Капǎшсене куç виçипе танлаштарасси, вẽсем хǎш пайẽсемпе пẽр пеккине е уйрǎлса тǎнине асǎрхама хǎнǎхтарасси. Хǎш - пẽр йẽрсен ячẽсемпе паллашасси: чалǎш йẽр, кукǎр - макǎр йẽр.
Тẽрлẽ йẽре, капǎшсене, эрешсене, саспаллисен пайẽсене сывлǎшра евẽрлесси, йẽрлесси. Çырса пẽтермен йẽрсемпе капǎшсене вẽçлесси, сǎрласси.
Уçлǎх енẽсем: сылтǎм, сулахай, ум, хыç, аял, мал, кай. Япаласен капǎшсен уçлǎхри вырǎнне курма, сǎмахпа палǎртма пẽлесси.
Сас паллисем вẽреннẽ тапхǎр. (123 сех.)
Вулама-çырма вẽрентесси.
Тǎван чẽлхере тẽп сасǎсем, вẽсене уйǎрасси, çырура палǎртасси. Кẽнекере тата ал çырǎвẽнче усǎ куракан саспаллисем, вẽсен пẽлтерẽшẽсем.
Вẽреннẽ саспаллисене тẽрẽс çырма, çырура пẽр-пẽринпе çыхǎнтарма, тẽрлẽ йышши – уçǎ, тÿнтер, тÿрẽ сыпǎкра, сǎмахра, предложенире вулама хǎнǎхтарасси.
Хытǎ уçǎ тата хытǎ хупǎ сасǎсем. Аа, Уу, Аǎ, Нн, Лл, Мм, Тт, Пп, Шш, Рр, Ыы, Вв, Хх саспаллисем. Вẽсене çырасси, хытǎ сыпǎкра, сǎмахра вуласси.
Çемçе уçǎ тата хупǎ сасǎсем. Ии, Е(э), Сс, Кк, Ёё, Чч саспаллисем, вẽсене çырасси. Позициллẽ вулав. Хытǎ, çемçе сыпǎксем, сǎмахсем. Хупǎ сасса палǎртакан саспаллин пẽлтерẽшẽ вǎл мẽнле сыпǎкра тǎнинчен килни. Хытǎлăх çемçелẽх енчен мǎшǎрлǎ сыпǎксене, сǎмахсене танлаштарса вуласси, саспаллисенчен пухасси, пичетлесси.
Çемçелẽх палли (ь). Хутǎш сǎмахсем, сǎмахсем. Çемçе хупǎ сасǎсене палǎртмалли мелсене сǎнасси.
Тǎван чẽлхери (й) сасǎ, ǎна уйǎрасси. палǎртасси. Йй саспаллисем. Юю, Яя, Ее саспаллисем сыпǎка та, пẽр сасса та пẽлтерни.
Вырǎс чẽлхинчен кẽнẽ сǎмахсенче тẽл пулакан сасǎсем, вẽсене уйǎрасси, тẽрẽс каласси. Оо, Ёё, Бб, Гг, Дд, Зз, Жж, Фф, Цц, Щщ саспаллисем, уйǎракан паллǎсем (ь, ъ)
Сǎмахсене тǎстарса, сыпǎксене сыпǎнтарса вулама вẽрентесси.
Вуланǎ чухне предложенисем тата предложенири пẽр йышши членсем хушшинче чарǎну тǎвасси. Предложение, вẽçẽнчи чарǎну паллине кура, тивẽçлẽ интонаципе вуласси.
Ал çырǎвẽнчен, пичетленẽ текстран сǎмахсем, предложенисем çырса илесси. Çырнине вуласа тẽрẽслесси.
Ансат сǎмахсене, 2-3 сǎмахран тǎракан предложенисене каланǎ тǎрăх çырасси.
Предложени пуçламǎшẽнчи сǎмаха, çын ячẽпе хушаматне пысǎкран пуçласа çырасси. Предложени вẽçне чарǎну палли лартасси. Çыру гигиенин правилисене пẽлесси.
Сас паллисем вẽреннẽ хыççǎнхи тапхǎр (30 сех.)
Класри вулав.
Вулав тематики: çулталǎк вǎхǎчẽсем, , хайлавẽсем, ачасен пурнǎçẽ; çут çанталǎкри пулǎмсем; тẽрлẽ халǎх юмахẽсем.
Пǎхмасǎр калама вẽрентесси: вẽреннẽ 4-5 сǎвва пǎхмасǎр каласси.
Вулав хǎнǎхǎвẽсем. Вулав хǎвǎртлǎхẽ (палламан текста вуласси) – пẽр минутра 15-20 сǎмах. Предложени вẽçẽнче, пẽр йышши членсем хушшинче чарǎну тǎвасси.
Текстпа ẽçлесси. Вуланǎ текст тǎрǎх ыйтусене хуравласси. Вуланине пẽтẽмẽшле каласа парасси.
Çыру. Тẽрẽс, илемлẽ çырас хǎнǎхǎва лайǎхлатасси. Предложенисене, пысǎках мар (2-3 кẽске предложенирен тǎракан) текста итлесе е вуласа çырасси.
Çырасси тата пуплеве аталантарасси.
Маларах илнẽ пẽлẽве пẽтẽмлетсе çирẽплетесси. Çыру хǎнǎхǎвẽсене лайǎхлатасси. Таса та илемлẽ çырмалли хǎнǎхтарусем ирттерме 1-мẽш класра кашни урокрах 6-8 мин. уйǎрмалла.
1 класран вẽренсе тухакан ачасен пẽлẽвẽсем, ǎслайẽсемпе хǎнǎхǎвẽсем.
1 класс пẽтернẽ тẽле кашни ача тǎван чẽлхери тẽп сасǎсене, вẽсене палǎртмалли саспаллисене пẽлмелле, сасǎпа саспалли хушшинчи уйрǎмлǎха ǎнланмалла.
Вẽренекенсен çакǎн пек ǎслайсене хǎнǎхса çитмелле:
Сǎмахри сасǎсене, вẽсен йẽркине палǎртма, вẽсем уçǎ е хупǎ сасǎсем пулнине калама;
хытǎ тата çемçе сасǎсене сǎмахра та, уйрǎмшарǎн та тẽрẽс паллама, çырура палǎртма;
сǎмахсене предложенирен уйǎрса илме;
пẽчẽк тата пысǎк саспаллисене, вẽсен çыхǎнǎвẽсене, сǎмахсене тẽрẽс, таса та илемлẽ евẽрлесе çырма;
сǎмахсемпе предложенисене (класс хǎми е кẽнеке çинчен) çырса илме; çырнине тẽрẽслеме;
уйрǎм сǎмахсене, 3-4 ансат сǎмахлǎ предложенисене илтнẽ вẽçẽн тẽрẽс çырма;
предложение пысǎк саспаллипе пуçласа çырма, унǎн вẽçẽнче пǎнчǎ лартма;
пẽр-пẽр темǎпа çыхǎннǎ 2-3 предложени туса калама.
Количество уроков на учебный год - 102ч.
в неделю – 3 ч.
творческое письмо – 17 ч. (за 2 недели 1 час)
Всего: 119 часов
Плановые контрольные уроки:
диктанты: 3+4
списывания: 2+2
изложения:1 (2 полугодие)
Планирование составлено на основе:
1. Федерального компонента государственных образовательных стандартов начального общего, основного общего и среднего (полного) общего образования (приказ Минобразования Российской Федерации от 05.03.04, № 000), федерального базисного учебного плана и примерных учебных планов для образовательных учреждений Российской Федерации, реализующих программы общего образования
( приказ Минобразования Российской Федерации от 09.03.04.№ 000)
2. Рабочей учебной программы по родному языку для 2 класса МБОУ «Яльчикская СОШ» ( г.)
Учебник: Чăваш чĕлхи, 2 класс , , Шупашкар: Ч=ваш к\неке издательстви, 2003 ё.
Дополнительная литература:
1) Тăван чĕлхе урокĕсем, Чăваш кĕнеке издательстви 2007ё.
2) Хушма хăнăхтарусен пуххи, Чăваш чĕлхи , Шупашкар, 2000ё.
3) Грамматика вăййисем. , Шупашкар 2006ё.
4) Уёă уроксем, , Шупашкар, 2004ё.
5) /ё тетрач\, Шупашкар, Ч=ваш к\неке издательстви, 2006ё.
6) , . Чăвашла тĕрĕс çыратăп. Орфографипе пунктуации тетрачĕ. 2-4-мĕш классем валли. Шупашкар: Чăваш кĕнеке издательстви, 2007.
7) , . Диктант тексчĕсен пуххи. Шупашкар: Чăваш кĕнеке издательстви, 2001.
8) , . Изложени тексчĕсен пуххи. Шупашкар, 2006.
Умẽн ǎнлантарни.
Чăваш шкулĕн 2 класс валли , , хатĕрленĕ «Чăваш шкулĕн 1-4 классем валли «Тăван чĕлхе» программи тăрăх.
Ёамрǎк ǎрǎва ǎс-тǎн парса ўстерес ẽёре пуёламǎш шкул пẽлтерẽшẽ калама ёук пысǎк.
Вẽрентў ǎс-тǎн пару никẽсẽ, унǎн тẽп инструменчẽ - тǎван чẽлхе. Тин ёеё кẽнеке тытнǎ ачана ǎнǎёлǎ вẽрентсе ǎс-тǎн парасси чи малтан вǎл хǎйẽн тǎван чẽлхипе тухёлǎ усǎ курма пултарнинчен килет. Тǎван чẽлхе – ўсекен этеме ёут тẽнчене кẽмелли алǎкǎн ылтǎн ёǎраёёипе пẽрех.
Ёак асамлǎ ёǎраёёипе ача вẽренўре туллин усǎ курма пултартǎр тесен унǎн пуплевẽпе шухǎшлавне пур енлẽн аталантармалла. Кẽске тапхǎртах ǎна ё=м=лл=н вулама, тǎнласа ǎнкарма шухǎша пуплевре уёǎмлǎн палǎртма, ёырма хǎнǎхтармалла: вẽренў кẽнекине вǎл хǎй тẽллẽн вулатǎр, вẽрентўёẽ каласа панине ǎнланма пултарайтǎр. Ёакна тума шǎпах ẽнтẽ тǎван чẽлхене 1-4 класенче ятарлǎ программǎпа туллин вẽрентни пулǎшать.
Тǎван чẽлхе программи виçẽ пайран тǎпать: 1) вулама ёырма вẽрентесси, класри тата класс тулашẽнчи вулав ёине таянса пуплеве аталантарасси; 2) вулавпа ёыхǎнуллǎ пуплеве аталантарасси; 3) пуплеве пур енлẽн аталантарнǎ май чẽлхе пулǎмẽсемпе ансат паллаштарасси, пуплеве тишкерме вẽрентесси. Ёак виёẽ пая пуплеве аталантарас тẽллев пẽрлештерсе тǎрать. Ёапла вара, тǎван сǎмахлǎха вẽрентни кирлẽрен те кирлẽ аслайсемпе хǎнǎхусене аталантарса ёирẽплетессипе тўррẽнех ёыхǎнмалла. Ёав аслайсемпе хǎнǎхусен шутẽнче – ǎнланса вуласси тата тǎнласси, ёыхǎнуллǎ калаёасси, ёырасси. Ёавǎнпа пẽрлех ачасене чẽлхе аслǎлǎхẽпе литература пẽлẽвẽн ансат ǎнлавẽсемпе паллаштарнǎ май харпǎр хǎйẽн тата юлташẽсен пуплевне сǎнас, чẽлхе илемне туйса ǎна тарǎнрах пẽлес туртǎмне амалантармалла. Пẽтẽм халǎх усǎ куракан литература чẽлхин сасǎ тытǎмẽпе, сǎмах пуянлǎхẽпе, морфологи тата синтаксис мелẽсемпе паллаштарнǎ хушǎрах вẽсене вырǎнти калаёу уйрǎмлǎхẽсене курма та вẽрентмелле.
Ача пуплевẽнчи тẽп ẽё-хẽлсене аталантарса пынипе пẽрлех тǎван чẽлхе вẽрентнẽ чух пуёламǎш шкулта ёакǎн пек пысǎк та пархатарлǎ тẽллевсене пурнǎёламалла:
- вẽренекенсен ёынлǎх туйǎмẽсене вǎйлатмалла, пурнǎёа юратма, ырра шанса тǎма тата хǎйсене те ырǎ кǎмǎллǎ, сǎпайлǎ пулма хǎнǎхтармалла;
- ачасем таврари пурнǎё, этемпе ёут ёнталǎк ёнчен мẽн пẽлнине анлǎлатмалла;
- вẽсен ёыхǎнуллǎ тата сǎнарлǎ шухǎшлавẽпе асне, асǎмлас хевтине аталантармалла;
-вẽренў ẽё-хẽлне лайǎхрах хǎнǎхтарса, унǎн аслайẽсене «Алла илме» май памалла; вẽренў вǎхǎчẽпе перекетлẽ усǎ курма, харпǎр хǎй тẽллẽнẽçлессин ансатрах мелẽсене чухлама вẽрентмелле;
- тǎрǎшуллǎ та тимлẽ вẽренме, пẽлўпе пурнǎё т\слẽхẽсен ёǎл куёẽпе – кẽнекепе кǎсǎкланма хǎнǎхтармалла.
Программǎри вẽренў материалẽпе вẽренў меслечẽсем ачасене ёирẽп пẽлўсемпе ǎслайсем, кирлẽ хǎнǎхусем паччǎр тесен дидактикǎн тẽп принципẽсене асра тытса вẽренў ǎнланулǎхẽпе кǎсǎклǎхне, ёыхǎнулǎхẽпе тẽллевлẽхне ялан пурнǎёласа пымалла.
Ёирẽплетнẽ вẽрентў планẽнче пуёламǎш шкулта тǎван чẽлхе вẽрентме 1 класра 5 сехет, 2-4 классенче 6-шар сехет уйǎрма пǎхнǎ. 1 класра букварь тапхẽнче кашни эрнерех пẽрер урок пуплеве аталантарма уйǎрнǎ. 2-4 классенче чẽлхе урокẽсем вали вǎтамран эрнере 2,5 сехет, вулав урокẽсем вали 2,5 сехет палǎртмалла. Класс тулашẽнчи вулав тата ǎславлǎ ёыру урокẽсем 2 эрнере пẽрер пулмалла.
Программăн тĕп пайĕ (2 класс - 102 сех)
Урок тематики:
1-мẽш класра вẽреннине аса илесси - 4 сех.
Сасǎ тата саспалли – 21 сех.
Сǎмах. Япала ячẽ - 17 сех.
Глагол – 18 сех.
Паллǎ ячẽ - 14 сех.
Предложени – 28 сех.
2 - мẽш класра вẽреннине аса илсе ёирẽплетесси -10 сех.
Пуплеве пур енлẽн аталантарнǎ май чẽлхене ансат тишкерме, терминсемпе усǎ курма вẽрентесси (85 сех.)
1 класра мẽн вẽреннине шута илсе, вулав урокẽсемпе тачǎ ёыхǎнтарса ачасен ёыхǎнуллǎ калаёас, тǎнласа тǎнкарас, вулас тата ёырас мехелẽсене малалла аталантармалла. Вуламалли, тǎнламалли, ёыхǎнуллǎ каласа памалли, калаёǎва хутшǎнмалли, ёырмалли хǎнǎхтарусем ёине таянса вẽсемпе ёыхǎнуллǎн чẽлхе тытǎмẽн тẽрлẽ сийẽпе усǎ курма пẽлнине лайǎхлатмалли хǎнǎхтарусем куллен йẽркелемелле.
Ёыхǎнуллǎ пуплев. Пуплевẽн пурнǎёри пẽлтерẽшẽ. Текст. +на темǎпа ёыхǎнман предложенисен пуххипе танлаштарасси. Текста темиёе сыпǎка уйǎрасси. Пысǎках мар текста, унǎн пайẽсене ят парасси.
+славлǎ ёырǎва вẽренесси (17 сех.)
Изложении ёинчен ǎнлантарасси. Вẽрентъёẽ ертсе пынипе ыйтусене хуравласа 30-45 сǎмахлǎ текст тǎрǎх изложени ёырасси.
Укерчẽксемпе ẽёлесси. Ыйтусем лартса ъкерчẽксем тǎрǎх предложенисем тǎвасси. Вẽсене ёырасси.
Ачасен пурнǎёẽпе ёыхǎннǎ темǎсемпе 4-5 предложенирен тǎракан пẽчẽк калав тǎвасси.
Пуплев этикечẽ. Сывлǎх сунни. Тав тума пẽлесси. Сыв пуллашу сǎмахẽсем. /ё хучẽсем. Ансат предложени ёырма вẽрентесси. Юлташ патне ёыру ёырма пẽлесси.
2 класс пẽтерекен ачасен пẽлẽвẽсем, ǎслайẽсемпе хǎнǎхǎвẽсем.
2 класра вẽренсе тухнǎ ёẽре ачасем алфавитри саспаллисене, вẽсен пẽлтерẽшẽсене, уёǎ тата хупǎ сасǎсен уйрǎмлǎхẽсене, сǎмахри уёǎ сасǎ ёине пусǎм ъкни-ъкменнине, сасǎсем хытǎ тата ёемёе пулнине, сǎмахсене пẽр йẽркерен теприне мẽнле куёармаллине пẽлмелле.
Вẽренекенсем ёак ǎслайсене хǎнǎхмалла:
35-40 сǎмахлǎ текста каллиграфи тẽлẽшẽнчен тẽрẽс те таса, саспаллисене сиктерсе хǎвармасǎр, пǎтраштармасǎр пǎхса ёырма;
25-30 сǎмахлǎ текста итленипе (диктант) ёырма;
сǎмаха сыпǎклама, пẽр йẽркерен тепẽр йẽркене тẽрẽс куёарма;
ёемёе хупǎ сасǎсене ёырура тẽрẽс палǎртма, вǎрǎм хупǎ сасǎллǎ сǎмахсене (программǎра кǎтартнисене) тẽрẽс ёырма;
ёын ячẽпе хушаматне, ашшẽ ятне, выльǎхсемпе чẽр чунсен уйрǎм ячẽсене, хула, ял, урам, юхан шыв ячẽсене пысǎк саспаллипе пуёласа ёырма;
сǎмахсен сасǎ тытǎмне тишкерме (вẽсене сыпǎклама, уёǎ тата хупǎ сасǎсене, сасǎсемпе саспаллисен йẽркине тата хисепне палǎртма);
япалана, унǎн ẽёне, паллине пẽлтерекен сǎмахсене ыйту лартса тупма;
предложенин тẽп членẽсене – подлежащипе сказуемǎя – тупма;
ыйтусем т=р=х ансат предложени членẽсем хушшинчи ёыхǎнǎва палǎртма;
предложение пысǎк саспаллирен пуёласа ёырма, ун вẽёне, интонацие кура, пǎнчǎ, ыйту е кǎшкǎру палли лартма;
30-45 сǎмахлǎ текст тǎрǎх ыйтусене хурвласа изложени ёырма; пẽрлехи шухǎшлǎ 2-3 предложени тума, вẽсене ёырма.
Количество часов всего на учебный год: 68ч.
в неделю: 2ч.
внеклассное чтение - 17ч.
Всего: 85 ч.
Учебник: В. Артемьева, Литература вулаве: «Ешел калча.2 класс валли. Шупашкар. Ч=ваш к\неке издательстви,,2009.
, , . Шевле. Хушма вулав кẽнеки
2 класс. Чǎваш кẽнеке издательстви. 2002ç
Планирование по чувашскому языку составлено на основе:
1.Требований Федерального компонента государственных образовательных стандартов начального общего, основного общего и среднего общего образования (Приказ Минобразования Российской Федерации от № 000), федерального базисного учебного плана и примерных учебных планов для общеобразовательных учреждений Российской Федерации, реализующих программы общего образования (Приказ Минобразования Российской Федерации от 09.03.04 № 000)
2. Рабочей учебной программы по чувашскому языку для 3 класса МБОУ «Яльчикская СОШ» (2011г.)
Разработано по учебнику: , , ẽнов. Чǎваш чẽлхи. 3 класс. Шупашкар. Чǎваш кẽнеке издательстви. 2005 çул
Хушма литература, пособисем:
1.Ĕç тетрачĕ,4 класс, О.Г. Кульев, .
2.Чăвашла тĕрĕс çыратăп (орфографипе пунктуации тетрачĕ), , о. Г. Кульев.
3.Сергеев вăййисем. - Шупашкар, 1991.
4.Тĕрлĕ шкулсенче чăваш чĕлхи вĕрентмелли методика кăтартăвĕсем. - Шупашкар, 1992.
5.Чускова хăнăхтарусен пуххи. Чăваш чĕлхи. - Шупашкар, 2000.
6. Чăвашла – вырăсла словарь.
Уроксен йышĕ -102 (чăваш чĕлхи тата ăславлă çыру урокĕсем)
Тĕрĕслев ĕçĕсем:
Диктант – 7 (3 + 4)
Изложени- 1
Çырса илни – 2 (1 + 1)
Вĕрентсе çыртармалли изложени - 8
Вĕрентсе çыртармалли сочинени – 8
Вẽрентў ǎс-тǎн пару никẽсẽ, унǎн тẽп инструменчẽ - тǎван чẽлхе. Тин çеç кẽнеке тытнǎ ачана ǎнǎçлǎ вẽрентсе ǎс-тǎн парасси чи малтан вǎл
хǎйẽн тǎван чẽлхипе тухаçлǎ усǎ курма пултарнинчен килет. Тǎван чẽлхе – ўсекен этеме çут тẽнчене кẽмелли алǎкǎн ылтǎн çǎраççипе пẽрех.
Çак асамлǎ çǎраççипе ача вẽренўре туллин усǎ курма пултартǎр тесен унǎн пуплевẽпе шухǎшлавне пур енлẽн аталантармалла. Кẽске тапхǎртах ǎна çамǎллǎн вулама, тǎнласа ǎнкарма шухǎша пуплевре уçǎмлǎн палǎртма, çырма хǎнǎхтармалла: вẽренў кẽнекине вǎл хǎй тẽллẽн вулатǎр, вẽрентўçẽ каласа панине ǎнланма пултарайтǎр.
Ача пуплевẽнчи тẽп ẽç-хẽлсене аталантарса пынипе пẽрлех тǎван чẽлхе вẽрентнẽ чух пуçламǎш шкулта çакǎн пек пысǎк та
пархатарлǎ тẽллевсене пурнǎçламалла:
- вẽренекенсен çынлǎх туйǎмẽсене вǎйлатмалла, пурнǎçа юратма, ырра шанса тǎма тата хǎйсене те ырǎ кǎмǎллǎ, сǎпайлǎ пулма хǎнǎхтармалла;
- ачасем таврари пурнǎç, этемпе çут çанталǎк синчен мẽн пẽлнине анлǎлатмалла;
- вẽсен çыхǎнуллǎ тата сǎнарлǎ шухǎшлавẽпе асне, асǎмлас хевтине аталантармалла;
-вẽренў ẽç-хẽлне лайǎхрах хǎнǎхтарса, унǎн аслайẽсене «Алла илме» май памалла; вẽренў вǎхǎчẽпе перекетлẽ усǎ курма, харпǎр
хǎй тẽллẽн ẽçлессин ансатрах мелẽсене чухлама вẽрентмелле;
- тǎрǎшуллǎ та тимлẽ вẽренме, пẽлўпе пурнǎç тẽслẽхẽсен çǎл куçẽпе – кẽнекепе кǎсǎкланма хǎнǎхтармалла.
3-мẽш класс пẽтерекен ачасен пẽлẽвẽсем, ǎслайẽсемпе хǎнǎхǎвẽсем:
3 класран вẽренсе тухнǎ тẽле ачасен çаксене пẽлмелле:
• сǎмахǎн тẽп пайẽсем – унǎн тымарẽпе аффиксẽсем;
• пуплев пайẽсем – япала ячẽ, глагол, паллǎ ячẽ;
• предложенин тẽп тата кẽёẽн членẽсем.
Вẽренкенсен çакǎн пек ǎслайсене хǎнǎхмалла:
• Вẽреннẽ орфограммǎсенчен тǎракан 40-45 сǎмахлǎ текста таса, тẽрẽс те илемлẽ çырса илме, итленипе (диктант) çырма, предложенисем вẽçẽнче кирлẽ чарǎну палли лартма;
• сǎмахсен сасǎ тытǎмне сǎнама: сыпǎксене уйǎрма, уёǎ тата хупǎ сасǎсене палǎртма, уёǎ сасǎ ёине пусǎм ъкни-ъкменнине пẽлме, хупǎ сасǎ хытти-ёемёине, янǎравлǎ-янǎравсǎррине туйма. Сǎмахри сасǎпа саспалли хисепне уяма;
• сǎмах тытǎмне (тымарẽпе аффиксне) калама;
• пуплев пайẽсене (япала ячẽ, глагол, паллǎ ячẽ) палǎртма, вẽсем мẽнле формǎрине (япала ячẽсен хисепне, глаголсен вǎхǎчẽпе хисепне) чухлама;
• предложенири сǎмахсен çыхăнăвне асǎрхама, сǎмах майлашǎвẽсене уйǎрма;
• предложенин тытǎмне (синтаксисне) ансат тишкерме (вǎл калуллǎ, ыйтуллǎ е хистевлẽ, кǎшкǎруллǎ е кǎшкǎрусǎр пулнине палǎртма, унǎн тẽп тата кẽçẽн членẽсене, вẽсем хушшинчи çыхǎнǎва ыйту лартса тупма);
• ушкǎнпа тунǎ е хатẽр планпа усǎ курса 55-65 сǎмахлǎ изложени çырма вẽренсе çитмелле.
4 класс
Планирование по чувашскому языку составлено на основе:
1.Требований Федерального компонента государственных образовательных стандартов начального общего, основного общего и среднего общего образования (Приказ Минобразования Российской Федерации от № 000), федерального базисного учебного плана и примерных учебных планов для общеобразовательных учреждений Российской Федерации, реализующих программы общего образования (Приказ Минобразования Российской Федерации от 09.03.04 № 000)
2. Программы общеобразовательных учреждений
Разработано по учебнику: , , Чǎваш чẽлхи. 4 класс. Шупашкар. Чǎваш кẽнеке издательстви. 2007 çул
Хушма литература, пособисем:
1.Ĕç тетрачĕ,4 класс, О.Г. Кульев, .
2.Чăвашла тĕрĕс çыратăп (орфографипе пунктуации тетрачĕ), , о. Г. Кульев.
3.Сергеев вăййисем. - Шупашкар, 1991.
4.Тĕрлĕ шкулсенче чăваш чĕлхи вĕрентмелли методика кăтартăвĕсем. - Шупашкар, 1992.
5.Чернова хăнăхтарусен пуххи. Чăваш чĕлхи. - Шупашкар, 2000.
6. Чăвашла – вырăсла словарь.
Уроксен йышĕ -102 (чăваш чĕлхи тата ăславлă çыру урокĕсем)
Тĕрĕслев ĕçĕсем:
Диктант – 5 + 4
Изложени - 1 + 1
Çырса илни – 1 + 1
Вĕрентсе çыртармалли изложени - 8
Вĕрентсе çыртармалли сочинени – 8
Тǎван чẽлхе программи виçẽ пайран тǎпать:
1) вулама çырма вẽрентесси, класри тата класс тулашẽнчи вулав çине таянса пуплеве аталантарасси;
2) вулавпа çыхǎнуллǎ пуплеве аталантарасси;
3) пуплеве пур енлẽн аталантарнǎ май чẽлхе пулǎмẽсемпе ансат паллаштарасси, пуплеве тишкерме вẽрентесси.
Тĕллевсем:
- вẽренекенсен çынлǎх туйǎмẽсене вǎйлатмалла, пурнǎçа юратма, ырра шанса тǎма тата хǎйсене те ырǎ кǎмǎллǎ, сǎпайлǎ пулма
хǎнǎхтармалла;
- ачасем таврари пурнǎç, этемпе çут çанталǎк синчен мẽн пẽлнине анлǎлатмалла;
- вẽсен çыхǎнуллǎ тата сǎнарлǎ шухǎшлавẽпе асне, асǎмлас хевтине аталантармалла;
- вẽренў ẽç-хẽлне лайǎхрах хǎнǎхтарса, унǎн аслайẽсене «Алла илме» май памалла; вẽренў вǎхǎчẽпе перекетлẽ усǎ курма, харпǎр хǎй
тẽллẽнẽçлессин ансатрах мелẽсене чухлама вẽрентмелле;
- тǎрǎшуллǎ та тимлẽ вẽренме, пẽлўпе пурнǎç тẽслẽхẽсен çǎл куçẽпе – кẽнекепе кǎсǎкланма хǎнǎхтармалла.
4 класс
(102 сех.)
Урок тематики:
Вẽреннине аса илесси - 9 сех.
Сǎмах тытǎмẽ тата пулǎвẽ - 14 сех.
Текст - 9 сех.
Пер йышши членсем – 8 сех.
Пуплев пайẽсем - 3сех.
Япала ячĕ– 11 сех.
Паллǎ ячĕ - 7 сех.
Хисеп ячĕ – 5 сех.
Местоимени - 4 сех.
Глагол -26 сех.
Вĕренÿ çулẽнче вẽреннине аса илесси - 6 сех.
Чẽлхен пẽлẽвẽн терминẽсемпе паллаштарасси.
Çыхǎнуллǎ пуплев.
Пуплев этикечẽ.
Ĕç хучẽсем.
Сǎмах йышне ÿстересси.
Апат-çимẽç ячẽсем, вẽсемпе çыхǎнакан ытти пуплев пайẽсем.
Çут çанталǎкпа, йẽри-тавралǎхпа çыхǎнакан сǎмахсем.
Усен-тǎран ячẽсем.
Тискер кайǎк ячẽсем.
Хурт-кǎпшанкǎ ячẽсем.
Чẽлхене ансат тишкересси.
Япала ячẽ.
Сǎпат ылмашǎвẽ.
Глагол.
Паллǎ ячẽсем.
Предложени.
Орфографи тата орфоэпи. Мǎшǎр сǎмахсене çырасси.
Сǎпат ылмашǎвẽсене тẽрẽс каласси, çырасси.
Япала ячẽсен падеж формисене тẽрẽс çырасси.
Глаголǎн çак формисене тẽрẽс çырасси:
1) хальхи вǎхǎтǎн сǎпат формисене;
2) пулас вǎхǎт формисене;
3) (р) сасǎпа пẽтекен глаголсен иртнẽ вǎхǎт формисене;
Паллǎ ячẽсен вǎйлǎ степенẽнче дефис лартасси.
Пунктуаци. Пẽр йышши членлǎ предложенисене хўреллẽ пǎнчǎ лартасси.
Таса та илемлẽ çырасси.
Графика хǎнǎхǎвẽсене малалла аталантарса пырасси. Сǎмахсемпе предложенисенче хǎвǎртрах çырма хǎнǎхтарасси.
Вẽренекенсен пẽлẽвẽсем, ǎслайẽсемпе хǎнǎхǎвẽсем.
4 класс пẽтернẽ çẽре ачасем вẽреннẽ пуплев пайẽсем, вẽсен паллисем, предложенин пẽр йышши членẽсем çинчен çирẽп пẽлмелле.
Вẽренекенсем çакǎн пек ǎслайсемпе хǎнǎхусем туянмалла:
- вẽреннẽ орфограммǎсенчен тǎракан 55-60 сǎмахлǎ текста йǎнǎшсǎр, таса та илемлẽ çырса илме, диктант çырма;
- пẽр йышши членлǎ предложенире чарǎну паллисем лартма;
- сǎмахǎн сасǎпа саспалли тытǎмне тишкерме, тымарẽпе аффиксẽсене тупма;
- предложенин ансат синтаксис тытǎмне чухлама: вǎл тẽллевпе интонаци тẽлẽшẽнчен мẽнлине калама, унǎн тẽп членẽсемпе кẽёẽн членẽсене тупма, ыйтусем тǎрǎх вẽсен çыхǎнǎвне тата пẽр йышши членсене асǎрхама;
- харпǎр хǎй тẽллẽн тунǎ планпа усǎ курса 80-90 сǎмахлǎ текст тǎрǎх изложени çырма, пурнǎёра пулни-иртни, экскурсире курни, сǎнани ёинчен ёыхǎнуллǎ пẽчẽк калав йẽркелеме (сочинени) çырма;
- хутшǎну культурин правилисемпе килẽшўллẽн вǎхǎтра тав тума, каçару ыйтма, саламлама, вашават сǎмах хушма, япала ыйтса илме.
ЧЧ – , . Чăваш чĕлхи. 4-мĕш класс. Ш.:Чăваш кĕнеке издательстви, 2007.
ĔТ – , . Чăваш чĕлхи. Ĕç тетрачĕ. 4-мĕш класс. Шупашкар, 2006.
ЭП – , , . Чăваш чĕлхи. 3-мĕш класс. Электронлă пособи.
ОПТ – , . Чăвашла тĕрĕс çыратăп. Орфографипе пунктуации тетрачĕ. 2-4-мĕш классем валли. Шупашкар: Чăваш кĕнеке издательстви, 2007.
ДТП – , . Диктант тексчĕсен пуххи. Шупашкар: Чăваш кĕнеке издательстви, 2001.
ИТП – , . Изложени тексчĕсен пуххи. Шупашкар, 2006.
Литературное чтение
1 класс
/ё программине «Тǎван чẽлхе программи» (Чǎваш шкулẽн 1-4 класẽсем валли. Шупашкар, 2008) тăрăх тунă.
Программăна \ёе кĕртме ёак вĕренъ хатĕрĕсем пулăшаёёĕ:
1.Тăван чĕлхе программи: чăваш шкулĕн1-4 класĕсем валли/ тата ыт. те – Шупашкар: Чăваш Республикин вĕренÿ институчĕн издательстви,2008.
2., . Пуёламăш шкулта литература вулавне йĕркелесси: Меслетлĕх сеневесем. Шупашкар, 2009.
3, . П\ч\кё\ п\рч\. 1 класс. Чǎваш кẽнеке издательстви,2008.
4. тата ыт. те. Эпĕ ёыратăп. «Чăваш азбукипе» ĕёёлемелли ёыру тетрачĕ.1-4 майĕсем. Шупашкар, 2007.
5. , . «П\ч\кё\ п\рч\», \ё тетрач\сем. Чǎваш кẽнеке издательстви,2008.
6. , , . Пуçламăш шкулта литература вулавне йĕркелесси: Меслетлĕх катарт=в\сем. Шупашкар, 2007.
Ёулталакра пур\-33 сехет
Ум\н калани
2011 ёулхи сентябр\н 1-м\ш\нчен пуёласа пуёлам=ш шкулта ё\н\ патшал=х федералл= в\ренъ стандарч\ в=я к\рет. Стандарт к\ё\н классенче в\ренъ \ё\н т\рл\ ен\сене й\ркелесе т=ракан т\п документ пулса т=рать.
«Литература вулав\» предмет=н 1-м\ш класс ачисене в\рентсе =с парас тата воспитании парас \ёри выр=н\пе п\лтер\ш\
Программ=ра пал=ртн= т=р=х, «литература вулав\ пуёлам=ш шкул=н чи пыс=к ик\ т\ллевне п\рл\хл\н татса пама май парать: п\ррем\ш\нчен, вулама тата к\некене юратма х=н=хтарать, икк\м\ш\нчен, литература хайлавне =нланма тата унпа \ёле в\рентет». (Т=ван ч\лхе программи: ч=ваш шкул\н 1-1У клас\сем валли (, , . – Шупашкар: Ч=ваш Республикин в\ренъ институч\н издательстви, 2008. 7 с.)
Ё\н\ в\рентъ стандартне п=х=нса, 1-м\ш класра ч=ваш ч\лхине в\рентме пал=ртн= сехетсене эрнере ёапларах пайламалла: вулама-ёырма в\рентмелли уроксем – 4; литература вулав\н урок\сем – 1.
В\рентъпе аталантару тата сап=рлав (воспитани) задачисене татса пан= чухне илемл\ с=махл=хпа пуплевре ус= курас мехелпе анл= ус= курасси в\рентекенсемш\н те, ашш\-ам=ш\семш\н те яланах п\лтер\шл\ ыйтусенчен п\ри пулн=. Хальхи в=х=тра, ачасем сахал вулан=, в\рентъ условий\сем ё\нелсе улш=нн= тапх=рта, ас=нн= ыйту ёив\чл\х\ тата ъссе кайр\. Ачасем илемл\ литератур=па к=с=кланманни, илемл\ литература хайлав\сене суйласа илме, йыш=нма, вуласа =нланма, хак пама п\лменни аслисене хыт= п=ш=рханать.
Ачасен вулавё= культурине =н=ёл= х=н=хтарса пырсан в\сен пурн=ё\нче илемл\ литература, илемл\ с=махл=х вит\м\ пыс=кланса каять. Илемл\ литература этем\н к=м=л-туй=мне в=ратакан, хускатакан, й\ркелекен хат\рсенчен п\ри. В=л ачан шух=ш в\ёевне, =слав пултарул=хне аталантарать, =с-т=на ёив\члетет. Вулав, уйр=мах илемл\ литератур=на вулани, этеме харкам т\лл\нех аталанса пыма май паракан х=ватл= хат\р.
Пуёлам=ш классенче «литература вулав\» предмет=н п\лтер\ш\ уйр=мах пыс=к, м\нш\н тесен ш=пах ёак в=х=талла этем\н =с-хак=лпа к=м=л-сипет пахал=х\сем, \ё-х\л т\с\сем ник\сленеёё\, психик=н ытти м\н-пур функций\сем ёир\пленсе аталанма пуёлаёё\.
Нумай вулани, вуланине итлени ачан =с-т=нне ёив\члетет. В=л в\ренъре кирл\ =слайсене =н=ёл=рах алла илсе пырать. Илемл\ литератур=на чуна хывасси =спа к=на мар, сис\м-туй=м урл= та пулса пырать. Ёав=нпа илемл\ хайлавсемпе паллаштарни ачан к=м=л-сипет тата илемл\х туй=м\сене (тараватл=х, сав=нса киленни, т\л\нни, сап=рл=х т. ыт. те.) аталантармалли паха услови те пулса т=рать. Илемл\ с=нара, ч\лхен илемл\хпе с=нарл=х мел\семпе хат\р\сене =нланас тесен м\н вуланине =сра курма пултармалла. Ёав=нпа литература вулав\н урок\сенче ачасен с=нарл= шух=шлавне аталантарассипе ёых=нн= ыйтусене =нкарса татса пама майсем ытларах.
1-м\ш класра «Литература вулав\» в\ренъ предмеч\ к=на мар, в=л ача-п=ча аталан=вне тата воспитани \ёне вит\м кърекен х=ватл= хат\р те. Литература ёъпёи к=м=л-туй=мпа =с-хак=л пахал=х\сене аталантармалли майсемпе мелсем т\л\ш\нчен пит\ пуян. Илемл\ с=мах, с=нарл= пуплев\н пал=рту хат\р\семпе мел\сем шкул ачисене культура т\л\ш\нчен аталантармалли ник\с. Гражданл=х тата патриотизм воспитаний\н ник\с\ те – литератур=н паха хайлав\сене вуланинче.
Предмета в\рентн\ май планлакан результатсем
Стандартра в\ренъ в\ёленн\ т\ле ачасен м\н п\лменнине, в\сен \ё результач\сем м\нле шайра пулмаллине те к=тартн=. В\сене т\прен илсен виё\ ушк=на уй=рн=. Харкам (личностные) результатсем ачасем х=йсен социумри выр=нне =нланассипе, в\сен т\нче кур=мне й\ркелессипе, т\рл\ хал=х ёыннисен культурине =нланса йыш=нма, тант=ш\семпе тата аслисемпе т\рл\ лару-т=рура хутш=нма в\рентессипе, в\ренъ \ёне с=лтавлама, в\ренекен явапл=хне =нланса =са хывма пул=шассипе ёых=нса т=раёё\.
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 |


