1-вариант, биология (стр. 2 )

БИОЛОГИЯ

1. Өсімдіктің генеративті мүшелері: A) Гүл, тұқым, жеміс. B) Тамыр, жеміс. C) Сабақ, гүл. D) Тамыр, сабақ, жапырақ. E) Жапырақ, тұқым.

2. ‡степ қоректендіру: A) Топыраққа қ±м қосу B) Топыраққа су жіберу C) Топырақты қопсыту D) Топыраққа тыњайтқыш шашу E) Жоњышқа егу

3. Вегетативті жолмен көбею: A) Жыныс жасушалары арқылы. B) Жеміс арқылы. C) Ұрық арқылы. D) Өсімді мүшелер арқылы. E) Тұқым арқылы.

4. Тұқым себетін топырақ: A) Тығыз болу қажет. B) Өте құрғақ болған тиімді. C) Ауа еркін өтетін болу қажет. D) Өте дымқыл болуы қажет. E) Батпақты болу қажет.

5. Астық тұқымдас емес өсімдік: A) Бидай. B) Сұлы. C) Жүгері. D) Картоп. E) Қарабидай.

6. Йод алынатын өсімдік. A) Балдыр B) Плаун. C) Бактерия. D) Саңырауқұлақ. E) Шаңжапырақ (қырықжапырақ).

7. Қалпақшалы улы саңырауқұлақ - A) Майқұлақ. B) Түлкіжем. C) Ақ саңырауқұлақ. D) Жалған түбіртек. E) Арышқұлақ.

8. Гидраның ауыз қуысының айналасындағы қармалауыштарының саны: A) 15-18 B) 15-20 C) 1-3 D) 3-4 E) 5-8

9. Қазақстанда кездеспейтін паразиттер : A) Үшкірқұрт B) Ішексорғыш C) Эхинококк D) Миқұрт E) Суыртқы

10. Тоспа ұлуының қан айналым жүйесі: A) ашық B) үлкен қан айналу жүйесі C) тұйық D) кіші қан айналу жүйесі E) болмайды

11. Астық қорына зиян келтіретін кене: A) Өрмеккене. B) Қамба кенесі. C) Қышыма кене. D) Алма кенесі. E) Берішкене.

12. Құстардың зәр шығару мүшесі. A) Бауыр. B) Имек түтікшелер. C) Қуық. D) Екі бүйрек. E) Екі жасыл без.

13. Ағза мүшелерінің қызметін зерттейтін ғылым: A) Гигиена. B) Өсімдіктану. C) Физиология. D) Жануартану. E) Психология.

14. Жүйке жасушасының атауы. A) Аксон. B) Дендрит. C) Нейрон. D) Жүйке. E) Түйін.

15. Адамның омыртқа саны: A) 29-31 B) 33-34 C) 34-36 D) 28-32 E) 40-42

16. Қанның қызметіне жатпайтыны: A) дене температурасын реттеу B) заттарды тасылмалдау C) оттегін тасылмалдау D) ағзаны қорғау E) заттарды артық қорға жинау

17. Шылым шегу зардабынан болатын өкпе ауруы: A) Плеврит B) Тұмау C) СПИД D) Силикоз E) Пәле, рак

18. Күрделі заттардың жай заттарға ыдырауының аяқталуы A) Қарында B) Аш ішекте C) Тоқ ішекте D) Ауызда E) Ұлтабарда

19. Эритроцит құрамына кіретін химиялық элемент: A) кальций B) темір C) калий D) азот E) оттегі

20. Тері рецепторының орналасқан қабаттары: A) Сіңірлі. B) Шел. C) Майлы. D) Сыртқы. E) Ішкі.

21. Көз алмасының қасаң қабықшасы A) жарық сәулесін еркін өткізеді. B) зақымданудан қорғайды. C) қанмен қамтамасыз етеді. D) бояғыш заттың (пигмент) мөлшері мен таралуын анықтайды. E) көз ішіне сәуленің түсуін реттейді.

22. Ақуыз және рибонуклеин қышқылы бар органоидтар: A) Ядро. B) Гольджи жиынтығы. C) Рибосомалар. D) Жасуша орталығы. E) Митохондриялар.

23. Ферменттер табиғаты жағынан: A) Майлар. B) Ақуыздар (нәруыздар) . C) ДНҚ. D) Минералды тұздар. E) Көмірсулар.

24. Митоздық бөліну нәтижесінде 1 жасушадан пайда болатыны: A) 4 B) 3 C) 6 D) 5 E) 2

25. Жасыл түсті тегіс қабықты ас бұршағының генотипін анықтаңыз.(А-тұқымы сары, а-тұқымы жасыл түсті, В-тегіс қабықты, в-бұдыр қабықты). A) ааВв B) ААВВ C) АаВв D) аавв E) АаВВ

26. Эволюциялық ілімнің алғаш негізін қалаушы: A) Т. Шванн. B) Ч. Дарвин. C) . D) К. Линней. E) М. Ломоносов.

27. Түрлер арасында қоректері біркелкі болған жағдайда туындайтын: A) Арамтамақтық. B) Селбесу. C) Паразиттік. D) Тіршілік үшін күрес. E) Жыртқыштық.

28. Әр түрге жататын ағзалардың өзара жағдай туғыза отырып тіршілік етуі: A) Паразиттік. B) Селбесу. C) Арамтамақтық. D) Жыртқыштық. E) Бәсекелестік.

29. Агроценоздарға жататындар - A) Бақша. B) Орман. C) Дала. D) Тундра. E) Өзендер.

30. Биосферада атом энергиясын пайдаланғанда- A) Зиянды газдар жинақталады. B) Көмірқышқыл газының мөлшері азаяды. C) Радиоактивті сәулелер жинақталады. D) Көп мөлшерде оттегі сіңіріледі. E) Атмосфера құрамы ластанады.

6-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Қазақстанның Қызыл Кітабының шыққан жылы: A) 1984. B) 1983. C) 1981. D) 1985. E) 1982.

2. Минералды тыңайтқыш: A) Суперфосфат. B) Шымтезек. C) Өсімдік қалдығы. D) Қарашірік. E) Құс саңғырығы.

3. Дара жарнақты өсімдік: A) Асқабақ. B) Үрмебұршақ. C) Қияр. D) Қарабидай. E) Күнбағыс.

4. К‰рделі масақ г‰лшоѓыры: A) Қара мењдуанада B) С±лыда C) Асб±ршақта D) Бидайда E) Тарыда

5. Өт бөлетін без: A) Сілекей без. B) Жыныс безі. C) Ұйқы безі. D) Ішек безі. E) Бауыр.

6. Қалпақшалы улы саңырауқұлақ - A) Түлкіжем. B) Майқұлақ. C) Арышқұлақ. D) Жалған түбіртек. E) Ақ саңырауқұлақ.

7. Безгек паразитінің көбеюі- A) Эритроциттер арқылы. B) Адам өкпесі арқылы. C) Тері арқылы. D) Ішектер арқылы. E) Бауыр арқылы.

8. Шаянның құрсақ бунағындағы қысқа аяқшалар саны - A) Сегіз-сегізден. B) Төрт-төрттен. C) Үш-үштен. D) Бір-бірден. E) Екі-екіден.

9. Сүтқоректілердің қорегі ауыз қуысынан кейін … түседі. A) он екі елі ішекке B) жемсауға C) қарынға D) ішекке E) жұтқыншаққа

10. Кеуде қуысын құрсақ қуысынан бөліп тұратын: A) Сіңірлер. B) Тегіс бұлшықет. C) Көкет. D) Асқазан, көлденең жолақты бұлшықет. E) Қабырғааралық бұлшықет.

11. Аралық ми... реттейді: A) ішкі мүшелермен байланысты. B) ішкі секреция бездерінің жұмысын. C) қозғалысты. D) сезім мүшелерінің жұмысын. E) бұлшық еттердің жұмысын.

12. Тұмауды қоздырушылар- A) Құрттар. B) Шаң-тозаңдар. C) Саңырауқұлақтар. D) Бактериялар. E) Вирустар.

13. Тілдің ұшы … сезеді. A) ащыны B) тәттіні C) күйдіретін ащыны D) қышқылды E) тұздылықты

14. Жердің саналы қабығы- A) Атмосфера. B) Гидросфера. C) Литосфера. D) Биосфера. E) Ноосфера.

15. Аналықтың ең жоғарғы ұшына жатады: A) Мойын B) Тозаңқап C) Ауыз D) Жіпше E) Жатын

16. Мүк спораларының дамитын орны. A) Қауашақта. B) Жапырақтың астында. C) Жемісте. D) Ризоидта. E) Тамырда.

17. Медузаның қорегін әлсірететіні: A) қармалауыштары. B) атқыш жасушалары. C) бұлшық ет талшықтары. D) аралық жасушалары. E) аузы.

18. Мал бауырында қимылдамай паразиттік тіршілік ететін: A) нереида B) бауырсорғыш C) шұбалшаң D) желпуішқұрт E) аскарида

19. Буынның шығуы: A) буын сүйектері орнынан тайғанда B) қабығы зақымданғанда C) сүйек зақымдалмай, сүйектің ойысы зақымдалса D) сіңір созылғанда E) буын қалтасы зақымдалса

20. Қанның ұюын қамтамасыз етпейтін: A) тромбоциттер B) қан пластинкаларының бұзылуы C) кальций тұздары D) фибриноген белогы (нәруызы) E) эритроциттер

21. Терідегі қоректік зат пен энергия “қоры” болып есептелетін: A) Сыртқы қабат. B) Шел қабаты. C) Рецепторлар. D) Түк ұясы. E) Ішкі қабат.

22. Жасушада ең көбі … A) Оттек B) Көміртек C) Азот D) Сутек E) Фосфор

23. Жасушада ақуыздың атқармайтын қызметі: A) Құрылыс материалдары B) Катализді реакция жүргізу C) Қорғаныштық D) Еріту E) Тасымалдаушы

24. Табиғатта эволюциялық процестің басты факторы- A) Қолдан сұрыптау. B) Тірішілік үшін күрес. C) Табиғи сұрыпталу. D) Көбею қарқындылығы. E) Түраралық күрес.

25. Ойлау процесі... байланысты. A) жұлынға B) миға C) жүйкенің шеткі бөлімдеріне D) қимыл жүйкеге E) сезгіш жүйкеге

26. Мейоздық жолмен бөлінетіндер: A) прокариоттар B) зақымдалған ұлпалар C) жыныс жасушалары D) қуық бұлшық еті, эпителий ұлпасы E) эмбриондық ұлпалар

27. Гетерозиготалы ағзада бір ғана белгісі бойынша түзілетін жұп гаметасы: A) 2 B) 1 C) 8 D) 4 E) 6

28. Ағзаларда әр түрлі жергілікті тіршілік жағдайларына сәйкес алуан түрлі бейімділіктердің пайда болуы: A) Конвергенция. B) Дивергенция. C) Жалпы дегенерация. D) Идиоадаптация. E) Ароморфоз.

29. Адамдағы атавизм: A) Құлақ қалқаны. B) Шонданай сүйегі. C) Көздегі үшінші қабақ. D) Көп емшектілік. E) Соқырішегі.

30. Даралар арасында бір-бірімен тығыз байланыста болатын түрлер тізбегі: A) Қоректену торы. B) Заттардың айналымы. C) Қоректік. D) Биоценоз. E) Экологиялық пирамида.

7-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Тірі табиѓат: A) ¤сімдіктер, топырақ, тау жынысы, адамдар B) Адамдар, бактериялар, µсімдіктер, қ±м, балықтар C) ¤сімдіктер, жануарлар, сањырауқ±лақтар, бактериялар, адамдар D) Жануарлар, сањырауқ±лақтар, ауа, адамдар E) Жорѓалаушылар, жануарлар, µсімдіктер, су

2. Жапырақ өңі дегеніміз: A) Фотосинтездеуші жасушалар. B) Сүзгілі түтіктер. C) Жабын ұлпадан тұратын қабықша. D) Жапырақ алақаны. E) Жасыл жасушалар қабаты.

3. Гүлдің дәл ортасында орналасқан: A) Аталық. B) Тозаңқап. C) Гүлсағақ. D) Гүлсерік. E) Аналық.

4. Егер т±қым тіршілігін жойса- A) Қоректiк зат жетiспегені. B) Т±қым терењ егiлгені. C) Топыраѓы тыѓыз, ауа, су, қоректiк зат жетiспегені. D) Топырақ тыѓыз болѓаны. E) Ауа, су жетiспегені.

5. Б±ршақ т±қымдас: A) Ж‰гері B) Қазтабан C) Жоњышқа D) Бидай E) Итм±рын

6. Сапрофиттерге жататыны: A) Қыналар. B) Плаундар. C) Шаңжапырақтар. D) Балдырлар. E) Саңырауқұлақтар.

7. Кебісшенің қозғалуы: A) талшықпен B) жалған аяқтарымен C) ас қорыту вакуолі арқылы D) жиырылғыш вакуольмен E) кірпікшелерімен

8. Қандауыршада жоқ мүше: A) жүйке түтігі B) қанайналым жүйесі C) ішек D) бассүйек E) желбезек саңылауы

9. Ішкі секреция бездерінің бөлетіні A) Фермент B) Гормон C) Дәрумендер D) Сілекей E) Тер

10. Жүйке жасушасының ұзын өсіндісі: A) Аксон. B) Денесі. C) Түйіндер. D) Нейрон. E) Дендрит.

11. Асқынғанда жөтеліп қан түкіретін жұқпалы ауру: A) туберкулез B) ларингит C) трахеит D) гайморит E) силикоз

12. Суық тиіп, қабыну ішкі құлаққа таралғанда- A) Керең болады. B) Дабыл жарғағы зақымданады. C) Ұлулы дене зақымданады. D) Дыбыс тербелістерін өткізу бұзылады. E) Есту сүйектерінің қозғалғыштығы жойылады.

13. Тек өсімдіктер жасушасына ғана тән органоид. A) Пластидтер. B) Гольджи комплексі. C) Лизосома. D) Рибосома. E) Митохондрия.

14. Тіршілік үшін түраралық күрес дегеніміз- A) Қоршаған ортамен күрес. B) Бір түрдің арасындағы күрес. C) Қайшылықпен өтетін күрес. D) Жеке даралар арасындағы бәсекелестік. E) Жеке түрлер арасындағы күрес.

15. Ауаның ластануы- A) топырақты тоздырады. B) оттегін азайтады. C) қуаңшылыққа әкеледі. D) өсімдікті азайтады. E) қара дауыл соғады.

16. Гидра қорегінің қорытылуы: A) Ауызында. B) Атпа жасушаларында. C) Сыртқы қабатында. D) Ішкі қуысында және ішкі қабат жасушаларында. E) Қармалауыштарында.

17. Көпқылтанды құрттардың дене қабаттарының саны: A) 6 B) 5 C) 2 D) 3 E) 4

18. Бунақденелілердің қанайналым мүшесі: A) тұйық. B) екі шеңберден тұрады. C) ашық. D) аралас. E) жоқ.

19. Бұлшықеттің сүйекке бекінуі... арқылы. A) Эпителий B) Буын C) Бұлшықет шоғы D) Шеміршек E) Сіңір

20. Эритроциттердің түзілетің орны: A) Бауыр. B) Кемік, жілік майы. C) Өкпе. D) Жүрек. E) Көк бауыр.

21. Адамның аузындағы күрек тістердің саны. A) 8. B) 4. C) 10. D) 6. E) 12.

22. Жылудың түзілетін жері: A) Бауыр мен бұлшықеттерде. B) Тері мен өкпелерде. C) Бұлшықет пен жүректе. D) Жүрек пен өкпелерде. E) Бауыр мен ұйқы безінде.

23. РНК молекуласының құрамындағы компоненттер: A) Дезоксирибоза және цитозин. B) Урацил және рибоза. C) Дезоксирибоза және урацил. D) Тимин және рибоза. E) Дезоксирибоза және тимин.

24. Әрбір жеке түрге тән хромосомалар жиынтығы, саны, мөлшері мен пішіні- A) Морфологиялық критерий. B) Генетикалық критерий. C) Экологиялық критерий. D) Географиялық критерий. E) Физиологиялық критерий.

25. Дәрумен жетіспесе қырыққұлақ ауруына шалдығады: A) B B) K C) Д D) C E) A

26. Түрленбей дамитын омыртқасыз жануарларға жататындар- A) Ішекқуыстылар. B) Шаянтектестер. C) Жәндіктер. D) Өрмекшілер. E) Құрттар.

27. Сыртқы және ішкі ортада байқалатын хромосомадағы өзгергіштік: A) Модификация. B) Кроссинговер. C) Реакция нормасы. D) Өзгергіштік. E) Мутация.

28. Адамдағы атавизм белгілері- A) Үшінші қабақ. B) Қалың түктілігі. C) Құлақ қалқаны. D) Соқыр ішек өскіні. E) Адам қаңқасындағы құймышақ.

29. Тірі ағзада жүретін химиялық процесс... байланысты. A) айналадағы орта жиынтығына B) сыртқы температураға, ылғалдыққа C) ішкі температура мен ылғалдылыққа D) сыртқы және ішкі температураға E) ауа райының барлық жиынтығына

30. Көміртегінің топырақта жинақталуы- A) Шөгінді массалар түрінде. B) Көмір түрінде. C) Органикалық қосылыстар түрінде. D) Көмірқышқыл газы түрінде. E) Кальций карбонаты түрінде.

8-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Тірі ағзаларды зерттейтін ғылым: A) Ботаника. B) Зоология. C) Биология. D) География. E) Геология.

2. Ењ мањызды органикалық тыњайтқыш: A) Қарашірік және қ±с сањѓырыѓы B) К‰л C) Аѓаш шірінділері D) Қ±с сањѓырыѓы E) Кµњ

3. Г‰лдіњ негізгі бµлігі: A) Тозањқап және аталық жіпше B) Тостаѓан жапырақша C) Аталық және аналық D) К‰лте жапырақша E) Г‰лтабан және аналық

4. 6-10 см тереңдікте себілетін тұқым: A) Сәбіз. B) Жүгері. C) Қызан. D) Аскөк. E) Пияз.

5. К‰ріштіњ отаны: A) Оњт‰стік-Шыѓыс Азия B) Оњт‰стік Америка C) Мексика D) Африка E) Жерорта тењізі орталыѓы

6. Хламидомонада жасушасының сыртын қаптайтын: A) Талшықтар. B) Қабықша. C) Хроматофор. D) Кірпікшелер. E) Көзше.

7. Тамақ өнеркәсібінде пайдаланатын бактериялар: A) Сүтқышқыл бактериялары. B) Ауру туғызытан бактериялар. C) Топырақ бактериялары. D) Түйнек бактериялары. E) Шіріту бактериялары.

8. Кәдімгі амебаның тіршілік мекені: A) батпақ B) су беті C) топырақ D) су қойма түбіндегі тұнба E) ағын су

9. Тоқтау суларда тіршілік ететін жылқы қылына ұқсас жұмыр құрт: A) сиыр цепені B) ішексорғы C) суыртқы D) қылқұрт E) үшкірқұрт

10. Сәндік үшін өсірілетін тауық: A) Виандот. B) Тауыс (павлин). C) Орлов. D) Род-айланд. E) Орыстың ақ тауығы.

11. Қанда глюкозаның үнемі болуын реттейтін без A) Қалқанша без B) Ұйқы безі C) Гипофиз D) Бүйрек үсті безі E) Бауыр

12. Бас ми бағанының құрамына кірмейтін: A) сопақша ми B) аралық ми C) ортаңғы ми D) ми көпіршесі E) үлкен ми сыңарлары

13. Көздің бұзылуы ағзада мына дәруменнің (витаминнің) жетіспеуінен A) Д. B) С. C) В2. D) А. E) В1.

14. Жердің қатты қабығы- A) Гидросфера. B) Литосфера. C) Атмосфера. D) Биосфера. E) Ноосфера.

15. Гидрада қорытылмаған қорек қалдығының шығарылуы: A) Табан арқылы. B) Энтодерма арқылы. C) Эктодерма арқылы. D) Аузы арқылы. E) Сабақша арқылы.

16. Шаянтәрізділердің есту және тепе-теңдік мүшесі: A) Екі қысқа мұртша. B) Хитинді жабын. C) Екі ұзын мұртша. D) Желбезек. E) Күрделі көзшелері.

17. Кеуде (көкірек) қуысын құрайтын сүйектер: A) 12 жұп қабырға және төс сүйегі B) 10 жұп қабырға, омыртқалар C) 10 жұп қабырға және төс сүйегі D) 12 жұп қабырға, омыртқалар E) 12 жұп қабырға, төс сүйегі, арқа омыртқалар

18. Жүректің кіші қанайналым шеңбері басталатын бөлігі: A) Сол жақ қарынша. B) Оң жақ қарынша. C) Сол жақ құлақша. D) Оң жақ құлақша. E) Қолқа.

19. Бауыр өзегі... ашылады: A) ұлтабарға B) тоқ ішекке C) ұйқы безіне D) аш ішекке E) қарынға

20. 1 гр май ыдырағанда бөлінетін энергия: A) 32 КДЖ B) 30 КДЖ C) 38,9 КДЖ D) 17,8 КДЖ E) 26 КДЖ

21. Тері бездері арқылы сыртқа шығарылатын заттар: A) Майлар. B) Дәрумендер. C) Су мен тұз. D) Ақуыз (нәруыз). E) Глюкоза.

22. Гольджи жиынтығының жасушада атқаратын қызметі: A) Нәруыз синтезіне қатысуы. B) Органоидтардың дамуын қамтамасыз етуі. C) Көмірсулар синтезіне қатысуы. D) Сыртқы ортамен жасуша аралық заттар арасындағы зат айналымды реттеуі. E) Биосинтез кезінде заттарды тасымалдау, өнімдерді жасушадан шығаруы.

23. Жасуша рибосомасында түзілетін заттар- A) Көмірсулар. B) Майлар. C) Энергия көзі. D) Бейорганикалық қосылыстар. E) Ақуыздар (нәруыздар).

24. Адамтектес маймылдардың хромосома саны - A) 48. B) 36. C) 46. D) 16. E) 26.

25. Қан ұю үшін керекті дәрумен: A) C B) B1 C) К D) D E) A

26. Гомологиялық хромосоманың мейоздық бөлінуі кезінде бір-бірімен тығыз жанасуы... деп аталады. A) трансляция B) транскрипция C) кроссинговер D) конъюгациялану E) партеногенез

27. Қызыл гүлді ас бұршағын (генотипі АА) гүлі ақ түсті дарамен будандастырғанда (генотипі аа) бірінші ұрпағында (F1) алынатын гибридтері: A) 25% қызыл гүлді және 75% ақ гүлділер. B) 100% ақ гүлділер. C) 100% қызыл гүлділер. D) 50% қызыл гүлді және 50% ақ гүлділер. E) 25% ақ гүлділер және 75% қызыл гүлділер.

28. Қорғаныш реңге жатады: A) Ханқызының есте қалатын айқын түсі. B) Шағатын жабайы араның түсі. C) Пішіні бұтаққа ұқсас жұлдызқұрт. D) Усыз жәндіктердің улы жәндіктерге ұқсауы. E) Зебрдің ашық өрнегі.

29. Эволюциялық өзгерістердің құрылым деңгейлерінің күрделендіретін бейімділік: A) Ароморфоз. B) Идиоадаптация. C) Дегенерация. D) Конвергенция. E) Жалпы дегенерация.

30. Табиғатта жарықтың маусымдық ырғағының әсері: A) жылдық және тәуліктік B) маусымдық және жылдық C) тәуліктік және жылдық D) күндізгі және түнгі E) тәуліктік және маусымдық

9-вариант