Метадычная скарбонка (стр. 2 )

На этапе творчая праца – самастойная дзейнасць вучняў па тэме, выкананне пэўнага задання настаўніка.

Рэфлексія – вынікі працы. Рыхтуюцца пытанні агульнага плану, складаецца сінквейн, кластар.

Падрыхтоўка педмайстэрні, безумоўна, патрабуе эмацыянальных і фізічных намаганняў, але такі ўрок або занятак з выкарыстаннем метадаў і прыёмаў тэхналогіі – сапраўднае свята, якое прыносіць задавальненне і вучням, і настаўніку.

Праблема фарміравання ў школьнікаў станоўчай матывацыі да навучання стала асноўнай у педагагічнай дзейнасці настаўнікаў. У вырашэнні гэтай праблемы вядучую ролю адыгрывае выкарыстанне на ўроках метадаў і прыёмаў тэхналогіі дзелавой і займальнай гульні.
Дзелавітасць – неабходная рыса характару для кожнай асобы нашага вірлівага часу. Чалавек, які валодае ёю, звычайна арганізаваны і дакладны ў працы, умее пераадольваць цяжкасці і заўсёды дасягае пастаўленай мэты, знаходзіць рацыянальныя спосабы вырашэння праблем. Ён настойлівы, сур’ёзны, разважлівы.

Першыя асновы дзелавітасці, як вядома, закладваюцца ў сям’і. Але, зыходзячы з рэаліяў часу, галоўную ролю ў вырашэнні гэтай праблемы ўсё ж павінна выконваць сучасная агульнаадукацыйная ўстанова.
Найбольш эфектыўны метад, які далучае школьнікаў да прафесійнай дзейнасці, спрыяе развіццю творчых здольнасцяў і самастойнасці, - гэта ўвядзенне ў адукацыйны працэс сучаснай школы дзелавой гульні. Такі дыдактычны метад актывізуе асобу вучня: дае магчымасць стаць лідэрам, дапамагае запомніць значны аб’ём інфармацыі, наладзіць міжасобасныя стасункі з аднакласнікамі і настаўнікамі.
Дзелавая гульня – разнавіднасць асобасна-арыентаванай педагагічнай тэхналогіі, якая мае на мэце навучыць асобных школьнікаў ці іх групы прымаць рашэнне. Яе можна выкарыстоўваць у час выкладання асобных тэмаў па прадметах, а таксама ва ўсіх тыпах і відах урокаў, у пазаўрочнай дзейнасці.

Прапанаваная педагагічная тэхналогія цікавая для школьнікаў розных узростаў. Гэта эфектыўны і карысны від дзейнасці. Гуляць звычайна хочуць усе вучні, важна толькі ўлічыць іх узроставыя асаблівасці, правільна выбраць форму гульні і арганічна ўключыць яе ў структуру пэўнага занятка.

У педагагічнай літаратуры вызначаюцца розныя тыпы дзелавой гульні: ролевыя, імітацыйныя, арганізацыйна-дзейнасныя.
З вопыту сваёй работы можна адзначыць тое, што звычайна ў вучняў найбольшую цікавасць выклікаюць ролевыя гульні, дзякуючы якім у школьнікаў фарміруюцца некаторыя прафесійныя якасці, лідэрства, развіваецца ўменне кіраваць людзьмі. Поспех залежыць ад здольнасці вучня супрацоўнічаць з аднакласнікамі. Удзельнікі могуць пабываць у ролі настаўніка, экскурсавода, бібліятэкара, карэктара і інш. Такі падыход у выкладанні не толькі разнастаіць змест урока ці занятка, але і раскрые выхаванцам некаторыя аспекты пэўных прафесій. ,,Арфаграфічная эстафета”, ,,Карэктар”, ,,Вучань-настаўнік” - адныя з самых ужывальных ролевых гульняў на ўроках і па мовы, і па літаратуры. Аднак спіс ролевых гульняў зусім не павінен абмяжоўвацца пералічанымі, іх від і змест залежыць ад творчасці і жадання самога настаўніка, ад мэт і задач, якія ставяцца да ўрока. Напрыклад, на такім этапе ўрока, як праверка дамашняга задання, эфектыўным і цікавым будзе правядзенне гульняў,,Гарачае крэсла” і,,Разумная парачка”, у час якіх вучні самі павінны фармуляваць і задаваць пытанні па пройдзеным матэрыяле сваім аднакласнікам.

Не менш цікавы і займальны тып дзелавой гульні – імітацыйны, ці сцэнарны, калі ўдзельнікі выступаюць у пэўнай ролі паводле загадзя напісанага сцэнара. Тут няма аб’екта і мадэлі кіравання, як у гульні ролевага тыпу. Звычайна вучань выконвае адну ролю. Напрыклад, вядучага на літаратурным вечары, літаратурнага героя, пісьменніка, вучонага, гістарычнага дзеяча і пад. Як паказвае педагагічны вопыт, дзякуючы ўвядзенню нават элементаў імітацыі, урок становіцца запамінальным і незвычайным. У школьнікаў фарміруюцца артыстычныя здольнасці і цікавасць да прадмета, лепш запамінаецца матэрыял. Узоры такіх урокаў : урок-экскурсія, урок-прэс-канферэнцыя, урок-суд, урок-прэм’ера і пад. Настаўнік можа не будаваць цэлы ўрок па дадзенай мадэлі гульні, а выкарыстоўваць толькі яе элементы.
У час правядзення займальных гульняў тыпу,,Што гэта за слова?”, ,,Пазнайце па апісанню”, ,,Хто хучэй?” і пад. развіваецца ўвага вучняў, памяць і ўвогуле цікавасць да вывучаемага матэрыялу. Некаторыя з падобных гульняў пабудаваны на жэстах, міміцы і пластычных рухах школьнікаў (пантамімы), дазваляецца ў асобных выпадках выкарыстанне падручных сродкаў.

Метады і прыёмы тэхналогіі дзелавой гульні шырока выкарыстоўваюцца мною ў пазаўрочнай дзейнасці.
Сёння настаўнікам прапануецца самім рабіць выбар у выкарыстанні ў сваёй прафесійнай дзейнасці метадаў і прыёмаў той або іншай тэхналогіі. Галоўнае – жаданне і ўменне самога настаўніка. Я ў сваёй рабоце не абмяжоўваюся выкарыстаннем метадаў і прыёмаў толькі названых вышэй адукацыйных тэхналогій. Пошук новага і эфектыўнага для навучання, спробы і ўкараненне ў практычную дзейнасць – маё крэда як настаўніка.

Раздзел 2
Практычная частка

2.1. План-канспект урока беларускай мовы ў 10 класе

Слайд 1. Тэма. Прыметнік: агульнае значэнне, марфалагічныя прыметы,

сінтаксічная роля

Мэты і задачы: садзейнічаць падагульненню і сістэматызацыі ведаў аб прыметніку як часціне мовы, разрадах прыметнікаў, ступенях параўнання; удасканальваць уменні вызначаць разрады прыметнікаў, утвараць ступені параўнання і правільна ўжываць іх у маўленні; ствараць тэксты з выкарыстаннем прыметнікаў, вызначаць іх род, лік, склон; выхоўваць пачуццё захаплення малюнкамі роднай прыроды.
Абсталяванне: мульцімедыйная прэзентацыя

Ход урока

1. Арганізацыйны момант.

- Сённяшні наш урок прысвечаны прыметніку. Кожны дзень мы выкарыстоўваем сотні прыметнікаў: добры дзень, вясёлы настрой, харошы чалавек і шмат іншых. А ці так добра ведаем, што такое прыметнік? На гэта пытанне мы з вамі дадзім адказ у канцы нашага ўрока.

2. Індукцыя.

Слайд 2. У якасці эпіграфа да ўрока я ўзяла ўрывак з верша М. Багдановіча,,Зімой”, які, я спадзяюся, вы пазналі, бо верш гэты вучылі на памяць у 5-ым класе. Давайце яго зачытаем.
Эпіграф:

Здароў, марозны, звонкі вечар! Здароў, скрыпучы мяккі снег! Мяцель не вее, сціхнуў вецер, І волен лёгкіх санак бег. Як мары, белыя бярозы

Пад сінявой начной стаяць, У небе зоркі, ад марозу

Пахаладзеўшыя, дрыжаць.

Максім Багдановіч
- Думаю, гэты ўрывак выклікаў у вас добры настрой. На працягу ўрока нас будуць суправаджаць выявы зімы – фотаздымкі знаёмых вам мясцін. Маю надзею, што гэта таксама будзе спрыяць вашай працы на ўроку.
3.Самаканструкцыя.

А зараз – за работу!

1)  Адшукайце і назавіце ўжытыя ў вершы М. Багдановіча прыметнікі. Звярнуць увагу вучняў на словы волен (каротк. форма прым.) і пахаладзеўшыя (дзеепрым.)

2)  Як адрозніць прыметнік ад дзеепрыметніка?

3)  Слайд 3. - Якія, на вашу думку, пастаўлены сёння да ўрока мэты і задачы?

Прапаную вам словы-падказкі:

*Паўтарыць …

*Замацаваць...

*Удасканальваць уменні …

Слайд4. Прыметнік як часціна мовы.

- Давайце ўспомнім і паўторым усё вядомае вам пра прыметнік з вывучанага ў папярэдніх класах.

* Агульнае значэнне прыметніка. (Абазначае прымету прадмета)

* Разрады прыметніка паводле значэння. (Якасныя, адносныя і прыналежныя)
* Марфалагічныя прыметы. (Род, лік, склон)

* Сінтаксічная роля. (Азначэнне, выказнік)

Слайд 5. - Давайце больш падрабязна разгледзім з вамі разрады прыметнікаў паводле значэння, іх асаблівасці.

**Якасныя прыметнікі …

**Адносныя прыметнікі …

** Прыналежныя прыметнікі …

- Калі ў каго-небудзь узнікнуць цяжкасці, можна выкарыстаць матэрыял падручніка на стар. 129.

4. Замацаванне.

Слайд 6. Практыкаванне 1
Выпішыце словазлучэнні з якаснымі прыметнікамі. (Самастойная работа)

Вішнёвы сад, вішнёвыя вочы, залатая восень, учарашні дзень, пяцікілаграмовыя гіра, доўгая дарога, сумленны чалавек, ластаўчына гняздо, зялёны колер.

Слайд 7. Правер сябе

Словазлучэнні з якаснымі прыметнікамі:
Вішнёвыя вочы, залатая восень, доўгая дарога, сумленны чалавек, зялёны колер.

Слайд 8. Практыкаванне 2
Назавіце словазлучэнні з прыналежнымі прыметнікамі
Унукава цацка, баброва шапка, чарапахавы суп, Наташын аловак,
мядзведжая паслуга, бабулін шалік, асліная ўпартасць, бусліны клёкат, яблыневы цвет.

Слайд 9. Правер сябе

Словазлучэнні з прыналежнымі прыметнікамі:

Унукава цацка, Наташын аловак, бабулін шалік.

Слайд 10. Хвілінка адпачынку.

Слайд 11. Ступені параўнання якасных прыметнікаў

Праца з матэрыялам падручніка на стар.130-131. Адказаць на пытанні:
- Што было вядома?

-Аб чым новым даведаліся?

Слайд 12. Практыкаванне 3

Запішыце ў два слупкі словазлучэнні: у першы – ад якіх утвараецца ступень параўнання, у другі – ад якіх нельга ўтварыць ступені параўнання. (Самастойная работа вучняў).

Шырокая рэчка, вядомы пісьменнік, тэлевізійны вечар, салодкія ўспаміны, буланы конь, босы хлопчык, добры настрой, старажытны перыяд, жаўтаваты колер.

Слайд 13. Правяраем. Вусна патлумачыць свой выбар.

Шырокая рэчка тэлевізійны вечар
вядомы пісьменнік буланы конь

салодкія ўспаміны босы хлопчык
добры настрой жаўтаваты колер
старажытны перыяд

Слайд 14. Практыкаванне 4. Работа на картачках (у парах).
У якіх сказах дапушчаны памылкі пры ўтварэнні ступеняў параўнання прыметнікаў? Запішыце правільны варыянт.

1. Самы найлепшы адпачынак – гэта адпачынак на ўлонні прыроды.
2. Сёння выдаўся марознейшы дзень. 3. Зіма – самая прыгожая пара года.
4. Самае найпрыгажэйшае ўбранне дрэвы апранаюць зімой. 5. Летнія дні даўжэйшыя за зімовыя.