалануы;

d) өз қаласындағы, елiндегi әр түрлi жанрдағы, үлгiлердегi және үрдiстердегi өнер түрлерiн зерттеуi тиiс.

Тарих

1-деңгей – бұл кезеңде оқушылар тарихи дәуiрлердегi әр түрлi адамдардың өмiр сүру салты туралы бiледi. Олар тек өткендегi көрнектi адамдар мен оқиғалар туралы ғана емес, қазiргi замандастар мен оқиғалар туралы да бiледi. Бұл тек өз елiн ғана емес, басқа елдердi де зерттеп бiлу едi. Олар өткендегi мен қазiргi адамдардың тұрмыстағы айырмашылығын табуға тырысады. Өткен дәуiрдегi картиналарды осы кезеңде жаңғырту тәсiлi – бұл: суреттер, пьесалар, фильмдер, макеттердiң моделiн дайындау, ақпараты бар дисплей, мектептiк теледидар бағдарламалары және ойдан шығарылған әңгiмелер мен тақпақтар.

Бiлiм, түсiнiк, машық

1. Хронологиялық реттi жете түсiну

Оқушылар:

a) оқиғаларды дұрыс хронологиялық ретпен орналастыруы;

b) өткендегi оқиғаларды сипаттау үшiн “дейiн”, “кейiн”, “осыдан да бұрын”, “осыдан кейiн”, “өткенде” және т. б. үстеулердi дұрыс пайдалануы тиiс.

2. Тарихи материалдармен таныстыру

Оқушылар өткендегi оқиғаларды таныстырудың әр түрлi әдiстерiн пайдалануы тиiс.

3. Тарихи деректер мен оқиғаларды зерттеу:

a) әр түрлi көздерден өткендегi уақиғалар туралы ақпараттар iздеп табу;

b) сұрақ қоюды, ақпарат алуды, сұрақтарға нақты жауап бере бiлу.

4. Бiлiм және нақты материал түсiнiгi

a) оқиғалардың себебi мен олардың салдарын түсiну;

b) әр түрлi уақыттағы адамдардың өмiр сүру салттарының арасындағы айырмашылықты көре бiлу және негiздеу.

5. Ұйымдастыру және хабар жасау

Оқушылар тарих бойынша алынған бiлiм жазбасынан қажеттi ақпаратты талғап алып, оны жаңғырта бiлуi тиiс және оны әр түрде (график, схема, кесте) көрсете бiлуi тиiс.

Таным тереңдiгi:

оқушылар:

a) өзiнiң тұрмыс салтын талдап және оны басқа тарихи дәуiрдегi адамдардың тұрмысымен салыстыра бiлуi;

b) әр түрлi уақытта өз елiнiң аумағанда өмiр сүрген адамдардың тұрмысы туралы пiкiр айта бiлуi;

c) өз елiнiң және басқа елдердiң ұлы суретшiлерiн, құрылысшыларын, зерттеушiлерiн, өнертапқыштарын, алғашқы жаңа жердi ашушыларын, үкiмет басқарушыларын, әулиелерiн, ғалымдарын және басқа мәдениеттердi бiлуi;

d) тарих үшiн өз елiнiң және басқа елдердiң ұлы немесе төтенше уақиғалары (олимпиялық ойындар, президенттiң пайда болуы, қалалардың және т. б. пайда болуы) туралы пайымдауы болуы тиiс.

2-деңгей

Бiлiм, түсiнiк, машық

Жоғарыдағы циклдар кеңiтiлiп және тереңдетiлiп қайталанады. Ерекшелiгi сол бұл деңгейде өз елiнiң тарихын, Еуропаның тарихын және әлем тарихын зерттеу арқылы оқушылар бiлiм алуы және түсiнiгi мен машығын қалыптастыруы тиiс. Зерттеу мына тақырыптар бойынша жүргiзiледi:

1. Өз елi мен халықтардың тарихы

2. Еуропа тарихы

3. Әлем тарихы

Түйiндi аспектiлер мыналарды қамтиды:

a) басқа қоғамдастықтарға қатысы бойынша қоғамдастық;

b) хронология;

c) өркениеттiлiктiң көтерiлуi және құлау себептерi

d) маңызды орындар, аумақтар және тұлғалар;

e) әлемдiк тарихқа үлес.

Сондай-ақ әлем тарихы әр елдердегi қазiргi заманғы тұрмысты:

a) олардың үй-жайын, қаласын;

b) өнерi мен архитектурасын;

c) технологиясын, жұмысы мен демалысын;

d) денсаулығы мен медицинасын;

e) үкiмет басшыларын;

f) сенiмiн, әдет-ғұрпын, салт-дәстүрiн;

g) экономикасы мен өркендеуiн;

h) тасымал көлiгiн;

i) соғыс және соғысқа қатысушылар дайыында зерттейдi.

Тiл

Әрбiр мектеп пәнiнiң мақсаты пән ұсынатын ақпаратты оқуға болатын, қоршаған ортада өз ойыңды дұрыс және түсiнiктi түрде жеткiзе бiлетiн тiлдi пайдалану болып саналады. Ағылшын тiлi барлық пәндер оқытылатын тiл болғандықтан оқушылар стандартты ағылшын тiлiн меңгеруi тиiс. Онда мына мәселерге баса назар аударылады.

a) Жазу

Оқушы жазба тiлде сауатты/дұрыс жазу ережесiн, емленi және граматиканы қолдануды бiлуi тиiс. Ол сондай-ақ өзiнiң жазба тiлiн немесе жазба хабарын дәйектi және логикалық түрде дұрыс ұйымдастыруы тиiс.

б) Сөйлеу

Оқушы әңгiмеде тiлдi дәл және дәлелдi түрде пайдалануы тиiс.

в) Тыңдау

Оқушы басқаларды тыңдай бiлуi және айтушының сұрақтары мен идеяларына назар аудара бiлуi, сондай-ақ айтушының айтқан идеясы туралы өз көзқарасын айта бiлуi тиiс.

г) Оқу

Түсiнiстiкпен оқуға мүмкiндiк беретiн стратегияларды меңгеруi, керектi ақпаратты (әр түрлi көздерден) табуы және пайдалануы тиiс, оқығанды қайталап айта бiлуi және ең бастысы, оқыған ақпаратты жiктей және бейiмдей бiлуi тиiс.

д) Лексика

Оқушылар арнайы пәндiк терминдермен таныс болуы, осы терминдер қалай қолданылатынын және жазылатынын бiлуi тиiс. Олар әр түрлi тiл стилдерi үшiн қандай сөз байланыстары көбiрек пайдаланылатынын түсiнуi тиiс (мысалы, оқушы тiл хронологияларын, логиканы, үсыныстар мен болжамдарды, санаттарды салыстыруды, мәселелер мен аргументтер тiлiн бiлуi маңызды).

Осы құрылым “Ағылшын тiлi” пәнi стандартында ұдайы негiз ретiнде сақталады және жетiлдiрiле отырып, тереңдетiледi. Сондай-ақ кез келген пән сияқты Ағылшын тiлi бағдарламасында екi талап қойылады: бiлiм – түсiнiк –машықтар және таным тереңдiгi, бұл жанама мәтiндi, бiлiм беру мазмұнын, iс-әрекеттi және т. б. қамтиды.

Ендi Ағылшын тiлi стандарты құрылымының қысқартылып алынған негiзiне назар аударыңыздар. Бiз тек негiзгi тақырыптарын ғана көрсетiп отырмыз.

Тыңдау, қабылдау және сөйлеу: бiлiм, машық пен түсiнiк.

Сөйлеу

Тыңдау

Топтық пiкiр алмасу мен өзара әрекет.

Драма

Нормативтiк/стандарттық тiл

Тiлдiң әр түрлiлiгi

Тыңдау, қабылдау және сөйлеу, таным тереңдiгi

Сөйлеу

Тыңдау

Топтық пiкiр алмасу мен өзара әрекет.

Драма

Оқу: бiлiм, машық, түсiнiк.

Стратегиялар

Фонематикалық және фонетикалық жете түсiну

Жазылуы бойынша сөздi танып бiлу

Ақпарат алу үшiн оқу

Осы айтылғандар 2-деңгейде тереңдетiлiп қарастырылады.

Основные идеи и структура куррикулумов

для средних школ Финляндии

Изучая и анализируя материалы конференции “Образование, ориентированное на результат: международный опыт развития национального куррикулума базового и среднего образования” (Астана, 5-6 декабря, 2003 г.) по системе образования Финляндии можно отметить следующее.

Значительные социальные изменения, как в международном масштабе, так и в самой Финляндии, а также последние научные достижения в разных областях вызвали необходимость реформирования системы образования в этой стране и пересмотра стоящей перед ней задачи повышения качества образования, повышения его уровня. Этому способствовали: во-1х, развитие новых финских технологий, внесение новых компонентов в культуру и в ценности финского народа, связанные с интернационализацией и неомиграцией; во-2х, стремительные изменения в трудовой и деловой жизни, которые требовали гибкого отношения к непрерывному образованию и эффективности учебной подготовки; в-3х, постоянно изменяющийся мир, в котором большую значимость приобретают такие качества личности, как способность учиться самостоятельно, умение понимать и использовать новые технологии, иметь чувство ответственности и способность к сотрудничеству; в-4х, учет того, что изменения в экономической и производственной жизни отражаются также в семейной жизни и досуге, т. е. в благосостоянии человека и его предпосылках.

Все это обуславливает гибкость системы образования как в отношениях продолжительности периода обучения, так и расширении возможностей школы для реализации различных целей: разработки самими школами индивидуальных планов занятий для каждого ученика в рамках учебной программы; сотрудничество школы с различными учебными заведениями, промышленными и коммерческими предприятиями; передачи полномочий школам для принятия самостоятельных решений.

Основная же цель заключается в повышении эффективности работы школы, которая в настоящее время имеет большую возможность выступать в роли новатора. При этом акцент делается на следующие аспекты.

- В условиях изменяющегося мира становятся решающими вопросы ценностей и нравственности, которые способствуют развитию личности, сохранению и развитию всего общества, включают в себя взаимоотношения человека с самим собой, с другими людьми, с работой, с обществом, с религией, культурой и природой.

- Представление молодежи о мире в его целостности.

- Содействие устойчивому развитию, созвучное с экологическими процессами и биологическим разнообразием, а также с соответствующим запасом природных ресурсов.

- Содействие пониманию, уважению и развитию своей культуры и культуры других народов, в том числе населяющих территорию Финляндии.

- Содействие развитию физического, интеллектуального и социального благосостояния через такие важные инструменты, как знания, навыки и отношения.

- Формирование члена гражданского общества, т. е. развитие позиций и возможностей учащихся, позволяющие им быть активными, требовательными, ответственными членами гражданского общества.

Состояние системы образования Финляндии характеризуется рядом черт, связанных со структурной организацией школьного образования, ответственностью местных органов управления, государственным финансированием и, главное, реализацией качественного образования. Так, к характерным чертам финской системы образования относятся: равные возможности для получения образования независимо от возраста, места жительства, пола, экономической ситуации и родного языка; бесплатное обучение; централизованное управление местных органов; почти полное финансирование государством образовательной системы.

Для средней школы в системе образования Финляндии характерным является следующее:

– почти все школы (за исключением нескольких частных или государственных) муниципальные;

– дошкольное образование для шестилеток;

– обязательное 9-летнее образование (с 1 по 9 классы), и дополнительный 10-й класс;

– ответственность местных органов управления за организацию образования в средней школе для детей обязательного школьного возраста (7-17 лет).

Осуществление разработки и утверждения куррикулума на практике проводится следующим образом:

– особый куррикулум школы составляется учителями;

– куррикулум муниципалитета утверждается муниципальным органом (советом);

– национальный основной куррикулум представляется Национальным органом образования;

– политическое решение принимается Советом Государства.

Основной куррикулум для средней школы разрабатывается интерактивно при участии национального управления по вопросам образования, исполнительной группы, 27-и национальных рабочих групп, 11-и региональных сетей, муниципалитетов.

Основное содержание куррикулума для средней школы составляют следующие аспекты, представляющие структуру куррикулума и основные идеи образования:

– Ценности и миссия школы.

– Основные цели образования.

– Основные критерии хороших знаний.

– Языковая программа.

– Распределение учебного времени на местах.

– Внутренняя культура и климат школы.

– Акцент в преподавании.

– Вопросы внутри куррикулума.

– Цели и содержание по каждому предмету в каждом классе.

– Предметы по выбору.

– Цели поведения учащихся.

– Сотрудничество с дошкольным образованием.

– Сотрудничество с родителями.

– Сотрудничество с другими участниками процесса.

– План успеваемости учащихся.

Далее каждая школа конкретизирует основное содержание куррикулума по следующим его элементам: миссия школы; распределение уроков; цели обучения; цели и содержание всех курсов; организация работы; оценка курсов; планы для самооценки; планы для постоянного развития школы; сотрудничество с другими образовательными институтами и владение реальной ситуацией на рынке труда.

После обязательного 9-летнего образования следующей ступенью средней школы является старшее звено, как продолжение основного образования. Школы со старшим звеном также находятся в ведомстве и управляются муниципалитетом. Имеется лишь несколько частных или государственных школ. Обучение в финских старших классах непрофильных школ, т. е. без уклона, организовано через курсы и обычно завершается в 3 года, возможно и в 4 года.

Основными характеристиками финских старших классов средней школы без уклона являются:

– обучение по модулям, разделение предметов на курсы;

– курсы по различным предметам не привязаны к переходу из класса в класс;

– вместо семестров — четверти (обычно 5-6 в год);

– учащиеся свободно переходят из группы в группу, которые отличаются своей организацией и количеством учащихся;

– разные предметы преподают разные учителя;

– учащиеся сами выбирают программу обучения независимо от школьного плана курсов;

– учащиеся не проходят курсы повторно и не “повышаются” как при переходе из класса в класс;

– возможно самостоятельное образование как по целому курсу, так и по его части;

– в учащихся поддерживают желание “учиться учиться”, принимать независимые решения, брать ответственность и развивать самостоятельные знания.

Структуру куррикулума старшего звена средней школы представляют:

– национальный основной куррикулум (через цели и основное содержание, оценку Национальным органом образования, программу школ без уклона);

– школьный куррикулум (на местном уровне);

– предметы;

– распределение часов на уроки;

Завершается старшее звено средней школы проведением вступительных экзаменов по четырем обязательным предметам и дополнительным предметам. По окончании экзаменов ученик получает сертификат о сдаче вступительного экзамена и ему открыт доступ к высшему образованию.

Структура и основные идеи

Национального Стандарта Обязательного Образования Латвии

Неудовлетворенность уровнем качества образования стало важнейшим импульсом, интенсифицирующим в Латвии процесс стандартизации общего образования. В условиях новых политических, экономических, социальных реалий, как записано в Национальном Стандарте Обязательного Образования Латвии, “важно, чтобы молодое поколение Латвии было хорошо подготовлено для жизни в условиях сложного и изменяющегося настоящего и будущего мира” (Национальный Стандарт Обязательного Образования. Латвия, 1998 г.).

Национальный Стандарт Обязательного Образования, утвержденный Министерством образования и науки Латвии 30 апреля 1998 года, рассматривается как “национальный документ, в котором намечено содержание реформы до 2005 года”.

Основная цель Национального Стандарта Обязательного Образования - дать ключевые концепции тем профессионалам, которые несут ответственность за разработку местной школьной программы и за выбор модифицированного содержания обучения, в том числе:

- управленцам;

- разработчикам программ и учебников;

- преподавателям системы подготовки и повышения квалификации учителей;