Кредиттік технология негізінде жоғары математика курсы бойынша студенттердің білімін бағалаудың әдістемелік ерекшеліктері (стр. 4 )

1-сурет

6-кесте

Пайыз

Э/Б	оқу жылы (студенттер саны: 9э+16э+2э+23б+13б=63)	оқу жылы (студенттер саны: 26э+20э+10э+24б+18б=98)	оқу жылы (студенттер саны: 13э+5э+11э+12б+8б=49)
І топ (экспер)	74	76,4	74,8	80,6	82	87,3
ІІ топ (экспер)	71,3	78	87
ІІІ топ (экспер)	84	89	93
І топ (бақ-у)	70	72	68	74,3	73	78,4
ІІ топ (бақ-у)	74	82	83,8

2-сурет

7-кесте

Пайыз

Э/Б	оқу жылы (студенттер саны: 13э+17э+18б+16б=64)	оқу жылы (студенттер саны: 21э+14э+24б+12б=71)	оқу жылы (студенттер саны: 21э+28э+20б+13б=82)
І топ (экспер)	69,2	72,2	73,4	80,1	80,2	85,7
ІІ топ (экспер)	74,5	78	84
І топ (бақ-у)	67	71,3	68	74,3	72	80
ІІ топ (бақ-у)	74	82	83

2-сурет

Сонымен студенттердің оқу қызметін бағалау жүйесі – студенттердің оқу қызметі мен әлеуметтік белсенділіктерінің жеке-дара жетістіктерінің жиынтық бағасы бойынша реттеуді көздейтін білім беру жүйесін басқару құралы болып табылады.

Эксперимент қорытындысы зерттеу жұмысы болжамының дұрыстығын дәлелдеді.

ҚОРЫТЫНДЫ

Жоғары білім беру жүйелеріне кредиттік оқыту технологиясын енгізу пәнаралық білім беру мүмкіндігін кеңейтіп қана қоймайды, сонымен қатар жеке дара оқыту формасына көшуді жеңілдетеді. Кредиттік технология оқытуды даралауға, оқу үдерісін регламенттеу шеңберінде білім беру траекториясын таңдауға негізделеді. Оның әмбебаптығы пәндер блоктары бойынша өзіндік «қысқа оқу жоспарын» құруда, негізгі пәндерді толықтыратын және тереңдететін, білім беру нұсқаларын қамтамасыз ететін элективтік курстарды таңдауда, студенттер бүкіл оқу жылында басқа бағыттармен, мамандықтармен айналысу үшін жүйелі жұмыс атқарулары, қосымша пәндерді оқып-үйренулері, іргелес мамандандыруларды игерулері керек.

Оқытудың кредиттік технологиясын енгізудің тиімділігі: мамандарды әлемдік стандарттар деңгейінде дайындауға мүмкіндіктің болуы; оқу үдерісін мобильді және икемді жоспарлау; аудиториялық және өзіндік жұмыстардың үйлесімді ара-қатынасын белгілеу; білім алушылардың өзбетімен білім алу және өзін-өзі дамыту қасиетін шынықтыру; білім алушыларға білімдерді өзбетімен шығармашылық тұрғыдан игеруге деген дағдылар мен қажеттілікттерді дарыту; кредиттер мен дипломдарды өзара мойындау, бірлесе отырып студенттерді оқытуды ұйымдастыру; кредиттік оқыту жағдайында баллдық-рейтингтік жүйені тиімді қолдану.

Баллдық-рейтингтік жүйенің дәстүрлі тексеру жүйесінен артықшылығы (жаңалығы) келесілермен айқындалады: барлық білім алушыларға бірдей мүмкіндіктердің берілуімен; білімдерді бағалау мүмкіндігінше объективті болуымен; бәсекеге түсу студенттердің оқу қызметін ынталандырудың жетекші факторы болатындығымен; басымдық студенттердің өзіндік жұмысына берілуімен; оқыту үдерісін ұйымдастыруға қатаң және формалданған талаптар қойылуымен.

Сонымен қатар, кредиттік оқыту жүйесін енгізуде бірінші курс студенттерінің жаңа талаптар мен сабақтарды жүргізудің жаңа әдістемесіне бейімдеу қажеттігі, яғни бастапқы кезеңде (семестр басында) мектептен өзбетімен жұмыс істеуге және өздерінің оқу жетістіктеріне жауап беруге дағдыланбаған бірінші курс студенттерімен жұмыс істеуге және оларды оқумен жүйелі айналасуға (студенттердің оқытушының жетекшілігімен атқаратын өзбетімен жұмыстары мен студенттердің өзіндік жұмыстарын қоса есептегенде) бағыттауға тура келеді.

Кредиттік оқыту жүйесін әрі қарай жетілдіру келесі мәселелерді қамтиды:

– кредит негізінде білім беру үдерісін ұйымдастыру мен қамтамасыз ету, білім беру сапасын әрі қарай көтеру жолдарын зерттеуді жалғастыру;

– зерттеу барысында қажетті нормативтік және әдістемелік құжаттарды дайындау мен байқаудан өткізу;

– қолданыстағы жоғары кәсіптік білім берудің мемлекеттік стандартарын жетілдіру;

– оқу үдерісін ұйымдастыруда оқытушылардың орнықты оқу жүктемесін айқындау әдістемесін дайындау.

ДИССЕРТАЦИЯНЫҢ НЕГІЗГІ МАЗМҰНЫ

КЕЛЕСІ БАСЫЛЫМДАРДА ЖАРИЯЛАНДЫ

1 Математикалық дәлелдеу бастамаларын оқытудың логикасы мен технологиясы // Ғылыми-әдістемелік журнал «Информатика, физика, математика». – Алматы, 2001. – № 3. – 8–9 бб. (Қ.Н. Нұрсұлтановпен авторлық бірлестікте).

2 Білімді нақтылаудың бір жол // Ғылыми-әдістемелік журнал «Информатика, физика, математика». – Алматы, 2001. – № 4. – 5–7 бб. (Ә.П. Мұстафаевпен авторлық бірлестікте).

3 Математикалық марафон // «Механикалық система мен физикалық құбылыстарды математикалық модельдеу» халықаралық конференция материалдары 15–16 қараша 2001 ж. / Абай атындағы мемлекеттік ун-т. – Алматы, 2001. – 129–132 бб. (Ә.П. Мұстафаевпен авторлық бірлестікте).

4 Тақырып арасындағы сабақтастықты сақтаудың тиімділігі // Ғылыми-әдістемелік журнал «Математика және физика». – 2002. – № 2. – 50–51 бб. (Ә.П. Мұстафаевпен авторлық бірлестікте).

5 Студенттерді кәсіби шеберлікке баулу // Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеттің қүрылғанына 40 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары «Шоқан тағылымы – 7». (Көкшетау, 18–20 сәуір 2002 ж.). – 2002. – 113–116 бб. (Ә.П. Мұстафаевпен авторлық бірлестікте бірге).

6 Ұжымдық еңбек өнімі // «Наука и образование – ведущий фактор стратегии «Қазақстан – 2030» ғылыми-практикалық конференция материалдары (1-басылым), (Қарағанды, 25–27 маусым 2002 ж.). – 2002. –
63–66 бб. (Ә.П. Мұстафаевпен авторлық бірлестікте).

7 Тест деңгейін айқындау // XXI ғасырдағы жоғары білім технологиясы: проблемалары мен даму бағыттары: Халықаралық ғылыми-практикалық конференция, материалдары, (Ақтөбе, 7–8 июнь 2002 ж.). – 2002. – 318–319 бб. (С.Қ. Өкпебаевамен авторлық бірлестікте).

8 Дистанттық оқыту арқылы студенттердің математикалық сауаттылығын жетілдіру мәселелері // XXI ғасырдағы жоғары білім технологиясы: проблемалары мен даму бағыттары: Халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары, (Ақтөбе, 7–8 маусым 2002 ж.). – 2002. – 159–160 бб. (С.Қ.Өкпебаевамен авторлық бірлестікте).

9 Ұжымдық еңбекке баулу // Ғылыми-педагогикалық журнал «Білім – Образование». – 2002. – № 4 (10). – 159–160 бб.

10 Практикалық сабаққа арналған оқу құралы құрылымы хақында // Үшінші мыңжылдықтың оқулығы: жасау, шығару және тарату. ІІІ халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары, (Алматы, 5–7 маусым 2003 ж.). – 2003. – 201–205 бб.

11 Бір теориямен бірнеше тақырыпты қамту // Ғылыми-әдістемелік журнал «Математика және физика». – 2003. – № 5 (11). – 15–17 бб.

12 Математикалық эстафета // Ғылыми-педагогикалық журнал «Білім – Образование». – 2004. – № 1 (15). – 41–45 бб.

13 Мұғалім сауатының алғашқы қадамы // Ғылыми-әдістемелік журнал «Математика және физика». – 2004. – № 3 (15). – 6–7 бб.

14 Дифференциалдық теңдеулер және вариациалық есептеулер: Оқу құралы. – Семей: Шәкәрім атындағы СМУ, 2005. – 136 б. (С.Қ. Қалиевпен авторлық бірлестікте).

15 Дамыта оқыту мақсатында тапсырмалар құру // «Қазақстан мектебі» республикалық ғылыми-педагогикалық журнал. – 2005. – № 9–10. – 29–30 бб.

16 Қосалқы жауапты тапсырмалар тиімділігі // «Білім – Образование» ғылыми-педагогикалық журнал. – 2005. – № 5 (23). – 10–11 бб.

17 Оқулық мазмұнының дамыта оқытудағы орны // Білім – Образование» ғылыми-педагогикалық журнал. – 2006. – № 2 (26). – 27–29 бб.

18 Курс лекций по функциональному анализу (для студентов по специальности математика, обучающихся по кредитной технологии). – Семей, 2006. – 140 с. ( авторлық бірлестікте).

19 Ықтималдықтар теориясы: Оқу құралы. – Семей: Шәкәрім атындағы СМУ, 2006. – 64 б. (А. Ж. Жұмырбаевпен авторлық бірлестікте).

20 Косинустар теоремасының аналогі // Ғылыми–әдістемелік журнал «Математика және физика». – № 3(39),2008. – Б.18–19.

21 Кредиттік оқыту жүйесінде «Математика» пәні бойынша СОӨЖ-ді ұйымдастыру // «Физика және математика. Компьютер. Білім» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары (Семей, 9–10 қазан 2008 ж.). – 2008. – 73–75 бб.

22 Жазғы семестрде «Математика» пәнін оқыту ерекшеліктері // «Білім беру жүйесіне бәсекеге қабілетті мамандар даярлаудың өзекті мәселелері: тарихы және қазіргі кезеңі» республикалық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары (Павлодар қаласы, 10–12 қазан 2008 ж.). – 2008. – 108–110 бб.

23 Кредиттік оқыту жүйесінде білім сапасын бағалау – математикасы // «Ғылыми ізденістердің негізгі мәселелері және перспективалық бағыттары 2008» халықаралық ғылыми-практикалық интернет конференция материалдары (Алматы, 21–31 қазан 2008 ж.). – 2008. – 257–261 бб.

24 Жоғары математика пәні бойынша тест тапсырмаларының жинағы. – Семей: Шәкәрім атындағы СМУ, 2008 ж. – 240 б. (Ә.П. Мұстафаев, С. К.  Өтеджановалармен авторлық бірлестікте).

25 Оқытудың кредиттік технологиясы мәселелері туралы // «Жаратылыстану-математика білімінің қазіргі мәселелері» халықаралық ғылыми-практикалық Интернет-конференция, (Ақтөбе, 21 қазан – 11 қараша 2009 ж.). – 2009. – 79–85 бб. (Ә.К. Қағазбаевамен авторлық бірлестікте).

РЕЗЮМЕ

Искакова Макпал Толеугалиевна

Методические особенности оценки знаний студентов по курсу

высшей математики в условиях кредитной технологии обучения

13.00.02 – Теория и методика обучения и воспитания (математика)

Актуальность исследования. Интеллектуальный, экономический и культурный потенциал каждого государства связан с развитием системы образования в соответствии с требованиями современности.

Одной из главных задач модернизации системы образования является внедрение новых технологий образования. В настоящее время система высшего образования в Казахстане проходит период сложного адаптационного процесса к системе кредитной технологии обучения.

Существовавшая ранее одноуровневая система подготовки специалистов в высших учебных заведениях перестала отвечать требованиям социально-экономического развития страны. В традиционном обучении наблюдается разрыв между требованиями, предъявляемыми к обучающимся в процессе их образования в вузе и требованиями, предъявляемыми в реальной профессиональной деятельности.

Анализ психолого-педагогической и методической литературы, анализ практического состояния системы проверки и оценки качества знаний студентов в вузе показали, что несмотря на разработанные инновационные формы организации оценки качества обучения студентов по математическим дисциплинам в общем, и по курсу высшей математики, в частности, на необходимом общетеоретическом уровне, а также применение их в системе непрерывной проверки все же остается на низком уровне.

Эти противоречия усуглубляются еще одним – противоречием между возможностью передачи преподавателем большого объема информации студентам и ограниченностью получения полной информации об уровне и качестве усвоения студентами знаний путем применения только традиционных форм обучения.

Поэтому возникает объективная необходимость разработки и внедрения образовательных технологий, способствующих обновлению и совершенствованию традиционных форм обучения с целью повышения качественого уровня учебного процесса в вузе.

В этой связи, возникает потребность в исследовании рациональных путей определения системы организации проверки и оценки знаний студентов в процессе обучения их математике, что и определило тему нашего исследования: «Методические особенности оценки знаний студентов по высшей математике в условиях кредитной технологии обучения».

Цель исследования: Разработка и экспериментальная проверка теоретических и практических основ контроля и оценки знаний студентов высших учебных заведений в процессе обучения их курсу высшей математики в условиях кредитной системы обучения, способствующая совершенствованию и повышению их математической подготовки.

Объект исследования: Процесс обучения математике студентов высших учебных заведений.

Предмет исследования: Методика проверки и оценки качества знаний студентов по высшей математике в условиях кредитной системы обучения.

Гипотеза исследования: Если в высшем учебном заведении обучение студентов математике в условиях кредитной системы обучения будет базироваться на особенностях технологического подхода и критериях технологического характера процесса обучения, а проверка и оценка знаний студентов будет осуществлятся с учетом закономерностей бально-рейтинговой системы, то повысится активность учебно-познавательной деятельности студентов, а также уровень объективности проверки и оценки качества их знаний; появятся условия для целенаправленного и циклического управления учебно-познавательной деятельностию студентов по усвоению ими учебного материала и повышения качества их знаний.

Научная и теоретическая новизна исследования:

– уточнены: понятие «технологический подход к математическому образованию в системе высшего образования» и критерии технологического характера процесса обучения;

– осуществлен теоретический анализ особенностей организации процесса качественного обучения в системе высшего учебного заведения в условиях кредитной системы обучения и сделаны соответствующие выводы;

– систематизированы дидактические методы и приемы непрерывной проверки и оценки качества студентов, уточнены особенности проверки и оценки знаний в условиях кредитной системы обучения;

– разработана методика организации и проведения проверки и оценки качества математических знаний студентов в условиях кредитной системы обучения.

Положения выносимые на защиту:

1. Уровень профессиональной подготовки студентов в высших учебных заведениях, в основном, определяется объективностью оценки качества знаний студентов, полученных в процесе изучения предметов. Эффективность определения качества знаний студентов обеспечивается разработанной системой дидактических методов и приемов, используемых при проверке и оценке знаний в процессе обучения.

2. Проверка и оценка знаний студентов высших учебных заведений в условиях кредитной технологии обучения является системой преемственности традиционных видов проверки, оценки знаний, диагностики качества знаний и нетрадиционных их видов. Эта система успешно реализуется бально-рейтинговой технологией.

3. Бально-рейтинговая система, как средство непрерывной проверки и оценки знаний студентов высшего учебного заведения, сочетая системные концепции дидактики с ценностью построенной методической модели, разработанной в соответствии с условиями новой методики рейтинговой аттестации студентов, обеспечивает непрерывность взаимодействия субъектов обучения в системе «преподаватель – студент»

Практическая значимость исследования: В процессе обучения математике студентов, обучающихся по различным специальностям в системе высшего образования, реализованы принципы кредитной системы обучения и подготовлены учебно-методические комплексы по курсу высшей математики. Разработан дидактический комплекс, включающий в состав нетрадиционные лекции и практические занятия, различные виды самостоятельной работы студентов, нетрадиционные формы проверки знаний, бально-рейтинговую систему проверки и оценки знаний студентов, который внедрен в учебно-воспитательный процесс Семейского государственного университета им. Шакарима.

Структура диссертации: определяется логикой исследования. Диссертационная работа состоит из двух глав (каждая глава включает вывод и заключение), заключения, списка использованной литературы и приложения.

Результаты исследования могут быть использованы методистами и преподавателями вузов при написании учебных программ, силлабусов, методических пособий при обучении курсу высшей математики, для бально-рейтинговой оценки знаний студентов, а также для повышения квалификации учителей.

SUMMARY

Makpal T. Iskakova

Methodic peculiarities of assessment of students’ knowledge in higher mathematics in conditions of the credit training technology

13.00.02 – Theory and methodology of training and education (mathematics)

Research actuality. The intellectual, economic and cultural potential of every state is connected with development of the educational system in accordance with requirements of the modern time.

At present time the higher education system in Kazakhstan goes through the complicated process of adaptation to the system of the credit training technology.

The previously existing single-level system of preparation of specialists at institutions of higher education has stopped to meet requirements of social and economic development of the country. In traditional training the gap between requirements imposed to trainees in the process of their training and requirements imposed in actual professional activity is observed.

Analysis of the psychological-and-pedagogic and methodic literature, analysis of practical level of the status of the system of checking and assessment of the quality of students’ knowledge at the institution of higher education showed that in spite of the fact that innovative forms of organization of training quality assessment are developed at the required general theoretical level, their use in the system of continuous check remains at low level nevertheless.

These contradictions are added by another one – discrepancy between the possibility of transfer of the large volume of information to students by the teacher and limitedness of receiving full information about the level and quality of students’ digestion of knowledge through use of traditional forms only.

That is why the objective necessity of development and introduction of educational technologies contributing to renewal and improvement of existing training forms for the purpose of high quality level of the educational process at the institution of higher education arises.

In this connection the necessity of investigation of rational ways of defining the system of organization of check and assessment of students’ knowledge in the process of their training in mathematics arises, that has defined the theme of our research: «Methodic peculiarities of assessment of students’ knowledge in higher mathematics in conditions of the credit training technology».

Purpose of research: development and experimental check of theoretical and practical bases of control and assessment of students’ knowledge at institutions of higher education in the process of their training in mathematics in conditions of the credit training technology contributing to raising their mathematical preparation.

Object of research: process of mathematics training for students at institutions of higher education.

Subject of research: method of check and assessment of quality of students’ knowledge in higher mathematics in conditions of the credit training technology.

Scientific and theoretical novelty of the research:

– The notion «technological approach to mathematical education in the higher education system» and the criterion of technological nature of the training process have been made more precise.

– Theoretical analysis of peculiarities of organization of the process of high quality training in the system of the institution of higher education in conditions of the credit training technology has been performed and relevant conclusions have been made.

– Didactical methods and techniques of continuous check and assessment of quality of students’ knowledge have been systematized, peculiarities of check and assessment of knowledge in conditions of the credit training technology have been made more precise.

– The methodology of organization and fulfillment of check and assessment of quality of mathematical knowledge of students in conditions of the credit training technology has been developed.

Issues to be defended:

1. The level of the preparation of students at institutions of higher education is mainly defined by objectivity of assessment of quality of students’ knowledge gained in the process of studying disciplines. Efficiency of defining the quality of students’ knowledge is provided by the system of didactic methods and techniques used in check and assessment of knowledge in the training process.

2. Check and assessment of students’ knowledge at institutions of higher education in conditions of the credit training technology is the system of succession of traditional kinds of knowledge check and assessment and diagnostics of knowledge quality, and their untraditional kinds. This system is successfully implemented through the point-rating technology.

3. The point-rating system as the mean of continuous check and assessment of students’ knowledge at institutions of higher education, combining the system concepts of didactics and value of the built methodic model developed in accordance with conditions of the new methodology of rating certification of students, provides for continuity of interactions of training subjects in the system «teacher-student».

Practical value of research: In the process of mathematics training for students of different specialties in the higher education system principles of the credit training technology have been implemented, and training-methodic manual complexes have been developed. The didactical complex including untraditional lectures, types of independent works of students, untraditional forms of check of knowledge, and point-rating system of check and assessment of students’ knowledge has been developed and introduced to the educational process of Semey State University named after Shakarim.

Structure of the thesis: is determined by the logic of the study. Dissertation work consists of introduction, two chapters (each chapter includes a corollary and the conclusion), conclusion part, list of references and appendix.

Results of the research can be used by teachers of institutions of higher education in their practice and scientific researches.