1-вариант, биология (стр. 3 )

БИОЛОГИЯ

1. Өсімдіктің жер асты мүшесі: A) Тамыр. B) Сабақ. C) Гүл. D) Жапырақ. E) Тұқым.

2. Органикалық заттар топырақта: A) ¤згермейді B) Кµбейеді C) Ыдырайды D) Шоѓырланады E) Қалыптасады

3. Асбұршақтың гүлшоғыры: A) Собық. B) Шатыршагүл. C) Масақгүл. D) Себетгүл. E) Шашақгүл.

4. Ерте егiлетiн мәдени µсiмдiктер (1- 4 С°) – A) Арпа, бидай, с±лы, шалқан, пияз, сәбiз. B) Қауын, қарбыз, асқабақ. C) Ж‰герi, мақта. D) К‰нбаѓыс, қызылша. E) Қияр, қызан.

5. Раушангүлділердің жемісі: A) Бұршаққын. B) Көп сүйекті жаңғақ. C) Тұқымша. D) Бұршаққап. E) Дәнек.

6. Қозықұйрықтың боз арамқұлақтан ерекшелігі: A) Қалпақшасының асты қызғылт түсті, түбіртегінде сақинасы болмайды. B) Жемісті денесі жер бетіне күзде дамиды. C) Негізінен топ-топ болып өседі. D) Қалпақшасының асты ақшыл-жасыл түсті. E) Түбіртегі жіңішке, ұзын, түбіртегінде сақинасы бар.

7. Судың қалың қабатында жүзіп жүретін ішекқуыстылар- A) гидралар. B) риф түзуші маржандар. C) актиниялар. D) медузалар. E) қызыл маржандар.

8. Теңіз тасбақаларының аяқтарының ерекшелігі: A) құрлықтағы тасбақалардай B) ұзын тырнақты болады C) ескек аяққа айналған D) саусақтарының арасында жарғақтары бар E) тек қана артқы аяқтарында ғана жүзу жарғақтары болады

9. Денсаулық сақтау шарттары және аурудың алдын алу шаралары туралы ғылым: A) Медицина. B) Экология. C) Тәнтану. D) Гигиена. E) Физиология.

10. Жүйке жасушасының қысқа өсіндісі: A) Аксон. B) Жүйке. C) Дендрит. D) Түйін. E) Нейрон.

11. Адамдағы кеуде сүйегіндегі қабырғалар саны: A) 10 жұп B) 11 жұп C) 13 жұп D) 12 жұп E) 9 жұп

12. Сырттай ұрықтану ... тән. A) сүтқоректілерге B) бауырымен жорғалаушыларға C) құстарға D) адамға E) қос мекенділерге

13. Агроценоздарға жататындар - A) Бақша. B) Өзендер. C) Орман. D) Дала. E) Тундра.

14. Өсімдіктің азот жинақтаушы-түйнек бактериялары орналасқан орны: A) Тұқымда. B) Жемісте. C) Жапырақта. D) Сабақта. E) Тамырда.

15. Ақ сұлама денесін құрайтын ұлпаларға жатпайтыны: A) бұлшық ет B) дәнекер C) жабын D) қан E) жүйке

16. Шаянның уылдырығы дамитын мүше: A) Шаянның ішінде. B) Шөпте. C) Басқа ағзаларда. D) Шаянның құрсақ бөліміндегі аяғында. E) Балықтың денесі.

17. Жүрек қабырғасы ... тұрады: A) көлденең жолақты бұлшықет ұлпасынан B) бірыңғай салалы бұлшықеттен C) эпителий ұлпасынан D) жүйкеден E) шеміршекті ұлпадан

18. Тыныс алу мүшесінің ауруына жатпайтыны: A) трахеит B) фарингит C) цистит D) плеврит E) тұмау

19. Асқорыту жүйесіндегі қарыннан кейінгі мүше- A) Ұлтабар. B) Соқыр ішек. C) Тоқ ішек. D) Ұйқы безі. E) Бауыр.

20. Ағзада жетіспегенде “мешел”ауруы пайда болатын дәрумен: A) A B) E C) B D) K E) D

21. Тері рецепторының орналасқан қабаттары: A) Сіңірлі. B) Майлы. C) Сыртқы. D) Ішкі. E) Шел.

22. Жасушаның бөлінуі кезінде ең негізгі қызмет атқаратын органоид: A) Гольджи жиынтығы. B) Жасуша орталығы. C) Пластидтер. D) Жасуша қосындылары. E) Қозғалыс органоидтары.

23. РНҚ молекуласының тізбегі: A) 3 B) 5 C) 1 D) 2 E) 4

24. Түйнек бактериялар мен бұршақ тұқымдас өсімдіктердің бірігіп тіршілік етуі: A) Жыртқыштық. B) Паразиттік. C) Селбесу (симбиоз). D) Бәсекелестік. E) Арамтамақтық.

25. Йод алынатын өсімдік. A) Плаун. B) Балдыр C) Шаңжапырақ (қырықжапырақ). D) Бактерия. E) Саңырауқұлақ.

26. Былқылдақденелілермен буылтық құрттардың дернәсіл сатысындағы ұқсастығы: A) Қанайналым жүйесі. B) Денесі буылтықтан құралуы. C) Тыныс алу жүйесі. D) Желбезектің болуы. E) Бақалшақтың болуы.

27. Торлы қабықшада орналасқан таяқшадағы қызыл түсті зат родопсинді түзетін витамин A) C. B) B12. C) D. D) B6. E) A.

28. Жануарлар селекциясында депрессияға ұшырататын әдістер: A) Жаппай сұрыптау. B) Жеке сұрыптау. C) Әріден будандастыру. D) Тұқымаралық сұрыптау. E) Жақын, туыстар арасындағы сұрыптау.

29. Табиғатта түрдің тіршілік ету ареалын анықтау критериі. A) Физиологиялық - систематикалық. B) Географиялық - экологиялық. C) Экологиялық - физиологиялық. D) Морфологиялық - анатомиялық. E) Генетикалық - физиологиялық.

30. Синантроптың қаңқа қалдығы табылған жер - A) Европа. B) Пекин. C) Австралия. D) Азия. E) Германия.

10-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Цитоплазмада... ж‰реді: A) ұлѓаю B) қоректену, тынысалу C) кµбею D) даму E) өсу

2. Астық т±қымдас µсімдіктер тамыры: A) Кіндік B) Негізгі C) Қосалқы D) Жанама E) Шашақ

3. Қарақаттыњ кµбейетін µсімді м‰шесі: A) Жапырақ қалемшесі B) Б‰ршіктері C) Тамыр қалемшесі D) Тамырсабаѓы E) Сабақ қалемшесі

4. Бейорганикалық заттарды сіңіріп, органикалық зат тұзетін ағзалар: A) Бактериялар. B) Жануарлар. C) Өсімдіктер. D) Амеба. E) Кірпікшелі кебісше.

5. Алқа тұқымдас өсімдік: A) Бұршақ. B) Алмұрт. C) Алма. D) Баклажан. E) Бидай.

6. Өлген ағзаларды қарашірікке айналдыратын бактериялар: A) ашыту B) көк жасыл C) сүт D) шіріту E) топырақ

7. Гидра денесінің қабаттары: A) Үш. B) Екі. C) Көп. D) Бір. E) Төрт.

8. Өрмекші тәрізділерге жататындар: A) кенелер B) ақ планария C) дафния D) айқұлақ E) аскарида

9. Ағзаның өсуін реттейтін гормонды бөлетін без: A) Гипофиз. B) Бауыр. C) Ұйқы. D) Бүйрек үсті. E) Сілекей.

10. Адамның қимыл-әрекетін реттеп дене тепе-теңдігін сақтайтын: A) алдыңғы ми B) бас ми бағаны C) аралық ми D) мишық E) ортаңғы ми.

11. Қантамырларының қабырғасы түзіледі: A) Көлденең жолақты жүрек ұлпасынан. B) Көлденең жолақты қаңқа ұлпасынан. C) Бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасынан. D) Екібасты бұлшық еттен. E) Үшбасты бұлшық еттен.

12. Зиготадағы хромосома жиынтығы: A) Триплоидты. B) Гаплоидты. C) Тетраплоидты. D) Диплоидты. E) Пентаплоидты.

13. Организмдердің күн мен түннің ұзақтығына жауап қайтарып анықтай білу қабілеті - A) Фотопериодизм. B) Биологиялық сағат. C) Маусымдық өзгерістерге бейімделу. D) Физиологиялық бейімделу. E) Биологиялық ырғақ.

14. Халықаралық Адам және биосфера бағдарламасына қатысушы мемлекеттер - A) Кәдімгі қорықтар ұйымдастырады. B) Биосфералық қорықтар ұйымдастырады. C) Қорықшалар ұйымдастырады. D) Табиғат ескертқіштерін ұйымдастырады. E) Микроқорықтар ұйымдастырады.

15. Буылтық құрттардың зәр шығару мүшесі: A) аузы B) терісі C) әр буылтықтағы шұқырақ D) желбезек E) әр буылтықтағы имек түтікше

16. Жыл құсы: A) Тырна. B) Қарға. C) Сауысқан. D) Торғай. E) Тоқылдақ.

17. Ағзаның иммунитет жүйесін құрайтын қан компоненті: A) Гемоглобин. B) Лейкоцит. C) Эритроцит. D) Фибриноген. E) Тромбоцит.

18. Өкпеден жүрекке баратын қантамыр бай: A) азотқа B) азот оксидіне (II) C) оттегіне D) көмірқышқыл газына E) бөгде газдарға

19. Күрделі заттардың жай заттарға ыдырауының аяқталуы A) Аш ішекте B) Ұлтабарда C) Тоқ ішекте D) Қарында E) Ауызда

20. Балаларда мешел ауруының дамуы мына витаминнің (дәруменнің) жетіспеуінен болады- A) С. B) А. C) В12. D) В1. E) Д.

21. Физикалық жұмыс кезінде жылудың теріден сыртқа шығарылу себебі: A) Лүпілдің баяулауынан. B) Бауырдың күшті жұмысынан. C) Лүпілдің артуынан. D) Қанда қанттың көбеюінен. E) Тердің булануынан.

22. Қандай төрт элемент жасушаның негізгі химиялық құрамы болады: A) көміртегі, оттегі, азот, сутегі. B) кальций, магний, натрий, темір. C) кальций, магний, натрий, хлор. D) фосфор, калий, күкірт, хлор. E) мырыш, мыс, йод, фтор.

23. АТФ молекуласының құрамындағы фосфор қышқылының қалдық саны: A) 1 B) 4 C) 3 D) 2 E) 5

24. Макроэволюция түзетіндер: A) Популяция. B) Түраралық. C) Даралар. D) Түрлер. E) Туыстар.

25. Ақ мүк деп аталу себебі: A) Шымтезекке айналуынан. B) Батпақта өсетіндіктен. C) Өлі жасушаларының іші ауаға толы болғандықтан. D) Ризоидтары болмағандықтан. E) Тамыры болмағандықтан.

26. Тоспа ұлуының қан айналым жүйесі: A) болмайды B) ашық C) тұйық D) кіші қан айналу жүйесі E) үлкен қан айналу жүйесі

27. Заттың пішіні мен түсін ажырататын көздің A) тор қабықшасы ішіндегі құтыша. B) ақ қабықшасы. C) көз бұршағы. D) нұрлы қабықшасы. E) қасаң қабықшасы.

28. Күріштің, қант қамысы, көптеген көкөніс дақылдарының отаны: A) Абиссиния орталығы. B) Шығыс Азия орталығы. C) Орталық Америка орталығы. D) Оңтүстік Азияның тропиктік орталығы. E) Жерорта теңізі орталығы.

29. Түрлер арасында қоректері біркелкі болған жағдайда туындайтын: A) Арамтамақтық. B) Жыртқыштық. C) Паразиттік. D) Тіршілік үшін күрес. E) Селбесу.

30. Сөйлеу қабілеті жоқ, құралдары тастан жасалған қарапайым ғана, миының көлемі 600см³ адам: A) Питекантроп. B) Неандерталь. C) Австралопитек. D) Кроманьон. E) Синантроп.

11-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Хлоропластың қызметі: A) Улы заттарды ыдырату. B) Гүл, жеміске қызыл, сары түс беру. C) Өсімдікке жасыл түс беру. D) Қор затын жинау. E) Көбеюге қатысу.

2. Органикалық тыңайтқыш: A) Суперфосфат. B) Құс саңғырығы. C) Калий. D) Селитра. E) Азот.

3. ¤сiмдiктердiњ қозѓалуына әсер етедi - A) ¤сiмдiктiњ тiрi денесi. B) Тыныс алу. C) Фотосинтез. D) Қоректену, µсiмдiктiњ тiрi денесi. E) Жарық, су, ауа, жылу, қоректiк заттар, µсiмдiктiњ тiрi денесi.

4. Астық тұқымдастардың гүлі: A) 1 аналық, 6 аталықтан тұрады. B) Аналығыда, аталығыда көп. C) 1 аналық, 5 аталықтан тұрады. D) 1 аналық, 10 аталықтан тұрады. E) 1 аналық, 3 аталықтан тұрады.

5. Тісті зерттейтін ғылым: A) Цитология. B) Стоматология. C) Физиология. D) Кардиология. E) Гематология.

6. Ақ зең саңырауқұлағының кездесетін жерлері A) Тастардың үстін. B) Су. C) Нанда, жемістер, жылқы тезегі. D) Жасыл өсімдіктер. E) Топырақ.

7. Жауынқұрттың денесіндегі қылтанының атқаратын қызыметі: A) Зәр шығару. B) Иіс сезу. C) Денені орнықты ұстау. D) Жиырылу. E) Қозғалу.

8. Көбелектердің дернәсілінің атауы: A) Қуыршақ. B) Нимфа. C) Личинка. D) Имаго. E) Жұлдызқұрт.

9. Адам ағзасының құрылысын, атқаратын қызметін және дамуын зерттейтін ғылым: A) Гигиена. B) Физиология. C) Экология. D) Тәнтану. E) Эмбриология.

10. Шеткі жүйке жүйесінің бөлімі: A) үлкен ми сыңары B) ми бағаны C) жұлын D) жүйкелер, жүйке түйінділері E) мишық

11. Адам тыныс алуына қажетті газ: A) азот (II) оксиді B) азот (IV) оксиді C) азот D) оттегі E) көмірқышқыл газы

12. Тұмаумен ауырғанда микроорганизмдердің әсерінен құлақтың қабынатын бөлімі- A) Ортаңғы құлақ. B) Есту түтігі. C) Сыртқы құлақ. D) Есту сүйектері. E) Ішкі құлақ.

13. Шартсыз және шартты рефлекстер туралы ілімді ашқан ғалым- A) B) C) D) E)

14. Жердің геологиялық қабығы биосфера: A) Топырақтан тұрады. B) Тірі организмдерден тұрады. C) Сұйық заттардан тұрады. D) Газ тектес заттардан тұрады. E) Қатты заттардан тұрады.

15. Спора арқылы көбейе алатын өсімдік: A) Бақбақ B) Көкнар C) Шырша D) Қарағай E) Мүк

16. Қолайлы жағдайда өскен қарағайдың биіктігі- A) 30-40 м. B) 25-30 м. C) 10-15 м. D) 20-25 м. E) 15-20 м.

17. Ішекқуыстылардың қорегін аулауы: A) Бұлшық ет жасушаларымен. B) Жүйке жасушасымен. C) Аузымен. D) Атпа жасушалары көмегімен. E) Жабын жасушаларымен.

18. Балықтардың қанайналым жүйесі: A) тұйық емес B) үш қанайналым шеңбері C) екі қанайналым шеңбері D) бір қанайналым шеңбері E) төрт қанайналым шеңбері

19. Кеуде қуысын қозғалысқа келтіретін негізгі бұлшықеттері. A) Ұшбасты B) Екібасты және балтыр C) Балтыр D) Үш басты, жалпақ арқа E) Қабырғааралық

20. Қанның қызыл түсті болуы... байланысты: A) лейкоциттерге B) эритроциттерге C) қан плазмасына D) фибринге E) қан сарысуына

21. Майлардың, көмірсулардың синтезделу әрекеті жүреді: A) Гольджи комплексінде. B) Тегіс бетті эндоплазмалық торда. C) Ядрода. D) Лизосомада. E) Вакуольде.

22. Көмірсулардың ішіндегі полисахаридтер: A) крахмал B) фруктоза C) рибоза D) глюкоза E) дезоксирибоза

23. Сыртқы ортадағы маусымдық өзгерістердің ең негізгі әрекеттері. A) Күн жарығының ұзақтығының өзгеруі. B) Жауын-шашын мөлшері. C) Ауа температурасындағы өзгеріс. D) Қардың түсуі. E) Ауаның атмосфералық қысымы.

24. Консументке жататын: A) Айдаршөп. B) Спирогира. C) Бақа. D) Үрмебұршақ. E) Қырықжапырақ (шаңжапырақ)

25. Басаяқты бақалшақсыз ұлулардың сорғышы бар қармалауыштары- A) Аяқтарының бөлігі. B) Тұлғасы. C) Бақалшағы. D) Мантиясы (шапаншасы). E) Басы.

26. Қанда адреналиннің көбеюі жылудың түзілуін: A) Жылу берілуін теңестіреді. B) Күшейтеді. C) Баяулатады. D) Тоқтатады. E) Қалпына келтіреді.

27. Онтогенездік дамуда эктодерма қабатынан пайда болатын: A) Жүйке тақташасы. B) Бұлшық ет. C) Ішек. D) Зәр шығару жүйесі. E) Хорда.

28. Дигибридті будандастырудағы F2 ұрпақта фенотипі төрт түрлі генотипті көрініс береді: A) 3:2:1 B) 1:1 C) 9:3:3:1 D) 1:2:1 E) 3:1

29. Жануарлардың дене пішіні мен түсі қоршаған ортаның заттарымен сәйкес келетін бейімделушілік: A) Қорғаныш (мимикрия). B) Бүркеніш. C) Жасырынғыш. D) Айбарланғыш. E) Сақтандырғыш.

30. Горилланың адамға жақындық белгісі: A) Бассүйек құрылысы. B) Жалпақ төс сүйегі. C) Аяқ-қолының мөлшері. D) Қол, бас, табан, жамбас құрылысы. E) 12 жұп қабырғасы.

12-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Жасушалар бір-бірімен … арқылы байланысады. A) жасуша ядросы B) вакуоль C) жасушааралық заттар D) жасуша с±йықтыѓы E) цитоплазма

2. Фотосинтездеуші ұлпада орналасқан пластид: A) Хромопласт. B) Хлоропласт. C) Вакуоль. D) Лизосома. E) Лейкопласт.

3. ¤сiмдiктерге әсер ететiн тiрi табиѓат жаѓдайлары - A) Минералдар. B) Ауа, су. C) Жер бедерi, топырақ. D) Жарық, жылу. E) Барлық тiрi организмдер.

4. Пиязшықты µсімдіктер: A) Итм±рын, қойб‰лдірген B) Бидай, тары, арпа C) Асб±ршақ, жоњышқа D) Мақта, к‰нбаѓыс E) С‰мбіл, қазжуа, жауқазын, лапыз

5. Адамның тәулігіне бөлінетін сілекей мөлшері: A) 1,5 литр. B) 2,5 литр. C) 1 литр. D) 3 литр. E) 2 литр.

6. Cаңырауқұлақтың споралары өнетін орта A) ылғалы мол, бірақ қарашірігі аз топырақ. B) қарашірігі мол ылғалды топырақ. C) құс саңғырығының іші. D) кебу топырақ. E) су.

7. Гидраның қармалауыштарының орналасқан жері: A) ауыз қуысының айналасында. B) табанында. C) денесінің артқы бөлігінде. D) дене бүйірінде. E) денесінің ортаңғы бөлігінде.

8. Екі жақты симметриялылар: A) Ақ сұлама. B) Гидра. C) Кебісше. D) Тоспа ұлуы. E) Амеба.

9. Алдыңғы аяғы қанатқа айналған, денесі қауырсынмен қапталған жануарлар: A) Бауырымен жорғалаушылар. B) Балықтар. C) Жарқанаттар. D) Қосмекенділер. E) Құстар.

10. Өкпенің сыртқы қабатының атауы: A) көпіршіктер B) түтіншелер C) плевра (сіріқауыз) D) сероз E) кедір-бұдыр қабықша

11. Сүтқоректілердің зәр шығару мүшесі: A) Кеңірдек B) Өңеш C) Қарын D) Бүйрек E) Өкпе

12. Оқу кезінде затты орналастыру қашықтығы: A) 33-35 см. B) 40-50 см. C) 20-25 см. D) 10-15 см. E) 15-20 см.

13. Жасушадағы бейорганикалық зат: A) Ақуыз (нәруыз). B) Май. C) Су. D) Көмірсу. E) Нуклеин қышқылдары.

14. Биосферада атом энергиясын пайдаланғанда- A) Көп мөлшерде оттегі сіңіріледі. B) Атмосфера құрамы ластанады. C) Көмірқышқыл газының мөлшері азаяды. D) Радиоактивті сәулелер жинақталады. E) Зиянды газдар жинақталады.

15. Картоптың гүлдері: A) Қос жынысты B) Дара жынысты C) Екі үйлі D) Бір үйлі E) Жыныссыз

16. Шымтезек мүгінің басқаша атауы: A) Жасыл мүк. B) Сфагнум. C) Көкек зығыры. D) Плаун. E) Ламинария.

17. Қышыма кененің аузы: A) Шайнағыш. B) Сүзгіш. C) Сорғыш. D) Кеміргіш. E) Ұсақтағыш.

18. Қаңқаны құрайтын ұлпа: A) Жүйке. B) Бұлшықет. C) Эпителий. D) Дәнекер. E) Жүрек бұлшықеті.

19. Серіктес жасушалар бұлар: A) аксондар B) нейронның ұзын өсінділері C) нейронды қоршаған жасушалар D) нейронның қысқа өсінділері E) нейронның денелері

20. Жаттығудың әсері пайдалы: A) сүйекке B) бүкіл организмге C) өкпеге D) бұлшық етке E) жүрекке

21. Қан айналу жүйесінің негізгі қызметі: A) оттегін тасымалдау B) көмір қышқыл газын тасылмалдау C) газ алмасу процесіне қатысу D) артық қоректік заттар қорын жинау E) заттарды тасылмалдау, тіршілік әрекеттерін реттеу

22. Бейорганикалық заттардан органикалық заттарды синтездейтіндер: A) Эукариоттар. B) Прокариоттар. C) Гетеротрофтар. D) Аэробтар. E) Автотрофтар.

23. Неандертальдықтар - A) Антропоидтар (адамтектес маймылдар). B) Саналы адам. C) Тік жүретін адам. D) Жартылай маймылдар. E) Ертедегі адамдар.

24. Барлық сыртқы ортадағы компоненттердің организмге тигізетін факторы: A) Биотикалық. B) Экологиялық. C) Абиотикалық (бейбиотикалық). D) Антропогендік. E) Шектеуші.

25. Бақалшақсыз былқылдақденелі жәндік. A) Айқұлақ. B) Жүзім ұлуы. C) Үлкен тоспа ұлуы. D) Каракатица. E) Шалшықұлу.

26. Жоғары температурада және қысымда: A) Зат алмасу процесі төмендейді. B) Вирустар қырылады. C) Лейкоциттер көбейеді. D) Бактериялар көбейеді. E) Вирустар көбейеді.

27. Мейоз дегеніміз: A) пісіп жетілу аймағындағы жыныс жасушасының бөлінуі B) жыныс жасушаларының қосылуы C) ұрықтанбаған жұмыртқа жасушасынан жаңа ағзаның дамуы D) жасушаның тікелей бөлінуі E) көбею аймағындағы жасушаның бөліну кезеңі

28. Гетерозиготалы ағзада екі жұп белгісі бойынша түзілетін жұп гаметасы: A) 4 B) 1 C) 8 D) 2 E) 6

29. Эволюцияның қозғаушы күшіне жатпайтыны: A) Табиғи сұрыпталу. B) Тұқымқуалаушылық өзгергіштік. C) Бейімделушілік. D) Тіршілік үшін күрес. E) Тұқымқуалаушылық.

30. Биогеоценоздың ауысуына байланыссыз жүретін өзгерістер: A) Биогеоценоздағы организмдердің тіршілік ортасына байланысты өзгеруі. B) Табиғаттағы түрлі апаттар. C) Адамның түрлі шаруашылық әрекеттері. D) Ағзалардың табиғаттағы маусымдық өзгерістерге бейімделуі. E) Климаттың өзгеруі.

13-вариант