Biegnąca w dół ulica prowadzi do drugiej średniowiecznej bramy – Grodzkiej.
Uliczka Starego Miasta |
Stojąca dalej piękna klasycystyczna kamienica z szerokim przejazdem utraciła charakter obronny wskutek przebudowy dokonanej w 1785 r. przez D. Merliniego.
Niewielkie Muzeum Zakładu Historii Farmacji w jednej z kamieniczek przy Grodzkiej (ul. Grodzka 5a, s081/5328820; wt.-pt. 11.00-16.00, sb. robocza 11.00-15.00; bezpł.) wprowadza zwiedzających w świat dawnych lubelskich aptek, o niespotykanym już wystroju, pełnych starych masywnych mebli oraz aptecznego szkła i porcelany, wag, naczyń i innych dawnych utensyliów.
Najstarszą częścią lubelskiego zamku jest romańska baszta zwieńczona krenelażem, najlepiej widoczna z wewnętrznego dziedzińca. Dawniej byfy tu lochy dla szlachty, a w czasie okupacji hitlerowskiej ciężkie więzienie gestapowskie. Obecnie urządzono w baszcie stalą ekspozycję poświęconą martyrologii – dokumenty i zdjęcia z kaźni więźniów politycznych.
Pierwszy zamek średniowieczny zbudował Kazimierz Wielki. W latach wzniesiono w tym miejscu neogotycki budynek przeznaczony na więzienie istniejące do 1954 r. Dziś w zamku mieści się muzeum (Muzeum Okręgowe na Zamku), ze zbiorami historycznymi, numizmatycznymi, etnograficznymi, kolekcją uzbrojenia i sztuki zdobniczej. Można tu obejrzeć m. in. stroje regionalne z terenu Lubelszczyzny.
Kaplica św. Stanisława Kostki w katedrze |
W przestronnych pomieszczeniach więziennych mieści się bogata galeria malarstwa polskiego i obcego; wśród obrazów jest dzieło J. Matejki Unia Lubelska, akt ten bowiem podpisano właśnie na zamku w Lublinie.
W jednej z sal stoi legendarny drewniany stół ze śladem wypalonej dłoni.
Szczególnie cennym zabytkiem na zamkowym wzgórzu jest kaplica Trójcy Świętej, a zwłaszcza pokrywająca jej ściany bogata polichromia, którą po wieloletniej konserwacji udostępniono niedawno zwiedzającym. Jak głosi napis fundacyjny, prace malarskie mistrza Andrzeja zakończono w 1418 r. Barwne bizantyjsko-ruskie malowidła wypełniają niemal każdy skrawek sklepienia oraz ścian, „schodząc” nawet na podtrzymujący je filar.
Malowidła, które układają się w cykle tematyczne, przedstawiają sceny z żyda Marii i Chrystusa, wizerunki świętych kościoła wschodniego i obraz niebiańskiej chwały Boga. W religijny wątek wpleciono dwa portrety króla Władysława Jagiejły: fundatora klęczącego przed Matką Boską, która poleca go Chrystusowi, oraz wizerunek konny z aniołem nakładającym królowi koronę.
Przy ul. Lipowej (przy ogrodzie Saskim w prawo) położony jest jeden z najstarszych (z końca XVIII w.) i najcenniejszych cmentarzy w Polsce, na którym pochowano osoby zasłużone dla miasta, m. in. ks. P. Ściegiennego i H. Łopacińskiego. Najstarsze zabytkowe nagrobki usytuowane są w części przyległej do ul. Lipowej. W wielu miejscach zachowały się stare, rozbudowane epitafia. Przy ul. Narutowicza stoi jeden z najstarszych zabytków miasta, gotycki kościół Matki Boskiej Zwycięskiej, wzniesiony w latach z inicjatywy Władysława Jagiełły, na pamiątkę zwycięstwa pod Grunwaldem. Podobno przy budowie pracowali jeńcy krzyżaccy. Wchodząc do wnętrza, trzeba zejść po schodkach - w ciągu wieków teren obniżył się prawie o metr. Na poddaszu dwunawowego kościoła zachowały się fragmenty XV-wiecznej polichromii oraz malowidło przedstawiające św. Brygidę.
Kościół Świętej Trójcy na Zamku w Lublinie
Kościół Św. Trójcy w Lublinie, zwany powszechnie kaplicą zamkową jest jednym z najcenniejszych zabytków sztuki średniowiecznej w Polsce i w Europie.
Zamkowa kaplica Śwętej Trójcy |
Najstarsze wzmianki źródłowe informują o funkcjonowaniu kaplicy w 1326 roku, nie określając czasu powstania budowli. W XVII stuleciu dokonano przebudowy zachodniej elewacji. Na poziomie pierwszego piętra umieszczono główne wejście ujęte w renesansowy portal. W XIX w. kaplicę połączono z budynkiem więziennym wzniesionym w miejscu zrujnowanego zamku królewskiego. Renesansowy portal przekształcono w okno, ściany budowli na zewnątrz i wewnątrz górnej kondygnacji pokryto tynkiem.
Architektonicznie kaplica lubelska należy do dość powszechnego w Europie typu dwukondygnacyjnego kościoła o kwadratowej nawie i wielobocznic zamkniętym prezbiterium. Nawę górnej kondygnacji przykryto sklepieniem gwiaździstym, wspartym na potężnym, ośmiobocznym słupie.
O unikalnym w skali światowej charakterze obiektu decydują bizantyńsko-ruskie malowidła zespolone z gotycką architekturą. Fundował je Władysław Jagiełło. Król, jak twierdzi Jan Długosz, przedkładając sztukę wschodnią nad zachodnią, polecił ozdobić na sposób grecki sypialnię na Wawelu oraz kilka znaczniejszych kościołów katolickich w Polsce. Większość z nich nie przetrwała do naszych czasów. Kaplica zamkowa w Lublinie jest najlepiej zachowanym obiektem wśród fundacji Jagiełłowych.
Malowidła zdobią górną kondygnację kościoła ilustrując podstawowe prawdy o istocie Boga. Zgodnie z bizantyńskim kanonem ikonograficznym sklepienie wypełniają wyobrażenia aniołów. Wśród nich w prezbiterium umieszczono Chrystusa w Majestacie. U stóp króla wszechświata widoczne jest godło Jagiellonów.
W górnej strefie nawy i prezbiterium przedstawiono wydarzenia z życia Chrystusa i Marii odpowiadające największym świętom obchodzonym w roku liturgicznym kościoła, wschodniego.
Wśród przedstawień wyeksponowano temat Trójcy Św. wyobrażony na sklepieniu językiem doktryny teologicznej i powtórzony w formie starotestamentowej w kompozycji Gościnność Abrahama. Uzupełnieniem wątku ewangelicznego jest cykl scen hagiogra-ficznych.
W programie malowideł poczesne miejsce zajmują przedstawienia związane z fundatorem. Wśród nich najbardziej rozbudowaną kompozycją jest Modlitwa fundatora. Król Władysław Jagiełło, przedstawiony bez oznak godności monarszej klęczy przed Chrystusem, polecany przez Matkę-Boską i Św. Mikołaja. Dopełnieniem wizerunku króla jest Konny portret Jagielty umieszczony na ścianie haku tęczowego w przejściu z nawy do prezbiterium. Naprzeciw znajduje się Napis fundacyjny. Zachowany fragment kompozycji pozwala na odczytanie daty powstania malowideł i imienia sygnującego je twórcy. Dekoracja lubelskiej kaplicy została ukończona w dzień św. Wawrzyńca (10 sierpnia) 1418 roku, ręką mistrza Andrzeja.
Malowidła lubelskie są dziełem kilku malarzy pochodzących z różnych ośrodków artystycznych. Mimo różnic w poziomie wykonania stanowią jednolitą całość, zgodną z kanonem ikonografii bizantyńskiej i doskonale zharmonizowaną z architekturą.
Na początku XIX w. wnętrze Kościoła Św. Trójcy pokryto wraz z malowidłami warstwą tynku. Po odkryciu malowideł w 1897 r. przez malarza Józefa Smolińskiego rozpoczęła się ich wieloletnia i skomplikowana konserwacja, trwająca z przerwami do 1997 r.
W kościele często odbywają się wspaniałe koncerty organowe. Monumentalny kościół i klasztor Bernardynów stoi przy pl. Wolności. W 1569 r. w tutejszym kościele Nawrócenia św. Pawła odśpiewano Te Deum po zawarciu unii polsko-litewskiej. Z przebudową gotyckiego drewnianego obiektu na murowaną trzynawową bazylikę wiąże się legenda o podrzuconej zakonnikom skrzyni złota przeznaczonego na ten cel. W trakcie odbudowy po pożarach świątynia uzyskała cechy renesansu lubelskiego. Obok cennych barokowych i rokokowych ołtarzy, na uwagę zasługuje pięknie dekorowane siatką sztukaterii sklepienie oraz nagrobki z czerwonego marmuru, wśród nich nagrobek Wojciecha Oczko - lekarza i nadwornego medyka Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy.
Pomiędzy ulicami Sienną i Kalinowszczyzna, na wzgórzu Grodzisko, rozciąga się otoczony murem kirkut. Na starym cmentarzu wśród licznych kamiennych macew można zobaczyć najstarszy znany i zachowany, stojący na swym pierwotnym miejscu nagrobek żydowski w Polsce. Na lubelskim cmentarzu spoczywa m. in. Jakub Icchak Horowic zwany Widzącym – zmarły tragicznie w 1815 r. cadyk o niespotykanej charyzmie. Niedaleko jest usytuowany grób rabina Meira Szapiro – twórcy Jesziwy Mędrców z Lublina – wyższej szkoły talmu-dycznej z siedzibą przy ul. Lubartowskiej 85.
Państwowe Muzeum na Majdanku (ul. Droga Męczenników Majdanka 67; pawilon oświatowy: wt.-nd. 8.00-16.00; indywidualni turyści bezpł.; przed wejściem na teren muzeum znajduje się parking; zwiedzanie muzeum zgodnie z zaleceniami MEN jest dozwolone od lat 14 i zajmuje ok. 1-1,5 godz.) utworzono na terenie byłego hitlerowskiego obozu koncentracyjnego. W latach straciło tu życie ponad 300 tysięcy ludzi z 26 krajów. Z daleka widoczny jest pomnik Walk i Męczeństwa w kształcie granitowego obelisku oraz Panteon - mauzoleum z prochami wymordowanych więźniów, wykonane według projektu W. Tołkina. Ekspozycja muzealna mieści się w dawnych barakach. Obok położone jest pole więzienne i krematorium.
W północno-zachodniej części miasta, w dzielnicy Sławinek, przy al. Warszawskiej rozciąga się Ogród Botaniczny, w którym zgromadzono ponad 5 tyś. gatunków roślin.
Na terenie ogrodu stoi drewniany dworek Kościuszków. W pół. XVIII w. należał on do J. N. Kościuszki, którego kilkakrotnie odwiedzał sławny krewny. Nieopodal, pośród dwustuletnich modrzewi, leży kamień poświęcony Tadeuszowi Kościuszce.
W pobliżu ogrodu położony jest skansen (Muzeum Wsi Lubelskiej na Sławinku, al. Warszawska 96). Na urozmaiconym terenie są prezentowane zabytki budownictwa drewnianego z terenu Lubelszczyzny i Roztocza. W części zabudowań folwarcznych urządzono interesujące wystawy. Muzeum jest w trakcie rozbudowy, planowane ekspozycje mają dotyczyć kolejnych regionów: Podlasia i Polesia Lubelskiego.
Rozciągający się na południe od miasta sztuczny Zalew Zemborzycki jest najpopularniejszym wśród lublinian miejscem rekreacyjnym. Brzegi częściowo porasta las. W najdalszej części jeziora jest położona popularna zadrzewiona wysepka. Dwa ośrodki: Marina i Dąbrowa, dysponują przystaniami i wypożyczalniami sprzętu wodnego.
Słowniczek
atrakcyjny - привлекательный
widokowo - зрительно
kresowy – пограничный (кресовый)
mykwа – ритуальный бaссейн в еврейских банях
kirkut - еврейское кладбище
wspaniały - замечательный
potędza - мощь
hejnał – сигнал времени, исполняемый трубaчем
lokacja – размещение войск
baszty - башни
kondygnacja – этаж, ярус
bryła - глыба
polecenie - указ
unikatowy – уникальный
Pojezierze – озёрный край
niegdysiejsza - былая
chasydy – хасиды (хасид – член европейской религиозной секты)
rozbrzmiewać – раздаваться, звучать
piwnica – погреб, подвал
starówka – старая часть города
portal - портал
elewacja - фасад
polichromia - полихромия
rzeźbiarska - скульптурная
zakrystia – ризница (церк.)
utensylia – принадлежности, утварь
kapitel – капитель (архитект.)
nawy boczne – боковые нефы
skrawek – кусочек, обрезок, лоскут, клочок
malowidło - картина
wątek - мотив
epitafium – надгробная плита с надписью
krematorium - крематорий
jeńcy krzyżaccy – пленные крестоносцы
trzynawowa bazylika – трёхнефовая базилика
przeznaczor - назначенный
miejsce rekreacyjne – рекреационное место
zadrzewiona wysepka – заросший деревьями островок
Zadania:
Ø Przeanalizuj rozmieszczenie najważniejszych zabytków Lublina.
Ø Wykorzystując „slowniczek” przetłumacz podany tekst na język rosyjski.
Ø Przeczytaj tekst „Kaplica Świętej Trójcy” i zdobądź dodatkowe informacje.
Miejsca i objekty kultowe
Matka Boska Częstochowska
(D. Matki Boskiej Częstochowskiej; C., Ms. Matce Boskiej Częstochowskiej; B. Matkę Boską Częstochowską; N. Matką Boską Częstochowską; W. Matko Boska Częstochowska!)
Obraz Matki Bożej, znajdujący się w klasztorze ojców Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie, znany też jako Czarna Madonna; nazywany cudownym (takim, który sprawia, że dzieją się nadzwyczajne rzeczy - cuda). Polscy katolicy wierzą w szczególną moc tego obrazu i często przyjeżdżają na Jasną Górę, by podziękować Matce Boskiej Częstochowskiej za cudowne uzdrowienia i ocalę nią lub proszą Ją o opiekę nad sobą, swoimi bliskimi oraz nad krajem i narodem Obraz został namalowany w stylu bizantyjskim, prawdopodobnie w XIII wieku w 1430 roku zniszczony w czasie napadu na klasztor, a następnie przemalowany Od tej chwili łączy w sobie cechy sztuki wschodniej i zachodniej. Pod wpływem dymu świec obraz Matki Boskiej Częstochowskiej zrobił się ciemny i stąd wzięła się jego druga nazwa: Czarna Madonna.
Obraz zasłynął jako cudowny w połowie XVII wieku, w czasie potopu szwedzkiego. Wierzono, że dzięki opiece Matki Boskiej Częstochowskiej klasztor jasnogórski nie został zdobyty przez Szwedów. Od tego momentu, w dramatycznych dla narodu chwilach, Polacy modlili się do Matki Boskiej Częstochowskiej. W roku 1717 odbyła się koronacja wizerunku (obrazu) Matki Boskiej Częstochowskiej, nazywanej odtąd Królową Polski. Wiele modlitw i pieśni do Matki Boskiej Częstochowskiej zaczyna się od wezwania: Maryjo, Królowo Polski!
Kult Matki Boskiej to charakterystyczna cecha polskiego katolicyzmu. Od trzech stuleci grupy wiernych ze wszystkich rejonów kraju wyruszają pieszo na pielgrzymkę, by spotkać się pod klasztorem jasnogórskim 15 sierpnia, w Dniu Wniebowstąpienia Matki Bożej.
Wybrane Muzea
Państwowe muzeum auschwitz-birkenau w Оświęcimiu
Muzeum powstało na mocy ustawy sejmowej z 1945 roku na terenie byłego Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau. W 1995 tereny Państwowego Muzeum Oświęcim-Brzezinka zostały wpisane do rejestru zabytków dawnego województwa bielskiego. Na terenie byłego obozu znajdują się liczne budynki i baraki obozowe murowane i drewniane oraz drewniane wieże wartownicze. Muzeum gromadzi przedmioty pochodzące z mienia zrabowanego transportom więźniów po przybyciu do obozu: odzież, obuwie więźniarskie i cywilne, przedmioty z wyposażenia obiektów obozowych: bloków, komór gazowych i krematoriów oraz pochodzące z tzw. eksploatacji zwłok, m. in. włosy zagazowanych; przedmioty zabrane więźniom, w tym licząca ponad 3000 sztuk kolekcja waliz, z których połowa posiada napisy tożsamości właścicieli i numery transportów przywożonych do obozu oraz wstrząsająca kolekcja licząca ponad 450 sztuk protez inwalidzkich, także obiekty artystyczne - prace plastyczne wykonane nielegalnie przez więźniów KL Auschwitz-Birkenau i innych obozów koncentracyjnych, m. in. rysunki, obrazy olejne i akwarele, w tym wiele portretów współwięźniów, a także drobne rzeźby i wytwory rzemiosła artystycznego jak medaliony, pierścionki oraz twórczość artystyczna byłych więźniów i różnorodne wytwory artystyczne o tematyce martyrologicznej współczesnych twórców z kraju i zagranicy w dziedzinie malarstwa, rysunku, grafiki, plastyki użytkowej, medalierstwa, filatelistyki, fotografii artystycznej, rzeźbiarskich projektów i miniatury pomników męczeństwa z terenu Polski.
Muzeum Żup Krakowskich – Wieliczka
Muzeum Żup Krakowskich jest jednym z największych muzeów górniczych w Europie. Posiada dwie ekspozycje stałe: podziemną, zlokalizowaną na III poziomie zabytkowej kopalni soli w Wieliczce, na głębokości 135 m pod ziemią, wpisanej w 1978 r. na pierwszą Międzynarodową Listę Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO, uznanej w 1994 r. przez Prezydenta Rzeczypospolitej za Pomnik Historii; na powierzchni w średniowiecznym Zamku Żupnym stanowiącym od końca XIII w. do 1945 r. siedzibę zarządu saliny, odrestaurowanym w latach z przeznaczeniem dla potrzeb muzeum, jako spadkobiercy historycznych tradycji kopalń wielicko-bocheńskich. Muzeum Zapoczątkowało działalność w 1951 r. z inicjatywy artysty malarza, profesora Alfonsa Długosza.
Zbiory – 19050 obiektów stanowiących obecnie największy zespół zabytkowy związany z dziejami górnictwa solnego w Europie. Do najciekawszych należą: okazy fauny i flory mioceńskiej, relikty najstarszych w Europie urządzeń solankowych z okresu środkowego neolitu odkryte w okolicach Wieliczki, unikatowa kolekcja kieratów konnych z XVII-XVIII w. oraz dawne urządzenia do transportu poziomego i pochylnianego, wyroby rzemiosła artystycznego i dzieła sztuki, w tym Róg Bractwa Kopaczy z 1534 r., górnicza broń paradna, obrazy olejne m. in. J. Matejki związane tematycznie z kopalnią wielicką, zbiór grafiki, kolekcja solniczek, obrazy i rzeźby sakralne pochodzące z dawnych kaplic kopalnianych, mapy górnicze i powierzchniowe, w tym najstarsze plany miasta i trzech poziomów kopalni wielickiej wykonane w latach przez geometrę szwedzkiego Marcina Germana, archiwalia - oryginalne dokumenty królewskie i unikatowe materiały rękopiśmienne od XV w. do czasów współczesnych, akta salinarne oraz zbiór fotografii.
Muzeum Powstania Warszawskiego
Muzeum Powstania w materiałach prasowych informuje:
Muzeum Powstania Warszawskiego zostało otwarte w 60. rocznicę wybuchu Powstania. Mieści się w dawnej elektrowni tramwajowej, zabytku architektury przemysłowej z początku XX wieku, u zbiegu ulic Przyokopowej i Grzybowskiej na Woli. O lokalizacji zdecydował prezydent Warszawy Lech Kaczyński w lipcu 2003 roku. Postanowił także, że Muzeum ma być gotowe w ciągu roku i mianował pełnomocnika prezydenta ds. budowy Muzeum Powstania Warszawskiego, którym został Jan Ołdakowski, obecny dyrektor instytucji. Głównymi elementami wystawy są zdjęcia w wielkich formatach, monitory i komputery. Wytyczona trasa przedstawia chronologię wydarzeń i prowadzi przez poszczególne sale tematyczne. Zwiedzający poruszają się w scenerii sprzed 60 lat, chodzą po granitowym bruku wśród gruzów niszczonej Stolicy. Sercem Muzeum jest stalowy monument, przechodzący przez wszystkie kondygnacje budynku. Na jego ścianach wyryte jest kalendarium Powstania, a dobiegające z niego brzmienie bijącego serca symbolizuje życie Warszawy w 1944 roku. Po przyłożeniu ucha słychać dźwięki walczącego miasta – pełne grozy krzyki, odgłosy wystrzałów, powstańcze piosenki i audycje radia “Błyskawica”.
Na parterze przedstawiono czas okupacji i sam wybuch Powstania – godzinę “W”. W oddzielnym pomieszczeniu eksponowane są maszyny drukarskie z lat 40., wszystkie są sprawne i drukują m. in. historyczne obwieszczenie z 3 sierpnia 1944 roku, “Biuletyn Informacyjny” oraz ulotki okolicznościowe.
W przeznaczonej specjalnie dla dzieci Sali Małego Powstańca – jedynej tego typu w Polsce – jasnej i kolorowej, dzieci uczą się historii, oglądając teatrzyk powstańczy czy wcielając się w rolę harcerskich listonoszy i sanitariuszek. Najmłodsi goście mają do dyspozycji repliki dawnych zabawek, gry planszowe i puzzle.
Na drugi poziom ekspozycji można wjechać windą, na której umieszczona została kolekcja powstańczych opasek. Na antresoli zaprezentowano walki w sierpniu i życie codzienne w powstańczej Warszawie. W kinie Palladium wyświetlane są trzy powstańcze kroniki filmowe Biura Informacji i Propagandy AK, pokazywane w czasie Powstania. Na trasie zwiedzania znajduje się aranżacja kanału, gdzie identyfikacji z powstańcami służy odpowiednia scenografia, efekty wizualne i dźwiękowe.
Kanał i schody prowadzą na piętro. Ten fragment ekspozycji pokazuje upadek Powstania i następujące po nim wydarzenia – powstanie i działalność PKWN, decyzje Wielkiej Trójki, kapitulację i exodus ludności Warszawy. Wyróżnioną częścią jest Miejsce Pamięci, w którym znajdują się powstańcze mogiły. Są także trzy odrębne pomieszczenia: “Radiostacje i łączność”, “Poczta polowa” i “Niemcy”.
W lutym 2005 roku została udostępniona kaplica pw. błogosławionego ks. Józefa Stanka, kapelana zgrupowania AK "Kryska" (nabożeństwa odprawiane są w każdą niedzielę o godzinie 12.30) oraz Audytorium Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Pod koniec lipca została otwarta drukarnia. Kilka dni później zbiory muzealne wzbogaciły się o replikę powstańczej radiostacji “Burza”.
W maju 2006 roku nastąpiło otwarcie kolejnej części ekspozycji Muzeum Powstania Warszawskiego. Od tego dnia powierzchnia wystawiennicza wynosi ponad 3000 m². Nowa część ekspozycji poświęcona jest m. in. sytuacji militarnej w Europie w latach , reakcji międzynarodowej na Powstanie, historii rządu w Londynie. Nie zabrakło też miejsca dla ukazania Niemców i ich sojuszników w Powstaniu, zagłady miasta i materiałów prezentujących powojenne dyskusje o celowości Powstania i oddających pamięć Powstania po wojnie w literaturze, filmie i sztuce. W hali B udostępnione są także relacje bezpośrednich świadków wydarzeń z sierpnia i września 1944 roku, gromadzone przez nas w ramach projektu "Archiwum historii mówionej". Wspomnienia uczestników Powstania (także żołnierzy niemieckich) są nagrywane i spisywane, a następnie umieszczane na stronie internetowej Muzeum. W podziemiach nowego budynku znajduje się wierna rekonstrukcja kanału. Jednak szczególną atrakcją dla zwiedzających jest replika bombowca Liberator B-24J, podwieszona w nowej hali muzealnej. Samoloty tego typu, startujące z Brindisi we Włoszech, niosły w trakcie Powstania pomoc walczącej Warszawie. Replika będzie kopią maszyny polskiego dywizjonu bombowego. W okalającym budynek Muzeum Parku Wolności zasadniczym elementem jest 156-metrowy Mur Pamięci, na którym wyryte są nazwiska Powstańców, którzy polegli w walkach w sierpniu i wrześniu 1944 roku (dotychczas znalazło się tam 9 tysięcy nazwisk, lista jest sukcesywnie uzupełniana). W centralnej części Muru zawieszony jest ważący 230 kg dzwon "Monter", poświęcony gen. bryg. Antoniemu Chruścielowi.
Muzeum ma bogatą ofertę edukacyjną skierowaną do uczniów szkół wszystkich poziomów, działają w nim Centrum Informacyjne i Centrum Wolontariatu. Nieustannie trwa zbiórka pamiątek z Powstania. Ponadto Muzeum prowadzi działalność wydawniczą i organizuje wystawy czasowe. Działa tu także sklepik oferujący ponad 100 tytułów wydawnictw o tematyce powstańczej, mapy, plakaty, kartki pocztowe, repliki przedwojennych lalek i misiów, a także koszulki, długopisy, kubki, puzzle. Jest także kawiarnia "Pół czarnej", której klimat tworzy umeblowanie z okresu międzywojennego."
Muzeum Narodowe W Warszawie
Siedzibą muzeum jest modernistyczny gmach wzniesiony w latach wg projektu Tadeusza Tołwińskiego z przeznaczeniem na muzeum. Początki Muzeum Narodowego sięgają 1862 r., kiedy to ustawą o Wychowaniu Publicznym w Królestwie Polskim powołano w Warszawie Muzeum Sztuk Pięknych, przekształcone w 1916 r. w Muzeum Narodowe. W 1938 r. zostało uroczyście otwarte w obecnej siedzibie. W działaniach wojennych w 1939 r., na skutek bombardowań, budynek muzeum uległ poważnym uszkodzeniom i został zamknięty dla publiczności przez władze okupacyjne. Profesor Stanisław Lorentz, dyrektor muzeum w od 1935 r. wraz z niewielką grupą pracowników, prowadził w czasie okupacji nielegalną akcję ratowania i ochrony dzieł sztuki Muzeum Narodowego oraz zwiezionych do muzeum innych zbiorów publicznych i kolekcji prywatnych. Po kapitulacji Powstania Warszawskiego prof. S. Lorentz kierował bezprecedensową akcją zabezpieczania dóbr kultury pozostałych w opustoszałej i niszczonej Warszawie. Wpłynęło to na wywiezienie wielu cennych dzieł sztuki i ocalenie, przeznaczonego do wysadzenia, gmachu muzeum. Muzeum Narodowe jako jedna z pierwszych warszawskich instytucji użyteczności publicznej, rozpoczęło działalność po wojnie, już w maju 1945 r. wystawą “Warszawa oskarża”.
Zaczątkiem zbiorów Muzeum Narodowego była kolekcja obrazów i rycin Biblioteki Rządowej i Szkoły Sztuk Pięknych przekazana muzeum w 1864 r. oraz rzeźby i odlewy gipsowe z kolekcji króla Stanisława Augusta i Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, powiększana przez zakupy i liczne dary.
Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie
Gniezno było stolicą pierwszych władców Polski z dynastii Piastów. Od 1000 roku było też stolicą arcybiskupią (w katedrze gnieźnieńskiej zachowały się XII-wieczne, dwuskrzydłowe drzwi z brązu ze scenami męczeństwa św. Wojciecha). Muzeum powołane do życia w 1978 roku gromadzi przede wszystkim zabytki z okresu średniowiecza oraz wszystkie związane z historią Gniezna i regionu. W jego zbiorach znajduje się najbogatsza w Europie kolekcja piecowych kafli gotyckich i jeden z najbogatszych w Polsce zbiór kafli renesansowych, poza tym cennymi zabytkami są fragmenty wyposażenia katedry gnieźnieńskiej (m. in. fragmenty romańskiej posadzki, kamienne renesansowe kropielnice, sprzęty liturgiczne).
Kompetencja socjolingwistyczna
Umiejętność odpowiedniego (tzn. zgodnego z obowiązującymi wzorami kulturowymi) zachowania się językowego w określonej syzuacji społecznej. Stanowi ważny składnik ogólnej kompetencji językowej (czyli znajomości języka i norm jego użycia), która z kolei jest częścią szerszej kompetencji kulturowej (komunikacyjnej) oznaczającej całokształt umiejętniści zachowania się kulturowego.
Kompetencja socjolingwistyczna przejawia się np. w sposobach pozdrawiania się ludzi, m. in. każdego można pozdrowić słowem cześć.
Imieniny (rzecz, bez liczby pojedynczej) M., B. imieniny; D. imienin, C. imieninom; N. imieninami, Ms. imieninach; przym.: imieninowy.
Obchodzone raz w roku święto osób noszących (mających) to samo imię. Na przykład panie o imieniu Anna obchodzą imieniny 26 lipca, Barbary - 4 grudnia. Panowie o imieniu Sylwester mają imieniny 31 grudnia, Adamowie i Ewy – 24 grudnia. Tradycja urządzania imienin łączy wszystkie pokolenia Polaków, choć w niektórych rejonach (np. w centralnej Polsce) młodsi - przynajmniej do czasu, gdy nie dorosną - równie chętnie świętują urodziny. Imieniny są niewątpliwie najważniejszą uroczystością rodzinną w Polsce.
Solenizant (osoba mająca imieniny) urządza przyjęcie imieninowe w domu (rzadziej w lokalu) i zaprasza na nie najbliższą rodzinę oraz przyjaciół. Goście wręczają solenizantowi / solenizantce kwiaty oraz prezenty imieninowe i składają życzenia, np.: Zdrowia, szczęścia i wszystkiego najlepszego! Prezenty są najczęściej rozpakowywane przy gościach. Gdy wszyscy zasiądą już przy stole, wznosi się toast: Za zdrowie solenizanta/iolenizantki! Następnie goście wstają i śpiewają chórem piosenkę „Sto lat”, a często też inne piosenki biesiadne. Imieniny urządza się także w miejscu pracy, zazwyczaj bardzo skromnie.
Imieniny są ważnym elementem obecnej w Polsce tradycji religijnej, silnie związanej z katolicyzmem; większość Polaków nosi imiona (zob. imiona polskie) świętych patronów i patronek. To samo imię może być oznaczone w kalendarzu kilka razy. Jest np. bardzo wiele świętych Katarzyn, Małgorzat, Marii, Janów, Andrzejów i Piotrów, a w związku z tym – różne daty imienin osób o takich imionach.
Jest wiele przysłów (zob. przysłowia polskie) związanych z imionami świętych. Głównym ich tematem jest prognozowanie pogody, np.: Od świętej Anki/Hanki zimne wieczory i ranki (dzień świętej Anny przypada 26 VII), Święta Barbara po lodzie, Boże Narodzenie po wodzie (dzień świętej Barbary przypada 4 XII). Z dniami świętych związane są pewne zwyczaje i święta. Niektóre są popularne w całej Polsce, np. Obchody Świętojańskie (23-24 VI), andrzejki (29 XI), mikołajki (6 XII), sylwester (31 XII), inne mają charakter regionalny, jak np. Barbórka (4 XII); są też zwyczaje zapożyczone w ostatnich latach z innych kręgów kulturowych, np. waleńtynki (14II).
Walentynki (w omawianym znaczeniu rzecz, bez liczby pojedynczej) M., B., W. walentynki; D walentynek; C walentynkom; N walentynkami; Ms walentynkach; przym.: walentynkowy
Obchodzone 14 lutego walentynki nazywane są również Dniem albo Świętem Zakochanych. Zgodnie z tradycją, która narodziła się w krajach anglojęzycznych, w tym dniu zakochana osoba posyła obiektowi swoich uczuć okazjonalną kartkę z romantycznymi motywami graficznymi i stosownymi do sytuacji napisami, nazywaną walentynką, lub drobny upominek; często anonimowo (bez podania imienia ani nazwiska). Niektórzy wyznają swoją miłość bardziej publicznie, w prasie lub w radiu, np. w formie napisanych przez siebie miłosnych wyznań-wierszyków. W Polsce obchodzenie walentynek upowszechniło się w ostatniej dekadzie XX wieku; jest to więc całkiem nowy zwyczaj, popularny przede wszystkim wśród ludzi bardzo młodych, zwłaszcza młodzieży szkolnej. Niektórzy Polacy nie lubią walentynek ze względu na ich zagraniczne pochodzenie oraz komercyjny charakter (zob. amerykanizacja).
Литература:
Основная:
1. Atlas polskich strojów ludowych. Warszawa, 1981.
2. B. Bazielich. Strój ludowy w Polsce (opisy, wykroje). – Warszawa, 1995.
3. E. Bilska, J. Kądziołka i dr. Polska nasza ojczyzna. Atlas geograficzny. – Warszawa, 1995.
4. J. Bursztaj. Kultura ludowa. – Warszawa, 1974.
5. A. Bujak, A. Szucka. Polskie krajobrazy. – Warszawa, 2001.
6. stroń. Etnografia Polski. – Warszawa, 1981.
7. stoń. Dzieje obyczajów w dawnej Polsce. Wiek XVI-XVIII. – Warszawa, 1994.
8. S. Gadomski. Strój ludowy w Polsce. – Warszawa, 1997.
9. A. Dylikowa. Georafia Polski. Krainy geograficzne. – Warszawa, 1987.
10. K. Harasimiuk, J. Rodzoś Geograria Polski. – Lublin, 2004.
11. W. Krasowski. „Dzieje budownictwa i architektury na ziemiach polskich. T. I-II”. – Warszawa, 1989.
12. M. Kobus. Polska (położenie geograficzne, ludność, obraz gospodarski). – Poznań, 1982.
13. Kultura narodowa. – Warszawa, 1974.
14. Leszczyńska, S. Leszczyński. Folklor wiecznie żywy. – Lublin, 1996.
15. M.Łuczkiewicz, B. O,Driscoll. Historia Polski. – Londyn, 1992.
16. M. Nowakowa, J. Nowak. Lubelszczyzna. – Lublin. 2001.
17. R. Marcinek. Polska. – Kraków, 2004.
18. Poznajemy Polskę. Atlas geograficzny pod red. A. Szymankiej, A. Kajocha. A. Rybiński-Tybel. – Warszawa, 1998.
19. Polska w jednym tomie. Przewodnik. – Warszawa, 2001.
20. Parki krajobrazowe Ziemi Piotrkowskiej. Pod red. A. Adamowicza. – Warszawa, 2000.
21. Polska w Europie wczoraj i dziś. – Warszawa, 2004.
22. Z. Samek. Polskie rzemiosło artystyczne. – Warszawa, 1986.
23. Warszawa. Pod red. J. Przybyszewskiego. – Warszawa, 1996.
|
Из за большого объема этот материал размещен на нескольких страницах:
1 2 3 4 5 6 |
