1-вариант, биология (стр. 11 )

БИОЛОГИЯ

1. ¤ркен мен тамырлардыњ бойлай µсуiн тоқтату ‰шiн - A) Телу әдiсiн қолданады. B) Қалемшелеу әдiсiн қолданады. C) Шырпу әдiсiн қолданады. D) Қопсыту. E) Т‰птеу әдiсiн қолданады.

2. Тамақтану тәртібінің бұзылу нәтижесі: A) Цинга. B) Дизентерия (қантышқақ). C) Қарын жарасы. D) Тырысқақ. E) Кариес.

3. Жарқанат жатады - A) Кемiрушiлерге. B) Ескекаяқтыларѓа. C) Ж‰нқанаттыларѓа. D) Жыртқыштарѓа. E) Қолқанаттыларѓа.

4. Сабансабақ ... т±қымдасына тән: A) астық B) к‰рделіг‰лділер C) алабота D) б±ршақ E) раушанг‰л

5. Жабайы µсімдіктер: A) Ж±мыршақ, асқабақ, т‰ймедаѓы B) ¤здігінен µсіп-µнетін µсімдіктер C) Жоњышқа, қызан, итм±рын D) Барлық бақша µсімдіктері E) Сәбіз, қауын, қияр

6. Қарағай қылқанының тіршілік ұзақтығы- A) 1 жыл. B) 2-3 жыл. C) 4-5 жыл. D) Мәңгі. E) 3-4 жыл.

7. Еменді орман өсімдіктерінің ішінен жоғарғы ярустыларға (сатыға) жататындар: A) Жөке ағашы, емен. B) Итмұрын. C) Алма ағашы. D) Алмұрт. E) Үйеңкі.

8. Ең ұсақ қан тамыры: A) Вена (көктамыр) B) Қолқа C) Артерия (салатамыр) D) Капилляр (Қылтамыр) E) Өкпе венасы (өкпе көктамыры)

9. Ұрықтың гаструла сатысының сыртқы қабаты: A) Мезодерма. B) Эпидермис. C) Энтодерма. D) Эктодерма. E) Эпителий.

10. Адам ағзасының құрылысын, атқаратын қызметін және дамуын зерттейтін ғылым: A) Экология. B) Тәнтану. C) Эмбриология. D) Гигиена. E) Физиология.

11. Хитинді жабынның атқаратын қызметі: A) Тыныс алу. B) Қанайналым. C) Қорғаныш. D) Сыртқы ортамен байланыс. E) Сезім мүшесі.

12. Түрді латын тілінде қос атпен атауды ғылымға ұсынған ғалым: A) . B) К. Линней. C) Ч. Дарвин. D) Т. Шванн. E) .

13. Туберкулез қоздырғышы- A) Вирус. B) Кірпікшелі кебісше. C) Безгек паразиті. D) Бактерия. E) Амеба.

14. Жеуге жарамды саңырауқұлақтар A) ақ зең, қи саңырауқұлағы. B) пеницилл, ашытқы. C) арышқұлақ, көктерек саңырауқұлағы, қозықұйрық. D) қаракүйе, қастауыш. E) жалған түбіртек, боз арамқұлақ.

15. Тері эпидермисін түзетін ұлпа: A) Жүйке. B) Шеміршек ұлпа. C) Дәнекер. D) Бірыңғай салалы бұлшықет E) Эпителий.

16. Қуыс сүйектер: A) төс B) жілік сүйектері C) қабырға D) жамбас E) бас сүйек

17. Биосфераны өзгертетін қуатты фактор - A) Табиғат. B) Жануарлар. C) Микроорганизмдер. D) Өсімдіктер. E) Адам.

18. 1г. көмірсу ыдырағанда бөлінетін энергия: A) 15,2 кДж B) 17,6 кДж C) 0 кДж D) 38,9 кДж E) 40 кДж

19. Шартәрізді іші қуыс ұрық ... деп аталады. A) гаструла B) жұмыртқа жасуша C) бластомер D) зигота E) бластула

20. Алыстан көрмеушілік кезінде заттың кескінінің болатын жері A) Тор қабықшаның алдында. B) Көз бұршағында. C) Соқыр дақта. D) Тор қабықшаның артында. E) Тор қабықшада.

21. Ақуыз (нәруыз) синтезі жүретін жасушаның органоиды: A) Рибосома. B) Хлороплас. C) Лизосома. D) Митохондрия. E) Хромоплас.

22. Ана құрсағында нәрестенің дамуы: A) 260 күн B) 250 күн C) 320 күн D) 300 күн E) 280 күн

23. Генотипіне байланыссыз өзгергіштік: A) модификациялық B) комбинациялық C) тұқымқуалайтын D) цитоплазмалық E) мутациялық

24. Адамның іс-әрекетінің ағзаларға әсер ету факторы: A) Абиотикалық (Бейбиотикалық). B) Экологиялық. C) Антропогендік. D) Биотикалық. E) Шектеуші.

25. Адасқан жүйке келесі жүйелер бөліміне жатады: A) сезім жүйкесіне B) есту жүйкесіне C) орталық D) шеткі жүйке жүйесіне E) соматикалық

26. Тағам ретінде пайдаланатын былқылдақденелілер (ұлулар): A) Үлкен тоспа ұлуы. B) Кіші тоспа ұлуы. C) Айқұлақ. D) Каракатица. E) Жалаңаш шырыш.

27. Әрбір тұқымбүршігінен пайда болады A) Көп тұқым B) 5 тұқым C) Бір тұқым D) Үш тұқым E) Екі тұқым

28. Ішекқуыстылардың ертедегі шоғырлы бір жасушалардан шыққандығын көрсететін дәлелдемелер - A) бүршіктеніп көбеюі. B) аталық жыныс жасушаларының түзілуі. C) аналық жыныс жасушаларының түзілуі. D) регенерация. E) бір ғана ұрықтанған жасушадан дамуы.

29. Қой малына айналма ауруын тудыратын: A) үшкірқұрт B) суыртқы C) ішексорғы D) миқұрт E) қылқұрт

30. Үнді фикусына тән түрі өзгерген тамыр: A) Тіреу тамыр. B) Жемтамыр. C) Тїйнектамыр. D) Емізік тамыр. E) Ауа тамыр.

42-вариаит

БИОЛОГИЯ

1. Өсімдіктердің тыныс алуына қажетті газ: A) Оттегі. B) Көмірқышқыл газы. C) Инертті газ. D) Азот. E) Сутегі.

2. Фотосинтездеуші ±лпада болады: A) Лейкопласт және хромопласттар B) Лептесіктер C) Хлоропласттар D) Хромопласттар E) Лейкопласттар

3. Жидек жемісті өсімдік: A) Күнбағыс. B) Шие. C) Асбұршақ. D) Қарақат. E) Өрік.

4. Атақты селекционер, ғалым: A) . B) . C) . D) . E) .

5. Вегетативті жолмен көбею: A) Ұрық арқылы. B) Тұқым арқылы. C) Жеміс арқылы. D) Жыныс жасушалары арқылы. E) Өсімді мүшелер арқылы.

6. Монголоидты нәсілдердің ең негізгі белгілері: A) Терісі қоңырқай сарғыш түсті. B) Қыр мұрынды. C) Дөңгелек жүзді. D) Сақалы мен мұрты жақсы жетілген. E) Шашы қара, бұйра.

7. Тек өсімдіктер жасушасына ғана тән органоид. A) Пластидтер. B) Рибосома. C) Митохондрия. D) Гольджи комплексі. E) Лизосома.

8. Сапрофиттерге жататыны: A) Саңырауқұлақтар. B) Балдырлар. C) Шаңжапырақтар. D) Плаундар. E) Қыналар.

9. Ата-ана белгілер жиынтығының ұрпақтан-ұрпаққа берілу қасиеті: A) көбею B) тұқымқуалау C) даму D) өзгергіштік E) тітіркенгіш

10. Жердің саналы қабығы- A) Биосфера. B) Литосфера. C) Атмосфера. D) Гидросфера. E) Ноосфера.

11. Жүйке жасушасының ұзын өсіндісі: A) Денесі. B) Нейрон. C) Түйіндер. D) Аксон. E) Дендрит.

12. Агроценоздарға жататындар - A) Дала. B) Бақша. C) Орман. D) Өзендер. E) Тундра.

13. Адамның қалыпты ұйқысының уақыты: A) 12 сағат. B) 7 сағат. C) 10 сағат. D) 8 сағат. E) 9 сағат.

14. Өрмекші тәрізділерге жататындар: A) дафния B) ақ планария C) кенелер D) айқұлақ E) аскарида

15. Агроценоздың табиғи биоценоздан айырмашылығы: A) Қоректену тізбегі ұзын. B) Қоректену тізбегі қысқа. C) Зат айналымы тұйық . D) Өндірушілер жоқ. E) Тұтынушылар жоқ.

16. Қаны бірінші топқа жататын адамға қай топтағы қанды құяды: A) кез-келген топтағы B) тек бірінші топтағы C) екінші топтағы D) тек төртінші топтағы E) үшінші топтағы

17. Ағзаның жұмыртқа қабығын жарып шыққаннан кейінгі кезеңі: A) постэмбриогенез B) түрленіп даму C) онтогенез D) филогенез E) эмбриогенез

18. Көпқылтанды құрттарға тән емес белгі: A) Дене қуысының болуы. B) Кутикуламен қапталуы. C) Денесі: бас-тұлға-аналь тесігінен тұру. D) Топырақ құнарлылығын арттыру. E) Регенерацияның болуы.

19. Қарын сөліндегі ферментті күшейтетін: A) Өт B) Аминқышқылы C) Глюкоза D) Май E) Тұз қышқылы

20. Құстың қауырсыны дегеніміз: A) Сояудың екі жағындағы тармақ. B) Жіңішке мұртшалар жиынтығы. C) Терінің үстіңгі қабатындағы теріден пайда болған түзіліс. D) Ортасында мүйізденген кеуекті өзегі бар түтік. E) Теріге қадалған ұшы.

21. Ағзада жетіспегенде “мешел”ауруы пайда болатын дәрумен: A) A B) E C) D D) K E) B

22. Көмірсулардың жасушада атқаратын қызметі. A) Қорғаныш. B) Энергетикалық. C) Тасымалдау. D) Катализаторлық. E) Тұқымқуалау ақпаратын сақтап қалу.

23. Жасунық табиғаты жағынан жатады: A) Ақуызға (нәруызға). B) Минералды тұздарға. C) Көмірсуға. D) ДНҚ-ға. E) Майға.

24. Шымтезек мүгінің құрылысы: A) Гүл, жеміс, тұқым. B) Тамыр, сабақ, жапырақ. C) Ризоид, сабақ, жапырақ. D) Сабақ, жапырақ. E) Ризоид, сабақ.

25. Арал мен Каспий де кездесетін гүлге ұқсас көп аяқты: A) Кәдімгі амеба. B) Кебісше. C) Актиния. D) Эвглена. E) Медуза.

26. Мекендейтін иесінің қоректік заттарын пайдаланып, тіршілік ету: A) Арамтамақтық. B) Бәсекелестік. C) Селбесу. D) Жыртқыштық. E) Паразиттік.

27. Темекі түтінінде адам организміне өте қауіптісі - A) Көмір тотығы. B) Алкоголь. C) Инертті газ. D) Органикалық қышқылдар. E) Күл.

28. Буынның бүгілу әрекетінің жүзеге асуы: A) жазылдырғыш еттің жиырылуы B) жазылдырғыш еттің кемуі C) бүгілдіргіш еттің кемуі, жазылдырғыш еттің жиырылуы D) бүгілдіргіш еттің жиырылуы жұмыс істеу дәрежесінің кемуі E) бүгілдіргіш еттің жиырылуы

29. Жарық қабылдайтын жасушалардың орналасауы: A) Шыны тәрізді денеде. B) Тор қабықша ішіндегі таяқшалар. C) Көз бұршағында. D) Тамырлы қабықшада. E) Қасаң қабықшада.

30. Қарапайымдыларға әсер ететін тітіркендіргіштерге жатпайтыны: A) тұз ерітіндісі B) тамақ C) қышқыл D) ине E) шу

43-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Хлоропластың қызметі: A) Қор затын жинау. B) Көбеюге қатысу. C) Улы заттарды ыдырату. D) Гүл, жеміске қызыл, сары түс беру. E) Өсімдікке жасыл түс беру.

2. Астық тұқымдастардың гүлі: A) Аналығыда, аталығыда көп. B) 1 аналық, 10 аталықтан тұрады. C) 1 аналық, 6 аталықтан тұрады. D) 1 аналық, 3 аталықтан тұрады. E) 1 аналық, 5 аталықтан тұрады.

3. Органикалық тыңайтқыш: A) Азот. B) Селитра. C) Калий. D) Суперфосфат. E) Құс саңғырығы.

4. Тісті зерттейтін ғылым: A) Гематология. B) Физиология. C) Кардиология. D) Стоматология. E) Цитология.

5. ¤сiмдiктердiњ қозѓалуына әсер етедi - A) Фотосинтез. B) Жарық, су, ауа, жылу, қоректiк заттар, µсiмдiктiњ тiрi денесi. C) Қоректену, µсiмдiктiњ тiрi денесi. D) ¤сiмдiктiњ тiрi денесi. E) Тыныс алу.

6. Тұмаумен ауырғанда микроорганизмдердің әсерінен құлақтың қабынатын бөлімі- A) Сыртқы құлақ. B) Ортаңғы құлақ. C) Ішкі құлақ. D) Есту сүйектері. E) Есту түтігі.

7. Адам тыныс алуына қажетті газ: A) азот (II) оксиді B) көмірқышқыл газы C) азот D) азот (IV) оксиді E) оттегі

8. Ақ зең саңырауқұлағының кездесетін жерлері A) Жасыл өсімдіктер. B) Топырақ. C) Нанда, жемістер, жылқы тезегі. D) Тастардың үстін. E) Су.

9. Жердің геологиялық қабығы биосфера: A) Газ тектес заттардан тұрады. B) Сұйық заттардан тұрады. C) Тірі организмдерден тұрады. D) Қатты заттардан тұрады. E) Топырақтан тұрады.

10. Жауынқұрттың денесіндегі қылтанының атқаратын қызыметі: A) Жиырылу. B) Қозғалу. C) Денені орнықты ұстау. D) Зәр шығару. E) Иіс сезу.

11. Адам ағзасының құрылысын, атқаратын қызметін және дамуын зерттейтін ғылым: A) Экология. B) Физиология. C) Эмбриология. D) Тәнтану. E) Гигиена.

12. Көбелектердің дернәсілінің атауы: A) Жұлдызқұрт. B) Имаго. C) Личинка. D) Нимфа. E) Қуыршақ.

13. Шартсыз және шартты рефлекстер туралы ілімді ашқан ғалым- A) B) C) D) E)

14. Шеткі жүйке жүйесінің бөлімі: A) ми бағаны B) үлкен ми сыңары C) жүйкелер, жүйке түйінділері D) жұлын E) мишық

15. Қанның қызыл түсті болуы... байланысты: A) қан сарысуына B) эритроциттерге C) фибринге D) қан плазмасына E) лейкоциттерге

16. Балықтардың қанайналым жүйесі: A) тұйық емес B) бір қанайналым шеңбері C) төрт қанайналым шеңбері D) екі қанайналым шеңбері E) үш қанайналым шеңбері

17. Қолайлы жағдайда өскен қарағайдың биіктігі- A) 20-25 м. B) 10-15 м. C) 15-20 м. D) 25-30 м. E) 30-40 м.

18. Сыртқы ортадағы маусымдық өзгерістердің ең негізгі әрекеттері. A) Күн жарығының ұзақтығының өзгеруі. B) Ауа температурасындағы өзгеріс. C) Қардың түсуі. D) Жауын-шашын мөлшері. E) Ауаның атмосфералық қысымы.

19. Ішекқуыстылардың қорегін аулауы: A) Бұлшық ет жасушаларымен. B) Жабын жасушаларымен. C) Атпа жасушалары көмегімен. D) Аузымен. E) Жүйке жасушасымен.

20. Кеуде қуысын қозғалысқа келтіретін негізгі бұлшықеттері. A) Қабырғааралық B) Екібасты және балтыр C) Үш басты, жалпақ арқа D) Ұшбасты E) Балтыр

21. Консументке жататын: A) Айдаршөп. B) Спирогира. C) Қырықжапырақ (шаңжапырақ) D) Үрмебұршақ. E) Бақа.

22. Көмірсулардың ішіндегі полисахаридтер: A) глюкоза B) рибоза C) дезоксирибоза D) крахмал E) фруктоза

23. Майлардың, көмірсулардың синтезделу әрекеті жүреді: A) Тегіс бетті эндоплазмалық торда. B) Ядрода. C) Вакуольде. D) Лизосомада. E) Гольджи комплексінде.

24. Спора арқылы көбейе алатын өсімдік: A) Шырша B) Қарағай C) Бақбақ D) Көкнар E) Мүк

25. Горилланың адамға жақындық белгісі: A) 12 жұп қабырғасы. B) Жалпақ төс сүйегі. C) Қол, бас, табан, жамбас құрылысы. D) Бассүйек құрылысы. E) Аяқ-қолының мөлшері.

26. Басаяқты бақалшақсыз ұлулардың сорғышы бар қармалауыштары- A) Аяқтарының бөлігі. B) Басы. C) Мантиясы (шапаншасы). D) Бақалшағы. E) Тұлғасы.

27. Жануарлардың дене пішіні мен түсі қоршаған ортаның заттарымен сәйкес келетін бейімделушілік: A) Бүркеніш. B) Жасырынғыш. C) Қорғаныш (мимикрия). D) Сақтандырғыш. E) Айбарланғыш.

28. Онтогенездік дамуда эктодерма қабатынан пайда болатын: A) Хорда. B) Бұлшық ет. C) Ішек. D) Жүйке тақташасы. E) Зәр шығару жүйесі.

29. Дигибридті будандастырудағы F2 ұрпақта фенотипі төрт түрлі генотипті көрініс береді: A) 9:3:3:1 B) 1:1 C) 1:2:1 D) 3:2:1 E) 3:1

30. Қанда адреналиннің көбеюі жылудың түзілуін: A) Тоқтатады. B) Баяулатады. C) Қалпына келтіреді. D) Күшейтеді. E) Жылу берілуін теңестіреді.

44-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Аѓаш қабыѓыныњ қабаттары: A) Тоз, тін B) Камбий, с‰рек C) Тоз, µзек D) ¤зек, тоз E) Тін, с‰рек

2. Қосжарнақты µсiмдiктер – A) С±лы. B) Арпа. C) К‰рiш. D) Асб±ршақ. E) Сәбiз.

3. Адам аѓзасындаѓы бауырдыњ негізгі қызметі - A) М‰шелердiњ ж±мысын реттейтiн гормондар бµлу. B) М‰шелердіњ тіршілігінен пайда болѓан аѓзадаѓы улы заттарды залалсыздандыру. C) Қорытылмаѓан заттарды қорыту, суды қанѓа µткізу. D) Ферменттердіњ әсерімен ақуыздарды ыдырату. E) Ферменттердіњ әсерінен кµмірсуларды ыдырату.

4. Өсімдіктерге түс беретін органоид: A) Митохондрия. B) Пластид. C) Цитоплазма. D) Ядро. E) Қабықша.

5. Алқа тұқымдасына жататын дәрілік өсімдік: A) Қаражидек. B) Қызан. C) Баклажан. D) Картоп. E) Бұрыш.

6. Өсімдіктің тамыры өте тереңге кететін аймағы: A) дала орманында B) шөлде C) даланың құрғақшылық жерінде D) тундрада E) шөлейтті жерде

7. Саусаққанатты балықтардың өкілі: A) албырт B) скат C) акула D) камбала E) латимерия

8. Өсімдіктердің жаңа іріктемелері мен жануарлардың тұқымдарын жасау, жақсарту, ұсақ ағзалардың штаммаларын алу әдістерін зерттейтін ғылым: A) Селекция. B) Цитология. C) Эмбриология. D) Экология. E) Генетика.

9. Бактерия талшығының маңызы: A) Қоректенуге. B) Жан-жақты бағдарлауға. C) Көбеюге. D) Жарық пен қараңғыны сезуге. E) Қозғалуға.

10. Шұбалшаңдардың класы- A) сорғыш құрттар. B) таспа құрттар. C) кірпікшелі құрттар. D) көпқылтанды құрттар. E) азқылтанды құрттар.

11. Жануарлардағы шартсыз тітіркендіргіш бұл: A) тамақ B) иесінің дауысы C) музыка D) қоңырау сылдыры E) жарық

12. Биосфера туралы ілімнің негізін қалаған: A) . B) . C) . D) . E) .

13. Қысы-жазы адамның дене температурасы: A) 39º B) 36,6º C) 38º D) 35º E) 38,5º

14. Тез жиырылатын бұлшық еттер: A) Қуықтың. B) Қан тамырларының. C) Ішектің. D) Қаңқаның. E) Жүректің.

15. Энергетикалық алмасу: A) Көмірсулардың жасалуы. B) Химиялық байланыс энергиясы. C) Күн жарығының энергиясы. D) АТФ синтезі. E) Ақуыздардың жасалуы.

16. 1 гр ақуыз ыдырағанда бөлінетін жылу мөлшері: A) 16,8 кДж B) 17,0 кДж C) 17,6 кДж D) 16,0 кДж E) 17,2 кДж

17. Тарақанның ауызы бейімделген: A) шаншып соруға B) кеміруге C) соруға D) үгуге E) сүзуге

18. Оң жақ қарыншадан шығатын қантамыр: A) Көктамыр. B) Өкпе көктамыры. C) Қолқа. D) Қылтамыр. E) Өкпе салатамыры.

19. Жүйке ұлпасына тән қасиет. A) Серпімділік B) Беріктік C) Құрылыс D) Қозғыштық E) Қорғаныш

20. Өсімдік бітесін (тля) ханқызы қоңызымен жою әдісі: A) Агротехникалық күрес. B) Механикалық күрес. C) Биологиялық күрес. D) Экологиялық күрес. E) Химиялық күрес.

21. Жасушаның «Қуат беретін станциясы». A) Ядрошық B) Хлоропластар C) Митохондриялар D) Центриоль E) Лизосома

22. Алмұрттың гүлшоғыры: A) Шатыр B) Собық C) Масақ D) Қалқанша E) Шашақ

23. Қоректік тізбектегі ағзалардың орналасуы: A) Сарыбас жылан – тышқан – сұңқар – бұршақ тұқымы. B) Бұршақ тұқымы – сұңқар – тышқан – сарыбас жылан. C) Сұңқар - сарыбас жылан – тышқан – ас бұршағының тұқымы. D) Ас бұршағының тұқымы – тышқан – сарыбас жылан – сұңқар. E) Тышқан – сарыбас жылан – бұршақ тұқымы – сұңқар.

24. Жасыл мүктерде болмайтын мүше: A) Ризоидтар. B) Сабақ. C) Тамыр. D) Қауашақ. E) Жапырақ.

25. Теңіз түбінде әкті минерал түзетін қарапайым: A) кәдімгі амеба B) жасыл эвглена C) қантышқақ амебасы D) кірпікшелі кебісше E) бақалшақты тамыраяқтылар

26. Мейоздық кезеңде хромосомалар жиынтығы: A) екі есе көбейеді B) кездейсоқ өзгеріске ұшырайды C) екі есе азаяды D) өзгеріссіз қалады E) бір жұбы артып кетеді

27. «Динозаврлар дәуірі» болып есептелетін заман: A) Мезозой. B) Архей. C) Протерозой. D) Палеозой. E) Кайнозой.

28. Су астында маржандардан пайда болған шеңберлі арал: A) Атолл. B) Жағалық риф. C) Тосқауыл риф. D) Кішкене арал. E) Маржанды арал.

29. Құлық бөлетін құлақ бөлімдері бездерінің орналасуы A) Ортаңғы құлақта. B) Иірім өзегінде. C) Дабыл жарғағында. D) Сыртқы дыбыс жолында. E) Ішкі құлақта.

30. Жүйке жүйесінің шеткі бөліміне жататын- A) Жұлын. B) Жүйкелер мен жүйке түйіндері. C) Ми. D) Парасимпатикалық жүйке. E) Аралас жүйкелер.

45-вариант